IV SA/Wa 1427/16

IV SA/Wa 1427/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /sprawozdawca/
Wanda Zielińska-Baran /przewodniczący/
Symbol z opisem
6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 912/17 - Wyrok NSA z 2019-02-06
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1982 nr 11 poz 81
art 8 par 4
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
art 61 a par 1, art 105 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2009 nr 206 poz 1590
art 63 ust 1
Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. T., J.J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
IV SA/Wa 1427/16
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].03.2016 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].11.2015 r. nr [...] umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia w B. z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...], utrzymującej w mocy akt własności ziemi Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r. nr [...], wydany na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250).
W uzasadnieniach obu decyzji Minister podał, że stosownie do art. 63 § 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnych Skarbu Państwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 1014 ze zm.) od dnia 1 stycznia 1992 r., tj. od wejścia w życie tej ustawy, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji. Regulacja ta oznacza, iż od dnia wejścia w życie tego przepisu nie ma prawnej możliwości wzruszania aktów własności ziemi, wydawanych na podstawie wspomnianej ustawy z 26 października 1971 r., które jako decyzje administracyjne uzyskały przymiot ostateczności. Przy czym brak możliwości kontroli, dotyczy również decyzji orzekającej w sprawie aktu własności ziemi, wydanego na podstawie ustawy z 26 października 1971 r.
Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczenia w B. orzekała w sprawie decyzji wydanej na podstawie powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. Mając na uwadze dyspozycję art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. należało zatem stwierdzić, że brak jest możliwości kontroli przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wspomnianej decyzji z dnia [...] listopada 1973 r. Postępowanie w przedmiotowej sprawie należało zatem umorzyć. Odnoszenie się do merytorycznych zarzutów Skarżących byłoby niecelowe.
We wniesionej skardze pełnomocnik Z. T. oraz J. J. zarzucił:
1) rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnością oraz art. 6 i 14 Konwencji tj. prawa do poszanowania mienia oraz prawa do rzetelnego procesu sądowego przez nieuwzględnienie, iż przepis art. 63 § 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa uniemożliwia ochronę własności oraz odbiera prawo do rzetelnego procesu sądowego pokrzywdzonym w sprawach, w których podstawą wywłaszczenia były przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, mimo iż zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową;
2) naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8, 10 k.p.a., przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wnikliwego zbadania sprawy i jej umorzenie bez wcześniejszego zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie;
3) naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 k.p.a., zobowiązującego organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów;
4) naruszenie artykułu 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez odmowę usunięcia z obrotu prawnego decyzji, która jest sprzeczna z obowiązującym w dacie wydania decyzji prawem krajowym i nigdy nie powinna była zapaść, z uwagi na to, iż nie spełniała dwóch kluczowych przesłanek art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - tj. B. J. nigdy nie był rolnikiem, ani nie władał nieruchomością jako posiadacz samoistny.
Uzasadniając wniosek Skarżący stwierdzili, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji przedstawionej we wniosku, wskazującej na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji, co naruszyło zarówno zapisy Konstytucji RP jak i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w zakresie ochrony prawa własności.
Zdaniem Skarżących art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi rażące naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnością oraz art. 6 i 14 Konwencji, z których wynika scharakteryzowane powyżej, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału, prawo do poszanowania mienia oraz prawo do rzetelnego procesu sądowego.
art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jest przepisem obowiązującym, a zgodnie z treścią art. 91 ust. 2 Konstytucji RP - "umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową". Wobec tego – zdaniem Skarżących - przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw nie powinien być stosowany, ponieważ nie da się go pogodzić z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, ani też z art. 6 i 14 Konwencji, która ma pierwszeństwo przed ustawą.
Odnosząc swe twierdzenia na grunt rozpatrywanej sprawy pełnomocnik Skarżących stwierdził, że wobec nieuwzględnienia twierdzeń zawartych przez A. J. w piśmie z dnia [...].08.1973 r. i wydania w toczącej się sprawie aktu własności ziemi, od decyzji tej A. J. wniósł odwołanie do Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B., w którym podnosił, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości B. J. nie jest samoistnym posiadaczem lecz jedynie dzierżycielem. Komisja jednak utrzymała decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prez. PRN w B. w mocy.
Wobec tego B. J. nabył własność przedmiotowej nieruchomości z dniem [...].11.1973 r., co jednocześnie pozbawiło własności A. J..
Grunty te - w części, w której nie zostały sprzedane po wywłaszczeniu A. J. przez B. J. i jego spadkobierców - do dnia złożenia niniejszego wniosku użytkowane były przez spadkobierców B. J.. Wnioskodawcy są zaś spadkobiercami A. J., który nabył prawo do 1/5 spadku po swoim zmarłym bracie B. J., a także w części po spadkobiercach B..
Sporna nieruchomość, będąca własnością A. J., została przez niego oddana bratu B. do sprawowania nad nią faktycznego zarządu, ale w imieniu brata. Konstrukcja taka, znana kodeksowi cywilnemu, ustanowiła – zdaniem Skarżących - z B. J. dzierżyciela. Zgodnie bowiem z art. 338 K. c., kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem. Swój stosunek do spornej nieruchomości uznał też B. J., który dnia [..].08.1973 r. zeznał do protokołu, iż na gospodarstwie rolnym we wsi G. złożonym z działki nr [...] pracuje, a właścicielem gruntu jest A. J.. B. J. we wspomnianym protokole wskazał, iż właścicielem jest jego brat. Na dalszym etapie postępowania wyraził on również wprost brak chęci uzyskania własności nieruchomości we wsi G..
Subiektywne i czysto zewnętrzne spojrzenie na wykonywanie przez B. J. praw wobec nieruchomości może uzasadniać zarówno uznanie go za właściciela, jak i samoistnego, czy zależnego posiadacza bądź też dzierżyciela. W przedmiotowej sprawie decyzja powinna być oparta na analizie całego zgromadzonego materiału dowodowego, a nie na jego wybiórczych elementach.
Nadto - jak zarzucili Skarżący – B. J., któremu przyznano nieruchomość, był z zawodu kowalem a nie rolnikiem.
Ustawa z dnia 26.10.1971 r. w zakresie zawodu osoby nabywającej własność nieruchomości nie przewiduje żadnych wyjątków. B. J. na żadnym etapie postępowania nie wykazał, iż posiada również inny zawód, związany z rolnictwem.
W tym stanie rzeczy- zdaniem Skarżących – A. J. został bezprawnie pozbawiony przysługującej mu własności nieruchomości położonej we wsi G., gromada Z., złożonej z działki nr [...]. Pozbawiony został możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw. W sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Zdaniem pełnomocnika Skarżących, zachodzą zatem podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a., art. 2, 8, 21, 32, 64, 77 i 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji (Dz.U.95.36.175 z dnia 4.04.1995 r.). Względnie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 §2 k. p. a.), w przypadku gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, co ostatecznie uprawniłoby wnioskodawców do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym.
Wnioskodawcy, jak podniósł ich pełnomocnik, nie mogą być dyskryminowani ze względu na fakt, że uwłaszczenie ich spadkodawcy zostało przeprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, gdyż w przypadku bezprawnych wywłaszczeń dokonanych na podstawie innych przepisów niż przepisy ww. ustawy przepisy krajowe wciąż dopuszczają możliwość wzruszania decyzji wydanych w oparciu o znacznie starsze akty prawne od tej ustawy i przez znacznie dłuższy okres czasu.
Do zaistniałego stanu faktycznego - jak podkreślono w skardze - niezależnie od innych przepisów, w tym przepisów prawa krajowego, w pierwszej kolejności powinno się stosować przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz jej protokołów.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) rola Sądu polega na sprawowaniu kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. W wyniku dokonanej oceny legalności kwestionowanych decyzji należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia ich zgodności z prawem.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że żądanie sformułowane we wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. - było jednoznaczne. Zażądano stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia w B. z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...], utrzymującej w mocy akt własności ziemi Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r. nr [...], wydany na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), mocą którego B. J. nabył własność nieruchomości położonej we wsi G., [...] (działka nr [...]), co spowodowało pozbawienie A. J. (ojca Wnioskodawców) własności tej nieruchomości.
Minister trafnie wniosek ten potraktował jako żądanie stwierdzenia nieważności przedmiotowego aktu własności ziemi.
W tym stanie rzeczy – co Sąd zauważył z urzędu - winien rozstrzygnąć na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczenia w B. z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...], utrzymującej w mocy akt własności ziemi Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] września 1973 r. nr [...], nie zaś umarzać postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sprawach o wznowienie postępowania bądź o stwierdzenie nieważności decyzji organ powinien odmówić wszczęcia postępowania (por. wyroki NSA w Warszawie: z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 969/10 oraz z dnia 20 grudnia 2011, sygn. akt IIOSK 1920/10). Uchybienie to jednakże, w ocenie Sądu, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi należy na wstępie zauważyć, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. J. zostało przez Sąd wydane już w dniu [...].09.1992 r., Spadkobiercy zaś wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności owego aktu własności ziemi dopiero [...].07.2015 r. (wpływ do Wojewody [...] w dniu [...].07.2015 r.).
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie może wywrzeć zamierzonego skutku powoływanie się na art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Europejski Trybunał Praw Człowieka w swym orzecznictwie zwraca szczególną uwagę na prymat stabilności stosunków własnościowych. Podstawowe znaczenie ma zatem, by roszczenie zgłoszone w oparciu o art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji było aktualne, a więc zaistniało po dacie jego ratyfikacji przez dane państwo. Polska przyjęła Protokół nr 1 do Konwencji w 1994 r. (Dz. U. Z 1995 r., Nr 36, poz. 175, zmieniony w myśl postanowień Protokołu nr 11 – ETS nr 155 – Dz. U. z 1998 r., Nr 147, poz. 962), a więc już po uchwaleniu ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, której przepisy art. 63 ust. 2 i 3 stanowią, że od dnia 1 stycznia 1992 r. do ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.
Zatem już od dnia wejścia w życie tego przepisu (tj. od dnia 1 stycznia 1992 r.) nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych (w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego) decyzji wydanych na podstawie wspomnianej ustawy z dnia 26 października 1971 r., które uzyskały przymiot ostateczności.
Wskazane roszczenie nie miało zatem przymiotu aktualności, powstało bowiem przed datą ratyfikacji art. 1 Protokołu nr 1 do tej Konwencji przez Polskę, co wykluczyło jego kontrolę w kontekście zgodności kwestionowanego rozstrzygnięcia z art. 1 Protokołu 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Trzeba mieć przy tym na względzie, że art. 1 Protokołu nr 1 do tej Konwencji nie służy ochronie spadkobierców.
Wobec tego nietrafne było także powoływanie się na art. 6 Konwencji gwarantujący prawo do rzetelnego procesu sądowego oraz na art. 14 Konwencji zawierający zakaz dyskryminacji. Nie można bowiem się zgodzić z pełnomocnikiem Skarżących, że doszło tu do dyskryminacji, przez wyłączenie możliwości dochodzenia swych roszczeń poprzez żądanie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. Wbrew zarzutom skargi, nie zachodzi tu żadna dyskryminacja. Wszystkie podmioty charakteryzujące się tożsamą cechą relewantną (zamiarem podważenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) mają zamkniętą drogę do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji. Nie zachodzi więc, wbrew zarzutom skargi, dyskryminacja w obrębie tej grupy. Ustawodawca jednolicie potraktował wszystkie wskazane sytuacje.
Reasumując, Konwencja ta nie mogła prowadzić do wzruszenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Ministra.
Trafnie przyjął zatem Minister (skoro już błędnie wszczął to nieważnościowe postępowanie), że nie ma możliwości jego prowadzenia.
Należy nadmienić, że ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), stanowiąca podstawę wydania przedmiotowego aktu własności ziemi z dnia 20.09.1973 r., z dniem 6 kwietnia 1982 r. została uchylona przez ustawę z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego zostało przekazane sądom powszechnym. Jednakże ustawa ta wyłączyła właściwość sądów powszechnych co do spraw, które zostały ostatecznie zakończone przed jej wejściem w życie. Dla spraw, które toczyły się przed organem administracji państwowej, zakończonych przed dniem 6 kwietnia 1982 r. ostateczną decyzją tego organu (należy do nich też akt własności ziemi), droga sądowa nie została zatem otwarta.
Jedyną ingerencję w sprawy zakończone ostatecznymi decyzjami przewidywał art. 8 § 4 wskazanej ustawy uchylającej, który stanowił, że jeżeli po wejściu w życie tej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy - podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi. Przepis ten został jednak z dniem 1 stycznia 1992 r. skreślony przez art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 104, poz. 464). Na mocy zaś art. 62 ust. 2 i 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu.
Wskazane przepisy oznaczają, że po 1 stycznia 1992 r. brak jest możliwości prawnych skutecznego wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, jakim jest akt własności ziemi.
Zatem z woli ustawodawcy, trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane przepisami art. 63 ust. 2 i 3 cytowanej ustawy z dnia 19 października 1991 r., skutkowałyby stosowaniem tych trybów.
Należy zatem uznać, że w momencie wydawania przez Ministra tak decyzji z [...].11.2015 r., jak i decyzji z [...].03.2016 r. nie funkcjonował w obrocie prawnym żaden przepis prawa, pozwalający na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie, w tym także stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa aktu własności ziemi z dnia [...].09.1973 r. Wskazany stan prawny ma charakter wiążący. To związanie dotyczy osoby właściciela, obszaru nieruchomości, przebiegu granic oraz zakresu prawa własności (por. wyrok SN z dnia 5 marca 2003 r. III CKN 962/00 Lex nr 78268).
Nawiązując do podniesionego w skardze żądania przyznania odszkodowania za wydanie rażąco wadliwego aktu własności ziemi, należy zauważyć, że stwierdzenie w oparciu o art. 158 § 2 k.p.a., iż kontrolowana decyzja wydana została z naruszeniem prawa - nie stanowi odrębnego rodzaju rozstrzygnięcia. Jest to orzeczenie wydawane w ramach postępowania prowadzonego o stwierdzenie nieważności danej decyzji i zapada tylko wówczas, gdy decyzja ta w myśl art. 156 § 2 k.p.a. wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wobec tego, także w razie żądania wydania takiego rozstrzygnięcia, zastosowanie znajduje art. 62 ust. 2 i 3 wskazanej ustawy, który stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu.
Na marginesie należy nadto zauważyć, że kwestia zgodności art. 63 ust. 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. z przepisami Konstytucji RP była już dwukrotnie przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. W wiążących skład orzekający w niniejszej sprawie wyrokach z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/99 oraz z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż cytowany przepis jest zgodny z art. 2, art. 64 , art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji.
K.p.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu przewiduje wzruszalność decyzji administracyjnych w nieograniczonym czasie, m.in. na podstawie zarzutu rażącego naruszenia prawa. Konstytucyjność takiej regulacji zakwestionował jednak Trybunał Konstytucyjny w niedawnym wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13. Trybunał od dawna prezentował stanowisko, zgodnie z którym prawo cywilne zapewnia ochronę tym, którzy korzystają z przysługującego im prawa. Pogląd ten jest powszechnie aprobowany w demokratycznych państwach prawa (por. wypowiedzi TK w wyroku z dnia 25 maja 1999 r., sygn. SK 9/98). Najbardziej wyrazistym przejawem aktualności tej zasady jest możliwość nabycia własności nieruchomości przez samoistnego posiadacza w drodze zasiedzenia. Do tej zasady nawiązywała też ustawa z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Wydane na jej podstawie ostateczne decyzje administracyjne o nadaniu własności gospodarstw rolnych ich samoistnym posiadaczom mogły być podważane w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia jeszcze po uchyleniu tej ustawy w 1982 r. - do końca 1991 r. Był to, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, nadających własność gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi. W państwach, w których proklamowano obowiązywanie zasady demokratycznego państwa prawnego, jak wywiódł Trybunał, powszechnie aprobowane jest ogólne założenie, iż prawo winno zapewniać ochronę tym, którzy korzystają ze swoich praw. W stosunku do osób zainteresowanych, które przez wiele lat nie podejmują kroków prawnych dla realizacji swoich roszczeń ustawodawca ma więc prawo wprowadzenia w pewnym zakresie regulacji, pozbawiającej możliwości skutecznego dochodzenia tych roszczeń. Dotyczy to także odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej (stanowisko to podzielił także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99).
Ze wskazanych przyczyn, wobec bezzasadności zarzutów skargi i braku innych uchybień, które Sąd byłby zobowiązany uwzględnić z urzędu - niezależnie od zarzutów sformułowanych w skardze - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - Sąd orzekł jak w sentencji.