IV SA/Wa 1413/21

IV SA/Wa 1413/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /sprawozdawca/
Grzegorz Rząsa /przewodniczący/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 879/22 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nielegalnego przemieszczania odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) uchylił własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] i umorzył wszczęte z urzędu w dniu [...] czerwca 2020 r. postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego przemieszczania z Polski do [...] odpadów w postaci zużytych zaolejonych kompresorów.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
W dniu [...] czerwca 2020 r., z [...] urzędu [...],[...], [...],[...] do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wpłynęło zawiadomienie, zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (dalej rozporządzenie (WE) nr 1013/2006), o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w postaci zanieczyszczonych zużytych kompresorów oczyszczonych tylko częściowo, będących ładunkiem ośmiu kontenerów o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Zgodnie z dokumentacją dołączoną do transportu, pochodzącą z właściwego urzędu [...] wynika, że nadawcą odpadów jest [...] Sp. z o.o., z siedzibą w [...] oddział w [...] , natomiast odbiorcą odpadów - [...], [...], [...]
Z rejestru - Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO) wynika, iż [...] Sp. z o.o. posiada decyzje właściwych organów na wytwarzanie, zbieranie, przetwarzanie odpadów oraz posiada wpis do rejestru BDO również jako transportujący odpady i pośrednik w obrocie odpadami. Zgodnie z załącznikiem VII do ww rozporządzenia (WE), na podstawie którego dokonano wysyłki przedmiotowych odpadów, Spółka jest podmiotem organizującym przemieszczanie oraz wytwórcą wysłanych odpadów.
Z dokumentacji otrzymanej z ww organu [...] oględziny przedmiotowego ładunku dowiodły, że tylko niektóre z kompresorów posiadają ślady oczyszczania, a inspekcja losowo wybranych kompresorów, nieposiadających śladów usuwania oleju po przewierceniu otworu wykazała obecność oleju w kompresorach. Kompresory oczyszczone, nie zostały w żaden sposób odseparowane od kompresorów nieoczyszczonych, w związku z tym i na podstawie stanowiska właściwego organu [...], który ujawnił nielegalne przemieszczanie odpadów, stwierdzono, że cały ładunek, tj. 173,5 Mg stanowią odpady niebezpieczne o kodzie Al 180 z załącznika V do ww rozporządzenia nr 1013/2006 (załącznik VIII do Konwencji Bazylejskiej) oraz o kodzie 16 02 15*, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów.
Z uwagi na treść art. 36 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, zgodnie z którym zakazany jest wywóz ze Wspólnoty odpadów wyszczególnionych jako niebezpieczne w załączniku V przeznaczonych do odzysku w państwach, w których nie obowiązuje decyzja OECD stwierdzono, iż transgraniczne przemieszczanie ww niebezpiecznych odpadów zrealizowane przez skarżącą Spółkę do [...], którego to państwa nie obowiązuje decyzja OECD, odbywało się z naruszeniem ww art. 36. W ocenie GIOŚ przemieszczenie te wypełnia definicję przemieszczania nielegalnego, o którym mowa w art. 2 pkt 35 lit. f) ww. rozporządzenia (WE) nr 1013/2006.
Wobec powyższego w dniu [...] czerwca 2020 r., na podstawie ww powiadomienia o nielegalnym transgranicznym przemieszczaniu odpadów, otrzymanego z właściwego organu [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przemieszczania ww odpadów z Polski do [...], a następnie w dniu [...] sierpnia 2020 r., na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (dalej u.m.p.o.), wydał postanowienie, w którym wezwał [...] Sp. z o.o. do zastosowania procedur, o których mowa w art. 24 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, poprzez zwrot i zagospodarowanie odpadów na terenie kraju (w Polsce), jako podmiotu odpowiedzialnego za przedmiotowe przemieszczanie odpadów.
W dniu [...] sierpnia 2020 r. do GIOŚ wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżąca Spółka wniosła o uchylenie postanowienia GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. w całości i o umorzenie postępowania administracyjnego. Jednocześnie, w toku postępowania, w dniu [...] października 2020 r., skarżąca przesłała do GIOŚ stosowne dokumenty przesyłania, jako potwierdzenie wykonania postanowienia GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. W tych okolicznościach, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżonym postanowieniem GIOŚ uchylił swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r. i umorzył prowadzone postępowanie administracyjne. Uznał bowiem, iż w chwili wykonania zaskarżonego postanowienia niniejsze postępowanie administracyjne (odwoławcze) stało się bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu swojego stanowiska podkreślił jednak, iż [...] Sp. z o.o. dokonała nielegalnego przemieszczania odpadów z Polski do [...], za które ponosi odpowiedzialność. Podniesione w ww wniosku zarzuty, tj.: naruszenia art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne zebranie i rozpatrzenia materiału dowodowego tym samym niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, przez błędne przyjęcie, że Spółka zmieszała odpady niebezpieczne z innymi odpadami; art. 2 pkt 35 lit. f w związku z art. 36 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 poprzez bezpodstawne, a przynajmniej przedwczesne, uznanie, że Spółka dokonała nielegalnego przemieszczania odpadów, w ocenie GIOŚ nie zostały przez Spółkę wykazane. Organ wskazał, iż z dokumentów przedstawionych przez Spółkę nie wynikało aby kompresory przed ich wysyłką do [...] zostały oczyszczone i tym samym nie wynikało aby Spółka dokonała wysyłki odpadów zaklasyfikowanych pod kodem 19 12 03 oraz BI 010, tak jak zadeklarowała. Spółka, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie gospodarowaniem odpadami wyjaśniła jedynie, że podczas załadunku kompresory zostały sprawdzone pod kątem zawartości oleju, jednak nie wskazując nawet w złożonym piśmie (wyjaśniającym) jaki był efekt tego sprawdzania. Natomiast materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że przedmiotem wysyłki do [...], dokonanej przez [...] Sp. z o.o., były zużyte kompresory zawierające olej, wymieszane z kompresorami częściowo oczyszczonymi, które stanowią odpady niebezpieczne, wyszczególnione w załączniku V do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Powyższa okoliczność została udowodniona podczas kontroli przeprowadzonej przez organ [...] i została udokumentowana zdjęciami z inspekcji dokonanej przez przedstawicieli organu [...]. W 5-ciu losowo wybranych kompresorach, po ich przewierceniu, potwierdzono obecność oleju. GIOŚ podkreślił, iż organ kontrolny w [...], który dokonał kontroli przedmiotowego ładunku, jako organ powołany i uprawniony do kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów, posiada wiedzę specjalistyczną w zakresie klasyfikacji odpadów, stąd nie widział, podobnie jak i GIOŚ, potrzeby przeprowadzenia badań składu chemicznego cieczy znajdującej się w przedmiotowych kompresorach. Spółka, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się gospodarowaniem odpadami taką wiedzę z pewnością również posiada. Dlatego też, odnosząc się do stanowiska skarżącej wskazał, iż przeprowadzanie badań składu cieczy byłoby bezcelowe.
Ostatecznie GIOŚ skonstatował, iż spółka nie dołożyła należytych starań i dokonała załadunku a następnie wysyłki odpadów w postaci kompresorów tylko częściowo oczyszczonych. W toku postępowania nie przedstawiła żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić, że kompresory, przed ich wysyłką do [...], zostały oczyszczone i tym samym, iż dokonała wysyłki odpadów zaklasyfikowanych pod kodem 19 12 03 oraz B1010. Przedstawiona przez Spółkę dokumentacja fotograficzna również zdaniem GIOŚ nie dowodzi aby kompresory zostały oczyszczone. Na zdjęciach nie uwidoczniono śladów po usunięciu oleju z kompresorów (uszkodzeń mechanicznych, śladów nawiercania czy przecięcia kompresorów). Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy odzwierciedla stan faktyczny i został w całości wyczerpująco rozpatrzony przez organ, co z kolei pozwoliło na stwierdzenie, bez żadnych wątpliwości, że ww Spółka jest podmiotem odpowiedzialnym za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów w postaci zmieszanych zużytych kompresorów zaolejonych oraz oczyszczonych z Polski do [...].
Także, odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach i wywodów strony na temat mieszania (nie zmieszała odpadów, gdyż nie zmieniła ich położenia, poruszając lub potrząsając naczyniem, nie łączyła różnych substancji w celu uzyskania innej substancji) organ uznał jej stanowisko za nieuzasadnione. W kontekście powyższego wskazał na definicję zawartą w art. 2 pkt 3) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, zgodnie z którą "mieszanina odpadów" oznacza odpady powstałe w wyniku celowego lub przypadkowego wymieszania dwóch lub więcej rodzajów odpadów, która to mieszanina nie została zaliczona do żadnej z kategorii w załącznikach III, IIIB, IV i IVA. Odpady w pojedynczym przemieszczeniu, obejmującym dwa lub więcej rodzajów odpadów transportowanych osobno, nie są uważane za mieszaninę odpadów. W poszczególnych big-bagach natomiast znajdują się dwa rodzaje odpadów, które nie zostały od siebie oddzielone, tj. odpady zaklasyfikowane pod kodem BI010 oraz Al 180, które nie były transportowane osobno i wypełniają ww definicję "mieszaniny odpadów".
Za nieuprawniony GIOŚ uznał również zarzut naruszenia art. 2 pkt 35 lit. f) w związku z art. 36 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 poprzez bezpodstawne uznanie, że spółka dokonała nielegalnego przemieszczania odpadów. Jak wykazano powyżej, zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o ustalony przez organ [...] stan faktyczny, z którego wynika, iż przedmiotem wysyłki do [...] były zaolejone kompresory tj. odpady niebezpieczne, zaś krajem przeznaczenia - [...], objęty zakazem wysyłki odpadów niebezpiecznych - kraj nienależący do OECD, a organizującym przemieszczanie opadów była skarżąca spółka.
Pismem z dnia [...] października 2020 r. i z dnia [...] marca 2021 r. spółka wniosła o przeprowadzenie wskazanych w nich dowodów.
Odnosząc się do powyższego organ wskazał, iż do wszelkich wniosków spółki organ odniósł się w podważanym postanowieniu (I-instancyjnym). GIOŚ przypomniał, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pracownika Spółki wyjaśniając przyczyny odmowy przeprowadzenia dowodu, w tym powołując się na fakt wyjaśnienia powyższej okoliczności przez organ [...]. W ocenie organu zeznania pracownika Spółki w żaden sposób nie mogłyby podważyć okoliczności obecności oleju w kompresorach, stwierdzonej przez organ [...] podczas kontroli. Zdaniem GIOŚ nie doszło zatem do naruszenia art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
GIOŚ odniósł się także do zarzutu Spółki w zakresie żądania wyłączenia od udziału w postępowaniu pracowników organu – E. M. i P. K. oraz o powtórzenie czynności w sprawie, które w tym postępowaniu wykonały wyżej wymienione osoby. GIOŚ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. stwierdził, iż P. K. podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, tym samym nie podejmował już żadnych czynności w sprawie, a te, w których brał udział zostały powtórzone przez M. P.. Natomiast w postanowieniu z dnia [...] lutego 2021 r. organ uznał, że E. M. nie podlega wyłączeniu, ponieważ nie brała udziału w postępowaniu I instancji a jedynie w zastępstwie pracownika, który przebywał na urlopie, wykonała czynność o charakterze technicznym, polegającą na przekazaniu drogą elektroniczną skanu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W ocenie GIOŚ, nie zasługiwał na uwzględnienie także wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu M. P.. Organ wyjaśnił, iż przepisy k.p.a. dokładnie określają kiedy dany pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, nie przewidują jednak aby powodem wyłączenia danego pracownika było świadczenie pracy w tym samym pokoju z pracownikiem, który wydał rozstrzygnięcie I instancji. Nie ma zatem podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku Spółki i wyłączenia od udziału w postępowaniu M. P., i w konsekwencji, konieczności powtórzenia wykonanych przez tego pracownika czynności w sprawie. GIOŚ jednocześnie wskazał, iż wnioski Spółki tj. dokonanie tłumaczenia przysięgłego pozostałej dokumentacji obcojęzycznej, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma z [...] skierowanego do Spółki, zwrócenie się do Policji z prośbą o informacje, czy wskutek zawiadomienia GIOŚ zostało wszczęte i toczy się postępowanie karne w sprawie, zostały rozpatrzone i uwzględnione przez organ. Wnioskowane dokumenty znajdują się w aktach sprawy.
Odnosząc się natomiast do wniosku Spółki o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia z dnia [...] listopada 2020 r. [...] S.A., która przyjęła od Spółki sporne kontenery, na okoliczność ich odzysku oraz jedynie minimalnego zanieczyszczenia tzw. powłoką (filmem olejowym), organ wskazał, iż powyższy dokument nie był mu wcześniej znany. Oświadczenie zostało przekazane dopiero wraz z pismem strony z dnia [...] marca 2021 r. Jednakże istotnym jest, iż z jego treści nie wynika na czym polegał proces odzysku, co oznacza stwierdzenie "minimalne ilości", tym samym, zdaniem GIOŚ, powyższy dokument nie może podważyć dowodów z kontroli przeprowadzonej przez organ [...].
Także, w ocenie GIOŚ, wniosek Spółki o zwrócenie się do organu [...] [...], który wysłał do Spółki informację o postępowaniu (znak: [...]) albo organu nadrzędnego w stosunku do niego lub innego właściwego organu z zapytaniem o stan sprawy i wyjaśnienie podstaw prawnych (właściwość) w relacji przepisów rozporządzenia (WE) nr [...], a także właściwości GIOŚ w przedmiotowej sprawie na gruncie polskich przepisów krajowych, nie zasługiwał na uwzględnienie.
GIOŚ wyjaśnił, iż w dniu [...] maja 2021 r. otrzymał z [...] informację dotyczącą postępowania ([...]) prowadzonego przez organ [...] z udziałem [...] Sp. z o.o., z której wynika, że dokumentacja tego postępowania nie może być udostępniana osobom trzecim, w tym również GIOŚ. Jedynie Spółka posiada uprawnienie do zwrócenia się z wnioskiem o udostępnienie informacji w zakresie stanu prowadzonej sprawy oraz dokumentacji postępowania.
Organ jednocześnie przyznał, iż w kwestionowanym postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. powołał się na nieobowiązujące rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, w sytuacji kiedy właściwym było rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów. Omyłkowe powołanie się przez organ na nieobowiązujące rozporządzenia nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.
Reasumując organ stwierdził, iż [...] Sp. z o.o. dokonała nielegalnego przemieszczania odpadów z Polski do [...]. Jednakże, z uwagi, iż odpady będące przedmiotem niniejszego postępowania zostały zwrócone do Polski i zagospodarowane zgodnie z postanowieniem GIOŚ z dnia [ ...]sierpnia 2020 r., powyższe postanowienie należało uchylić, a postępowanie administracyjne umorzyć, jako bezprzedmiotowe.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem [...] Sp. z o.o. wniosła o tut. Sądu skargę zarzucając naruszenie:
- art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") albowiem w postępowaniu i wydaniu postanowienia brały udział osoby podlegające wyłączeniu, E. M. i M. P.;
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego w odniesieniu do stopnia zaolejenia kompresorów, ilości nieoczyszczonych kompresorów, charakteru i składu cieczy widocznej na zdjęciach przekazanych przez organ [...], zmieszania kompresorów oczyszczonych z kompresorami nieoczyszczonymi, a także postępowania toczącego się wobec skarżącej w [...] i Raportu Policji Portowej;
- art. 78 § 1 k.p.a. z uwagi na bezzasadną odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącą tj. dowodów z dokumentów i zeznań świadka;
- art. 80 k.p.a. ze względu na dowolną ocenę dowodów, polegającą na przyjęciu bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, iż skarżąca dokonywała przemieszczenia zaolejonych (nieoczyszczonych) kompresorów z Polski do [...];
- art. 2 pkt 35 lit. f) w związku z art. 36 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (dalej: "rozporządzenie UE"), poprzez bezpodstawne, a przynajmniej przedwczesne, uznanie, że Spółka dokonała nielegalnego przemieszczenia odpadów.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej uzasadnienia oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca podniosła, iż zaskarżone postanowienie GIOŚ z dnia [...] czerwca 2021 r. zawiera rozstrzygnięcie, które jest korzystne dla skarżącej. Jednakże uzasadnienie tego postanowienia jest niezgodne zarówno z jej interesem prawnym jak i z prawem. Stąd koniecznym jest jego zaskarżenie we wskazanej w skardze części. Przede wszystkim w zakresie bezstronności pracowników organu, która, wbrew stanowisku GIOŚ, nie została wykazana. Jeśli bowiem czynności procesowe i rozstrzygnięcia na różnych etapach "instancyjnych" postępowania podejmują pracownicy, którzy pracują wspólnie w jednym departamencie, wydziale, a nawet pokoju, to zachodzą uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Zgodnie zaś z art. 24 § 3 k.p a., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w art. 24 § 1 k.p.a., które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Bez separacji fizycznej i funkcjonalnej, czyli oddzielenia fizycznie pracowników wykonujących czynności w "I instancji" od pracowników wykonujących czynności w "II instancji" oraz powierzenia tych zadań odrębnym departamentom nie może być mowy o budowaniu zaufania do organu administracji publicznej, jakim jest GIOŚ. Nawet przy dobrych chęciach pracownicy przebywający razem i pracujący wspólnie nie będą chcieli sobie nawzajem "wytykać błędów", czy poprawiać swoich działań. Raczej będą dążyli do podtrzymania zajętego wcześniej już w wydziale, departamencie stanowiska, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Odnosząc się natomiast do meritum, w ocenie skarżącej, nie został w sposób należyty wyjaśniony stan faktyczny sprawy, w myśl przepisu w myśl art. 7 k.p.a., i art. 77 k.p.a. GIOŚ oparł się bowiem wyłącznie na ustaleniach organu [...], nie prowadząc postępowania dowodowego celem zweryfikowania okoliczności podnoszonych przez skarżącą. Skarżąca wskazywała, że kompresorów były setki, były one odpowiednio zabezpieczone i przeznaczone dla kontrahenta gwarantującego ich zagospodarowanie w sposób racjonalny ekologicznie. Dlatego znalezienie w nich 5-ciu, z których wyciekła po przewierceniu jakaś substancja, jest niewystarczające do zakwestionowania legalności przemieszczenia całego ładunku, w tym kontenerów, których organ zagraniczny w ogóle nie badał, ani tym bardziej GIOŚ. Skarżąca powoływała świadka w celu jednoznacznego ustalenia stanu przedmiotowych kompresorów w momencie wysyłki, w tym stopnia ich zaolejenia, co jest okolicznością mającą znaczenie dla sprawy. A także chciała pozyskać dokumenty od organu [...], co jednak - jak wynika z postanowienia GIOŚ - spotkało się z odmową. Mając na uwadze znaczenie dla sprawy tych dokumentów, odmowa ich pozyskania nie jest prawidłowa.
W ocenie Spółki GIOŚ naruszył przepis art. 36 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 albowiem bez odpowiedniego postępowania wyjaśniającego uznał, że skarżąca przemieszczała zaolejone kompresory stanowiące odpad niebezpieczny.
Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, iż została pozbawiona prawa do obrony w odniesieniu do spornego przemieszczenia odpadów. Tymczasem jest ono unormowane na gruncie unijnym (art. 47 Karty praw podstawowych UE). Integralną częścią poszanowania prawa do obrony jest prawo do bycia wysłuchanym, które gwarantuje każdej osobie możliwość użytecznego i skutecznego przedstawienia swego stanowiska w trakcie postępowania administracyjnego przed wydaniem jakiejkolwiek decyzji, która mogłaby negatywnie wpłynąć na jej interesy. A także, w myśl orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, zasada ta ma na celu również umożliwienie tej osobie skorygowania błędu lub uwzględnienie okoliczności dotyczących jej sytuacji osobistej, które przemawiają za wydaniem bądź za niewydaniem danej decyzji lub za taką czy inną treścią tej decyzji. Tymczasem przedmiotowe postępowanie GIOŚ było prowadzone przez pracowników, w stosunku do których istnieją poważne wątpliwości co do ich bezstronności, nawet jeśli wynikają one w znacznej mierze z wadliwego ukształtowania organizacyjno-prawnego aparatu obsługującego GIOŚ; skarżąca nie miała także możliwości zapoznania się z dokumentami zagranicznymi (np. Raport Policji Portowej), które doprowadziły do przyjęcia wobec niej niekorzystnych ustaleń; jak rownież nie miała zapewnionego udziału w prowadzonym w stosunku do niej w [...] postępowaniu, gdyż informację o nim otrzymała w obcym, nieznanym jej języku, zaś podejmowane próby kontaktu z organem okazały się bezskuteczne. W tych okolicznościach zatem, umorzenie postępowania przez organ powoduje wyciągnięcie wobec skarżącej konsekwencji o charakterze karnym lub administracyjnym, zarówno przez organy w kraju jak i za granicą (w [...]).
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazując ponownie na przebieg sprawy stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła zasadności swojego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił ww. postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, dotyczącej nielegalnej wysyłki odpadów zaolejonych kompresorów z Polski do [...]. W ww postanowieniu organ zdecydował o umorzeniu postępowania ze względu na fakt, że skarżąca zagospodarowała powyższe odpady zgodnie z wezwaniem zawartym w powyższym postanowieniu organu z dnia [...] sierpnia 2020 r. (I instancyjnym). Zatem, skoro w toku postępowania administracyjnego (odwoławczego) Spółka przekazała do GIOŚ kopie dokumentów przesyłania odpadów, potwierdzających wykonanie zaskarżonego postanowienia GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r., zaskarżone przez Spółkę ww postanowienie należało uchylić, a postępowanie administracyjne umorzyć jako bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania administracyjnego oznacza zakończenie postępowania administracyjnego w określonej sprawie, stanowiąc załatwienie sprawy w inny sposób. Do umorzenia dochodzi w przypadku, jeśli dalsze postępowanie jest niedopuszczalne lub bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Nie ulega zatem wątpliwości, iż wobec dobrowolnego wypełnienia przez skarżącą Spółkę zobowiązania wynikającego z postanowienia GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2020 r. dalsze prowadzenie przedmiotowej sprawy nie było niczym uzasadnione. Zatem, w tych okolicznościach, podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty nie podlegały już analizie.
Odnosząc się natomiast do kwestionowanych przez skarżącą wywodów uzasadnienia Sąd także stwierdza niezasadność stanowiska skarżącej. Powyższe wynika z faktu, iż GIOŚ przedstawił swoją argumentację w zakresie podniesionych w ww wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzutów. W zasadzie, w zakresie meritum sprawy, podniesiona argumentacja jest tożsama ze wskazaną w jego "I instancyjnym" postanowieniu, a więc dotyczy wykazania zasadności, konieczności wykonania nałożonych na skarżącą obowiązków. Pomimo zaskarżenia ww postanowienia z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżąca finalnie zgodziła się z jego treścią i wykonała wskazane w nim obowiązki. Skarżąca zagospodarowała bowiem ww. odpady zgodnie z wezwaniem zawartym w powyższym postanowieniu. Podnoszone zatem w skardze zarzuty nie korespondują z podjętymi przez skarżącą działaniami. Sąd stwierdza, iż odnoszą się one do meritum, z którym de facto skarżąca się zgodziła. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyjaśniającego zasadność podjętego przez organ "I instancji" rozstrzygnięcia, w tym także dotyczącego podnoszonych przez skarżącą w kolejnych pismach zastrzeżeń co do prawidłowości procedowania organu (tj. odmowy przeprowadzenia zgłoszonych dowodów czy niewyłączenia od prowadzenia sprawy wskazanych powyższej pracowników organu).
Sąd nie dopatrzył się wadliwości postanowienia w zaskarżonej części, zatem bezpodstawnym jest żądanie jego wyeliminowanie. Uzasadnienie ww postanowienia wskazuje na zasadność - konieczność wykonania przez skarżącą wskazanych przez organ czynności, w oparciu o powołaną, obowiązująca regulację prawną (unijną i krajową). W ocenie Sądu bowiem wszelkie ustalenia stanu faktycznego zostały poczynione zgodnie z obowiązującą regulacją prawną, na podstawie zgromadzonych dowodów i w sposób szczegółowy przez organ wyjaśniony.
Sąd w całości aprobuje stanowisko GIOŚ wyrażone w obu rozstrzygnięciach i uznaje, iż w niniejszej sprawie miało miejsce nielegalne przemieszczenie odpadów za sprawą skarżącej Spółki - zaolejonych kompresorów z Polski do [...].
Wbrew stanowisku skarżącej Główny Inspektor Ochrony Środowiska w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w tym oparł się na ustaleniach organu [...]. W kontekście powyższego, za organem wskazać należy, iż badanie laboratoryjne cieczy, która wypłynęła z nawierconych przez organ [...] kompresorów nie było konieczne. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska inspektor uprawniony jest do określenia składu morfologicznego odpadów w oparciu o wiedzę ekspercką. W związku z tym należy stwierdzić, że Inspekcja Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym organem, powołanym do badania i oceny stanu środowiska, a inspektorzy ochrony środowiska posiadają niezbędny zakres wiedzy specjalistycznej w zakresie zagadnień transgranicznego przemieszczania odpadów. Takie same kompetencje posiada również [...] odpowiednik Inspekcji Ochrony Środowiska tj. [...], który dokonał kontroli ww. kompresorów. Biorąc pod uwagę budowę i zasady działania kompresorów, jedyną cieczą jaka może wydobywać się z kompresorów po ich nawierceniu jest olej. Zatem w celu stwierdzenia tego faktu organy kontrolne w [...] i w Polsce nie potrzebowały przeprowadzać analizy składu chemicznego cieczy znajdującej się w ww kompresorach. Dlatego też wniosek skarżącej o przesłuchania świadka - pracownika skarżącej na okoliczność zanieczyszczenia kompresorów nie było zasadne. Fakt, iż w zatrzymanych na terenie [...] kontenerach znajdowały się oprócz kompresorów oczyszczonych, również kompresory nieoczyszczone, z których nie usunięto oleju, został wykazany podczas kontroli przeprowadzonej przez organ [...] i udokumentowany zdjęciami z inspekcji. Stosownie do treści art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, ale także zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić ww żądania, jeżeli dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. W niniejszym postępowaniu zachodzi okoliczność wskazana w art. 78 § 2 k.p.a. Skoro bowiem okoliczność obecności w ww transporcie kompresorów zaolejonych została udowodniona podczas kontroli organu [...], przesłuchanie pracownika strony nic nie wniosło by do sprawy, tym bardziej, że kompresory były szczelne i stopień ich zaolejenia można było stwierdzić dopiero po wywierceniu w nich otworów.
Odnosząc się natomiast do stanowiska Spółki kwestionującej ustalenia organu [...], należy przypomnieć, że w dniu [...] lipca 2020r. GIOŚ wystąpił do [...] z prośbą o uzupełnienie przesłanych ustaleń w sprawie, w miarę posiadanych informacji. W odpowiedzi właściwy organ [...] poinformował GIOŚ, że materiał przekazany w dniu [...] czerwca 2020 r. jest wystarczający do potwierdzenia nielegalnego przemieszczania odpadów niebezpiecznych. Ponadto ww organ podkreślił, że w big-bagach załadowane są setki kompresorów, które są ciężkie, a powierzchnia na terminalu nie jest przystosowana do wchłaniania wycieków oleju, stąd sprawdzono 5 losowo wybranych kompresorów. Byłoby zatem bezcelowe przewiercanie jeszcze większej liczby kompresorów. Powyższe stanowisko organu [...] jest zasadne i Sąd podziela je w całości.
Także, odnosząc się do zarzutu braku możliwości pozyskania dokumentów przez skarżącą od organu [...] Sąd zauważa, że w zaskarżonym postanowieniu Główny Inspektor Ochrony Środowiska odniósł się do powyższego i wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2021 r., otrzymał informację z organu [...] tj. [...], z której wynikało, że organ ten wszczął postępowanie administracyjne w sprawie [...] Sp z o.o. Organ [...] - [...] oświadczył również, że w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. przekazał skarżącej informacje o wszczęciu postępowania i przysługujących jej prawach, w tym do uzyskania kopii dokumentów. Organ [...] poinformował również, że postępowanie toczy się pomiędzy właściwym organem [...] a skarżącą i zgodnie z prawem, kopii dokumentów z postępowania organ ten nie może udostępniać osobom trzecim. Zatem, jak wynika z wyjaśnień właściwego organu [...], skarżąca miała prawo do wglądu w dokumenty postępowania prowadzonego przez ten organ. Jeżeli takich dokumentów nie uzyskała, to takiego zarzutu nie powinna kierować wobec Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który, jak wynika z opisanych wyżej okoliczności, nie był uprawniony do udziału w ww postępowaniu.
W ocenie skarżącej organ także błędnie ocenił brak znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy dowodu - oświadczenia [...] S.A. z dnia [...] listopada 2020 r., wskazującego na minimalne i nieuniknione zanieczyszczenie kompresorów tzw. "filmem olejowym". Dokument ten, w ocenie organu, nie mógł podważyć dowodów z kontroli przeprowadzonej przez organ [...], stąd nie został przez GIOŚ uwzględniony. W ocenie skarżącej sposób gromadzenia dowodów przez organ należy określić jako dowolny, pozbawiony rzetelnego rozważenia i uwzględnienia innych dowodów.
Odnosząc wie do powyższego Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią ww oświadczenia, ww Spółka przyjęła od skarżącej Spółki osiem kontenerów z kompresorami w okresie od dnia [...] do [...] października 2020 r. i poddała je procesowi odzysku. Spółka ta oświadczyła, że w trakcie odzysku pozyskała minimalne zanieczyszczenie w postaci "filmu olejowego", który znajdował się na ściankach kompresorów od wewnątrz. Sąd jednak za organem stwierdza, iż powyższe oświadczenie jest w swej treści bardzo lakoniczne, jak i nie wskazuje okoliczności przekazania ww odpadów do odzysku, czy kompresory dotarły do [...] S.A. bezpośrednio z [...] w zaplombowanych kontenerach czy też ww kontenery były przechowywane w innym miejscu przed przekazaniem do operacji odzysku. Z powyższego oświadczenia nie wynika również, czy obecność cienkiej warstwy filmu olejowego dotyczyła wszystkich kompresorów, czy tylko tej części, z których już wcześniej spuszczono olej. W związku z powyższym, w świetle udokumentowanych ustaleń organu [...], który przeprowadził kontrolę ww 8 kontenerów i w wybranych kompresorach, po ich rozwierceniu, stwierdził obecność oleju brak było podstaw do uznania treści ww oświadczenia jako przekonującego dowodu w sprawie, na co Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał w treści zaskarżonego postanowienia. Należy ponadto podkreślić, że zgodnie z załącznikiem VII rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, dołączonym do transportu odpadów wysłanego przez skarżącą, zaklasyfikowano kompresory pod kodem B 1010, który dotyczy odpadów metali i stopów metali w postaci nierozproszonej z załącznika III do ww rozporządzenia. Powyższy opis kodu B 1010 nie wskazuje, że odpady metali określone ww kodem mogą zawierać jakiekolwiek zanieczyszczenia, co oznacza, że kompresory zaklasyfikowane pod ww kodem nie mogą zawierać zanieczyszczeń substancją niebezpieczną w postaci oleju. A zatem, treść ww oświadczenia [...] S.A., nie mogła mieć wpływu na zmianę ustalonego przez organ [...] stanu faktycznego wskazującego na wystąpienie ww zanieczyszczeń. Kompresory zanieczyszczone olejem nie mogą być klasyfikowane jako odpady o kodzie B 1010, lecz cały transport musi być klasyfikowany jako wysyłka odpadów niebezpiecznych o kodzie Al 180 z załącznika V do ww rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 oraz o kodzie 16 02 15*, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, których wywóz do [...] podlega zakazowi, zgodnie z art. 36 ww rozporządzenia nr 1013/2006.
Podkreślenia wymaga, iż Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął postępowanie administracyjne w związku z oficjalnym zawiadomieniem organu [...] o nielegalnym przemieszczaniu odpadów z Polski do [...], sformułowanym zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, które zawierało ustalenia organu stanowiące podstawę do klasyfikacji wysyłki odpadów dokonanej przez skarżącą, jako naruszającą przepisy ww rozporządzenia. Byłoby nielogiczne, gdyby ustalenia organu [...] zawarte w oficjalnym zawiadomieniu o nielegalnym przemieszczaniu odpadów były sprzeczne z treścią innych dokumentów, będących w posiadaniu strony [...]. Dlatego, zgodnie ze stanowiskiem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, brak tych dokumentów w aktach postępowania prowadzonego przez GIOŚ, nie miał żadnego wpływu na prawidłowe zgromadzenie materiału dowodowego i jego właściwą ocenę zgodną ze stanem faktycznym.
Z tych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.