IV SA/Wa 156/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje o nałożeniu kary pieniężnej za przekroczenie norm emisji, uznając, że spółka wykazała terminowe usunięcie przyczyn problemów, mimo chwilowych awarii urządzeń.
Spółka "S. SA" zaskarżyła decyzje nakładające karę pieniężną za przekroczenie norm emisji pyłu i tlenku węgla, mimo odroczenia płatności w celu usunięcia przyczyn problemu. Spółka argumentowała, że mimo chwilowych awarii urządzeń (filtra i palnika), podjęła działania naprawcze i przedstawiła dowody na brak przekroczeń. WSA uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów KPA przez organy administracji, które nie rozważyły wszechstronnie materiału dowodowego i nie przedstawiły jasnej wykładni przepisów dotyczących usuwania przyczyn ponoszenia kary.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące nałożenia kary pieniężnej na spółkę "S. SA" za przekroczenie dopuszczalnej emisji pyłu i tlenku węgla. Spółka wnioskowała o odroczenie kary w celu usunięcia przyczyn jej wymierzenia, co wiązało się z zakupem i montażem nowego filtra workowego oraz wymianą palnika olejowego. Mimo terminowej realizacji przedsięwzięcia, organy administracji stwierdziły dalsze przekroczenia norm emisji, powołując się na własne pomiary. Spółka kwestionowała te ustalenia, wskazując na awarie urządzeń (filtra i palnika) jako przyczynę tymczasowych przekroczeń, które zostały następnie usunięte w ramach gwarancji lub napraw. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 § 1 KPA), nie rozważając wszechstronnie zebranego materiału dowodowego, w tym wyników pomiarów przedstawionych przez spółkę, oraz nie przedstawiły jasnej wykładni przepisów dotyczących usuwania przyczyn ponoszenia kary. Sąd podkreślił nadrzędny cel ustawy Prawo ochrony środowiska i potrzebę uwzględnienia specyfiki instytucji odroczenia kary, wskazując, że chwilowe awarie urządzeń, usuwane niezwłocznie, nie powinny przesądzać o braku usunięcia przyczyn ponoszenia kary, zwłaszcza gdy spółka poniosła znaczne nakłady inwestycyjne. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzającą je decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia jest kluczowe, a chwilowe awarie urządzeń, które zostały niezwłocznie usunięte, nie powinny przesądzać o braku usunięcia przyczyn ponoszenia kary, jeśli spółka poniosła znaczne nakłady i wykazała brak przekroczeń w normalnych warunkach pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie rozważyły wszechstronnie materiału dowodowego i nie przedstawiły jasnej wykładni przepisów. Podkreślono nadrzędny cel ustawy Prawo ochrony środowiska i specyfikę odroczenia kary, wskazując, że chwilowe awarie usuwane w ramach gwarancji nie powinny dyskwalifikować przedsięwzięcia, zwłaszcza przy znacznych nakładach inwestycyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
P.o.ś. art. 319 § 1
Prawo ochrony środowiska
Hipoteza przepisu zawiera dwie przesłanki: terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia i usunięcie przyczyn ponoszenia kary. Spełnienie pierwszej nie jest wystarczające bez drugiej.
P.o.ś. art. 319 § 4
Prawo ochrony środowiska
Przepis reguluje sytuację, gdy terminowo zrealizowane przedsięwzięcie nie usunęło przyczyn ponoszenia kary, co skutkuje obowiązkiem uiszczenia odroczonej kary.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki przewidziane do usunięcia skutków naruszenia prawa.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zasądzania zwrotu kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, musi być oparta na wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji administracyjnej musi zawierać motywy działania organu.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do skutków prawnych ich zachowań.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie stosuje art. 152, gdy zaskarżona decyzja została już wykonana.
P.o.ś. art. 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Cel ustawy - ochrona środowiska.
Konstytucja RP art. 74 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do informacji o środowisku i jego ochronie.
Konstytucja RP art. 74 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek władz publicznych ochrony środowiska.
P.o.ś. art. 298 § 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Podstawa do ustalenia wymiaru kary biegnącej za ponadnormatywną emisję.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia mającego na celu usunięcie przyczyn wymierzenia kary. Chwilowe awarie urządzeń (filtra, palnika) jako przyczyna tymczasowych przekroczeń norm, które zostały usunięte. Naruszenie przez organy administracji przepisów KPA dotyczących zebrania i oceny materiału dowodowego. Niewłaściwa wykładnia przepisów dotyczących odroczenia kary i usuwania jej przyczyn.
Odrzucone argumenty
Stanowisko organów, że przekroczenie norm emisji, nawet spowodowane awarią, wyklucza uznanie przedsięwzięcia za efektywne. Argumentacja organów, że pomiary po terminie odroczenia nie mają znaczenia dla oceny usunięcia przyczyn kary w terminie.
Godne uwagi sformułowania
ochrona środowiska jest celem nadrzędnym terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia nie usunęło także przyczyn ponoszenia kary naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa dowolne uznać trzeba ustalenie organu administracji publicznej, które nie zostały oparte na wszechstronnym rozważeniu całokształtu znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego brak przedstawienia przekonujących motywów działania organów administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można dokonanego nakładem przekraczającym kilkakrotnie wartość wymierzonej kary przedsięwzięcia uznawać za nieefektywne ekologicznie, tylko na podstawie oceny pracy urządzeń w chwili ich awarii automatyzm rozstrzygającego organu w stosowaniu prawa
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Tadeusz Cysek
sprawozdawca
Krystyna Napiórkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odroczenia kar pieniężnych za naruszenie norm ochrony środowiska, ocena materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, znaczenie awarii urządzeń w kontekście odpowiedzialności za przekroczenia norm."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki i jej inwestycji, ale ogólne zasady dotyczące oceny dowodów i wykładni przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między rygorystycznym podejściem administracji a praktycznymi trudnościami przedsiębiorcy w usuwaniu przyczyn zanieczyszczeń, podkreślając znaczenie wszechstronnej oceny dowodów przez sądy.
“Czy awaria urządzenia zwalnia z kary środowiskowej? Sąd wyjaśnia, kiedy inwestycje ekologiczne są doceniane.”
Dane finansowe
WPS: 98 417,16 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 156/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-07-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-02-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Krystyna Napiórkowska Małgorzata Miron /przewodniczący/ Tadeusz Cysek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska Skarżony organ Inspektor Ochrony Środowiska Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2005 r. sprawy ze skargi "S. SA" w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...[ grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uiszczenia kary odroczonej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz "S. SA" w W. 2.240,- (dwa tysiące dwieście czterdzieści) złotych z tytułu zwrotu kosztów postepowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska w wyniku rozpoznania odwołania "S. S.A." Oddział [...] w G. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] września 2004 r. zobowiązującej wyżej wymienioną Spółkę do uiszczenia odroczonej kary (98.417,16 zł) wraz z opłatą prolongacyjną (2.275,10 zł) – - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że wskazana kara została orzeczona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2004 r. za przekroczenie w 2003 r. (od dnia 4 września do 31 grudnia) dopuszczalnej emisji pyłu i tlenku węgla określonej w decyzji Starosty T. z dnia [...]czerwca 2000 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w wyniku uwzględnienia wniosku wskazanego podmiotu odroczył na czas do dnia 30 maja 2004 r. płatność przedmiotowej kary z uwagi na realizację przedsięwzięcia mającego na celu usunięcie przyczyny wymierzenia kary poprzez zakup, (w celu zamontowania w otaczarce [...] w Wytwórni [...] w O. – należącej do S. S.A. Oddział [...] w G.) nowoczesnego filtra workowego oraz poprzez wymianę palnika olejowego. W decyzji o odroczeniu kary ustalono jednoczenie harmonogram wykonania niezbędnych prac. Pismem z dnia 21 maja 2004 r. ukarana spółka powiadomiła o zakończeniu prac i złożyła wniosek o zaliczenie odroczonej kary w poczet środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia. Do omawianego pisma załączone zostały wyniki pomiarów potwierdzające osiągnięcie założonego przy odraczaniu kary efektu. W ramach kontroli przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił, że przedsięwzięcie mające na celu usunięcie przyczyn wymierzenia kary zostało wprawdzie zrealizowane, jednakże z dokonanych przez ten organ pomiarów sprawdzających wynikało przekroczenie dopuszczalnej emisji pyłu. W toku rozprawy przeprowadzonej w dniu 2 lipca 2004 r. (po uprzednim zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie obowiązku uiszczenia odroczonej kary) ukarana spółka zobowiązała się do usunięcia "fabrycznych" wad przedmiotowego filtra (gwarancja), które spowodowały przekroczenie dopuszczalnej emisji pyłu, a także do przedstawienia ponownie przeprowadzonych pomiarów sprawdzających wielkości emisji. Przedstawione przy piśmie S. S.A. Oddział [...] w G. z dnia 18 sierpnia 2004 r. pomiary sprawdzające, wykonane na zlecenie tej firmy wskazywały, iż nie ma już przekroczeń dopuszczalnej emisji. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zdecydował się jednak na przeprowadzenie własnych pomiarów i wykonał je w dniu 20 sierpnia 2004 r. Pomiary te wykazały przekroczenie dopuszczalnej emisji – tym razem tlenku węgla (CO) i SO2. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione ustalenia rozstrzygający organ uznał, iż zachodziła w niniejszej sprawie konieczność wydania na podstawie art. 319 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) – zwanej dalej Prawem ochrony środowiska – decyzji orzekającej obowiązek uiszczenia odroczonej kary wraz z opłatą prolongacyjną. Pomiary sprawdzające dokonane w dniach 18 czerwca 2004 r. i 20 sierpnia 2004 r. wykazały bowiem przekroczenie dopuszczalnej emisji odpowiednio pyłu i CO i w związku z tym należało uznać, iż przedsięwzięcie stanowiące podstawę odroczenia kary, choć terminowo zrealizowane nie usunęło "przyczyn ponoszenia kary". Główny Inspektor Ochrony Środowiska podniósł, że decyzja Starosty T. z dnia [...] czerwca 2000 r. nie określiła "ani maksymalnego dopuszczalnego czasu utrzymywania się uzasadnionych technologicznie warunków eksploatacyjnych odbiegających od normalnych, ani warunków emisji w takich przypadkach". W efekcie "strona" zobowiązana była do przestrzegania warunków i wielkości emisji określonych powołaną decyzją Starosty T. "w każdych warunkach". Z uwagi jednak na przedstawienie przez ukaraną spółkę na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 2 lipca 2004 r. dokumentacji potwierdzającej wadliwość wykonania filtra DISA oraz zobowiązania się do usunięcia usterek w ramach uprawnień gwarancyjnych organ I instancji przychylił się do wniosku strony i wykonał w dniu 29 sierpnia 2004 r. ponowne pomiary kontrolne, które jednak nie dały podstaw do uznania realizacji celu zakładanego przy odraczaniu kary, gdyż stwierdzono ponadnormatywną emisję CO. Stwierdzenie zaś przekroczenia dopuszczalnej emisji pyłu, czy CO wyklucza przyjęcie, że zrealizowane przedsięwzięcie było "efektywne". W złożonej skardze "S. S.A." w W. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż jeszcze w toku podjętych przez organ I instancji w dniach 20 – 26 sierpnia 2004 r. – czynności kontrolnych dokonano (tj. w dn. 25 sierpnia 2004 r.) naprawy palnika olejowego, którego to wadliwe działanie było przyczyną ponadnormatywnej emisji CO i dokonane po tej naprawie przez stronę skarżącą pomiary wykazały brak już ponadnormatywnej emisji. Mimo to organ I instancji nie uwzględnił tym razem wniosku ukaranej spółki i nie przeprowadzał już dodatkowych – własnych pomiarów sprawdzających. Strona skarżąca podkreśliła też, że także w świetle kolejnych (dokonanych na jej zlecenie – we wrześniu 2004 r.) pomiarów nie występowała ponadnormatywna emisja. W ocenie strony skarżącej decyzje organów obu instancji naruszają art. 319 ust. 1 Prawa ochrony środowiska oraz art. 77 kpa. Według skargi podkreślenia wymaga terminowość realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia mającego na celu usunięcie przyczyn wymierzenia kary. Nie może tez budzić wątpliwości, iż doprowadziło ono do zaprzestania ponadnormatywnej emisji szkodliwego pyłu. Również w odniesieniu do emisji tlenku węgla przesłanki z art. 319 ust. 1 Prawa ochrony środowiska zostały spełnione. W tym zakresie zwrócenia uwagi wymaga, iż pomiary sprawdzające przeprowadzone przez organ I instancji w dniach od 18 do 22 czerwca 2004 r. nie wykazały przekroczeń dopuszczalnej emisji CO. Nieprawidłowo zatem w zaskarżonej decyzji nie uznano wyników pomiarów dokonanych w dniu 20 sierpnia 2004 r. za potwierdzających efektywność wykonania przedsięwzięcia. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, iż w rozpatrywanym okresie zarówno urządzenie filtrujące, jak i palnik były w rozruchu. W takim przypadku przejściowe nieprawidłowości pracy występują dość często i nie mogą przesądzać o braku osiągnięcia zakładanego przy odraczaniu kary efektu ekologicznego. Stanowisko takie uwzględnił zreszto organ I instancji w sytuacji zgłoszenia przez stronę skarżącą awarii filtra workowego (po ujawnieniu ponadnormatywnej emisji pyłu w trakcie pomiarów z dnia 18 czerwca 2004 r.). Organ I instancji zdecydował się wtedy na uwzględnienie wniosku ukaranej spółki o przeprowadzenie kolejnych badań, po usunięciu usterki w działaniu filtra workowego. Okoliczność przejściowej awarii, tym razem palnika olejowego była przyczyną ponadnormatywnej emisji stwierdzonej podczas pomiarów dokonanych 20 sierpnia 2004 r. Awaria ta została usunięta już 25 sierpnia 2004 r. W ocenie strony skarżącej nie było zatem podstaw do odmowy spełniania jej żądania dokonania przez organ I instancji pomiarów weryfikujących zakres emisji po usunięciu awarii palnika olejowego. W sposób nieuzasadniony rozstrzygające organy pominęły też całkowicie wyniki pomiarów emisji zanieczyszczeń dokonanych na zlecenie strony skarżącej. Naruszyło to art. 77 kpa. W ocenie strony skarżącej konieczne jest podkreślenie, że "emisja pyłu stanowiła 99,9 % kwoty naliczonej kary biegnącej". Organ administracji winien zastosować zasadę "miarkowania decyzji administracyjnej" uwzględniając zgodnie z art. 7 kpa obok interesu społecznego także słuszny interes indywidualny strony. Ponadto nie można dokonanego nakładem przekraczającym kilkakrotnie wartość wymierzonej kary przedsięwzięcia uznawać za nieefektywne ekologicznie, tylko na podstawie oceny pracy urządzeń w chwili ich awarii i bez wzięcia pod uwagę danych wynikających z pomiarów dokonany przez stronę. Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację organ ten zauważył, iż już wyniki pomiarów sprawdzających dokonanych w dniu 18 czerwca 2004 r. podważyły zasadność oczekiwań strony skarżącej i spowodowały obowiązek wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 298 art. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska (decyzją z dnia 29 sierpnia 2004 r. ustalono wymiar kary biegnącej za ponadnormatywną emisje pyłu). Zarzut naruszenia art. 77 kpa jest zaś niezasadny, skoro wyczerpująco zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy. Ponadto uwzględniono podaną przez ukaraną spółkę przyczynę przekroczenia dopuszczalnej emisji pyłu zobowiązując, do usunięcia usterek w pracy filtra workowego. Wyniki badań kontrolnych z dnia 20 sierpnia wskazały jednak na przekroczenie dopuszczalnej emisji CO i SO2. Decyzją z dnia [...] września 2004 r. ustalono zatem dla strony skarżącej wymiar kary biegnącej za te przekroczenia. Nie można zaś - według odpowiedzi na skargę - podzielić zarzutu co do braku przeprowadzenia pomiarów kontrolnych przez organ po raz trzeci, gdyż nie było "takiego obowiązku". Skarżąca spółka zobowiązana była do dnia 30 maja 2004 r. zrealizować przedsięwzięcie tak, aby doprowadziło ono do usunięcia stanu niezgodnego z prawem. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska fakt, że strona skarżąca nie kwestionuje wyników badań przeprowadzonych przez organ I instancji i nie zaskarżyła wydanych po tych pomiarach decyzji o ustaleniu wymiaru kar biegnących potwierdza, że zrealizowana inwestycja nie usunęła przyczyn wymierzenia kary w terminie odroczenia. W sprawie nie miało znaczenia jaki procent kary biegnącej stanowiła emisja CO, a jaki pyłu. Przekroczenie bowiem dopuszczalnej emisji tylko jednej z tych substancji wykluczyło uznanie zrealizowanego przedsięwzięcia jako efektywnego. Strona skarżąca była zobowiązana do przestrzegania warunków i wielkości emisji oznaczonej decyzją Starosty T. w każdych warunkach. Nie można zatem uznać za zasadny zarzutu wykonania pomiarów przez organ w warunkach odbiegających od normalnych. W piśmie procesowym z dnia 20 maja 2005 r. strona skarżąca podniosła, że pogląd Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o braku obowiązku organu I instancji - w świetle ujawnionych okoliczności (awarii palnika olejowego) - przeprowadzenia pomiarów kontrolnych po raz trzeci, jest sprzeczny z art. 7 i 77 kpa. W razie zaakceptowania odmiennego stanowiska należałoby bowiem przyjąć, iż także druga przeprowadzona kontrola była zbędna i rozstrzygnięcie w sprawie mogło zapaść wyłącznie w oparciu o pierwsze pomiary sprawdzające organu I instancji i dyskrecjonalną ocenę tego organu rodzaju przyczyn ponadnormatywnej emisji oraz, czy te przyczyny zostały usunięte. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja świadczy o "automatyzmie" rozstrzygającego organu w stosowaniu prawa i podważa sens dokonanej przez stronę skarżącą inwestycji ekologicznej. Narusza też zasady postępowania administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2005 r. – Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, iż "przeprowadzenie kolejnej kontroli i dokonanie pomiarów, po upływie terminu odroczenia płatności kary tj. po dniu 30 maja 2004 r. nie ma znaczenia dla postępowania będącego przedmiotem skargi". Pomiary przeprowadzone po terminie odroczenia "maja znaczenie dla stwierdzenia czy ustały przyczyny ponoszenie kary" oraz stanowią podstawę do ustalenia wymiaru kary biegnącej lub zmiany jej wysokości. Stwierdzenie, że nie ustała przyczyna ponoszenia odroczonej kary i wydanie decyzji w trybie art. 319 ust. 4 Prawo ochrony środowiska kończy postępowanie związane z karą, której termin płatności został odroczony. Następne kontrole mogą mieć znaczenie tylko w kolejnych postępowaniach. Jeżeli któraś z takich kontroli wykaże ustanie przekroczenia, "to nie będzie ono przecież stwierdzeniem ustania przekroczenia w terminie odroczenia". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji organu pierwszej instancji z niżej podanych przyczyn. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż pierwszoplanowym celem ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) jest właśnie ochrona środowiska (por. np. art. 1 powołanego aktu prawnego). Taki cel należałoby też zaakcentować biorąc pod uwagę normy konstytucyjne (art. 74 ust. 1, 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz. U. Nr 78 poz. 483). We wskazanym zatem kontekście wykładać trzeba zawsze znaczenie (sens) wszystkich zawartych w omawianej ustawie uregulowań, w tym również dotyczących przewidzianych w niej środków finansowo-prawnych, a w szczególności administracyjnych kar pieniężnych, ich odraczania oraz orzekania w zakresie będącym przedmiotem niniejszej sprawy tzn., czy terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia będącego podstawa odroczenia kary usunęło przyczyny jej ponoszenia (art. 319 ust. 1 i 4 analizowanego aktu prawnego). Przyjąć należy, że wszelkie formy oddziaływania restrykcyjnego na gruncie ustawy Prawo ochrony środowiska nie są celem samym w sobie, ale jedynie środkiem mającym prowadzić do zapewnienia ochrony środowiska. Z brzmienia art. 319 ust. 1 i 4 Prawa ochrony środowiska wynika, że hipoteza tych przepisów zawiera dwie przesłanki: a) konieczność terminowego zrealizowania przez ukarany podmiot przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia kary (opłaty); b) wymóg, aby to terminowo zrealizowane przedsięwzięcie usunęło także przyczyny ponoszenia kary (opłaty). Spełnienie pierwszej z wymaganych przesłanek nie było w niniejszej sprawie kwestionowane (rozstrzygające organy wprost przyjęły jej istnienie). Spór w przedmiotowym postępowaniu dotyczył jedynie oceny, czy terminowo zrealizowane przedsięwzięcie usunęło przyczyny ponoszenia kary. Według rozstrzygających organów – w świetle przedstawionych ustaleń – nie można było bowiem przyjąć, aby tak się stało. Taki wniosek kwestionowała ukarana spółka, akcentując zwłaszcza brak wszechstronnego rozważenia przez rozstrzygające organy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dostarczonych przez nią wyników pomiarów) oraz wzięcia pod uwagę, że niekorzystne wyniki pomiarów sprawdzających dokonanych przez organ I instancji spowodowane były awariami poszczególnych różnych urządzeń i okoliczność – chwilowej niesprawności urządzeń – związanej z pierwszym etapem ich pracy (niezależna od ukaranego podmiotu i niezwłocznie usuwana przez dostawcę urządzeń w ramach gwarancji) nie może przemawiać za tym, iż przy normalnie pracujących w pozostałym czasie urządzeniach nie usunięta została przyczyna ponoszenia kary. W ocenie Sądu zgodzić się należy z zarzutem strony skarżącej, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa i ta okoliczność jest już wystarczająca do stwierdzenia konieczności wyeliminowania tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Za dowolne uznać bowiem trzeba ustalenie organu administracji publicznej, które nie zostały oparte na wszechstronnym rozważeniu całokształtu znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Tylko tego rodzaju postępowanie może bowiem prowadzić do spełniającej wymogi art. 80 kpa oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Przedstawienie oceny materiału dowodowego musi też znaleźć odzwierciedlenie, zgodnie z art. 107 § 3 kpa w uzasadnieniu decyzji administracyjnej i nie może być uzupełniane, czy też sanowane późniejszymi wypowiedziami rozstrzygającego organu. To bowiem zaskarżona decyzja jest tylko przedmiotem badania przez sąd administracyjny i to na podstawie treści decyzji (jej uzasadnienia) strona winna czerpać wiedzę o swej sytuacji i z jej brzmieniem polemizuje występując ze skargą. Brak przedstawienia przekonujących motywów działania organów administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 3 kpa, ale i art. 8 oraz art. 11 kpa. Postępowanie rozstrzygających w niniejszej sprawie organów trudno uznać za spełniające wymogi wszystkich powołanych wyżej przepisów. Po pierwsze z nieznanych względów organy obu instancji zupełnie pominęły rozważenie wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionych przez stronę wyników przeprowadzonych na jej zlecenie wyników pomiarów. W szczególności zwrócić należy uwagę, iż składając wniosek z dnia 21 maja 2004 r. "o zaliczenie kary w poczet realizowanego przedsięwzięcia" ukarana spółka złożyła zgodnie z nałożonym na nią obowiązkiem wyniki pomiarów z maja 2004 r., które wskazywały brak przekroczeń norm dopuszczalne emisji. Ten materiał dowodowy świadczył zatem, iż w trakcie przeprowadzania na zlecenia strony pomiarów i w końcowym okresie odroczenia kary usunięte zostały przyczyny ponoszenia kary. Wprawdzie organ I instancji zdecydował się na przeprowadzenie z dnia 18 czerwca 2004 r. pomiarów "sprawdzających" i one wykazały przekroczenie dopuszczalnej emisji pyłu, ale podniesienie tej okoliczności nie zostało połączone z wykazaniem podstaw do odmówienia wiarygodności i mocy dowodowej materiału dowodowego w postaci pomiarów dokonanych w innym czasie przez stronę. Nawiasem mówiąc sam Główny Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2005 r. uznał, że "przeprowadzanie kolejnej kontroli i dokonanie pomiarów po upływie terminu odroczenia płatności kary tj. po dniu 30 maja 2004 r. nie ma znaczenia dla postępowania będącego przedmiotem skargi..." Po drugie wnioski przedstawione w zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nie sposób uznać za logiczne i przekonujące. Pomijając już bowiem wymowę poglądu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zaprezentowanego w jego piśmie z dnia 10 czerwca 2005 r. - należy wskazać, iż organ I instancji, po przeprowadzeniu pomiarów sprawdzających w dniu 18 czerwca 2004 r. uwzględnił przyczynę niekorzystnych pomiarów w zakresie emisji pyłu i dał stronie możliwość przedstawienia nowych pomiarów, po usunięciu w ramach gwarancji chwilowej niesprawności filtra workowego. Strona przedstawiła nowe pomiary i te wykazały brak przekroczeń dopuszczalnej emisji. Również i ten materiał dowodowy nie został oceniony, jak to nakazują - art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 kpa. Rozstrzygający organ zdecydował się jedynie na przeprowadzenie drugich pomiarów sprawdzających, które wykazały przekroczenie norm dopuszczalnej emisji, ale już nie w zakresie pyłu, ale CO i SO2 (ten związek chemiczny nie był istotnie wymieniony w decyzji o wymierzeniu przedmiotowej kary). Tym razem jednak rozstrzygający organ nie uwzględnił wniosków strony wskazujących, iż ponadnormatywna emisja innego niż poprzednio zanieczyszczenia spowodowana została także chwilową awarią będącego w rozruchu urządzenia tzn. palnika olejowego. Awaria ta została zresztą, jak podkreśla strona skarżąca usunięta jeszcze w trakcie terminu wykonywania czynności kontrolnych przez organ I instancji (20 – 26 sierpień 2004 r.), bo 25 sierpnia 2004 r. Biorąc pod uwagę wcześniejsze postępowanie organu I instancji (tzn. przy okazji awarii filtra workowego) trudno inaczej, niż jako co najmniej niekonsekwentne uznać odmowne potraktowanie wskazywanych przez stronę w związku z pomiarami dokonanymi 20 sierpnia 2004 r. skutków awarii innego urządzenia tzn. palnika olejowego. Poza oceną rozstrzygającego organu znalazły się również wiarygodność i moc dowodowa pomiarów dokonanych po 25 sierpnia 2004 r. przez samą stronę. Po trzecie stanowisko prezentowane przez rozstrzygające organy w związku z rozpoznawaniem niniejszej sprawy wskazuje na brak zdecydowania w zakresie podstaw do uznania, kiedy to w świetle art. 319 ust. 1 i ust. 4 przyjąć należałoby, że terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia doprowadza do usunięcia przyczyn ponoszenia kary. W szczególności zważyć należy, iż organ I instancji początkowo uwzględniał znaczenie wyjątkowości sytuacji, gdy niekorzystne pomiary są spowodowane awarią urządzenia i na ten fakt wskazał Główny Inspektor Ochrony Środowiska, próbując w odpowiedzi na skargę odeprzeć zarzuty naruszenia art. 77 kpa (powołanie się na przedstawienie przez stronę dokumentów potwierdzających zaistniałą sytuację tzn. awarię filtra workowego, zobowiązanie się strony na zobowiązanie do usunięcia usterek jest też powołane zresztą w samej zaskarżonej decyzji). Zupełnie inna jest zaś wymowa twierdzeń organu, który wydał zaskarżoną decyzję, że skoro strona była zobowiązana do przestrzegania warunków i wielkości emisji "w każdych warunkach" – tzn. także w sytuacji, gdy przyczyną niekorzystnych wyników pomiarów jest awaria – to ta przyczyna nie ma znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Jeżeli do tego doda się pogląd wyrażony przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2005 r. (co do braku znaczenia pomiarów dokonanych po terminie odroczenia kary), to nie sposób nie zgodzić się ze stroną skarżącą, akcentującą brak przedstawienia przez rozstrzygające organy przekonującej i jednoznacznej wykładni pojęcia braku usunięcia przyczyn ponoszenia kary (kryteriów, które mogą o tym decydować). Przedstawienie zaś takiej wykładni było obowiązkiem rozstrzygających organów, jeżeli ich postępowanie ma być uznane za legalne, a nie dowolne lub arbitralne. Prezentując wykładnię we wskazanym zakresie rozstrzygające organy winny mieć na względzie powołany na wstępie nadrzędny cel ustawy – Prawo ochrony środowiska. Zważyć należy, iż w niniejszej sprawie nie może mieć decydującego znaczenia fakt uznania przez stronę zasadności wymierzenia jej kar biegnących po wynikach pomiarów przeprowadzonych przez organ 18 czerwca 2004 r. i 20 sierpnia 2004 r. Ustalenie wymiaru kar biegnących, nawet z powodu awarii urządzenia jest całkowicie zrozumiałe, stanowi bowiem środek mobilizujący stronę do jak najszybszego usunięcia niekorzystnego oddziaływania na środowisko. Kwestia, jakie przyczyny spowodowały ponadnormatywną emisję zanieczyszczeń w tej sytuacji nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia. W ramach natomiast badania, kiedy można uznać, że usunięte zostały przyczyny ponoszenia kary należy jednak dokonać szerszych rozważań i uwzględnić oraz szczegółowo ocenić specyfikę instytucji odroczenia kary. Poprzestawanie tu na wypowiedzi, iż ukarany podmiot jest zobowiązany do przestrzegania norm dopuszczalnej emisji "w każdych warunkach" nie jest wystarczającą analizą, ogranicza się bowiem, co najwyżej do wniosków z wykładni gramatycznej bez oceny, czy dają one się pogodzić z postulatem "racjonalnego ustawodawcy" i znajdują one potwierdzenie w wykładni celowościowej i systemowej. Nie sposób nie podkreślić, że – realizacja inwestycji związanej z odroczeniem kary jest podejmowana przy założeniu jej normalnych następstw i po zaakceptowaniu przez właściwy organ jej rodzaju (tzn. inwestycji) - jako mogącego prowadzić do osiągnięcia pożądanego efektu ekologicznego. Związana jest też z poniesieniem przez ukarany podmiot nakładów przewyższających zazwyczaj znacznie (jak niniejszej sprawie) wysokość odroczonej kary. Ograniczenie się zatem przy analizie uregulowań zawartych w art. 319 ust. 1 i 4 Prawa ochrony środowiska do automatyzmu takiego, jak to ma miejsce w przypadku wymierzenia kary biegnącej nie może zostać zaakceptowane. W dalszym postępowaniu rozstrzygającym organy administracji publicznej wezmą pod uwagę przedstawione wyżej wywody. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 145 § 1 pkt a i c art. 135, 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcia wskazanego w art. 152 powołanej ustawy Sąd w niniejszej sprawie nie zastosował - biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja została już przez strony wykonana.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI