IV SA/Wa 1663/21

IV SA/Wa 1663/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /sprawozdawca/
Joanna Borkowska
Kaja Angerman /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art 145 § 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art 200 i 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art 15,7,9,11,77,80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedziba w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr DI-420/1372/2020/kf w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego [...] sp. z o.o. z siedziba w [...] kwotę 20.800 (dwadzieścia tysięcy osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 20 sierpnia 2021 r. Nr DI-420/1372/2020/kf Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2020 r., znak [...] wymierzającą administracyjną karę pieniężną w wysokości 1 000 000,00 zł za zbieranie odpadów na działkach o nr ewid. [...], [...], [...] i [...], zlokalizowanych w miejscowości [...] przy ul. [...], bez wymaganego zezwolenia.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (zwany dalej również "[...] WIOŚ") w okresie od [...] czerwca do [...] sierpnia 2019 r. przeprowadził kontrolę na działkach zlokalizowanych przy ul. [...], [...], w związku z podejrzeniem prowadzenia działalności na terenie działek o nr od [...] do [...], [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...], użytkowanych przez P. Sp. z o. o. z siedzibą w K. W trakcie tych kontroli stwierdzono składowanie na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...] w pięciu pryzmach odpadów zawierających tworzywa sztuczne (odpady opakowaniowe), paliwo alternatywne (odpady o kodzie 19 12 10), tekstylia (odpady o kodzie 19 12 08) oraz - odpady o kodzie 19 12 12, o następujących objętościach: 2 621,37 m3; 21 330,11 m3; 13 209,76 m3; 10 944,64 m3; 3 143,23 m3.
Podczas kolejnych oględzin, przeprowadzonych w dniach [...] i [...] lipca 2019 r. w związku z zaistniałym pożarem hałdy odpadów na działkach nr [...], [...] i [...], stwierdzono, że pożarem zostało objęte ok. 80% powierzchni hałdy, na której znajdowały się odpady tworzyw sztucznych, tekstyliów i innych odpadów, które można zaklasyfikować pod kodami 19 12 12, 19 12 10 i 19 12 08. Na terenie działki nr [...], obok linii do segregowania, stwierdzono obecność 3 m3 odpadów PET wysegregowanych na tej linii. Kontrolujący stwierdzili ponadto całkowite spalenie zużytych opon magazynowanych w sąsiedztwie palącej się hałdy, których obecność wykazały poprzednie oględziny.
Powyższe ustalenia zostały wskazane w protokole kontroli nr [...], podpisanym przez kontrolującego w dniu [...] sierpnia 2019 r. Kontrolowany odmówił podpisania protokołu.
Postępowanie wykazało, że spółka posiadała pozwolenie zintegrowane udzielone decyzją Starosty [...] z [...] maja 2018 r., znak: [...], uwzględniające m. in. zbieranie odpadów, które obejmowało wyłącznie działki nr [...] i [...]. Ww. kontrole wykazały natomiast, że odpady zbierane były także na działkach nr [...], [...], [...] i [...], tj. innych niż wymienione w posiadanym pozwoleniu.
Biorąc pod uwagę naruszenia stwierdzone podczas kontroli, [...] WIOŚ, zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia Stronie, w trybie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, administracyjnej kary pieniężnej za zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia.
W dniach od [...] września do [...] grudnia 2019 r. [...] WIOŚ przeprowadził kontrolę interwencyjną w związku z wystąpieniem pożaru hałdy odpadów na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zlokalizowanych w miejscowości [...] przy ul. [...]. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] września 2019 r. stwierdzono m. in., że:
- pożarem została objęta hałda odpadów tworzyw sztucznych, tekstyliów i innych odpadów (tj. odpady o kodzie 19 12 08, 19 12 10 i 19 12 12), zlokalizowana w północnej części placu magazynowego znajdującego się na działce nr [...];
- na terenie działki nr [...], wewnątrz sortowni odpadów, znajdowało się 8 m3 odpadów PET posegregowanych ze względu na kolor; posegregowane odpady były następnie magazynowane w boksach magazynowych na działce nr [...];
- na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zebrano łącznie 71206,13 m3;
- na działkach o nr [...], [...] i [...], tj. na działkach, na których spółka nie posiada uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie zbierania odpadów, zebrano odpady o łącznej objętości 13 899,52 m3;
W związku z kolejnymi pożarami odpadów, następne oględziny przeprowadzono w dniach [...] października, [...] i [...] listopada 2019 r. Na podstawie pomiarów objętości odpadów wykonanych w dniu [...] listopada 2019 r. znajdujących się na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] ustalono, że na tym terenie znajdowało się 73 294,75 m3 odpadów. Porównując te dane z poprzednimi pomiarami kontrolujący ustalili, że na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w okresie od [...] września do [...] listopada 2019 r. zebrano dodatkowe 2 088,62 m3 odpadów. Na działkach nr [...], [...], [...] i [...], których nie uwzględniało posiadane przez stronę pozwolenie, zebrano 16 748,61 m3 odpadów.
Powyższe ustalenia zostały wskazane w protokole kontroli nr [...], podpisanym przez kontrolującego i kontrolowanego w dniu [...] stycznia 2020 r.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] listopada 2020 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 194 ust. 4 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.), wymierzył spółce P. Sp. z o. o., z siedzibą w K., administracyjną karę pieniężną w wysokości 1 000 000 zł za zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia. Ustalając wysokość kary organ wyjaśnił, że ze względu na rodzaj odpadów oraz miejsce i sposób ich gromadzenia nie było możliwości precyzyjnego określenia ilości zebranych przez Spółkę odpadów, w związku z powyższym przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej wzięto pod uwagę art. 194 ust. 6 i 6a ww. ustawy o odpadach. Zatem przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, zgodnie z art. 199 ww. ustawy o odpadach, uwzględniono rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności oraz skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia, a także sposób postępowania z odpadami przez spółkę P., który został opisany w protokołach kontroli. W szczególności uwzględniono dużą ilość zebranych odpadów, magazynowanych luzem w pryzmach na nieutwardzonym podłożu (bezpośrednio na gruncie), narażonym na bezpośrednie oddziaływanie czynników atmosferycznych, co miało wpływ na przedostanie się zanieczyszczeń do gruntu. Organ wyjaśnił, że przedmiotowe zanieczyszczenie gruntu, stwarzające realne zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi, potwierdzają wyniki badań.
Strona odwołała się do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który wskazaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Organ odwoławczy wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy bezspornie potwierdza, że Strona prowadziła zbieranie odpadów na działkach nr [...], [...], [...] i [...], zlokalizowanych w miejscowości [...] przy ul. [...], które nie zostały uwzględnione w posiadanym przez Stronę pozwoleniu zintegrowanym. Jednocześnie zarówno ustalenia protokołów z przesłuchań prezesa spółki, jak i odwołania od zaskarżonej decyzji potwierdzają, że Strona miała świadomość popełnionego naruszenia i nie zaprzeczała zbieraniu odpadów na działkach, na których Strona nie była uprawniona do zbierania odpadów.
Organ uznał zarzut naruszenia art. 194 ustawy o odpadach za bezzasadny. Wyjaśnił, że według art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach "wysokość kary, o której mowa w ust. 4, oblicza się, uwzględniając ilość i właściwości odpadów, w sposób określony w załączniku nr 6 do ustawy. Zgodnie z powyższym wysokość administracyjnej kary pieniężnej oblicza się zgodnie z następującym wzorem: K = O x S, gdzie: K – oznacza wysokość administracyjnej kary pieniężnej, O – oznacza domyślną objętość bryły zgromadzonych odpadów [m3] obliczoną z uwzględnieniem długości, szerokości i wysokości bryły zgromadzonych odpadów, przy czym długość i szerokość bryły zgromadzonych odpadów stanowią boki prostokąta, które są styczne do podstawy bryły nagromadzonych odpadów, natomiast wysokość mierzona jest w najwyższym punkcie bryły, S – oznacza stawkę za 1 [m3] zgromadzonych odpadów. Przy tym za odpady niebezpieczne stawka wynosi 600 zł; za odpady inne niż niebezpieczne i obojętne stawka wynosi 300 zł; za odpady obojętne spełniające wymagania dotyczące dopuszczenia odpadów obojętnych do składowania na składowisku odpadów obojętnych, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 118, stawka wynosi 100 zł.
Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że Strona na działkach nr [...], [...], [...] i [...] zebrała łącznie 16 748,61 m3 odpadów bez wymaganego w tym zakresie zezwolenia. Z uwagi na powyższe oraz fakt, że zebrane odpady o kodach 19 12 08, 19 12 10 i 19 12 12 stanowią odpady inne niż niebezpieczne i obojętne, wysokość administracyjnej kary pieniężnej wynosi: K = 16 748,61 m3 x 300 zł = 5 024 583 zł. Ze względu na ust. 4 załącznika 6 ustawy o odpadach wskazującego, że jeżeli wysokość kary obliczona zgodnie ze wzorem, o którym mowa w ust. 1, jest wyższa niż górna granica kary określona w art. 194 ust. 4 ustawy, kara wynosi 1 000 000 zł, organ odwoławczy utrzymał karę wymierzoną w najwyższym możliwym wymiarze, tj. w wysokości 1 000 000 zł.
Organ omówił również kwestię ustalenia ilości zgromadzonych odpadów, wyjaśniając, że pomiary ilości nagromadzonych odpadów, zostały wykonane za pomocą drogomierza kołowego NEDO DCI, dalmierza laserowego Stablia LD 500 oraz bezzałogowego statku powietrznego model DJI MAVIC 2 Pro. Strona nie przedstawiła zaś dowodów przemawiających za uznaniem, że inna liczba stanowi prawidłową objętość. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, iż [...] WIOŚ prawidłowo ustalił ilość nagromadzonych odpadów, wskazaną w protokole nr [...], który włączył do postępowania wszczętego po pierwszej kontroli.
Organ za niezasadny uznał także zarzut Strony w zakresie błędnego zastosowania stawki 300 zł za 1 m3 nagromadzonych odpadów, zauważając przy tym, że Strona nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, iż nagromadzone odpady stanowią odpady obojętne.
Za bezpodstawny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 194 ust. 6 oraz art. 199 ustawy o odpadach, bowiem [...] WIOŚ obliczył wysokość kary prawidłowo na podstawie wzoru, do którego odniesienie zawarto w art. 194 ust. 6 tej ustawy. Zgodnie natomiast z ust. 6a tego artykułu, wysokość kary na podstawie przesłanek wskazanych w art. 199 ustalana jest w przypadku braku możliwości obliczenia wysokości kary według ww. wzoru, tj. np. w przypadku, gdy niemożliwe jest określenie ilości nagromadzonych odpadów. Z uwagi na obowiązek ustalenia wysokości kary na podstawie określonego w przepisach wzoru, organ II instancji nie ma możliwości miarkowania kary, o co wnosiła Strona.
W zaskarżonej decyzji przeanalizowano także możliwość zastosowania art. 189f kpa. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki, umożliwiające odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Strona nie zaprzestała naruszania prawa, ponieważ w dalszym ciągu prowadziła zbieranie odpadów bez zezwolenia, co potwierdziła kolejna kontrola [...] WIOŚ nr [...]. Załączone do pisma z 19 marca 2021 r. dokumenty potwierdzają usuwanie odpadów dopiero od dnia 9 listopada 2020 r., tj. ponad rok po kontroli [...] WIOŚ. Powyższe, zdaniem GIOŚ świadczy więc o tym, że decyzja o podjęciu ww. działań była wywołana wyłącznie wizją nałożenia na Stronę administracyjnych kar pieniężnych za stwierdzone w toku kontroli naruszenia. Nadto mimo stwierdzonego naruszenia, jego skali (o czym świadczy ilość zebranych odpadów), Strona w dalszym ciągu dowoziła na teren prowadzonej działalności, kolejne ilości odpadów, które w konsekwencji rażących zaniechań uległy kilkukrotnym pożarom o dużych rozmiarach. Te wydarzenia dają podstawę do uznania, że przesłanki określone w art. 189 § 1 pkt 1 kpa nie wystąpiły.
Nie miały także miejsca przesłanki określone wart. 189 f §1 pkt 2 kpa, tj. Strona nie została uprzednio ukarana za to samo naruszenie administracyjną karą pieniężną przez inny organ ani też nie została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za wymienione w tym przepisie przestępstwa, co spełniałoby cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. [...] WIOS, działając na podstawie i w granicach prawa i posiadanych kompetencji, w wyniku stwierdzenia naruszenia zagrożonego karą pieniężną określoną w art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach, wszczął postępowanie administracyjne, w wyniku którego rzeczoną karę wymierzył w drodze zaskarżonej decyzji. Nie były zatem podejmowane inne działania sankcyjne penalizujące przedmiotowe naruszenie.
W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, wobec stwierdzonego przez [...] WIOŚ stanu faktycznego dokumentującego skalę działalności wbrew przepisom, jedynie kara pieniężna wymusi na Stronie realizację obowiązku uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie zbierania odpadów. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe zastosowanie powyższego artykułu.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z 20 sierpnia 2021 r. Nr DI-420/1372/2020/kf złożyła spółka P. Sp. z o.o. Zaskarżając tę decyzję w całości spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła:
1. utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo, iż istniały przesłanki do jej uchylenia;
2. naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, a to z uwagi na brak poczynienia przez organ II instancji jakichkolwiek własnych ustaleń, a jedynie przyjęcie ustaleń I instancji jako własnych;
3. brak przeprowadzenia dowodów, o które wnosiła Spółka w odwołaniu czyli dokumentacji usuwania odpadów, a także dowodu z opinii biegłego z zakresu pożarnictwa celem potwierdzenia tezy, iż sposób składowania wybrany przez Spółkę w sytuacji zagrożenia pożarowego, dawał większą możliwość opanowania potencjalnego pożaru i uniknięcia dalszych szkód dla środowiska, niż składowanie odpadów pod zadaszeniem; rozłożenie odpadów na sąsiadujące działki było działaniem Spółki mającym na celu zminimalizowanie ryzyka pożaru;
4. naruszenie art. 194 ust. 4 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach ("Ustawa"), poprzez wymierzenie Spółce kary pieniężnej za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 i to w wysokości maksymalnej dopuszczalnej ustawowo, podczas gdy nie zaistniały w ocenie Spółki przesłanki do wymierzenia przedmiotowej kary w tej wysokości;
5. naruszenie art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach, a także załącznika nr 6 do ww. ustawy, w związku z art. 199 ustawy i obliczenie kary w sposób nieprawidłowy, bez wszechstronnego uwzględnienia okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy;
6. brak odpowiedniego uwzględnienia art. 199 ustawy o odpadach - czyli dyrektywy ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej,
7. brak zastosowania art. 189 f Kodeksu postępowania administracyjnego i dowolne uznanie iż nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. przepisu, podczas gdy w ocenie Strony, cele kary zostałyby spełnione również w przypadku zastosowania przez organ mniej dotkliwych dla Spółki instrumentów prawnych;
8. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a w związku z art. 80 k.p.a, poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także poprzez brak ustalenia prawdy materialnej;
9. naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez brak spełnienia zasady udziału strony w postępowaniu w sposób czynny, w związku z pandemią koronawirusa, która uniemożliwiła skuteczne zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie;
10. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak miarkowania kary administracyjnej;
11. całkowity brak uwzględnienia sytuacji faktycznej Spółki i okoliczności gospodarczych, co w kontekście wysokości kary, doprowadzi do niewypłacalności Spółki, konieczności likwidacji podmiotu, co z kolei wywoła negatywny skutek dla środowiska, gdyż Spółka nie będzie w stanie kontynuować podjętych działań zmierzających do usunięcia odpadów z terenu nieruchomości;
12. brak uwzględnienia wyższego dobra jakim jest ochrona środowiska, prawidłowe rozumowanie organu powinno bowiem zmierzać do uwzględnienia działań podjętych w celu skutecznego usunięcia odpadów i umożliwienia Spółce dokonanie przedmiotowych działań, a następnie uregulowanie sytuacji prawnej, co jednak wymaga czasu, a nie będzie możliwe z uwagi na brak środków finansowych po egzekucji kary administracyjnej;
13. brak zastosowania miarkowania kary administracyjnej, tak aby umożliwić Spółce kontynuowanie działalności.
W uzasadnieniu Spółka przedstawiła obszerną argumentację w zakresie podniesionych zarzutów.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Wyjaśnić trzeba, że w myśl przepisów ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji: t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779, jak również w dacie wydania decyzji przez organ I instancji: t.j. Dz. U z 2020 r., poz.797), prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia, wydawanego w drodze decyzji (art. 41 ust. 1 i 2 tej ustawy).
Elementem tej decyzji, po myśli art. 43 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy było oznaczenie miejsca zbierania odpadów.
Jednocześnie, stosownie do brzmienia art. 194 ust. 4 zd. 1 omawianej ustawy, administracyjną karę pieniężną wymierza się za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że spółka P. Sp. z o. o. z siedzibą w K., prowadziła na działkach ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...] i [...] działalność w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia. Jak wskazują zgromadzone dokumenty, a czego strona nie kwestionuje, spółka posiadała pozwolenie zintegrowane udzielone decyzją Starosty [...] z [...] maja 2018 r., znak: [...], dotyczące m. in. zbieranie odpadów, które obejmowało wyłącznie działki nr [...] i [...]. Przeprowadzone kontrole wykazały natomiast, że odpady zbierane były także na działkach nr [...], [...], [...] i [...], tj. innych niż wymienione w posiadanym pozwoleniu.
Z powyższego wynika zatem, że organ miał obowiązek wymierzyć administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 194 ust. 4 zd. 1, bowiem przepis ten nie przewiduje w tym zakresie działania organu na zasadzie uznania administracyjnego.
Z tych przyczyn za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uznał Sąd zarzuty skargi w zakresie:
- braku przeprowadzenia dowodów, o które wnosiła Spółka w odwołaniu czyli dokumentacji usuwania odpadów, a także dowodu z opinii biegłego z zakresu pożarnictwa celem potwierdzenia tezy, iż sposób składowania wybrany przez Spółkę w sytuacji zagrożenia pożarowego, dawał większą możliwość opanowania potencjalnego pożaru i uniknięcia dalszych szkód dla środowiska, niż składowanie odpadów pod zadaszeniem; rozłożenie odpadów na sąsiadujące działki było działaniem Spółki mającym na celu zminimalizowanie ryzyka pożaru – okoliczność ta bowiem w świetle brzmienia art. 194 ust. 4 zd. 1 ustawy o odpadach pozostaje bez znaczenia dla ustalenia, że co do zasady istniała zasadność ustalenia kary;
- braku uwzględnienia sytuacji faktycznej Spółki i okoliczności gospodarczych, co w kontekście wysokości kary, doprowadzi do niewypłacalności Spółki, konieczności likwidacji podmiotu, co z kolei wywoła negatywny skutek dla środowiska, gdyż Spółka nie będzie w stanie kontynuować podjętych działań zmierzających do usunięcia odpadów z terenu nieruchomości – ta okoliczność mogłaby bowiem zostać uwzględniona wyłącznie w ramach rozpatrywania wniosku spółki o udzielenie ulg w wykonaniu kary, o ile obowiązując przepisy możliwość takich ulg przewidują.
Przechodząc do przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji, to w pierwszym rzędzie wskazać należy, że wątpliwości Sądu dotyczą sposobu ustalenia wysokości wymierzonej kary.
Jak wynika bowiem z obowiązujących w dniu wydania zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji przepisów, kara za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 wynosi nie mniej niż 10000 zł i nie może przekroczyć 1000000 zł. (art. 194 ust. 4 zd. 2 ustawy o odpadach).
Jednocześnie, stosownie do brzmienia ust. 6 art. 194 ww. ustawy, wysokość kary, o której mowa w ust. 4, oblicza się, uwzględniając ilość i właściwości odpadów, w sposób określony w załączniku nr 6 do ustawy. Natomiast art. 194 ust. 6a ustawy o odpadach przewiduje, że w przypadku braku możliwości obliczenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 4, w sposób określony w załączniku nr 6 do ustawy, wysokość tej kary oblicza się, uwzględniając przesłanki określone w art. 199.
Przywołane regulacje prawne są o tyle istotne, że jak wynika z treści decyzji wydanych przez organy w niniejszej sprawie, organ I instancji wymierzył karę w oparciu o treść art. 194 ust. 6a ustawy o odpadach. Na stronie 6, (4 i 5 akapit) decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2020 r. wskazano wyraźnie, że ze względu na rodzaj odpadów oraz miejsce i sposób ich gromadzenia nie było możliwości precyzyjnego określenia ilości zebranych przez Spółkę odpadów, w związku z powyższym przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej wzięto pod uwagę art. 194 ust. 6 i 6a ww. ustawy o odpadach. Dalej organ wyjaśnił, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, zgodnie z art. 199 ww. ustawy o odpadach, uwzględniono rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności oraz skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia, a także sposób postępowania z odpadami przez spółkę P., który został opisany w protokołach kontroli. W szczególności uwzględniono dużą ilość zebranych odpadów, magazynowanych luzem w pryzmach na nieutwardzonym podłożu (bezpośrednio na gruncie), narażonym na bezpośrednie oddziaływanie czynników atmosferycznych, co miało wpływ na przedostanie się zanieczyszczeń do gruntu.
Organ drugiej zaś instancji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, uznał że jest prawidłowa, gdyż prawidłowo organ I instancji wyliczył karę w oparciu o art. 194 ust. 6.
Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że GIOŚ nie dokonał prawidłowej kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, gdyż faktycznie dokonał kontroli decyzji innej niż ta która została wydana. Działaniem swym organ odwoławczy naruszył tym samym art. 15 k.p.a., a więc zasadę dwuinstancyjności postępowania, a także art. 7, 9, 11, 77 i 80 k.p.a., w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że ust. 6 art. 194 ustawy o odpadach nakazuje obliczyć wysokość kary za zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia przy uwzględnieniu ilości i właściwości odpadów, w sposób określony w załączniku nr 6 do ustawy o odpadach. W załączniku tym przedstawiony jest zaś wzór obliczania wysokości tej kary, którego niezbędnymi elementami są: objętość odpadów liczona w m3 oraz stawka za 1 m3 odpadów. Dla zastosowania zatem sposobu wyliczenia odpadów wynikającego z art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach konieczne jest podanie ww. dwóch elementów. Tymczasem, o czym była mowa powyżej, [...] WIOŚ wskazał w decyzji, że nie było możliwości precyzyjnego ustalenia objętości odpadów, tj. jednego z elementów koniecznego dla zastosowania wzoru wynikającego z załącznika nr 6 do ustawy. Zatem w myśl art. 194 ust. 6a, nie było możliwości obliczenia kary w sposób przewidziany w ust. 6, tj. z zastosowaniem wzoru wskazanego w załączniku 6 do ustawy. W tej zaś sytuacji ustalenie kary powinno być dokonane z uwzględnieniem przesłanek wymienionych w art. 199 ustawy o odpadach, tj.: rodzaju naruszenia i jego wpływu na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okresu trwania naruszenia i rozmiarów prowadzonej działalności oraz skutków tych naruszeń i wielkość zagrożenia. Jak wynika z decyzji organu I instancji, wziął on ww. okoliczności pod uwagę i rolą GIOŚ było zweryfikowanie kryteriów zastosowanych przez organ I instancji oraz zbadanie czy zostały one w danym stanie faktycznym prawidłowo ustalone, a wymierzona przy ich uwzględnieniu kara – czy jest odpowiednia. Natomiast organ odwoławczy pominął te okoliczności i uznał, że kara została ustalona w sposób właściwy, bowiem zastosowano prawidłowy wzór, co – jak wspomniano powyżej – nie miało miejsca w decyzji organu I instancji. W tym też sensie zasadne były zarzuty w zakresie naruszenia art. 194 ust. 6, 6a oraz art. 199 ustawy o odpadach, jak i zarzut dotyczący braku miarkowania kary.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni ww. okoliczności i przeprowadzi odpowiednio postępowanie wyjaśniające. Przy czym, organ będzie zobowiązany do uwzględnia, że z dniem 23 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. (Dz.U.2021.1648), zmieniająca ustawę o odpadach, w ten sposób, że wymiar kary określony w ust. 4 art. 194 uległ zmniejszeniu (min 1000 zł, max. 1000000) oraz że uchylone zostały przepisy art. 194 ust. 6 i ust. 6a. Tym samym ustalenie kary opiera się z uwzględnieniem treści ust. 7 art. 194, tj. ilości, właściwości odpadów oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz przesłanek wynikających z art. 199 ustawy o odpadach. Stąd organ będzie zobowiązany wszystkie te przesłanki precyzyjnie omówić w kontekście rozpatrywanej sprawy, w wyczerpujący sposób wykazać jaki wpływ na wymiar kary one mają, i ustalić tę karę w nowej wysokości, o ile organ uzna że w dalszym ciągu brak jest podstaw do zastosowania art. 187f kpa, bądź że nie ziściły się przesłanki z art. 189g k.p.a. (przedawnienie nałożenia kary administracyjnej), co organ winien wziąć pod uwagę z urzędu.
Przy tym Sąd przypomina, że skoro strona skarżąca uważa że wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie do nałożenia kary bądź do udzielenia ulgi w spłacie kary (umorzenie kary i/lub odsetek, rozłożenie kary i/lub odsetek na raty, odroczenie płatności), to powinna sama te okoliczności wskazać, dodatkowo przywołując odpowiednie regulacje prawne, pozwalające na uwzględnienie wniosku.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od GIOŚ na rzecz skarżącej spółki P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 20.800 zł, na którą składa się: 1) uiszczony wpis od skargi w kwocie 10.000 zł, 2) wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej, będącego radcą prawnym w kwocie 10.800 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów – t.j. Dz.U. z 2015, poz. 1800).