II SA/Sz 80/05

II SA/Sz 80/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie zameldowania I. G. na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. [...] w [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek I. G., który wskazał, że na działce którą w [...] r. nabyła A. S. (panieńskie nazwisko jego byłej żony), rozpoczął w [...] r., budowę domu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], a po zakończeniu budowy jako współwłaściciel zameldował rodzinę w przedmiotowym lokalu. Do zgłoszenia meldunkowego I. G. dołączył kopię decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] r. o udzieleniu mu pozwolenia na dokończenie samowolnie rozpoczętej rozbudowy domu mieszkalnego w [...] przy ul. [...]. Wobec powyższego wnioskodawca zażądał ponownego zameldowania w tym lokalu, podnosząc, iż zamieszkanie pod wymienionym adresem bez meldunku jest niemożliwe, gdyż przy pierwszej wizycie policji będzie musiał opuścić swój dom. Przesłuchany w charakterze strony I. G. zeznał, że z przedmiotowego lokalu został wymeldowany w [...] r., natomiast przesłuchana w takim charakterze A. G. zeznała, że jej były mąż I. G.nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] już od [...] r. i nie pozostawił on żadnych rzeczy osobistych w tym lokalu, ani nie uczestniczy w kosztach jego utrzymania. Do akt sprawy A. G. przedłożyła kopię zawiadomienia Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w [...] z dnia [...] r. o wykreśleniu w dziale II (przeznaczonym na wpisy dotyczące właściciela) Księgi wieczystej Kw nr [...] wpisu "Miasto[...]" i w to miejsce wpisano "A. G., córka B. i R.". Uznając za bezsporny fakt, że I. G. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...] organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Wobec tego, że wnioskodawca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...], zdaniem organu I instancji, nie spełnia zatem warunku określonego w tym przepisie i dlatego, działając na podstawie art. 47 ust. 2 powołanej ustawy, w myśl którego, "jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy", organ odmówił zameldowania wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu.
W odwołaniu od tej decyzji I. G. wniósł o jej uchylenie, zarzucając, iż jest ona niezgodna z art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 1 i art. 49 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadniając odwołanie I. G. podniósł, że wskutek spóźnionego otrzymania zawiadomienia nie mógł brać udziału w przesłuchaniu byłej małżonki, czym organ I instancji pozbawił go czynnego udziału w tym przesłuchaniu. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, organ naruszył art. 47 ust. 1 wymienionej ustawy, zgodnie z którym "organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym", bowiem dane zawarte w jego wniosku nie budziły zastrzeżeń organu meldunkowego.
I. G. zarzucił też organowi niewłaściwą interpretację art.10 ust. 1 ustawy, gdyż przy zaprezentowanej w decyzji interpretacji wnioskodawca nie może spełnić wynikającego z tego przepisu obowiązku - bowiem bez uprzedniego zameldowania i bez akceptacji byłej żony nie może przebywać w przedmiotowym lokalu przez trzy doby. Zdaniem odwołującego się, żaden z przepisów ustawy nie zabrania mu zameldowania przed faktem zamieszkania, a dopiero zameldowanie pozwoli mu zamieszkanie i legalne przebywanie w lokalu. Odwołujący się wskazał też, że odmiennie interpretuje ten przepis policja, która w myśl przepisu art. 49 ustawy sprawuje nadzór nad wykonaniem obowiązków meldunkowych. Według informacji uzyskanych przez wnioskodawcę w komendzie policji, najpierw należy uzyskać zameldowanie, a dopiero następnie można przebywać pod danym adresem - co uzasadnia jego wniosek o zameldowanie.
Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy prowadzący ewidencję ludności ma obowiązek na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, to o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 powołanej ustawy). Ponadto z art. 10 ust. 1 tejże ustawy wynika, że osoba, która pragnie zameldować się na pobyt stały lub czasowy trwający ponad [...] miesiące, powinna przebywać (zamieszkiwać) w lokalu, w którym ma zostać zameldowana.
Organ odwoławczy wyjaśnił też, że do zameldowania w lokalu nie jest wystarczający tylko zamiar zamieszkania w takim lokalu, lecz konieczne jest uprzednie zamieszkanie w lokalu, a wobec bezspornego ustalenia przez organ I instancji, że I. G. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w [...] należało uznać za zasadną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, zasadności takiego rozstrzygnięcia nie zmienia również fakt, że I. G. posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, i że wcześniej mieszkał w tym lokalu.
Skarżąc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] decyzję organu II instancji I. G. wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając iż została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności: art. 2, art. 5 ust.1, art. 6 ust.1, art. 9b ust. 1 oraz art. 47 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy. W uzasadnieniu skargi I. G. podniósł, iż zawarte w jego zgłoszeniu meldunkowym dane nie powinny budzić żadnych wątpliwości, nie był też wzywany przez urząd do usunięcia ewentualnej przeszkody formalnej w zameldowaniu. Skarżący zarzuca dalej, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji błędnie powołuje się na art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, bowiem przepis ten nie dotyczy jego sytuacji ani osoby, gdyż nakłada on na osobę, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Zdaniem skarżącego, przepis ten nie powinien więc stanowić podstawy prawnej do odmowy jego zameldowania w przedmiotowym lokalu. Organ meldunkowy nie spełnia w takiej sytuacji wynikającego z przepisu art. 47 ust. 1 omawianej ustawy obowiązku dokonania zameldowania przez zarejestrowanie danych podanych w zgłoszeniu meldunkowym. Ponadto organy obu instancji nie wypowiedziały się co do przepisów, które zdaniem skarżącego dają mu prawo jak i obowiązek zameldować się pod wskazanym adresem, tj.: art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 1 i art. 49 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem skarżącego ustawodawca nie zabrania zameldowania się z dniem złożenia wniosku o zameldowanie we własnym domu, a zatem niewłaściwa jest zastosowana przez organy interpretacja przepisów ustawy, iż najpierw musi zamieszkać w przedmiotowym lokalu aby uzyskać zameldowanie. Gdyby skarżący zastosował się do takiej interpretacji, tj. przebywał w tym lokalu przez okres [...] dni bez zameldowania, spowodowałoby to wizytę policji, która nakazałaby mu opuszczenie jego domu właśnie z powodu "braku zameldowania". Interpretacja przepisów omawianej ustawy dokonana przez organy obu instancji jest więc także sprzeczna z interpretacją stosowaną przez policję - upoważnioną do kontroli nad wykonaniem obowiązków określonych w tej ustawie. Skarżący wyjaśnił również, że w domu przy ul. [...], w którym chce się zameldować, zamieszkuje jego pełnoletni syn oraz była małżonka A. G. z konkubentem. Ponadto skarżący wskazał, że dom ten stanowi współwłasność A. G. i skarżącego I. G., którzy nie dokonali podziału majątku ani nie posiadają orzeczenia o sposobie korzystania z mieszkania, wobec czego skarżący uważa, że zarówno on, jak i była małżonka, mają prawo do mieszkania w tym domu, przy czym brak zameldowania nie pozwala skarżącemu na podjęcie działalności gospodarczej i stałej pracy.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...]r. uczestniczka postępowania A. G. wnosząc o oddalenie skargi równocześnie zakwestionowała zawarte w decyzji organu II instancji stwierdzenie, że skarżący posiada tytuł prawny do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, bowiem niesporne jest to, że budynek mieszkalny został wybudowany na działce stanowiącej jej odrębną własność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.
Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie jest zasadna. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - co pozwoliłoby, w myśl przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., na uchylenie tej decyzji.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie z wymienionym art. 10 ust. 1 "osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia". W myśl art. 47 ust. 1 omawianej ustawy "organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym", natomiast zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu, "jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy".
Ponadto w myśl art. 9 ust. 2a (dodanym do ustawy z mocą obowiązującą od 01.05.2004 r.), przy zameldowaniu na pobyt stały "należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu". Wskazać też należy, że zgodnie z art. 9 ust. 2b "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu".
Z przytoczonego stanu prawnego wynika zatem, że jeżeli zgłoszone dane nie budzą wątpliwości, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. W takiej sytuacji organ meldunkowy nie wydaje decyzji, a stwierdzenie zameldowania lub wymeldowania stanowi czynność materialno-techniczną. We wszystkich jednak sytuacjach, gdy zgłoszone żądanie zameldowania lub wymeldowania budzi wątpliwości organu, jest on obowiązany przeprowadzić postępowanie administracyjne, rozstrzygając decyzją o zasadności żądania. Uznać także należy, że wątpliwości o których mowa w przepisie art. 47 ust. 2 ustawy dotyczyć mogą wszelkich danych związanych ze zgłoszeniem, a więc nie tylko formalnej poprawności zgłoszonego formularza meldunkowego ale także innych przedkładanych dokumentów, jak również merytorycznej zasadności zgłoszenia i występowania innych przesłanek ustawowych, niezbędnych do zameldowania lub wymeldowania. Wątpliwości takie powinny być wyjaśniane właśnie w postępowaniu administracyjnym, a obowiązkiem organu jest przeprowadzenie takiego postępowania.
W przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym ustalono bezspornie, że skarżący nie przebywa (nie zamieszkuje) w przedmiotowym lokalu, brak więc ustawowej przesłanki do zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu. Wprawdzie zgodzić się należy ze skarżącym, że przepis art. 10 omawianej ustawy dotyczy bezpośrednio dopełnienia obowiązku zameldowania się osoby przebywającej w określonym lokalu dłużej niż trzy doby, jednakże przepis ten potwierdza także zasadę przyjętą w zaskarżonej decyzji, że zameldowania może żądać osoba, która już przebywa (zamieszkuje) w danym lokalu. Przepis ten mógł więc także stanowić postawę prawną odmownych decyzji wydanych w niniejszej sprawie.
Zasadność stanowiska zajętego przez organy obu instancji potwierdza także treść - nie przywołanych przez organy - przepisów art. 9 ust. 2a i ust. 2b ustawy. Artykuł 9 ust. 2b wprost stanowi, że "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". Organ meldunkowy nie może więc wydać decyzji o zameldowaniu, potwierdzającej fakt pobytu osoby w lokalu, w sytuacji, gdy oczywiste jest, że fakt taki nie ma miejsca. Ponadto zgodnie z zacytowanym wyżej przepisem art. 9 ust. 2a ustawy, skarżący zgłaszając wniosek o zameldowanie powinien przedstawić potwierdzenie jego pobytu w przedmiotowym lokalu "dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu". Z akt sprawy nie wynika aby skarżący przedstawił takie potwierdzenie pobytu. Odnosząc się w tym miejscu do podnoszonej przez skarżącego kwestii współwłasności przedmiotowego lokalu (domu), oraz do podniesionego przez uczestniczkę postępowania A.G. zarzutu bezpodstawnego przyjęcia w zaskarżonej decyzji, iż skarżący "posiada tytuł prawny do tego lokalu", należy uznać, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia takich twierdzeń skarżącego oraz organu odwoławczego. Z przedłożonej do akt przez uczestniczkę postępowania kopii zawiadomienia Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w [...] z dnia [...] r. wynika bowiem, że właścicielką nieruchomości, a więc i przedmiotowego lokalu, jest "A. G., córka B. i R.". Faktu tego nie podważa przedłożona przez skarżącego kopia decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] r. o udzieleniu mu pozwolenia na dokończenie samowolnie rozpoczętej rozbudowy domu mieszkalnego w [...] przy ul. [...], bowiem w kwestii własności nieruchomości decydujące znaczenie mają wpisy w Księdze wieczystej - zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), w myśl którego "domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym". Należy też przy tym stwierdzić, że zarówno kwestie związane z ustalaniem prawa własności (współwłasności) przedmiotowego lokalu, jak i uprawnień do korzystania z takiego lokalu przez współwłaściciela, rozstrzygane są w postępowaniu cywilnymi - kwestii współposiadania i korzystania z nieruchomości nie mogą rozstrzygać organy administracji w postępowaniu dotyczącym zameldowania. Takich rozstrzygnięć sądu cywilnego o prawie do korzystania z lokalu nie może więc zastąpić żądana przez skarżącego decyzja o jego zameldowaniu w przedmiotowym lokalu.
Należy jednak uznać, że brak wskazania w zaskarżonej decyzji przepisów art. 9 ust. 2a i ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz powyższe stwierdzenie organu odwoławczego o prawie skarżącego do przedmiotowego lokalu nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. W tej sytuacji, mając wszystko powyższe na względzie, skargę należało oddalić (art. 151 p.p.s.a.).