IV SA/WA 1476/20

IV SA/Wa 1476/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /sprawozdawca/
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący/
Wanda Zielińska-Baran
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
III OSK 4584/21 - Wyrok NSA z 2023-08-02
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 189a § 1, art. 189k § 1, art. 189 § 1, art. 79a, art. 7, art. 11, art. 77§ 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska Sędziowie: sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego T. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją znak: [...] z[...] grudnia 2016 r. na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015r., poz. 1048) nałożył administracyjną karę pieniężną w wysokości 50000,00 zł na Pana T. G.prowadzącego działalność gospodarczą pn.: "[...] T. G., [...] jako odbiorcę odpadów o kodzie [...]* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym nadwozia: [...], przywiezionego nielegalnie z USA do Polski tj. bez dokonania zgłoszenia.Od decyzji Strona wniosła odwołanie. Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją znak: [...] [...] kwietnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 16 marca 2018 r. oddalił skargę (data uprawomocnienia wyroku 10 maja 2018r.). Wobec powyższego, decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2016 r. stała się prawomocna z dniem [...]maja 2018 r. Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. W związku z tym, termin płatności kary pieniężnej wymierzonej powołaną na wstępie decyzją upłynął dnia 24 maja 2018 r.
Wnioskiem z 31 października 2018 r. (data wpływu 2 listopada 2018 r.) pełnomocnik T. G.zwrócił się o rozłożenie zapłaty kary pieniężnej w wysokości [...] złotych na 60 rat, płatnych do 15-dnia każdego miesiąca. Wniosek swego mocodawcy uzasadnił trudną sytuacją majątkową oraz niemożnością spłaty kwoty głównej w całości. Nadmienił, że jest on jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu bezrobotną żonę oraz córkę, która studiuje. Wyjaśnił również, że T.G. od 2017 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim i na dzień złożenia wniosku utrzymuje się ze świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż jest całkowicie niezdolny do pracy, na dowód czego przedstawił stosowne dokumenty źródłowe.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją znak: [...] z [...] stycznia 2019 r., odmówił Panu T. G., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "[...], rozłożenia na raty zapłaty administracyjnej kary pieniężnej, orzeczonej prawomocną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...]grudnia 2016 r. w wysokości [...]zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w przypadku takiego wniosku zbadać należy, czy wskazany wniosek jest uzasadniony ważnym interesem strony lub ważnym interesem publicznym. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego, jak wskazał organ I instancji, stwierdzono brak podstaw do uznania, iż w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu wnioskodawcy, mająca istotne znaczenie przy ocenie zasadności wniosku o rozłożenie na raty administracyjnej kary pieniężnej, a także nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego.
W dniu 7 lutego 2019 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynęło odwołanie T. G. od ww. decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 10 stycznia 2019 r. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez rozłożenie na raty kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie.
Decyzją z [...] marca 2020 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...]stycznia 2019r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż wnioskujący o pomoc w postaci rozłożenia na raty, ma obowiązek podać wszystkie dochody i źródła utrzymania członków gospodarstwa domowego. T. G. wskazał jedynie siebie. Natomiast w materiale dowodowym znajduje się dokument z dnia 21 grudnia 2018 r. zaświadczający, że żona wnioskodawcy, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, była zatrudniona w okresie od 6 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. Co prawda, w piśmie z 3 grudnia 2018r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że wnioskodawca jest głównym żywicielem rodziny, niemniej nie sposób nie zgodzić się z organem I instancji, iż ta informacja stoi w oczywistej sprzeczności z informacjami zawartymi we wniosku o ulgę w postaci rat. W związku z powyższym uznano za słuszne twierdzenia postawione przez organ I instancji, iż podane przez T.G. informację dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej podane w przedmiotowym wniosku i piśmie uzupełniającym wniosek nie były zgodne z prawdą. Wskazano, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów (np. przedstawienie sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej), na które się powołuje i z których zamierza odnieść korzystne dla siebie skutki prawne.
Dalej GIOŚ uznał, że T. G. prowadzący ww. działalność gospodarczą, uzyskał przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W 2017 r. uzyskał przychód brutto w wysokości [...] zł, poniósł koszty z tego tytułu w kwocie [...] zł. Według przedłożonego zestawienia od stycznia do października 2018 r. firma Odwołującego osiągnęła przychody w wysokości [...] zł oraz poniosła koszty w kwocie [...] zł. Znaczną część kosztów prowadzonej działalności stanowią wydatki związane z miesięcznymi opłatami z tytułu zawartych umów leasingu w łącznej kwocie 7645,34 zł oraz wydatki na paliwo zakupione za granicą. Zdaniem GIOŚ, słusznie zauważył organ I instancji, że brak jest informacji o liczbie zatrudnionych pracowników w firmie. T. G. we wniosku z 31 października 2018 r. poinformował, że utrzymuje się jedynie ze świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż jest całkowicie niezdolny do pracy. Jednocześnie stwierdzono, iż T.G. nie wskazał wysokości tego świadczenia i nie uwzględnił wysokości tego świadczenia w oświadczeniu finansowym. Organ II instancji w wyniku analizy materiału dowodowego ustalił, że pomimo, iż Wnioskujący przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym to osiąga przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Samo stwierdzenie problemów zdrowotnych nie stanowi automatycznie podstawy do wydania decyzji zgodnej z oczekiwaniami Strony. Na podstawie zebranego materiału dowodowego w ocenie Organu II instancji nie można więc uznać, że wystąpiła przesłanka ważnego interesu strony z uwagi na stan zdrowia.
Odnosząc się do przedstawionej przez pełnomocnika Odwołującego informacji na temat pogorszenia sytuacji majątkowej firmy z uwagi na wypadek samochodowy i stratę dla firmy Odwołującego w wysokości [...] zł, wyjaśniono, że zgodnie z załączoną do akt kopią dowodu rejestracyjnego seria [...], właścicielem pojazdu uszkodzonego w wyniku spalenia była firma leasingowa, tj. [...] Sp. z o.o. w W.. W załączeniu do odwołania T.G.przedstawił dodatkowe dokumenty w postaci faktury zakupu pojazdu [...] dnia [...]marca 2018 r. na kwotę [...] zł, oraz opisu wypadku (sprawozdanie z interwencji) ww. pojazdu na terenie [...]. Z powyższego wynika, że pojazd w dniu 12 października 2018 r. uległ wypadkowi na terenie [...]. Wskazane sprawozdanie dowodzi, że pojazd posiadał aktualne ubezpieczenie międzynarodowe, co stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami złożonymi przez pełnomocnika T.G. w piśmie z 3 grudnia 2018 r., gdzie pełnomocnik wskazał, że samochód nie był ubezpieczony, dlatego firma poniosła straty w wysokości 75 [...] zł. Gdyby nawet przyjąć, że pojazd był własnością Odwołującego, to fakt, że nie dokonał on formalności związanych z obowiązkiem ubezpieczenia pojazdu przez ponad pół roku, świadczy o dużym zaniedbaniu z jego strony w tym zakresie.
W materiale dowodowym znajduje się również zaświadczenie wystawione dla Iż. L., żony T. G. według którego, była zatrudniona w okresie od 6 września 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. W przedmiotowym zaświadczeniu wskazano, że w okresie od października do grudnia uzyskała dochód w wysokości [...] zł. T. G. wskazał również, że ponosi koszty związane ze studiami córki. W przedłożonych dokumentach brak jest zaświadczenia z uczelni potwierdzającego fakt odbywania studiów, jak również dowodów potwierdzających wysokość kosztów ponoszonych z tego tytułu.
Podkreślono także, że ze złożonego oświadczenia wynika, że wnioskodawca posiada dom jednorodzinny oraz samochód dostawczy marki [...]. Tym samym posiadany przez wnioskodawcę majątek, może być przedmiotem obciążenia lub zbycia, co umożliwiłoby zapłatę zobowiązania. Ponadto wskazane we wniosku opłaty oraz zaległości, które wynikają z prowadzenia działalności gospodarczej nie wynikają z nagłych, losowych okoliczności, na które Wnioskodawca nie miał wpływu, lecz są skutkiem podejmowanych przez niego indywidualnie decyzji i efektem ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niepowodzenia finansowe działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem rozłożenia na raty zaległości. Sytuacja finansowa wnioskującego nie ma charakteru wyjątkowego losowego i nie przemawia za przyznaniem ulgi, gdyż niskie zyski czy ponoszenie znacznych kosztów z tytułu prowadzonej działalności nie są nadzwyczajną okolicznością, która uzasadniałaby udzielenie ulgi.
Konkludując GIOŚ wskazał, że nie można uznać, iż T. G .prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...], nie jest w stanie zapłacić kary pieniężnej, nałożonej w kwocie [...]. Trudna bieżąca sytuacja materialna wnioskodawcy nie przesądza automatycznie o konieczności zastosowania ulgi wynikającej z treści art. 189k § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Skutki nieprzestrzegania przez stronę przepisów obowiązującego prawa nie mogą być przerzucane na budżet Państwa. Skarb Państwa nie może, co do zasady przejmować na siebie następstw związanych z nierespektowaniem przepisów prawa. Wskazano, że kwestię przyznania ulgi w zapłacie należności z tytułu wymierzonej kary pieniężnej należy rozpatrywać nie tylko w kontekście sytuacji finansowej i życiowej zobowiązanego, ale także z uwzględnieniem przyczyn doprowadzenia do jej zaistnienia. Kara pieniężna o której rozłożenie na raty wnioskuje T.G. nie została nałożona na skutek okoliczności nadzwyczajne, na które nie miał on wpływu. Za takie nie można bowiem uznać sytuacji, w których zaległość z tego tytułu powstała wskutek niezgodnego z prawem działania Strony w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Zdaniem organu II instancji udzielenie wnioskowanej ulgi pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym.
Skargę na decyzję GIOŚ z [...]marca 2020 r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. G. dalej "skarżący", zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, poprzez przyjęcie, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki ważnego interesu strony, co skutkowało odmową rozłożenia na raty kary pieniężnej w kwocie [...] zł.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu podkreślił, że ważny interes strony odnosi się do istotnych społecznie wartości, w pierwszej kolejności takich jak życie i zdrowie ludzkie, czy możliwość zarobkowania niezbędnego celem utrzymania siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, a także całokształt przedstawionych w toku postępowania administracyjnego dokumentów zaświadczających o sytuacji materialnej, w ocenie skarżącego spełnia on przesłankę określoną w art. 189k § 1 k.p.a. Niemożność wykonania rzeczonej kary administracyjnej wynika z szeregu nadzwyczajnych okoliczności, na które nie miał i nie ma wpływu. Strona wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą T.G."[...]" z siedzibą w [...], jednak ze względu na stan zdrowia od 31 października 2017 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim. Skarżący przyznał, że jest głównym żywicielem rodziny, gdyż zatrudnienie żony miało charakter jedynie tymczasowy, na co również wskazują przedłożone dokumenty. Na dzień dzisiejszy jest całkowicie niezdolny do pracy, w związku z czym pozostaję na świadczeniu rehabilitacyjnym. Nie bez znaczenia dla sytuacji ekonomicznej prowadzonej przez skarżącego działalności jest zdarzenie, które miało miejsce 12 października 2018 r., kiedy to w wypadku na terenie [...] zniszczeniu uległ samochód należący do firmy. Skarżący szacuje, iż wówczas w wyniku szkody majątek firmy został uszczuplony o ok. [...]. Podkreślił, że realny dochód z prowadzonej działalności nie pozwala na jednorazową zapłatę nałożonej kary administracyjnej w wysokości [...] zł. Dla zdolności wykonania zaskarżonej decyzji znaczenie ma także obecna sytuacja epidemiologiczna. Od momentu wybuchu pandemii COVID-19 pozycja ekonomiczna firmy uległa znacznemu pogorszeniu z uwagi na ograniczoną współpracę z kontrahentami zagranicznymi. Ponadto żona skarżącego utraciła pracę i na chwilę obecną sytuacja ekonomiczna w gospodarstwie domowym jest bardzo ciężka.
Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dotyczących posiadanego majątku, tj. domu i samochodu dostawczego, skarżący stwierdził, iż wskazane przedmioty majątku nie mogą być przedmiotem zbycia lub obciążenia, gdyż służą realizowaniu podstawowych potrzeb egzystencjalnych skarżącego i jego rodziny - stanowią miejsce zamieszkania oraz środek transportu niezbędny przy prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej, która stanowi główne źródło utrzymania. Ponadto nieruchomość jest zabezpieczona hipoteką kaucyjną na poczet kredytu bankowego, w związku z tym twierdzenia organu o sprzedaży majątku są bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 2107.), stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził bowiem, że kontrolowana decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w myśl art. 189a § 1 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Zgodnie zaś z art. 189k § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: 1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części; 4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części.
Użyte w ww. art. 189k § 1 k.p.a. sformułowanie "może udzielić ulg" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległej kary lub rozłożenia jej na raty, przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, korzysta z tzw. swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek ale też może odmówić jego uwzględnienia. Tzw. uznanie administracyjne, o którym mowa w ww. art. 189k § 1 k.p.a. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie zobowiązuje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku.
Artykuł 189 § 1 k.p.a. nie uzależnia możliwości umorzenia zaległości podatkowej od złej sytuacji finansowej i materialnej strony. Jedną z dwóch przesłanek udzielenia tej ulgi jest "ważny interes strony". Pojęcie to jest zdecydowanie szersze. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu strony. Organ, oceniając możliwość zastosowania ulgi, musi wziąć pod uwagę nie tylko aktualną sytuację materialną i finansową strony. Musi także, uwzględnić działania z przeszłości. Pomimo drugorzędnego znaczenia tych działań dla oceny "ważnego interesu strony" nie mogą one zostać pominięte. Tylko w ten sposób można uniknąć sytuacji, w której strona poprzez swoje zachowanie celowo lub nieświadomie doprowadza do uniknięcia zapłaty kary.
Sąd wskazuje, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że decyzji uznaniowej stawia się szczególnie wymagania. Z treści takiej decyzji musi bowiem wynikać, że decyzja, w odniesieniu do żądania Strony, nie nosi cech dowolności.
Przyznanie organowi uprawnień do orzekania w ramach uznania administracyjnego, nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu decyzji. W ocenie rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego, z istoty art. 189k § 1 k.p.a. wynika, że sąd administracyjny nie może zobowiązać organu administracyjnego do wydania decyzji o rozłożeniu na raty, umorzeniu bądź odmowie rozłożenia na raty albo umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części (w przypadku stwierdzenia istnienia co najmniej jednej z przesłanek). Nie może też oceniać kryteriów przyjętych przez organ, a uzasadniających wybór opcji decyzyjnej. Poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą jednakowoż pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ administracji, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 189k § 1 k.p.a.
Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości, wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych, na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe).
Wyłączenie z zakresu kontroli sądowo-administracyjnej decyzji uznaniowych obarczonych takimi wadami, stanowiłoby realne ograniczenie drogi sądowej, która umożliwiać ma przecież również podatnikom dochodzenie naruszonych w sposób oczywisty praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).
Kontrolując zatem decyzję w przedmiocie udzielenia ulgi w zapłacie kary administracyjnej w oparciu o art. 189k § 1 k.p.a., trzeba pamiętać, że spełnienie przesłanki ważnego interesu strony wiąże się z istnieniem poszczególnych powodów, powodujących że żądanie pełnej i terminowej administracyjnej kary pieniężnej może zachwiać podstawami egzystencji strony i (lub) osób zależnych od niego. Jednocześnie pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zobowiązań, w tym nałożonych kar administracyjnych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podmiotu występującego o ulgę, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem strony o przyznanie ulgi w spłacie kary pieniężnej szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej skarżącego (por. wyrok z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15).
Ponadto organ powinien uwzględnić, iż każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 393/12). Organ działając w ramach uznania winien również baczyć, iż wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie. W niniejszej sprawie Organ odwoławczy ww. przestawionym wymaganiom nie sprostał, dopuszczając się naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. jak i art. 8 i 11 k.p.a.
Przenosząc bowiem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że kwestionowaną decyzją odmówiono Skarżącemu rozłożeniea na raty kwoty [...] zł. stanowiącej nałożoną na niego karę pieniężną. W tym miejscu Sąd podkreśla, że istotną okoliczność w sprawie stanowi fakt, że strona nie wnosi po umorzenie ciążącej na niej kary, ale o rozłożenie jej na raty, bowiem sytuacja finansowa uniemożliwa spłatę tego zobowiązania jednorazowo. Organ twierdząc, że przyznając ulgę powienien uwzględnić przyczynienie się strony do powstania zobowiązania, w ogóle tej różnicy nie uwzględnił. Strona nie kwestionuje, że to jej bezprawne działanie spowodowało nałożenie kary. Strona jedynie wskazuje, że wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiają jej spłatę zobowiązania jednorazowo. Nie uchyla się jednak od jego poniesienia. W tej zaś sytuacji, rolą organu było jedynie zbadanie czy osiągane dochodzy umożliwają stronie, zapłatę kary jednorazowo czy nie. Organ takiego badania jednak nie dokonał. Nie kwestionując wysokości dochodów, które Skarżący osiągnął, organ nie odniósł się do kwestii możliwości uiszczenia opłaty jednorazowo bez narażania egzystencji strony oraz pozostających na jego utrzymaniu domowników na zbyt duże poświęcienie. Zdaniem Sądu, przy rozpoznanawaniu wniosku o rozłożenie zapłaty kary na raty, zupełnie niezrozumiałe i pozbawione uzasadnienia jest wskazywanie przez organ na hipotetyczną możliwość sprzedaży domu, celem zapłaty kary, co wymaga podkreślenia, nie w ogóle ale jednorazowo. Przecież jednym z celów nałożenia kary prewencja jest ustrzeżenie przed ponownym łamaniem prawa, ale nie zrujnowanie życia osobie zobowiązanej i jego rodziny. Z tych przyczyn Sąd uznał, że wskazywanie przez organ, na możliwość spłaty zobowiązania na skutek sprzedaży dokmu mieszkalnego Strony, jest nieprzekonujące.
Za pozbawione doniosłości prawnej uznał także Sąd powoływanie przez organ jako okoliczności uzasadniającej odmowę udzielenia wnioskowanej funkcji, podanie przes Stronę informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Po pierwsze bowiem przepisy prawa nie zawierają takiego ograniczenia, a po drugie organ nie wyjaśnił czy podanie takich danych nie mogło być wynikiem niezrozumienia pytań stawianych w oświadczeniu.
Rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie kontrolowanej decyzji było dokonanie oceny czy gospodarstwo domowe Skarżącego utrzymuje płynność finansową przy zadeklarowanej kwocie zobowiązań finansowych i czy pozwala na uiszczenie kary jednorazowo.
Dlatego organ ponownie rozpatrując sprawe winien wezwać Skarżacego do przedstawienia pełnej informacji o osiąganych zyskach i ponoszonych wydatkach, korzystając z regulacji zawrtej w art. 79a k.p.a. i dopiero w razie nie przedstawienia przezs stronę wymaganych dokumentów, orzec w oparciu o zebrane materiały. Natomiast zaskarżona decyzja w ocenie Sądu zostąła wydana przedwcześnie bez zebrania materiału dowodowego obrazującego stan faktyczny sprawy oraz bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku o rozłożenia kary na raty.
Kwestia podnoszonej straty w postaci kasacji pojazdu należącego do firmy Skarżącego, może być rozpatrywana jako zaniedbanie dopiero po ustaleniu w sposób kompletny sytuacji Skarżącego. Jeszcze raz bowiem przypomnieć należy, że w sprawie rozłożenia na raty kary administracyjnej, organ miał obowiązek ocenić całościowo sytuację majątkową, osobistą, czy ogólnie życiową Skarżącego. W praktyce ustalenie, czy mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionymi okolicznościami polega bowiem na tym, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zbadać, czy istnieją ważne powody mające wpływ na funkcjonowanie rodziny. Na pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy (zob. wyrok WSA w Lublinie z 6 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 912/18 - LEX nr 2655881; wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 525/18 - LEX nr 2641614 ). Organy w niniejszej sprawie poprzestały na pobieżnym ustaleniu sytuacji dochodowej i zdrowotnej rodziny Skarżącego, bez dokonania rzetelnej jeej analizy i na lakonicznym stwierdzeniu, iż kary będące wynikiem nieprzestrzegania prawa trzeba płacić. Nie kwestionując takiego stanowiska, Sąd twierdzi, że kary trzeba płacić, ale w przupadkach wyjątkowych należy chociaż rozważyć możliwość przyznania ulgi, szczególnie w postaci rozłożenia płatności na raty, skoro ustawodawca taką możliwość przewidział. \
Mając powyższe na względzie należy jeszcze raz wskazać, że decyzja uznaniowa może być uchylona przez Sąd w przypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenia miały miejsce w rozpoznawanej sprawie, organ pozostawił bowiem poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez Stronę, pomijając istotny dla rozstrzygnięcia fakt sytuację finansową i rodzinną Skarżącego.
Sąd podkreśla, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2001 r., sygn. akt I SA 1110/01). Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie został właściwie rozpatrzony i oceniony, co narusza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Z tych powodów, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie mieści się w sferze swobodnego uznania administracyjnego lecz nosi cechy dowolności, a ustalenia dokonane przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku