IV SA/Wa 1647/11

IV SA/Wa 1647/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik
Alina Balicka /przewodniczący/
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 31 poz 206
art. 3 ust. 1 pkt 5 i pkt 7
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. D., M. D. i A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosków B. D., A. K. i M. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej swoją decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że decyzją z dnia [...] maja 2011 r. umorzono postępowanie administracyjne z wniosków B. D., A. K. i M. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r. ze względu na niewłaściwość Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w tej sprawie. Ponownie rozpatrując sprawę wskazano, że przejęcie nieruchomości na własność Państwa nastąpiło decyzją Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14). Sprawy zakończone wydaniem decyzji o przymusowym wykupie na rzecz Państwa nieruchomości rolnej na podstawie art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy wtedy, gdy istniały należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej. Przy wyznaczaniu organu właściwego w sprawie, jeżeli nastąpiła zmiana w podziale kompetencji organów, organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 §1 kpa określany jest według nowego stanu prawnego. Jeżeli zatem w toku postępowania administracyjnego wejdą w życie nowe przepisy, to organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zastosować się do nich, także wówczas, gdy regulują one odmiennie właściwość organu, chyba że przepisy intertemporalne stanowią inaczej. Z uwagi na fakt, że kwestionowana decyzja obejmuje kategorie spraw należące do zakresu działania administracji rządowej, ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia kwestii stwierdzenia ich nieważności należy dokonać w oparciu przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206), gdzie zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 wojewoda jest organem administracji rządowej, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji. Ponadto art. 3 ust. 1 pkt 7 wymienionej ustawy nie uzależnia już statusu wojewody jako organu wyższego stopnia od wyraźnego postanowienia przepisu szczególnego, lecz wprost wskazuje wojewodę jako organ wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zasadniczą kwestią dla wskazania organu właściwego w niniejszej sprawie jest ustalenie czy decyzja ostateczna, której stwierdzenia nieważności domagają się wnioskodawcy została wydana przez organ pierwszej czy drugiej instancji. Jeżeli decyzję ostateczną wydał organ pierwszej instancji - organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności będzie wojewoda, jeżeli natomiast decyzja została wydana przez organ drugiej instancji - minister. Decyzja z dnia [...] sierpnia 1977 r., której stwierdzenia nieważności domagają się wnioskodawcy,
Sygn. akt IV SA/Wa 1647/11
została wydana przez Prezydenta Miasta Z., czyli przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji zgodnie z powołaną ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. jest wojewoda. Uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2008r. sygn. akt I OW 53/08 właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w niniejszej sprawie dotyczyło stanu prawnego przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, tj. przed 1 kwietnia 2009 r. i dlatego pozostaje nieaktualne. Dokonane bowiem zostało na tle odmiennego, od obecnie nieobowiązującego stanu prawnego. Obowiązek badania właściwości przez organ, do którego wniesiono podanie, określony w art. 65 kpa, wiąże się nie tylko z etapem wszczęcia postępowania, ale dotyczy również takich sytuacji, gdy w związku ze zmianami przepisów prawa, organ zostanie pozbawiony zdolności prawnej do prowadzenia postępowania i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie dotychczas prowadzonej. Organ pozbawiony w ten sposób zdolności prawnej powinien umorzyć prowadzone postępowanie na podstawie art. 105 §1 kpa, a podanie strony przekazać organowi właściwemu w świetle nowych przepisów. W uwagi na to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy, postępowanie jako bezprzedmiotowe stosownie do art. 105 kpa podlega umorzeniu. Rozpatrywanie dalej niniejszej sprawy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi spełniałoby przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 kpa uzasadniającą stwierdzenie nieważności takiego rozstrzygnięcia, jako wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości. Umorzenie toczącego się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowania nie oznacza merytorycznego zakończenia sprawy wynikającej z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z., gdyż po uprawomocnieniu się decyzji Ministra, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. wraz z aktami sprawy zostanie przekazany Wojewodzie [...] celem rozpatrzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. B. D., A. K. i M. D. zarzucili wydanie jej z naruszeniem art. 105 §1 kpa ze względu na brak jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych do umorzenia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 1977r. nr [...] w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości rolnej o pow. [...] ha składającej się z działek o nr ew. [...],[...],[...],[...] karta mapy [...] obręb [...] stanowiących wówczas własność S. D.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż w świetle art. 3 ust 1 pkt. 5 i pkt. 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie do rozpatrzenia wniosku właściwy jest wojewoda narusza obowiązujące w tej materii przepisy i pozostaje w oczywistej sprzeczności z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie zawiera żadnych przepisów
Sygn. akt IV SA/Wa 1647/11
intertemporalnych w tej kwestii. Zatem aktualny jest pogląd co do właściwości w tej sprawie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wyrażony w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I OW 53/08. Stanowisko to wynika jasno z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009 r. sygn. akt I OW 15/00 i I OW 16/09. Przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolne na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Z. znajdują się w gestii Agencji Nieruchomości Rolnych. Zatem i ta okoliczność przemawia za tym, że to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest właściwy do rozpoznania wniosku w tej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008r. I OW 27/08). Na tle niejasnych regulacji zawartych w art. 3 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. zwrócono uwagę w piśmiennictwie na poważne wątpliwości co do zgodności tego przepisu z art. 7 Konstytucji RP, gdyż regulacja tego przepisu nie odpowiada wymogom formułowania przepisów w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla odbiorców, bez potrzeby odwoływania się do zawiłej nieraz wykładni systemowej i funkcjonalnej przepisu prawnego. Z przywołanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisów nie wynika, aby to wojewoda w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego był właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W niniejszej sprawie zasadniczego znaczenia nabiera fakt, że w skutek zawisłego wcześniej sporu kompetencyjnego Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jako właściwy organ Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (postępowanie o sygn. akt I OW 53/08). Po wejściu w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r., na którą powołuje się organ, w żadnym razie w ustawie tej w sposób jednoznaczny nie wskazano wojewody jako właściwego w tej kategorii spraw organu.
W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OW 53/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpoznania wniosku B. D., A. D. i M. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 1977 r. nr [...] o przymusowym wykupie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej stanowiącej byłą własność S. D.
Jednakże w dniu 1 kwietnia 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31 poz. 206, ze zm.), w której art. 3 ust. 1 pkt 5 stwierdzono, że wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Ponadto, według art. 3 ust. 1 pkt 7 powołanej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z
Sygn. akt IV SA/Wa 1647/11
dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Organem zaś właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej - według art. 157 §1 kpa -jest organ wyższego stopnia.
Skoro więc przedmiotem wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności jest decyzja Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r., działającego jako organ pierwszej instancji, wydana na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14), to prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, iż organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku w rozumieniu art. 157 §1 kpa jest Wojewoda [...]. Powołana ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. została bowiem uchylona z dniem 1 lipca 1982 r., jednakże w sądowej praktyce orzeczniczej nie jest kwestionowane, iż sprawy objęte tą ustawą należy obecnie traktować, jako sprawy z zakresu administracji rządowej. Przymusowy wykup nieruchomości rolnych w trybie administracyjnym na rzecz Skarbu Państwa w żaden sposób nie może być uznany za zadanie samorządowe, skoro skutkiem wykupu jest nabycie prawa do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a nie na rzecz którejkolwiek jednostki samorządu terytorialnego. Nie można bowiem domniemywać, aby nabywanie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stanowiło domenę jednostek samorządu terytorialnego, jako odrębnych od Skarbu Państwa podmiotów publicznoprawnych i zarazem odrębnych podmiotów praw rzeczowych w sferze cywilnoprawnej.
W wyniku ustalenia z dniem 1 kwietnia 2009 r. ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie właściwości wojewody we wszystkich sprawach z zakresu administracji rządowej, także jako organu wyższego stopnia, jeżeli w innej ustawie nie postanowiono inaczej, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OW 53/08 utraciło swoją aktualność ze względu na zmianę stanu prawnego, który legł u podstaw tego postanowienia. Brak jest bowiem jakiejkolwiek innej ustawy określającej właściwość innego organu w sprawie wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia 30 sierpnia 1977 r. wydanej w przedmiocie przymusowego wykupu nieruchomości rolnej.
Umorzenie postępowania nieważnościowego przez organ orzekający nastąpiło zaś tylko ze względu na niewłaściwość Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do jego kontynuowania. Wniosek skarżących podlega bowiem rozpatrzeniu przez organ właściwy, o czym wskazano w zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.