IV SA/Wa 1638/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego o odmowie wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego za granicą przez dwie kobiety. Organ administracji uznał, że transkrypcja takiego aktu byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na art. 18 Konstytucji RP, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, oraz art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd administracyjny zgodził się z tą interpretacją, podkreślając, że polskie prawo nie uznaje małżeństw jednopłciowych i że transkrypcja aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci naruszałaby fundamentalne zasady polskiego porządku prawnego. Sąd odrzucił argumenty skarżących dotyczące naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wskazując, że Konwencja pozostawia państwom swobodę w regulowaniu kwestii małżeństw jednopłciowych, a polska Konstytucja stanowi najwyższe prawo w tym zakresie. Sąd oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych i organów administracji w kwestii odmowy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych ze względu na sprzeczność z polskim porządkiem prawnym, w szczególności z art. 18 Konstytucji RP.
Orzeczenie dotyczy wyłącznie transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa jednopłciowego i nie rozstrzyga kwestii dopuszczalności instytucjonalizacji związków partnerskich osób tej samej płci w polskim prawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest dopuszczalna w polskim rejestrze stanu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, transkrypcja jest niedopuszczalna, jeśli byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, co w tym przypadku wynika z definicji małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny zawartej w Konstytucji RP i Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.
Uzasadnienie
Polskie prawo, w tym Konstytucja RP (art. 18) i Kodeks rodzinny i opiekuńczy (art. 1), definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Transkrypcja aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci za granicą byłaby sprzeczna z tą fundamentalną zasadą polskiego porządku prawnego, co stanowi podstawę do odmowy jej dokonania na mocy art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego.
Czy odmowa transkrypcji aktu małżeństwa jednopłciowego narusza prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz zakaz dyskryminacji wynikające z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa transkrypcji nie narusza tych praw, ponieważ Konwencja pozostawia państwom swobodę w zakresie regulacji małżeństw jednopłciowych, a polska Konstytucja jednoznacznie definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Uzasadnienie
Artykuły 8 i 14 Konwencji nie nakładają na państwa obowiązku uznawania małżeństw jednopłciowych. Polska Konstytucja (art. 18) i Kodeks rodzinny i opiekuńczy (art. 1) definiują małżeństwo jako związek heteroseksualny, a państwa członkowskie mają swobodę w kształtowaniu dostępu do instytucji małżeństwa dla par tej samej płci. Odmowa transkrypcji nie ogranicza faktycznego korzystania z prawa do życia rodzinnego.
Czy art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego (obligatoryjność transkrypcji w określonych sytuacjach) wyłącza możliwość odmowy transkrypcji ze względu na sprzeczność z porządkiem prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 104 ust. 5 nie jest przepisem szczególnym wobec art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego i nie wyłącza możliwości odmowy transkrypcji, jeśli byłaby ona sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP.
Uzasadnienie
Art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego określa sytuacje, w których transkrypcja jest obligatoryjna, ale nie reguluje przesłanek odmowy. Nawet w tych przypadkach organ jest zobowiązany odmówić transkrypcji, jeśli jest ona sprzeczna z porządkiem prawnym.
Przepisy (19)
Główne
p.a.s.c. art. 107 § pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli byłaby ona sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Definicja ta stanowi podstawową zasadę polskiego porządku prawnego.
k.r.o. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Odmienność płci jest bezwzględnym warunkiem zawarcia małżeństwa.
Pomocnicze
p.a.s.c. art. 104 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Zagraniczny dokument stanu cywilnego może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji.
p.a.s.c. art. 104 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego.
p.a.s.c. art. 104 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Transkrypcja jest obligatoryjna, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. Nie wyłącza to jednak możliwości odmowy transkrypcji ze względu na sprzeczność z porządkiem prawnym.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona życia prywatnego i rodzinnego.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz okoliczności związanych z załatwieniem sprawy.
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada proporcjonalności.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego § załącznik nr 3
Wzór aktu małżeństwa przewiduje wpisanie danych mężczyzny i kobiety.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzeczność transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, wynikająca z definicji małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny w Konstytucji RP i Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. • Państwa członkowskie UE mają swobodę w regulowaniu kwestii małżeństw jednopłciowych, a prawo unijne nie narusza tej kompetencji. • Przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakładają obowiązku uznawania małżeństw jednopłciowych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego poprzez niezastosowanie i odmowę dokonania transkrypcji w sytuacji, gdy jej dokonanie jest obligatoryjne. • Naruszenie art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci stanowi naruszenie zasad porządku publicznego. • Naruszenie art. 8 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez błędną wykładnię i naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego oraz zakazu dyskryminacji. • Naruszenie art. 18 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązek ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny oznacza zakaz odnotowania w rejestrze stanu cywilnego związku małżeńskiego osób tej samej płci zawartego za granicą. • Naruszenie art. 7 i 11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących i niedostateczne uzasadnienie decyzji. • Naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieproporcjonalne ograniczenie prawa do poszanowania życia rodzinnego i naruszenie zasady równego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
Transkrypcja aktu małżeństwa zawartego między osobami tej samej płci nie jest możliwa z uwagi na sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. • W polskim porządku prawnym nie jest w ogóle dopuszczalne uznanie za małżeństwo związku osób tej samej płci. • Zasada heteroseksualności małżeństwa ma charakter zasady ustrojowej wyrażonej w akcie prawnym usytuowanym najwyżej w hierarchii źródeł prawa. • Organy administracji publicznej, w odróżnieniu od sądów, nie mają uprawnień do niezastosowania przepisów rozporządzenia z uwagi na jego niezgodność z aktem wyższego rzędu.
Skład orzekający
Aleksandra Westra
sędzia del. SO
Anita Wielopolska
przewodniczący sędzia WSA
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca sędzia WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych i organów administracji w kwestii odmowy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych ze względu na sprzeczność z polskim porządkiem prawnym, w szczególności z art. 18 Konstytucji RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wyłącznie transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa jednopłciowego i nie rozstrzyga kwestii dopuszczalności instytucjonalizacji związków partnerskich osób tej samej płci w polskim prawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej społecznie i prawnie kwestii praw osób LGBT+ w Polsce, w szczególności w kontekście uznawania związków zawartych za granicą. Wyrok jasno przedstawia stanowisko polskich sądów w tej materii.
“Polski sąd odmawia wpisu do rejestru aktu małżeństwa zawartego przez dwie kobiety za granicą – dlaczego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.