IV SA/Wa 1550/14

IV SA/Wa 1550/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-11-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2014-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Sobocha
Katarzyna Golat /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II OSK 546/15 - Wyrok NSA z 2016-11-30
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 264 poz 1573
art 7 ust 1
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 53 poz 532
art 5, ar 6
Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi O. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie - oddala skargę -
Uzasadnienie
B. G. i N. G. w dniu 23 sierpnia 2012 r., zwrócili się z wnioskiem do Wojewody S. o udzielenie ich małoletniej córce - O. G. (dalej: "skarżąca") zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z posiadaniem pochodzenia polskiego.
Wojewoda S. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówił udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewoda S. wskazał, że skarżąca zadeklarowała narodowość polską oraz wykazała więź z polskością, jednak z załączonych do akt sprawy dokumentów nie wynika, iż jedno z jej rodziców lub dziadków albo oboje pradziadków było narodowości polskiej. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie skarżącej nie wykazano posiadania polskiego pochodzenia i dlatego nie można udzielić jej zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca organowi I instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 listopada 2002 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532), naruszenie zasady prawdy obiektywnej płynącej z przepisów art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, określanej dalej jako Kpa), art. 52 ust. 5, w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz naruszenie prawa materialnego poprzez wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji. W odwołaniu podniosła, że jej ojcu decyzją z dnia 21 listopada 2011 r. udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na deklarację narodowości polskiej i polskie pochodzenie. Zdaniem skarżącej organ rozpatrujący sprawę pominął ocenę ww. decyzji.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody S. z dnia [...] lutego 2013 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego, toczącego się przed organem I instancji, na potwierdzenie polskiego pochodzenia przodków skarżącej dołączono kopię decyzji Wojewody S. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] o udzieleniu zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ust. 5, w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ojcu skarżącej.
Ponadto w toku postępowania, przed organem I instancji, do akt sprawy dołączono akt urodzenia skarżącej wraz z jego tłumaczeniem na język polski, wydany w dniu [...] sierpnia 2012 r., w którym jako rodzice wskazani zostali: B. G. i N. G. Ww. dokument nie zawiera wpisów dotyczących narodowości rodziców.
W ocenie skarżącej fakt uzyskania przez ojca zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje na jej polskie pochodzenie. Powołując się na art. 5 ustawy o repatriacji stwierdziła m. in., że decyzja zezwalająca ojcu na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jako potwierdzająca jego polskie pochodzenie, jest zarazem dowodem potwierdzającym narodowość polską B. G.. Spełniona jest więc przesłanka posiadania przez jednego z rodziców narodowości polskiej.
Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie istotny jest także fakt, że do akt sprawy nie dołączono dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie skarżącej, pomimo trzykrotnego wezwania przez organ I instancji.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego do akt sprawy dołączony został m. in. wyciąg z Państwowego Rejestru Urzędu Stanu Cywilnego sporządzony w dniu [...] września 2011 r., z którego wynika, że pradziadek skarżącej - M. G., był narodowości polskiej.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, organ I instancji słusznie stwierdził, że w sprawie skarżącej nie wykazano posiadania pochodzenia polskiego.
Następnie wskazał, że w trakcie postępowania odwoławczego, wezwał stronę skarżącą do nadesłania dokumentów potwierdzających, że co najmniej jedno z rodziców lub dziadków skarżącej albo dwoje jej pradziadków było narodowości polskiej oraz ewentualnie innych dokumentów potwierdzających pokrewieństwo małoletniej z osobami posiadającymi narodowość polską lub poświadczających polskie pochodzenie lub obywatelstwo jej przodków. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania materiał dowodowy nie został uzupełniony o wymagane dokumenty.
Należy zatem stwierdzić, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty wydane wyłącznie współcześnie, a polska narodowość deklarowanego przodka skarżącej (pradziadka) została podana jedynie w archiwalnym wyciągu. Ponadto, przepisy ustawy o repatriacji wskazują na konieczność udokumentowania polskiego pochodzenia przez dwoje pradziadków.
Reasumując stwierdził, iż polskie pochodzenie przodków skarżącej nie zostało jednoznacznie udokumentowane, gdyż nie nadesłano żadnych dokumentów źródłowych, w których byłaby wskazana polska narodowość lub obywatelstwo jej przodków, natomiast wyciągi archiwalne, wydane współcześnie przez władze Ukrainy w chwili obecnej nie stanowią wystarczającego dowodu, stwierdzającego powyższą okoliczność.
Z kolei fakt uzyskania tożsamego zezwolenia przez ojca skarżącej jest istotny, jednak, wyciągi archiwalne nie stanowią wystarczającego potwierdzenia polskiego pochodzenia. Tym samym nie można stwierdzić, iż posiadanie przez ojca zezwolenia na osiedlenia się, automatycznie potwierdza posiadanie polskiego pochodzenia przez skarżącą.
Wyjaśnił także, że w związku z faktem, iż skarżąca nie udokumentowała polskiego pochodzenia przodków, odstąpił od oceny, czy posiada ona związki z polskością.
Na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
prawa materialnego poprzez błędną, wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 i ust 3 i art. 6 ust 1 i 2 ustawy o repatriacji,
przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa, polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a zwłaszcza nie odniesienia się do przedłożonego oświadczenia z dnia [...] maja 2013 r. z którego wynika, że rodzina skarżącej ma polskie korzenie, a z odpisu aktu urodzenia wynika, że jej dziadek był Polakiem, a także do zaświadczenia z dnia [...] maja 2013 r. oraz na dokonaniu jego dowolnej oceny, a zwłaszcza uznaniu, że akt administracyjny z dnia [...] listopada 2011 r. nie potwierdza polskiej narodowości ojca skarżącej, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a także przerzucenie na skarżącą ciężaru wykazania polskiego pochodzenia,
art. 52 ust 5, w zw. z art. 8 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pominięcie decydującego charakteru powołanych przepisów i preferencji, jakie dają one cudzoziemcowi polskiego pochodzenia przy ubieganiu się o zezwolenie na osiedlenie się,
art. 11 Kpa w wyniku braku jasnego i należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie.
Zdaniem skarżącej argumentacja organu zawarta w zaskarżonej decyzji jest błędna. Podniosła, że w niniejszej sprawie nie ma żadnego znaczenia fakt, że decyzja potwierdzająca polskie pochodzenie jej ojca została wydana w oparciu o wyciąg archiwalny z dnia [...] września 2011 r. Akt administracyjny z dnia [...] listopada 2011 r. jest dokumentem urzędowym. Zgodnie z art. 76 Kpa dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
W jej ocenie organ zobowiązany jest uznać fakt polskiej narodowości ojca potwierdzony w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. (decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się w Polsce wydana ojcu skarżącej stwierdza, że jest on narodowości polskiej). Decyzja ta jest tym samym dla skarżącej dokumentem potwierdzającym, że jedno z jej rodziców (ojciec) jest narodowości polskiej. Wynika to także z brzmienia artykułu 6 ust 1 ustawy o repatriacji, który za dowody mogące wykazywać polskie pochodzenie wskazuje określone w nim dokumenty jedynie jako dowody w szczególności potwierdzające pochodzenie polskie (dwukrotnie w ust 1 i w ust 2 użyto określenia "w szczególności"). Oznacza to, że nie jest to katalog zamknięty dowodów, które potwierdzałyby polskie pochodzenie. Zatem jeżeli zostaną przedstawione inne dokumenty niż wymienione w art. 6 ustawy o repatriacji to nie można na tej podstawie wydać decyzji negatywnej.
Następnie odnosząc się do stwierdzenia, że decyzja udzielająca zezwolenia na osiedlenie się ojcu skarżącej nie potwierdza automatycznie posiadania polskiego pochodzenia przez nią, albowiem ojciec uzyskał zezwolenie na podstawie wyciągu archiwalnego podała, że art. 6 ustawy o repatriacji dopuszcza możliwość wydania dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie przez obce władze. Zwróciła uwagę, że przepis nie wymaga, aby dokumenty potwierdzające polskie pochodzenie wydane przez władze państwa obcego oparte były na wcześniejszych dokumentach polskich. Uznawane jest w dotychczasowej praktyce orzeczniczej, że ustawą określającą na jakich zasadach ustalane jest polskie pochodzenie, jest ustawa o repatriacji, którą można się posiłkować przy rozpatrywaniu tego typu wniosków. Podała, że ustawa o repatriacji w art. 6 ust 1 i 2 używa zwrotu w szczególności, co oznacza, że jeżeli zostaną przedłożone dokumenty inne niż wymienione w art. 6 ust 1 i 2 ustawy o repatriacji nie można tylko na tej podstawie wydać decyzji negatywnej (V SA/Wa 354/10).
Argumentowała, że z art. 6 ustawy o repatriacji nie wynika - tak jak przyjął organ -że dokumentem potwierdzającym polskie pochodzenie nie może być dokument wystawiony aktualnie. Z art. 6 ust 2 wynika, że "dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, w szczególności (...)". Katalog dokumentów mogących stanowić dowód pochodzenia polskiego jest otwarty i mogą to być inne dokumenty niż w art. 6 ust 1 i 2, a także wystawione przez inne organy i instytucje niż te o których mowa w przepisie. Mogą to być również inne niż "inne dokumenty urzędowe" dokumenty zawierające wpis odnoszący się do polskiego obywatelstwa czy narodowości. Słuszność powołanej interpretacji art. 6 ustawy o repatriacji potwierdza także Uchwała Senatu RP projekt ustawy o zmianie ustawy o repatriacji i innych ustaw (Druk nr 1067S).
Ponadto stwierdziła, że organy rozpatrując jej polskie pochodzenie nie ustosunkowały się do załączonych dokumentów potwierdzających polską narodowość jej rodziny.
Wskazała, że z oświadczenia wystawionego przez proboszcza Klasztoru F. G. C. wynika, że rodzina G. posiada polskie korzenie. Do akt załączono także zaświadczenie mieszkańców N., że jej pradziadek i dziadek byli Polakami. W ocenie skarżącej organy nie podjęły jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia narodowości jej dziadka i pradziadka.
Zdaniem skarżącej na gruncie przepisów Kpa nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczającą się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakt stanowiący podstawę jej żądania. W jej ocenie powyższe stanowiło naruszenie art. 77 § 1 Kpa.
Końcowo wskazała, że przesłanki stwierdzenia pochodzenia polskiego określone w ustawie o repatriacji nie mogą być jedynym kryterium ustalenia pochodzenia polskiego. Sama ustawa nie jest aktem wykonawczym dla art. 52 ust 5 Konstytucji RP. Odnosi się ona bowiem jedynie do repatriacji Polaków, którzy pozostali na Wschodzie, a zwłaszcza w azjatyckiej części byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i na skutek deportacji, zesłań i innych prześladowań narodowościowych lub politycznych nie mogli w Polsce nigdy się osiedlić. Z braku jednak odrębnej ustawy zawierającej przepisy określające kryteria ustalenia polskiego pochodzenia artykuł 5 ustawy o repatriacji stosuje jedynie uzupełniająco. Organ administracji powinien brać jedynie brać pod uwagę przesłanki określone w art. 5 ustawy repatriacji, a nie traktować je jako jedyne i wiążące kryteria stwierdzenia pochodzenia polskiego. W tej sytuacji na podstawie art. 8 ust 2 Konstytucji art. 52 ust 5 Konstytucji RP można stosować bezpośrednio, co oznacza, że nie można uzależniać w takim przypadku stwierdzenia pochodzenia polskiego jedynie od przedłożenia dokumentów wskazanych w art. 6 ustawy o repatriacji, a dokumentujących narodowość polską rodziców czy też dziadków i pradziadków cudzoziemca posiadającego pochodzenie polskie, który występuje o zezwolenie na osiedlenie w Polsce. Ponadto zgodnie z art. 5 ust 3 ustawy o repatriacji narodowość polska może być potwierdzona przez pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku rozpoznania sprawy co do istoty - o jej oddalenie.
W pierwszej kolejności organ podniósł, iż powyższa skarga skarżącej została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
Następnie, powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał, że współczesne dokumenty wystawione przez władze kraju pochodzenia cudzoziemca nie mogą stanowić wystarczającego dowodu polskiego pochodzenia wnioskodawców. Wbrew sugestiom zawartym w skardze wyliczenie zawarte w art. 6 ustawy o repatriacji nie jest, pomimo użytej przez ustawodawcę stylizacji, całkowicie otwarte i niewątpliwie wpływa na stosowanie ogólnych zasad zbierania i oceny dowodów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie podzielił wykładni art. 6 ustawy o repatriacji zaprezentowanej w skardze. Stwierdził, że na słuszność argumentacji zawartej w skardze nie może wskazywać treść przywołanego projektu ustawy o zmianie ustawy o repatriacji. Treść ww. projektu ustawy wydaje się wskazywać raczej na przeciwieństwo tego, co skarżąca pragnie wykazać. Skoro w ocenie autorów projektu nowelizacji konieczne było odmienne uregulowanie kwestii dowodów w tego typu postępowaniach, to tym samych najprawdopodobniej uznali oni, że treści art. 6 ust. 1 i 2 obecnie obowiązującej ustawy o repatriacji nie pozwala na zaliczenie w poczet dowodów dokumentów wystawianych współcześnie przez władze kraju pochodzenia cudzoziemców deklarujących polskie pochodzenie i konieczne jest wyraźne dozwolenie w tym zakresie. Niezależnie jednak od motywów, jakimi kierowali się autorzy projektu stwierdzić należy, że jego treść nie może mieć zasadniczego wpływu na ocenę wykładni obecnie obowiązujących przepisów. Odkreślił także, że ww. projekt został przyjęty uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 marca 2011 r. w poprzedniej kadencji parlamentu i nie został przyjęty jako obowiązująca ustawa.
W ocenie organu odwoławczego, mając na względzie brzmienie i wykładnię art. 6 ustawy o repatriacji, poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie pozwalały na wydanie decyzji udzielającej skarżącej zezwolenia na osiedlenie się.
Organ podał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie, ocenianego przez pryzmat art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji, nie wynika bowiem, że skarżąca posiada polskie pochodzenie, jako że nie wykazano narodowości polskiej jej babki ani jednocześnie dwojga osób należących do grona pradziadków. Wszystkie przedłożone przez skarżącą dokumenty zostały rozważone i ocenione pod kątem tego, czy może z nich wynikać, że określeni przodkowie skarżącej byli osobami narodowości polskiej. W konsekwencji powyższego przyjęto, że w toku postępowania wykazano jedynie narodowość polską osoby będącej pradziadkiem skarżącej i to w oparciu o dokumenty wytworzone współcześnie. Dlatego też nie została spełniona jedna z przesłanek polskiego pochodzenia, tj. wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Podkreślił, że z faktu, iż ojcu skarżącej, udzielono zezwolenia na osiedlenie się w związku ze stwierdzeniem jego polskiego pochodzenia, sama skarżąca nie może wywodzić automatycznie swojego polskiego pochodzenia. Analiza akt administracyjnych postępowania, w którym udzielono ojcu skarżącej tego zezwolenia, wskazuje na to, że jego polskie pochodzenie zostało stwierdzone m.in. w oparciu o wykazanie narodowości polskiej jego dziadka, tj. M. G. i ustalono powyższą okoliczność na podstawie dokumentu współcześnie wydanego. W przypadku ojca skarżącej (niezleżenie od formalnych przeszkód wynikających z art. 6 ustawy o repatriacji) kryterium ustawowe zostało uznane za wypełnione, bowiem w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji mowa jest o co najmniej jednym dziadku, jako o osobie, która miała posiadać narodowość polską. W przypadku skarżącej stopień pokrewieństwa jest dalszy, albowiem jedyna osoba, której polska narodowość została wykazana, to już jej pradziadek. W tej sytuacji konieczne byłoby stwierdzenie narodowości polskiej przynajmniej jeszcze jednej osoby znajdującej się w gronie jej pradziadków. Tak się jednak nie stało, co stanowi podstawę zróżnicowania sytuacji prawnej skarżącej i jej ojca.
Następnie wskazał, że za częściowo zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 107 § 3 Kpa. Podał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się wprost do oświadczenia proboszcza proboszcza Klasztoru F. w B. ([...]) z dnia [...] maja 2013 r. wraz z "zaświadczeniem" z dnia [...] maja 2013 r., co może zostać uznane za naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Zdaniem organu powyższe nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy.
Dokumenty, których ocena nie znalazła odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w myśl art. 6 ustawy o repatriacji także nie mogły stanowić wystarczającego dowodu polskiego pochodzenia skarżącej, bowiem są to również dokumenty wystawione współcześnie, które nie pochodzą od podmiotów wymienionych w art. 6 ustawy o repatriacji. Nieodniesienie się do ww. dokumentów w zaskarżonej decyzji nie miało zatem istotnego wpływu na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 684/14 uchylił postanowienie WSA w Warszawie z 19 maja 2014 r. i przywrócił termin skarżącej do wniesienia skargi.
Wojewódzki sąd Administracyjny w zważył, co następuje.
Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Na aprobatę zasługuje przedstawiona w zaskarżonej oraz w utrzymanej nią w mocy decyzji ocena prawna okoliczności faktycznych, co implikuje uznanie, że nie zaszły przesłanki uzasadniające stwierdzenie, że zasadna jest skarga na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody S. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Autorka skargi formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół niewłaściwej wykładni i wadliwego zastosowania postanowień art. 52 ust. 5 Konstytucji RP i art. 5 w zw. z art. 6 ustawy o repatriacji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532, z późn. zm.), które, w ocenie skarżącej, doprowadziło do nieprawidłowej oceny przez organ dokonanych w postępowaniu dowodowym ustaleń faktycznych.
Odnosząc się do podstaw prawnych rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a tym samym do wzorca kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia dokonywanego przez Sąd, przypomnieć należy, że stosownie do postanowień art. 52 ust. 5 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. O ile przepis ten stanowi, że polskie pochodzenie winno być stwierdzone na podstawie ustawy, o tyle artykuł ten nie wyjaśnia, na jakiej podstawie osoba polskiego pochodzenia miałaby zrealizować swój zamiar zamieszkania w Polsce na stałe. Właściwe zastosowanie znajduje więc art. 8 ust. 2 Konstytucji, statuujący zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji, chyba że przepisy tej ustawy stanowią inaczej. Co do przedmiotowego zakresu regulacji prawnej uszczegóławiającej art. 52 ust. 5 Konstytucji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny wskazując w wyroku z 13 maja 2003 r., SK 21/02 (OTK-A 2003/5/39), że skoro istnieje możliwość przyjęcia, że art. 52 ust. 5 Konstytucji nie będzie stanowił legis imperfectae przy uznaniu, iż ustawą, w ramach której jest możliwe wymagane przez art. 52 ust. 5 Konstytucji stwierdzenie pochodzenia, jest ustawa o cudzoziemcach - należy aprobować taką właśnie hipotezę interpretacyjną.
Słusznie zatem organ odwołał się w przedmiotowym zakresie do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573, z późn. zm.). Należy jednak wskazać, że ustawa ta nie udziela szczególnych preferencji, przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, cudzoziemcom polskiego pochodzenia. Preferencje takie wprowadza Konstytucja, której jako aktowi wyższego rzędu należy przyznać pierwszeństwo stosowania. W takich sytuacjach ustawa o cudzoziemcach jest jedynie aktem pomocniczym w ustaleniu między innymi organu odpowiedzialnego za rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Natomiast jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalana jest polska narodowość, jest ustawa o repatriacji. Taki stan rzeczy powoduje, że organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi deklarującemu polską narodowość, powinien ustalić jego polską narodowość na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji, kierując się koniecznością dokonania takiej wykładni, by zapewnione było wykonanie normy konstytucyjnej. Prawo do osiedlenia w Polsce jest wszakże konstytucyjnie adresowane do osoby, której polskie pochodzenie zostało "ustawowo" stwierdzone.
Za zasadnością takiego postępowania przemawia okoliczność, że ustawa o repatriacji w kompleksowy sposób wskazuje cechy osoby, których należy traktować, jako osoby polskiego pochodzenia (art. 5 ust. 1) oraz wskazuje jakimi dokumentami pewne okoliczności mają być dowodzone (art. 6). Brak przesłanek do uznania, jakoby wolą prawodawcy nie było dokonywanie oceny według wskazanych kryteriów, kto jest osobą polskiego pochodzenia. Ustawa o repatriacji została uchwalona już w okresie obowiązywania obecnej Konstytucji RP, w której posłużono się właśnie identycznym określeniem "osoba polskiego pochodzenia".
Wyrażenie "polskie pochodzenie", którym operuje ustawa o repatriacji nie łączy się z uznaniem, że wnioskodawca posiada narodowość polską. Sam fakt udzielenia zezwolenia na osiedlenie się nie jest tożsamy z uznaniem, że adresat tego zezwolenia posiada narodowość polską. Udzielenie zezwolenia na osiedlenie ani nie opiera się bowiem na przesłance narodowości polskiej wnioskującego, ani takiego stanu rzeczy nie kształtuje. Skutku takiego nie można przypisać również konieczności zadeklarowania przez wnioskującego o zamieszkanie na czas oznaczony narodowości polskiej, bowiem deklaracja ta (oświadczenie woli wnioskodawcy) nie tworzy obiektywnie weryfikowalnego statusu narodowościowego.
Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby, że zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ustalenia polskiego pochodzenia wnioskodawcy tworzy przesłankę do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się dla zstępnych wnioskodawcy, a "polskie pochodzenie" i "narodowość polska" byłyby wyrażeniami synonimicznymi. W ocenie Sądu takiej oceny nie można zaaprobować choćby z tego względu, że ustawa o repatriacji posługuje się obydwoma pojęciami, stąd należy im przypisać inne znaczenie. Ustawodawca tradycyjnie zresztą nie utożsamia tych pojęć, czego przykładem może być przepis art. 109 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, zgodnie z którym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyda decyzję o uznaniu cudzoziemca za obywatela polskiego, jeżeli wnioskodawca spełnia m.in. następujące warunki: "jest narodowości polskiej lub ma pochodzenie polskie".
Z decyzji Wojewody S. wydanej dnia [...] listopada 2011 r. (karta 10 akt sprawy) udzielającej ojcu skarżącej B. G. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej polskiej wynika, że z załączonego do wniosku o wydanie tej decyzji aktu urodzenia ojca cudzoziemca można wnosić, że dziadek ojca skarżącej B. G. jest narodowości polskiej. Nie wynika jednak, że B. G., czy też jego ojciec jest narodowości polskiej. W uzasadnieniu tego aktu mowa jest jedynie o tym, że "polskie pochodzenie wnioskodawcy nie budzi wątpliwości".
O jednakowej w tym zakresie sytuacji dotyczącej skarżącej i jej ojca nie można mówić, bowiem oznaczałoby to pominięcie określonych w ustawie warunków, które musi spełnić cudzoziemiec, ażeby uzyskać uprawnienie do zamieszkania na czas oznaczony. Ustawa o repatriacji nie przewiduje "uzyskania przez co najmniej jednego z rodziców prawa do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej", jako przesłanki uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, stąd skarżąca na ten fakt nie może skutecznie powoływać się domagając się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Odmienna interpretacja nie oddawałaby woli ustawodawcy.
Stąd zstępni nie mogą skutecznie wskazywać na fakt wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jako okoliczności wyczerpującej podstawę do wydania zezwolenia na osiedlenie się na czas oznaczony w sytuacji, gdy nie potwierdzono polskiego pochodzenia wstępnych odpowiedniego stopnia (w rozpatrywanej sprawie jedynie pradziadka skarżącej). Słusznie zatem organ wywodził, że nie można stwierdzić, iż posiadanie przez ojca skarżącej zezwolenia na osiedlenia się, automatycznie potwierdza posiadanie polskiego pochodzenia przez skarżącą. Konieczne było bowiem przedstawienie dokumentów dotyczących prababki skarżącej albo jej dziadka.
Niezasadne jest twierdzenie, że pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów jest równoznaczne z potwierdzeniem przynależności do Narodu Polskiego, i że przez pryzmat spełnienia warunku pielęgnowania polskich tradycji i zwyczajów należy interpretować wymóg, by co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej.
W zaskarżonej decyzji trafnie przyjęto, że dla potrzeb postępowania w sprawie ustalenia polskiego pochodzenia skarżącej, pragnącej zrealizować wynikające z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP materialnoprawne uprawnienie do osiedlenia się w Polsce na stałe, jej polskie pochodzenie należy łączyć z określonymi w art. 5 ustawy o repatriacji przesłankami, tj. deklaracją odnośnie tego pochodzenia, narodowością polską co najmniej jednego z rodziców lub dziadków albo dwojga pradziadków i z wykazaniem związków z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów, co może zostać wykazane dokumentami wskazanymi w art. 6 ustawy o repatriacji. Sposób interpretacji prawa nie może prowadzić do obejścia reguł dowodowych wskazanych w ustawie, ani naruszać kompetencji suwerennego państwa do oceny przez jego organy, kto ma uzyskać szczególny status uprawniający m.in. do osiedlenia. Pominięcie wymogów dokumentacyjnych z art. 6 ustawy o repatriacji prowadziłoby do obejścia reguł dowodowych.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, ocenianego przez pryzmat art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji, nie wynika, że skarżąca posiada polskie pochodzenie, jako że nie wykazano narodowości polskiej jednocześnie dwojga pradziadków, ew. dziadka lub babki. Wszystkie przedłożone przez skarżącą dokumenty zostały rozważone i ocenione pod kątem tego, czy może z nich wynikać, że określeni przodkowie skarżącej byli osobami narodowości polskiej. W konsekwencji powyższego przyjęto, że w toku postępowania wykazano jedynie narodowość polską osoby będącej pradziadkiem skarżącej, i to w oparciu o dokumenty wytworzone współcześnie. Dlatego też nie została spełniona jedna z przesłanek polskiego pochodzenia, tj. wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Oświadczenie proboszcza Klasztoru F. w B. z dnia [...] maja 2013 r. (karta 17 akt sprawy) mówiące ogólnie o polskich korzeniach rodziny skarżącej, wraz z zaświadczeniem z [...] maja 2013 r. (karta 16 akt sprawy), jako stwarzające jedynie domniemanie wymagające poparcia dokumentami, nie czyni zadość obowiązkowi wykazania narodowości polskiej. Zawarte w tym oświadczeniu twierdzenie, że "jest odpis aktu urodzenia stwierdzający, że dziadek był Polakiem", bez przedstawienia owego dokumentu nie jest równoznaczne ze spełnieniem wskazanych wymogów. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze dokumenty te powinna przedłożyć skarżąca.
Odnosząc się do proceduralnego aspektu sprawy Sąd stwierdza, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że również postępowanie administracyjne prowadzone w zakresie spraw uregulowanych w Rozdziale 8 tej ustawy – "Wydalanie cudzoziemców i zobowiązywanie ich do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" - podlega ogólnym zasadom i standardom rzetelnej procedury i poza odstępstwami ściśle określonymi przepisami ustawy o cudzoziemcach, nie ma w tym zakresie wyłączeń co do stosowania zarówno przepisów dotyczących zasad ogólnych, jak i tych szczegółowo regulujących kwestie procedury (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2011 r., V SA/Wa 209/11, CBOSA). Z tych względów, zgodnie z zasadami przewidzianymi art. 7 i 77 Kpa organy administracji zobowiązane były do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ustalenia organów winny były znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymagania przepisu art. 107 § 3 Kpa
Sąd, badając zachowanie tych wymogów, nie dopatrzył się w działaniach organów orzekających w sprawie istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 1, art. 75 § 1 i art. 76, art. 77 § 1, 78 i art. 80 Kpa, a tylko naruszenie o tym charakterze mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się wprost do oświadczenia proboszcza parafii rzymskokatolickiej w B. ([...]) z dnia [...] maja 2013 r., wraz z "zaświadczeniem" z dnia [...] maja 2013 r, co nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, o czym była wyżej mowa.
Mając powyższe na uwadze, wobec nieuznania zarzutów skargi i niedostrzeżenia błędów z urzędu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku.