IV SA/Wa 1455/10

IV SA/Wa 1455/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Linkowski
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 157/11 - Wyrok NSA z 2012-01-31
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1996 nr 158 poz 813
par. 1 ust. 1-2 załącznika nr 12
Rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi K. K. i M. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 1999 roku Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt operatu opisowo – kartograficznego modernizacji istniejącej ewidencji gruntów i budynków miasta K. dla obrębów od nr [...] do nr [...].
Pismem z dnia [...] stycznia 2006 roku K. K. i M. K. wnieśli o stwierdzenie nieważności wymienionej wyżej decyzji w części dotyczącej usytuowania granicy pomiędzy działkami o nr ew. [...] i nr [...].
Zdaniem wnioskodawców decyzja wydana została z naruszeniem § 1 ust. 4 załącznik nr 12 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813). Granica między działkami ustalona została bowiem na podstawie zgodnego oświadczenia stron mimo tego,
że z samego porównania powierzchni działek ujawnionych w księgach wieczystych
z powierzchnią wynikającą ze zmodernizowanej mapy wyraźnie wynikało,
iż oświadczenia stron są sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny tych nieruchomości. W takim przypadku, zdaniem wnioskodawców, ustalenie przebiegu granicy powinno nastąpić na podstawie dotychczasowej ewidencji gruntów, o czym stanowi wymieniony wyżej przepis.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1999 roku w zakresie dotyczącym wykazania w ewidencji gruntów i budynków miasta K. obręb [...] granicy pomiędzy działką o nr ew. [...], a działką o nr ew. [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 roku, Nr [...] Główny Geodeta Kraju po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. P. uchylił decyzję organu I instancji i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1999 roku w zakresie dotyczącym wykazania
w ewidencji gruntów i budynków miasta K. obręb [...] granicy pomiędzy działką o nr ew. [...], a działką o nr ew. [...].
W uzasadnieniu decyzji Główny Geodeta Kraju stwierdził, że w materiałach źródłowych sprzed modernizacji ewidencji gruntów brak jest dokumentów dotyczących ustalenia granicy między działką o nr ew. [...] a działką o nr ew. [...]. Jedyną mapą złożoną do Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki
o nr ew. [...] oraz do Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki o nr ew. [...] jest mapa sporządzona [...] marca 1904 roku. Porównując przebieg granicy między nieruchomością oznaczoną obecnie, jako działka o nr ew. [...], a nieruchomością oznaczoną obecnie, jako działka o nr ew. [...], zdaniem Głównego Geodety Kraju, stwierdzić należy, że nie jest on wyraźnie sprzeczny z przebiegiem granicy między tymi nieruchomościami, jaki widnieje na mapie katastralnej z 1904 roku. Tym samym istniały podstawy do ustalenia przebiegu granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron. To z kolei oznacza, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1999 roku nie narusza rażąco prawa.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 roku, sygn. akt IV SA/Wa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi K. K. i M. K. uchylił decyzję Głównego Geodety Kraju [...] sierpnia 2008 roku.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził,
że zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 załącznika nr 12 do rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813, ze zm.), ustalenie granic działek następowało m.in. na podstawie zgodnego oświadczenia zainteresowanych stron, złożonego do protokołu ustalenia granic działek, chyba, że oświadczenie to jest wyraźnie sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny nieruchomości, określonymi w § 37 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia. Z § 1 ust. 2 pkt 2 powołanego załącznika wynika jednak, iż ustalenie granic działek, dla których istnieje dokumentacja sporządzona w trybie podziałowym następowało w trybie określonym w art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163, ze zm.), tj. w trybie wznowienia znaków granicznych.
Wraz z pismem z dnia [...] stycznia 2009 roku skarżący przedłożyli Sądowi kopię Planu sytuacyjnego podziału pgr [...] opatrzonego datą [...] maja 1936 roku pochodzącego według oświadczenia pełnomocnika skarżących – z akt księgi wieczystej Kw nr [...] prowadzonej dla działki nr ewid. [...]. Również w aktach administracyjnych znajduje się wyrys (na kalce) Planu sytuacyjnego podziału obejmujący informacje ewidencyjne uwidocznione na kopii Planu przedłożonego Sądowi. Jakkolwiek więc Główny Geodeta Kraju wydał zaskarżoną decyzję
po uprzednim uzyskaniu pisemnej informacji z Sądu Rejonowego w K. Wydziału Ksiąg Wieczystych (pismo z dnia [...] października 2007 roku), iż w aktach księgi wieczystej Kw nr [...] i Kw nr [...] nie ma złożonych żadnych innych map, poza mapą, której kopię dwóch fragmentów dołączono do pisma Sądu, opatrzoną datą [...] marca 1904 roku, to jednak Główny Geodeta Kraju nie dokonał oceny znaczenia znajdującego się w aktach administracyjnych wyrysu z Planu sytuacyjnego podziału (na kalce), mającego obrazować podział nieruchomości, co może mieć znaczenie w kontekście powołanego wyżej § 1 ust. 2 pkt 2 załącznika nr 12
do rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Nieuwzględnienie przez organ orzekający wskazanego wyrysu, zdaniem Sądu, stanowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od ustalenia znaczenia zobrazowanego na tym wyrysie Planu sytuacyjnego podziału może zależeć ocena prawidłowości przyjęcia w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 1999 roku za podstawę określenia przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami gruntu zgodnego oświadczenia stron z 1998 roku. Nadto, ujawnienie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego istnienia dowodów, które istniały już w dniu wydania zaskarżonej decyzji, mogących mieć znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Takim dowodem jest kopia Planu sytuacyjnego podziału przedłożona przez skarżących dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako mająca pochodzić z akt księgi wieczystej Kw
nr [...]. Nawet więc w przypadku, gdy znajdujący się w aktach administracyjnych wyrys z Planu sytuacyjnego podziału nie jest tożsamy z Planem sytuacyjnym podziału opatrzonym datą [...] maja 1936 roku, to ujawnienie istnienia w aktach księgi wieczystej Kw nr [...] takiego Planu powoduje konieczność oceny jego znaczenia przez organ administracji wobec decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 1999 roku.
Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, Główny Geodeta Kraju, działając jako organ odwoławczy w postępowaniu nadzorczym prowadzonym na podstawie art. 156 i nast. k.p.a, zobowiązany jest do oceny legalności kwestionowanej przez skarżących decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 1999 roku przez pryzmat wszelkich dowodów i dokumentów istniejących w dniu wydania tej decyzji, nawet, jeżeli dowody te i dokumenty nie zostały uwzględnione przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lutego 1999 roku. Dopiero bowiem ustalenie znaczenia tych dokumentów dla rozstrzygnięcia sprawy decyzją z dnia [...] lutego 1999 roku pozwala na ocenę, czy decyzja ta wydana została bez naruszenia prawa.
W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również, w jaki sposób organ orzekający dokonał porównania przebiegu granic pomiędzy przedmiotowymi działkami gruntu, wskutek czego pozbawił strony tej decyzji możliwości zweryfikowania poprawności dokonanej przez ten organ oceny w tym zakresie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje się bowiem jedynie arbitralne stwierdzenie, iż porównanie przebiegu granic nie wskazuje, aby przebieg zatwierdzony decyzją z dnia [...] lutego 1999 roku był wyraźnie sprzeczny
z przebiegiem granicy widniejącym na mapie katastralnej z 1904 roku.
Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający winien wyjaśnić z uwzględnieniem zgromadzonych dotychczas dokumentów
i prowadzonej korespondencji, jakie dokumenty i dowody znajdują się w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla działki gruntu nr ew. [...] i dla działki gruntu o nr ew. [...], mogące mieć znaczenie dla ustalenia przebiegu granic pomiędzy tymi działkami gruntu, a następnie dokonać oceny ich znaczenia dla przyjęcia za podstawę określenia przebiegu tej granicy w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 1999 roku zgodnego oświadczenia stron złożonego w 1998 roku. Dokonanym ustaleniom i ocenom organ orzekający winien następnie dać wyraz w decyzji,
z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 roku, Nr [...] Główny Geodeta Kraju po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. P. uchylił decyzję organu I instancji i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1999 roku w zakresie dotyczącym wykazania
w ewidencji gruntów i budynków miasta K. obręb [...] granicy pomiędzy działką o nr ew. [...], a działką o nr ew. [...].
W uzasadnieniu decyzji Główny Geodeta Kraju stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż granica między działką ewidencyjną nr [...] i działką ewidencyjną nr [...] została ustalona podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla miasta K., obręb ewidencyjny [...], na podstawie zgodnego oświadczenia stron.
Zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 załącznika nr 12 do rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 158, poz. 813), ustalenie granic działek przy pracach związanych
z modernizacją ewidencji może nastąpić na podstawie zgodnego oświadczenia stron, jeśli są spełnione jednocześnie dwie przesłanki:
1. nie istnieje dla tych działek dokumentacja sporządzona w trybie rozgraniczeniowym, podziałowym, scaleniowym i wymiany gruntów, scaleniowym pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, sądowym
w zakresie dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięć sądowych oraz decyzji administracyjnych lub innym, poprzedzonym protokolarnym ustaleniem granic nieruchomości (§ 1 ust. 3 pkt 1 załącznika nr 12 do rozporządzenia
w sprawie ewidencji gruntów i budynków),
2. zgodne oświadczenie stron nie jest wyraźnie sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny nieruchomości, tj. księgami wieczystymi lub zbiorami dokumentów (§ 1 ust. 4 załącznika nr 12).
Przebieg granicy mógł być ustalony na podstawie zgodnego oświadczenia stron tylko w przypadku, gdy nie istniały dokumenty sporządzone w postępowaniu: rozgraniczeniowym, podziałowym, scaleniowym i wymiany gruntów, scaleniowym pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, sądowym w zakresie dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięć sądowych oraz decyzji administracyjnych lub innym, poprzedzonym protokolarnym ustaleniem granic nieruchomości, w którym przebieg tej granicy został już wcześniej ustalony. Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego
i Kartograficznego Województwa [...] wynika jednoznacznie,
że w materiałach źródłowych sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków miasta K. brak jest dokumentów dotyczących ustalenia granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działką ewidencyjną nr [...], o których mowa
w przytoczonym wyżej § 1 ust. 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przesłany przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] przy piśmie z dnia [...] grudnia 2007 roku, nr [...] plan sytuacyjny (na kalce) dotyczy podziału parcel gruntowych: nr [...], nr [...] i nr [...]. Ustalone w wyniku tego podziału granice
nie stanowią granicy przebiegającej między nieruchomością oznaczoną obecnie, jako działka ewidencyjna nr [...] a nieruchomością oznaczoną obecnie jako działka ewidencyjna nr [...]. Plan ten jest zatem dokumentem sporządzonym
w postępowaniu podziałowym, ale nie dotyczącym granicy między działką ewidencyjną nr [...] a działką ewidencyjną nr [...], w związku z tym dla tych konkretnych nieruchomości nie stanowi on dokumentacji, o której mowa w § 1 ust. 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Za taki dokument nie można również uznać dołączonego do pisma pełnomocnika skarżących z dnia [...] stycznia 2009 roku, skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Planu sytuacyjnego podziału parceli gruntowej nr [...] z dnia [...] maja 1936 roku. Jest on bowiem dokumentem sporządzonym
w postępowaniu podziałowym parceli gruntowej nr [...] na parcelę gruntową
nr [...] i na parcelę gruntową nr [...]. Granica powstała na skutek tego podziału nie stanowi granicy przebiegającej między działką ewidencyjną nr [...] a działką ewidencyjną nr [...].
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Głównego Geodety Kraju, należy stwierdzić, że dla granicy biegnącej między działką ewidencyjną nr [...] a działką ewidencyjną nr [...] nie istnieje dokumentacja sporządzona w trybie rozgraniczeniowym, podziałowym, scaleniowym i wymiany gruntów, scaleniowym pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, sądowym w zakresie dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięć sądowych oraz decyzji administracyjnych lub innym, poprzedzonym protokolarnym ustaleniem granic nieruchomości (§ 1 ust. 3 pkt 1 załącznika nr 12 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
Sąd Rejonowy w K., Wydział [...] przy piśmie z dnia
[...] października 2007 roku, nr [...] przesłał Głównemu Geodecie Kraju "poświadczone kserokopie map, o które zwracał się M. P. [mapa katastralna, sporządzona [...] marca 1904 roku] i prosił o przesłanie na podany przez niego adres. Jednocześnie, w piśmie tym Sąd poinformował, że w aktach
Kw nr [...] [prowadzonej dla działki ewidencyjnej nr [...]] i [...] [prowadzonej dla działki ewidencyjnej nr [...]] nie ma złożonych żadnych innych map". Natomiast
z pisma pełnomocnika skarżących z dnia [...] stycznia 2009 roku skierowanego
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że "wbrew twierdzeniom Głównego Geodety Kraju zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mapa katastralna sporządzona w dniu [...] marca 1904 roku nie jest jedyną mapą złożoną w aktach księgi wieczystej KW nr [...]".
Mając na uwadze zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie zawarte w ww. wyroku z dnia 29 stycznia 2009 roku, sygn. akt
IV SA/Wa 1889/08, pismem z dnia [...] sierpnia 2009 roku, nr [...] wystąpiono do Przewodniczącego Wydziału [...] Sądu Rejonowego w K. z prośbą o wyjaśnienie ww. rozbieżności.
W odpowiedzi na ww. pismo, Przewodniczący Wydziału [...] Sądu Rejonowego w K. w piśmie z dnia [...] września 2009 roku, [...] poinformował, że "w księgach wieczystych nr [...] (prowadzona dla działki ewidencyjnej nr [...]) i nr [...] (prowadzona dla działki ewidencyjnej nr [...]) nie są złożone żadne mapy, zaś przesłane w dniu [...] października 2007 roku poświadczone kserokopie map dotyczyły akt księgi gruntowej nr Lhip [...] i zostały przesłane Głównemu Geodecie Kraju na pisemną prośbę uczestnika M. P.
z dnia [...] sierpnia 2007 roku. Bezspornym jest jednak, że wymienione mapy dotyczyły pośrednio toczącego się postępowania. Wymieniony plan sytuacyjny z dnia [...] maja 1936 roku nie został przesłany wcześniejszym pismem, albowiem zalega
w aktach księgi gruntowej L.hip. nr [...], nie zaś w wymienionych księgach wieczystych."
W związku z powyższym, zdaniem Głównego Geodety Kraju, należy stwierdzić, że w księgach wieczystych prowadzonych dla działek ewidencyjnych
nr [...] i nr [...] nie ma żadnych dokumentów, które określałyby przebieg granicy między tymi działkami.
Nadto, odnosząc się do zarzutu skarżących zawartego w piśmie z dnia
[...] stycznia 2006 roku, że "już z samego porównania powierzchni tych nieruchomości ujawnionych w prowadzonych dla nich księgach wieczystych z powierzchnią wynikającą ze zmodernizowanej w 1999 roku mapy ewidencyjnej wyraźnie wynikało, że oświadczenie stron zawarte w protokole z [...] września 1998 r. jest sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny ww. nieruchomości", zdaniem Głównego Geodety Kraju, należy stwierdzić, że jest on nieuzasadniony. Pole powierzchni nieruchomości, wbrew temu, co twierdzą skarżący, nie jest dowodem określającym jej stan prawny. Pole powierzchni jest funkcją zmiennych (współrzędnych x, y) określających położenie punktów granicznych. Pole powierzchni jest wielkością obarczoną błędem wynikającym z dokładności metody zastosowanej przy jego obliczaniu. Dodatkowo należy wskazać, że jedynymi dokumentami, które pokazują jaki był przebieg granicy między parcelami gruntowymi nr: [...], [...] i [...] (obecnie działka ewidencyjna nr [...]) a parcelami gruntowymi nr: [...], [...]
i [...] (obecnie działka ewidencyjna nr [...]), są: wyrys z mapy katastralnej z 1904 roku przesłany Głównemu Geodecie Kraju przy piśmie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2007 roku, [...] oraz Plan sytuacyjny podziału parceli gruntowej nr [...] z dnia [...] maja 1936 roku, dołączony do pisma pełnomocnika skarżących z dnia [...] stycznia 2009 roku, skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Obie ww. mapy znajdują się w aktach ksiąg gruntowych nr L. hip. [...] i L. hip. nr [...]. Dz. odp. [...].
Księgi te, zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
14 lipca 1986 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 roku oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg
(Dz. U. nr 28, poz. 141) zostały zamknięte z urzędu. Zatem na podstawie § 6 ust. 2 tego rozporządzenia, znajdujące się w nich mapy (i inne dokumenty) stanową wyłącznie materiał archiwalny, nie są zaś dowodami określającymi stan prawny nieruchomości.
Nawet jednak gdyby uznać, że dokumenty te określają stan prawny działek ewidencyjnych nr [...] i [...], należy zauważyć, że zgodnie z § 1 ust. 4 załącznika
nr 12 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zgodne oświadczenie stron co do ustalenia przebiegu granicy nie może być wyraźnie sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny nieruchomości, tj. księgami wieczystymi lub zbiorami dokumentów. Przy czym w rozporządzeniu tym nie zostało doprecyzowane na czym ma polegać ta "wyraźna sprzeczność". Należy zatem uznać, że nie są tu potrzebne dokładne pomiary, które wykazałyby, że przebieg granicy ustalony w drodze zgodnego oświadczenia woli stron jest identyczny
z przebiegiem granicy uwidocznionym w dokumentach znajdujących się w księgach wieczystych czy zbiorach dokumentów. Wystarczy, że przebieg granicy ustalony
na podstawie zgodnego oświadczenia stron nie będzie sprzeczny, tj. niezgodny
z przebiegiem tej granicy uwidocznionym w dokumentach (np. mapach) określających stan prawny tych nieruchomości. Przy czym niezgodność ta musi być wyraźna, tj. łatwo ją można zauważyć.
Ze wzrokowego porównania wyrysu mapy ewidencyjnej sporządzonej
po modernizacji ewidencji gruntów i budynków zatwierdzonej decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 1999 roku, nr [...] z wyrysem mapy katastralnej z 1904 roku oraz planem sytuacyjnym podziału parceli gruntowej
nr [...] z dnia [...] maja 1936 roku wynika, że przebieg granicy między nieruchomością oznaczoną obecnie, jako działka ewidencyjna nr [...],
a nieruchomością oznaczoną obecnie jako działka ewidencyjna nr [...], ustalony na podstawie zgodnego oświadczenia woli stron (uwidoczniony na mapie ewidencyjnej sporządzonej po modernizacji ewidencji gruntów i budynków) nie jest niezgodny
z przebiegiem granicy miedzy tymi nieruchomościami uwidocznionym na wyrysie mapy katastralnej z 1904 roku oraz na planie sytuacyjnym podziału parceli gruntowej nr [...] z dnia [...] maja 1936 roku. Co więcej przebieg tej granicy na wszystkich trzech ww. mapach jest bardzo zbliżony.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Głównego Geodety Kraju, należy stwierdzić, że przy ustalaniu granicy między działką ewidencyjną nr [...], a działką ewidencyjną nr [...] na podstawie zgodnego oświadczenia stron zostały spełnione przesłanki o których mowa w § 1 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 załącznika nr 12 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Tym samym Prezydent Miasta K. zatwierdzając decyzją z dnia [...] lutego 1999 roku, nr [...] projekt operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków Miasta K., obręb nr [...] [...], określający między innymi przebieg granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr [...], a działką ewidencyjną nr [...] ustalony
na podstawie zgodnego oświadczenia stron nie naruszył rażąco prawa.
Główny Geodeta wskazał, że po szczegółowym przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji nie stwierdził zaistnienia żadnej z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności tej decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wnieśli M. K. i K. K. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813), w szczególności § 1 ust. 4 załącznik nr 12.
Skarżący stwierdzili, że w 1972 roku nabyli nieruchomość składającą się
z parcel o numerach [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 820 m2. W 1998 roku parcele te zmieniły oznaczenie na działkę o nr ew. [...] o powierzchni. 820 m2, która aktualnie nosi numer [...]. Z kolei M. P. nabył w 1996 roku działkę o nr ew. [...] o powierzchni 8600 m2 (aktualny numer [...]), która powstała
z dawnych parcel o nr ew. [...], [...] i [...].
Zarówno mapa katastralna jak i mapa ewidencyjna wskazywały, iż granica między działkami biegnie wzdłuż linii wyznaczonej przez trwałe ogrodzenie działki M. P. W wyniku modernizacji granicy doszło do przesunięcia granicy o 2 metry na korzyść M. P., co jest niezgodne ze stanem uwidocznionym na mapie ewidencyjnej obowiązującej w latach 1970 – 1990, który odzwierciedlał też stan spokojnego posiadania w tym okresie. Działka o nr ew. [...] uległa zmniejszeniu o kilkadziesiąt metrów kwadratowych. W chwili wydawania przez Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia [...] lutego 1999 roku materiał dowodowy, zdaniem skarżących ewidentnie wskazywał, że oświadczenia stron nie odpowiadały danym ewidencyjnym.
Zdaniem skarżących Główny Geodeta Kraju błędnie przyjął, że skoro księgi gruntowe, w których znajdują się mapy, zostały zamknięte, to wyrys oraz Plan sytuacyjny nie mogą być dowodami określającymi stan nieruchomości. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1947 roku w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 roku oraz utraty mocy prawnej ksiąg wieczystych założonych przed dniem
1 stycznia 1947 roku (Dz. U. Nr 28, poz. 141) dawne księgi (tzw. księgi gruntowe) pomimo utraty mocy prawnej zachowują znaczenie dokumentów. Mogą więc stanowić one dowód w postępowaniu i organ orzekający powinien był je rozpatrzyć.
W ocenie skarżących biorąc chociażby pod uwagę porównanie powierzchni nieruchomości organy administracji powinien uznać, że oświadczenie stron nie może być podstawą ustalenia przebiegu granicy między działkami. Różnica między powierzchnią wynikającą z księgi wieczystej (820 m2) a powierzchnią wynikającą
ze zmodernizowanej mapy (752 m2) wynosi prawie 10 % całkowitej powierzchni działki.
Wydanie przez Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia [...] lutego 1999 roku zdaniem skarżących doprowadziło do powstania sprzeczności pomiędzy stanem prawnym potwierdzonym zapisami w księgach wieczystych,
a stanem wykazanym w zmodernizowanej ewidencji gruntów.
W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stwierdzenie nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym i wyjątkiem
od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wymienione są enumeratywnie w art. 156 k.p.a. Jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa
(art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.).
W wyroku z dnia 09 marca 1999 roku, sygn. akt V SA 1970/98 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności
z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny".
Z kolei w wyroku z dnia 26 września 2000 roku, sygn. akt V SA 2998/99 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje,
że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny."
Przytoczone wyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Mają one zastosowanie również w przedmiotowej sprawie.
Z § 1 ust. 1 i 2 załącznika nr 12 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813) wynika, że granice nieruchomości, które są jednocześnie granicami jednostki ewidencyjnej lub obrębu, ustala się poprzez wznowienie znaków granicznych,
w trybie określonym w art. 39 ustawy, a jeżeli nie istnieją dokumenty pozwalające na określenie pierwotnego położenia tych znaków, ustalenie tych granic następuje
w postępowaniu rozgraniczeniowym, przeprowadzonym z urzędu.
Ustalenie granic działek, dla których istnieje dokumentacja sporządzona
w trybie:
1. rozgraniczeniowym,
2. podziałowym,
3. scaleniowym i wymiany gruntów,
4. scaleniowym pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne,
5. sądowym w zakresie dochodów stanowiących podstawę rozstrzygnięć sądowych oraz decyzji administracyjnych,
6. innym, poprzedzonym protokolarnym ustaleniem granic nieruchomości,
następuje w trybie określonym w art. 39 ustawy.
Z § 1 ust. 3 wymienionego wyżej załącznika wynika, że ustalenie granic działek, do których nie odnoszą się ust. 1 i 2, następuje na podstawie:
1. zgodnego oświadczenia zainteresowanych stron, złożonego do protokołu ustalenia granic działek,
2. wyników wznowienia granic na podstawie dotychczasowej ewidencji gruntów, jeżeli zainteresowane strony nie złożyły zgodnego oświadczenia, o którym mowa w pkt 1, a jednocześnie dotychczasowa ewidencja gruntów zawiera wiarygodne dane umożliwiające ustalenie tych granic,
3. ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli nie ma możliwości ustalenia granic na podstawie przesłanek określonych w pkt 1 i 2.
Z § 1 ust. 4 załącznika nr 12 tegoż załącznika wynika, że zgodne oświadczenie stron, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, nie może być podstawą
do ustalenia granic, jeżeli jest ono wyraźnie sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny nieruchomości, o których mowa w § 37 ust. 1 i 2. W takim przypadku ustalenie granic następuje w trybie określonym w ust. 3 pkt 2 lub ust. 3 pkt 3.
W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż doszło do rażącego naruszenia § 1 ust. 4 załącznika nr 12 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813).
Organ administracji szczegółowo i wnikliwie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy i w oparciu o tę ocenę wyprowadził prawidłowe wnioski.
Za prawidłowe uznać należy stanowisko organu administracji, iż przebieg granicy ustalony na podstawie oświadczenia stron postępowania nie jest wyraźnie sprzeczny z dowodami określającymi stan prawny tych nieruchomości. Okoliczność,
iż powierzchnia działki skarżących uległa zmniejszeniu o kilkadziesiąt metrów kwadratowych nie może być podstawą uznania, że oświadczenia stron są rażąco sprzeczne z dowodami określającymi stan prawny tych nieruchomości. Nie jest
to zmniejszenie powierzchni na tyle duże, by można było uznać, że powierzchnia
ta zmniejszyła się w sposób wyraźny. Zmniejszenie powierzchni z 820 m2 do 752 m2 wbrew twierdzeniom skarżących oznacza zmniejszenie o 8,3 %, a nie 10 %.
Główny Geodeta Kraju istotnie wyraził błędny pogląd, że skoro księgi gruntowe, w których znajdują się mapy, zostały zamknięte, to wyrys oraz Plan sytuacyjny nie mogą być dowodami określającymi stan nieruchomości. Uchybienie
to nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Główny Geodeta Kraju pomimo wyrażenia takiego poglądu dokonał jednak oceny przydatności dokumentów znajdujących się w zamkniętych księgach wieczystych i analizując ich treść trafnie wskazał, iż dokumenty te nie dają podstaw do kwestionowania prawidłowości wskazania przebiegu granicy między działkami na podstawie zgodnego oświadczenia stron postępowania.
Powierzchnia nieruchomości zawarta w księdze wieczystej nie jest objęta rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
W wyroku z dnia 24 listopada 1997 roku, sygn. akt II CKU 110/97 (LEX
nr 32493) Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Nie jest usunięciem niezgodności
w rozumieniu art. 10 sprostowanie powierzchni nieruchomości w dziale I księgi wieczystej, gdyż określenie powierzchni w dziale I służy tylko oznaczeniu nieruchomości (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. Nr 29, poz. 128). Wpis powierzchni gruntu w części "oznaczenie nieruchomości" działu I księgi wieczystej nie jest objęty domniemaniem prawdziwości z art. 3, ani nie jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W razie niezgodności tego z danymi
z ewidencji gruntów sprostowanie winno nastąpić w postępowaniu wieczystoksięgowym na podstawie art. 27 i art. 57 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece."
Powyższy pogląd Sądu Najwyższego należy w pełni podzielić. Zachowuje on nadal swą aktualność. Okoliczność, iż w wyniku modernizacji ewidencji gruntów powierzchnia działki skarżących odbiega od powierzchni wskazanej w księdze wieczystej nie świadczy o tym, że granica nieruchomości nie mogła być ustalona na podstawie oświadczenia stron.
Analiza treści zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy pozwala stwierdzić,
iż organ administracji wykonał wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 marca 1999 roku, sygn. akt V SA 1970/98.
Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.