IV SA/Wa 156/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-05-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
scalanie gruntówwymiana gruntównieodwracalne skutki prawneart. 156 k.p.a.prawo własnościksięgi wieczysterękojmia wiary publicznejdecyzja administracyjnapostępowanie nieważnościowe

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzającą nieważność wcześniejszych decyzji dotyczących zatwierdzenia projektu scalenia gruntów, uznając, że pierwotna decyzja z 1982 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która stwierdziła nieważność decyzji z 2008 i 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z 1982 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy pierwotna decyzja z 1982 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające jej stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że sprzedaż nowo wydzielonych gruntów osobom trzecim, chronionym rękojmią ksiąg wieczystych, stanowi taki nieodwracalny skutek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. Spór wywodził się z decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2020 r., która stwierdziła nieważność wcześniejszych decyzji z 2008 i 2009 r. Te z kolei stwierdzały nieważność decyzji Prezydenta Miasta z 1982 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. Głównym zarzutem było to, że pierwotna decyzja z 1982 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (brak zgody właścicieli na objęcie gruntów zabudowanych), ale jednocześnie wywołała nieodwracalne skutki prawne. Sąd administracyjny, analizując art. 156 § 2 k.p.a., uznał, że sprzedaż nowo wydzielonych działek osobom trzecim, które nabyły je w dobrej wierze i są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi nieodwracalny skutek prawny. W związku z tym, stwierdzenie nieważności decyzji z 2008 i 2009 r. przez Ministra było zasadne, gdyż te decyzje błędnie pominęły kwestię nieodwracalności skutków prawnych pierwotnej decyzji z 1982 r. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia decyzji, braku wszechstronnego zebrania materiału dowodowego oraz naruszenia zasady utrwalonej praktyki, uznając, że pierwotne decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja może zostać stwierdzona jako nieważna, jeśli nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Jednakże, jeśli w wyniku dalszego obrotu prawnego nowo wydzielone grunty stały się własnością różnych podmiotów, chronionych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, skutek należy uznać za nieodwracalny, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji zatwierdzającej projekt scalenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprzedaż nowo wydzielonych gruntów osobom trzecim, które nabyły je w dobrej wierze i są chronione rękojmią ksiąg wieczystych, stanowi nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W związku z tym, decyzje stwierdzające nieważność pierwotnej decyzji z 1982 r. były wadliwe, ponieważ pominęły ten fakt.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2 i §2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nie stwierdza się nieważności, jeżeli od dnia doręczenia upłynęło dziesięć lat lub decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

u.s.i.w.g. art. 1 § ust. 3

Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów

Grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właścicieli.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 40 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pisma w sprawie, w której ustanowiono pełnomocnika, doręcza się pełnomocnikowi.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pierwotna decyzja z 1982 r. o scaleniu gruntów wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. z uwagi na obrót prawny nowo wydzielonymi nieruchomościami na rzecz osób trzecich, chronionych rękojmią ksiąg wieczystych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie wadliwej decyzji. Naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji bezpośrednio stronie mimo ustanowienia pełnomocnika. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego ustalenia okoliczności faktycznych i ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że decyzje z 2008 i 2009 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez uznanie rażącego naruszenia regulacji. Naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji z 2008 i 2009 r. pomimo upływu 10 lat i wywołania nieodwracalnych skutków prawnych. Naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych (droga poprowadzona przez budynek mieszkalny).

Godne uwagi sformułowania

przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego. Nabywcy wydzielonych gruntów chronieni są rękojmią ksiąg wieczystych. Odwrócenie skutku decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. ewidencja gruntów i budynków nie przesądza o prawach właścicielskich co do nieruchomości.

Skład orzekający

Anna Sidorowska-Ciesielska

przewodniczący sprawozdawca

Alina Balicka

sędzia

Joanna Borkowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nieodwracalnych skutków prawnych' w kontekście art. 156 § 2 k.p.a., zwłaszcza w sprawach dotyczących obrotu nieruchomościami i ochrony nabywców w dobrej wierze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji scalania gruntów i późniejszego obrotu prawnego, ale zasady interpretacji art. 156 § 2 k.p.a. są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o grunty, który sięga lat 80. XX wieku, a jej rozstrzygnięcie opiera się na złożonej interpretacji przepisów k.p.a. dotyczących nieważności decyzji i nieodwracalnych skutków prawnych, co jest istotne dla praktyki prawniczej.

Długi cień decyzji z lat 80.: Jak obrót nieruchomościami chroni przed stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

IV SA/Wa 156/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka
Anna Sidorowska-Ciesielska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Borkowska
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne
Scalanie gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 2247/21 - Wyrok NSA z 2022-11-22
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156§ par. 1 pkt 2 i §2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. S. i B. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku B. S. i M. S., utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2020 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia w części nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r., znak: [...], został zatwierdzony projekt scalenia gruntów wsi [...] i części wsi [...], gm. [...], opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13). Postępowaniem scaleniowym zostały objęte między innymi grunty zabudowane oznaczone jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,04 ha stanowiące własność J. M. oraz grunty zabudowane oznaczone jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,02 ha stanowiące własność Z. M. W wyniku scalenia J. M. otrzymał grunty zamienne oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0,01 ha i nr [...] o powierzchni 0,02 ha, natomiast Z. M. otrzymała grunty zamienne oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0,01 ha i nr [...] o powierzchni 0,01 ha. W wyniku scalenia gruntów została zaprojektowana i wydzielona na rzecz Gminy [...] droga oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...], oddzielająca grunty zabudowane oznaczone przed scaleniem jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...]. Grunty wydzielone w wyniku scalenia zostały ujawnione w księgach wieczystych: 1) nr [...] - działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] stanowiące własność J. M.; 2) nr [...] - działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] stanowiące własność Z. M.; 3) nr [...] - działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca własność Gminy [...].
Postanowieniem z [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] Sąd [...] w [...] stwierdził, że spadek po J. M. nabyli: M. M., C. M., J. K., D. K., B. G. Następnie spadkobiercy J. M.: 1) umową sprzedaży z [...] lutego 2001 r. Repertorium [...] Nr [...], sporządzoną w formie aktu notarialnego, sprzedali J. C. i R. P. działkę nr [...]; 2) umową sprzedaży warunkowej z [...] października 2005 r. Repertorium [...] nr [...] oraz umową przeniesienia własności z [...] marca 2006 r. Repertorium [...] nr [...], sporządzonymi w formie aktu notarialnego, sprzedali na rzecz małżonków J. C. i R. P. m.in. działkę nr [...]. Następnie, J. C. i R. P. umową sprzedaży i aktem ustanowienia hipoteki z [...] lipca 2007 r. Repertorium [...] nr [...], sporządzoną w formie aktu notarialnego, sprzedali I. i M. małżonkom K. grunty oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...] (dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]) i nr [...] (dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]).
Natomiast na podstawie umowy darowizny oraz umowy małżeńskiej z [...] września 1999 r. Repertorium [...] nr [...], sporządzonymi w formie aktu notarialnego, właścicielami na prawach wspólności ustawowej gruntów oznaczonych m.in. jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], stali się Z. M. i M. M., którzy umową sprzedaży warunkowej z [...] marca 2004 r. Repertorium [...] nr [...] oraz umową przeniesienia własności z [...] listopada 2007 r. Repertorium [...] nr [...], sprzedali na rzecz małż. B. i M. S. ww. grunty (dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]).
Po rozpatrzeniu wniosków Dyrektora Wydziału [...] [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Z. M., J. C., B. S. i M. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r., w części dotyczącej gruntów, położonych w [...], oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] [...], [...], [...] i [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2008 r., znak: [...], stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r., w części dotyczącej gruntów położonych w [...] oznaczonych jako działki ewidencyjne nr nr [...], [...], [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie uzyskano zgody Z. M. i J. M. na objęcie postępowaniem scaleniowym należących do nich gruntów zabudowanych, oznaczonych przed scaleniem jako działki ewidencyjne nr [...] i [...], co stanowi rażące naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem, bez zgody ich właścicieli.
Po rozpatrzeniu wniosków I. K. i M. K. oraz Z. M. i M. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2009 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2008 r.
I. K. i M. K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] grudnia 2008 r. Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r., w części dotyczącej gruntów położonych w [...] oznaczonych jako działka ewidencyjna nr [...], wskazując, że zaskarżone decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
M. K. złożył wniosek ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po wszczęciu z urzędu postępowania decyzją z [...] lutego 2017 r. znak: [...], stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r., wskazując, że w stosunku do osoby zmarłej nie można było prowadzić postępowania nadzorczego, ani kierować do niej rozstrzygnięcia w formie decyzji. Następnie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2017 r. znak: [...] umorzył w całości prowadzone postępowanie zainicjowane wnioskiem M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2015 r. została usunięta z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, a zatem przestał istnieć przedmiot zaskarżenia.
W konsekwencji Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostał do rozpatrzenia wniosek I. K. i M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] grudnia 2008 r. Decyzją z [...] lipca 2020 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. oraz z [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w postępowaniach zakończonych decyzjami z [...] marca 2009 r. oraz z [...] grudnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie ocenił prawidłowo, czy w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, jakie miałaby wywołać decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. w zakresie, w jakim została stwierdzona jej nieważność. Po wydaniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...], zostały ujawnione w księgach wieczystych, a następnie w stosunku do nich podjętych zostało szereg czynności cywilnoprawnych.
Ponownie rozpatrując sprawę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że nie jest sporne, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. w kwestii dotyczącej nieuzyskania zgody J. M. i Z. M. na objęcie postępowaniem scaleniowym ich gruntów zabudowanych oznaczonych przed scaleniem jako działki ewidencyjne nr [...] i [...], została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jednym ze skutków prawnych scalenia gruntów jest wydzielenie uczestnikom scalenia przede wszystkim gruntów ekwiwalentnych w postaci nowych odrębnych działek ewidencyjnych o określonych numerach i granicach. Dopóki właścicielem nowo wydzielonych gruntów pozostaje jedynie właściciel (lub współwłaściciele) gruntów objętych postępowaniem scaleniowym, nie ma podstaw, aby przyjąć, że skutek prawny decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów ma charakter nieodwracalny. Odmiennie należy ocenić skutki prawne decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, jeżeli w efekcie dalszego obrotu prawnego nowo wydzielone grunty stały się własnością różnych podmiotów, zwłaszcza jeśli nabywców chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Przyjęcie, że stwierdzając nieważność decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, organ administracji publicznej mógłby pozbawić nowych właścicieli własności nabytych przez nich konkretnych działek, stanowi oczywiste naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności, którego nie sposób uzasadnić na gruncie zasady praworządności. Dlatego w przypadku zmiany stosunków własnościowych dotyczących nowo wydzielonych gruntów, skutek prawny decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów należy uznać za nieodwracalny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. W konsekwencji w zaskarżonej decyzji przyjęto, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z [...] grudnia 2008 r. oraz decyzji z [...] marca 2009 r. rażąco naruszył przepis art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wydzielone decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r., grunty oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] i [...], w późniejszym czasie na podstawie umów cywilnoprawnych stały się własnością osób trzecich. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. sankcjonująca nowy stan prawny wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., gdyż następnie to prawo własności stało się przedmiotem obrotu prawnego w warunkach pozwalających na zastosowanie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
M. S. i B. S. wnieśli skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2020 r., zarzucając naruszenie:
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie wadliwej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2020 r. w mocy;
art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji bezpośrednio stronie mimo ustanowienia pełnomocnika, co zgodnie z w/w regulacją wskazuje na obowiązek organu doręczania pism pełnomocnikowi;
art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego ustalenia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie i w konsekwencji przeprowadzenia oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób fragmentaryczny, nie odnoszący się do całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego;
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r., oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. i przyjęcie, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r., której nieważność stwierdzały, wywołała nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji powinno skutkować zastosowaniem art. 156 § 2 k.p.a. podczas gdy decyzja z 1982 r. nie wywołała opisywanych skutków, zaś stwierdzenie jej nieważności było słuszne i prawidłowe;
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż przy wydawaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r. doszło do rażącego naruszenia powołanej regulacji;
art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r., pomimo upływu dziesięciu lat od ich wydania i wywołania nieodwracalnych skutków prawnych poprzez m.in. dokonanie zmian w operacie ewidencji obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...] wobec stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z [...] września 1982 r.;
art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym i wydanie decyzji odmiennej od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r., decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2009 r., oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r., bez uzasadnionej przyczyny oraz mimo braku zmiany okoliczności rozpatrywanej sprawy;
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych tj. faktu, iż działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca drogę powstała w wyniku scalenia przeprowadzonego w latach 1980 - 1982 została poprowadzona przez zabudowaną działkę, a w szczególności przez budynek mieszkalny.
Podnosząc takie zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] lipca 2020 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, że czy zasadnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji własnej z [...] marca 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r., z tego powodu, że kwestionowane decyzje pominęły zupełnie to, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów wsi [...] i części wsi [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Bezsporne było natomiast to, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w zakresie w jakim nie uzyskano zgody Z. M. i J. M. na objęcie postępowaniem scaleniowym należących do nich gruntów zabudowanych, oznaczonych przed scaleniem jako działki ewidencyjne nr [...] i [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] lipca 2020 r. wynika, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji własnej z [...] marca 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. z tej przyczyny, że obie kwestionowane decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 2 K.p.a.), ponieważ pominęły to, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zagadnienie nieodwracalności skutków prawnych decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. W świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, przez nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej należy rozumieć sytuację, w której stan prawny ustalony decyzją organu administracyjnego nie może być zweryfikowany przy pomocy środków dostępnych na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego. Skutek nieodwracalny decyzji administracyjnej polega więc na tym, że organ nie ma własnych kompetencji do odwrócenia na drodze postępowania administracyjnego skutków danego zdarzenia prawnego, zaistniałego po wydaniu, decyzji kontrolowanej w trybie nieważnościowym (por. uchwały 7 sędziów: Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, OSNC 1992/12/211 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2000 r., sygn. akt OPS 14/99, ONSA 2000/3/93, wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 1995 r., sygn. akt III ARN 8/95, OSNAPiUS 1995r., Nr 18, poz. 223). Stanowisko to jest utrwalone i nadal aktualne.
Należy podzielić stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że z powodu zawarcia umów notarialnych sprzedaży nowo wydzielonych gruntów osobom trzecim (nieuczestniczącym w postępowaniu w przedmiocie scalania i wymiany gruntów) zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej – decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów wsi [...] i części wsi [...] w zakresie, w jakim jej nieważność została stwierdzona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] marca 2009 r. W wyniku wydzielenia decyzją z [...] września 1982 r. powstały nowe nieruchomości, które były przedmiotem umów notarialnych. Zasadnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenił, że w wyniku dalszego obrotu prawnego nowo wydzielone nieruchomości (ujawnione w księgach wieczystych [...]) nr [...] - działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] stanowiące własność J. M.; [...]) nr [...] - działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] stanowiące własność Z. M.; [...]) nr [...] - działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca własność Gminy [...]) stały się, na podstawie postanowień sądowych i aktów notarialnych, własnością różnych podmiotów. Nabywcy wydzielonych gruntów chronieni są rękojmią ksiąg wieczystych (dla nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; dla nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; dla nieruchomości obejmującej działki ewidencyjne [...] i [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]). Organ szczegółowo przedstawił jak kształtował się obrót wydzielonymi gruntami. Odwrócenie skutku decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. W konsekwencji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie stwierdził nieważność decyzji własnej z [...] marca 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów wsi [...] i części wsi [...] w części dotyczącej gruntów położonych w [...] oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], ponieważ kwestionowane decyzje z [...] grudnia 2008 r. i [...] marca 2009 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 2 K.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oceniając decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. w postępowaniu nieważnościowym w kontekście przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. w żaden sposób nie uwzględnił skutków prawnych, jakie decyzja z [...] września 1982 r. wywołała w ciągu 26 lat od jej wydania. Oceniając skutki prawne decyzji z [...] września 1982 r. należało zwrócić uwagę, iż decyzja ta wywołała skutek polegający na tym, że powstały nowe nieruchomości, które następnie stały się przedmiotem obrotu prawnego na podstawie umów w formie aktów notarialnych. Tym samym nietrafny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2009 r., pomimo upływu dziesięciu lat od ich wydania i wywołania nieodwracalnych skutków prawnych przez te decyzje. W wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 1982 r. w części dotyczącej gruntów położonych w [...] oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] kwestionowanymi decyzjami z [...] grudnia 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie scalenia dotyczące tych działek. Postanowieniem z [...] września 2014 r., [...] postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu scalania gruntów położonych we wsi [...] w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...]. [...], [...] i [...] zostało zawieszone. Do dnia dzisiejszego postępowanie to nie zostało podjęte (notatka urzędowa z [...] maja 2021 r.). prowadzi to do wniosku, że kwestionowane decyzje z [...] grudnia 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r. nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych, już choć by z tej przyczyny, że prowadzone w ich wyniku postępowanie scaleniowe nie zostało zakończone. Na zmianę stanowiska w tej sprawie nie wpływa to, że w wyniku kwestionowanych decyzji w operacji ewidencji obrębu [...] mogły zostać wprowadzone zmiany. Jak słusznie zauważył organ ewidencja gruntów i budynków nie przesądza o prawach właścicielskich co do nieruchomości. Natomiast skarżący nie przytoczyli żadnych takich innych okoliczności czy zdarzeń prawnych, które świadczyłyby, że decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2008 r. oraz z [...] marca 2009 r. wywołały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Jak słusznie organ wskazał, powołane przez skarżących decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie ich nieważności. Oznacza to, że nie można powoływać się na te decyzje jako tworzące utrwaloną praktykę rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym.
Nie może także odnieść skutku zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji bezpośrednio stronie mimo ustanowienia pełnomocnika. Z art. 40 § 2 k.p.a. wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W rozpoznawanej sprawie skarżący ustanowili pełnomocnika adwokata M. P, i to jemu należało dokonywać doręczeń. Jednakże zaskarżona decyzja została doręczona bezpośrednio skarżącym w dniu 11 grudnia 2020 r. Wadliwe doręczenie decyzji stronie a nie jej pełnomocnikowi nie może oznaczać samo przez się, że decyzja taka jest wadliwa. Unormowanie przyjęte w art. 40 § 2 K.p.a. ma na celu ochronę interesu strony, która ustanowiła pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowani przez adwokata wnieśli w terminie skargę i mieli możliwość podnoszenia zarzutów odnośnie zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazali, w jaki sposób naruszenie przez organ przepisu procesowego art. 40 § 2 k.p.a. wpłynęło na wynik sprawy stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Nie doszło również do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Organ prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie i w wyczerpujący sposób zebrał materiał dowodowy, który należycie ocenił w kontekście przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę