IV SA/Wa 1392/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienia organów obu instancji, uznając, że ocena oddziaływania na środowisko jest możliwa nawet dla zrealizowanej samowoli budowlanej.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla legalizacji budynku mieszkalnego. Organy administracji uznały, że ocena taka jest możliwa tylko dla inwestycji niezrealizowanych. Sąd administracyjny uchylił te postanowienia, stwierdzając, że ocena jest dopuszczalna również dla inwestycji zrealizowanych lub będących w zaawansowanym stadium budowy, zgodnie z art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego i orzecznictwem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. W. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o umorzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla legalizacji budynku mieszkalnego. Organy administracji obu instancji uznały, że ocena oddziaływania na środowisko lub obszar Natura 2000 jest możliwa jedynie dla inwestycji jeszcze niezrealizowanych, a w przypadku samowoli budowlanej w stanie surowym otwartym postępowanie jest bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Wskazał, że art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego dopuszcza możliwość przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub obszar Natura 2000 również dla inwestycji już zrealizowanych lub będących w zaawansowanym stadium budowy, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-215/06. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania było nieprawidłowe, a organy administracji powinny przeprowadzić merytoryczną ocenę, a nie uchylać się od niej. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ocena oddziaływania na środowisko lub obszar Natura 2000 jest możliwa do przeprowadzenia również dla inwestycji zrealizowanych lub będących w zaawansowanym stadium budowy, będących samowolą budowlaną.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego dopuszcza taką możliwość, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych i wyrok TSUE. Stan zaawansowania inwestycji nie stanowi a priori przeszkody do przeprowadzenia oceny, a organy administracji nie mogą umarzać postępowania w tej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.o.ś. art. 49 § ust. 4a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Przepis ten dopuszcza możliwość przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub obszar Natura 2000 dla inwestycji zrealizowanych lub będących w zaawansowanym stadium budowy, będących samowolą budowlaną.
Pomocnicze
pr. bud. art. 49 § ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy procedury legalizacyjnej dla samowoli budowlanych nie zakończonych.
pr. bud. art. 49 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Wskazuje na możliwość wydania decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego.
pr. bud. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
pr. bud. art. 49 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy możliwości wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego dla obiektów zakończonych.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MS ws. opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla zrealizowanej samowoli budowlanej. Naruszenie art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego przez organy obu instancji. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez bezkrytyczne przyjęcie ustaleń organu I instancji i brak samodzielnej oceny stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Organy administracji nie mogą uchylać się od dokonania oceny oddziaływania, umarzając postępowanie. Sam stan zaawansowania inwestycji nie stanowi a priori przeszkody do dokonania oceny oddziaływania na środowisko. Możliwość dokonania oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięć już zrealizowanych nie stwarza zainteresowanym okazji do obejścia norm wspólnotowych lub uchylenia się od ich stosowania i pozostaje wyjątkiem.
Skład orzekający
Katarzyna Golat
przewodniczący
Wojciech Rowiński
sprawozdawca
Agnieszka Wąsikowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla samowoli budowlanej, nawet jeśli została już zrealizowana lub jest w zaawansowanym stadium budowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i oceną oddziaływania na środowisko. Stosowanie do innych przypadków wymaga analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że nawet zrealizowana samowola budowlana nie zwalnia organów z obowiązku oceny jej wpływu na środowisko, co jest ważnym aspektem ochrony przyrody i prawa budowlanego.
“Zrealizowana samowola budowlana? Nadal musisz ocenić jej wpływ na środowisko!”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 1392/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-08-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-06-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Wąsikowska Katarzyna Golat /przewodniczący/ Wojciech Rowiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016 art. 49 ust . 4a Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 sierpnia 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] października 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz M. W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej "Generalny Dyrektor") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej "Regionalny Dyrektor") z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], którym umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar [...] dla inwestycji polegającej na legalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] położonej w R., gmina K. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Generalnego Dyrektora postanowienia zaskarżonego obecnie przedstawia się następująco: 1. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na M. W. (dalej "Skarżący") obowiązek przedłożenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] dokumentów wymienionych w art. 96 ust. 3 ustawy OOŚ, w związku z lokalizacją planowanego przedsięwzięcia w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...] i [...] ([...]). 2. Skarżący zwrócił się pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. o zatwierdzenie dokumentacji projektowej dotyczącej działki położonej w R., gmina K., nr [...], zgodnie z postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. 3. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], Regionalny Dyrektor umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar [...] dla inwestycji polegającej na legalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] położonej w R., gmina K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub na obszar [...] dotyczy inwestycji jeszcze nie zrealizowanych, co wynika z prewencyjnego charakteru tego instrumentu, natomiast w powyższej sprawie, z uwagi na fakt, iż obiekt został już zrealizowany, i jest w tzw. stanie surowym otwartym brak jest możliwości wariantowania inwestycji, czyli np. jego lokalizacji, powierzchni czy sposobu przeprowadzenia prac budowlanych. Regionalny Dyrektor po przeprowadzeniu analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego wskazał, że z uwagi na lokalizację, jak i charakter inwestycji nie można wykluczyć wpływu przedsięwzięcia na obszar [...]. 4. Pismem z dnia 8 listopada 2018 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podkreślając, że pierwotnie organ I instancji nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na obszar [...], a w chwili obecnej stoi na stanowisku, że nie może wydać takiego postanowienia. Jednocześnie Skarżący podniósł, że organ I instancji nie ustalił dokładnej daty budowy obiektów oraz zrealizowania inwestycji, natomiast ustalenie powyższego warunkuje zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego. Skarżący powołała się na fakt, że w 2017 r. i 2018 r. zostały wydane prawomocne decyzje o pozwoleniu na budowę obiektów o podobnej charakterystyce, natomiast w niniejszej sprawie wydał postanowienie odmowne. Skarżący w dalszej części zażalenia powołuje się na szereg orzeczeń krajowych oraz TSUE, zgodnie z którymi istnieje możliwość przeprowadzenia procedury oceny odziaływania inwestycji już zrealizowanej na obszar [...]. III. Jak już wyżej wskazano, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], Generalny Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora z dnia [...] października 2018 r., znak: [...]. W uzasadnieniu podkreślił, ze zaskarżone postanowienie było prawidłowe. Konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko/na obszar [...] wiąże się z inwestycjami jeszcze niezrealizowanymi, co z kolei wynika z prewencyjnego charakteru tego instrumentu, który służy zidentyfikowaniu zagrożeń dla środowiska i ich zapobieganiu w najwcześniejszej fazie realizacji przedsięwzięcia. Podniósł, że kwestią budzącą wątpliwości jest możliwość i zasadność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko/na obszar [...] w przypadku inwestycji niezrealizowanych (będących w budowie). Takie inwestycje mogą być zdaniem organu II instancji w pewnych przypadkach zalegalizowane w drodze decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (art. 49 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). W ocenie Generalnego Dyrektora o możliwości przeprowadzenia oceny decydować będzie zatem w każdym przypadku etap, w którym znajduje się inwestycja w momencie wszczęcia procedury legalizacji samowoli budowlanej. Innymi słowy, legalizacja rozpoczętych inwestycji jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy realizacja danego przedsięwzięcia znajduje się na wczesnym etapie zaawansowania, umożliwiającym określenie oddziaływania oraz warunków jego realizacji wynikających z przepisów środowiskowych, a następnie realizację procesu inwestycyjnego zgodnie z określonymi warunkami. Każdy przypadek wymagać będzie oczywiście indywidualnego rozpatrzenia w zależności od charakteru przedsięwzięcia i w oparciu o pewien margines oceny. Należy jednak podkreślić, że procedura legalizacji samowoli budowlanej powinna być, zgodnie z prowspólnotową wykładnią prawa, zastrzeżona jedynie do wyjątkowych sytuacji. Generalny Dyrektor skonstatował, że organ I instancji słusznie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdyż w przypadku przedsięwzięć zrealizowanych oraz przedsięwzięć na zaawansowanym etapie realizacji, nie ma możliwości przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar [...], co oznacza, że brak jest przedmiotu postępowania. Odnosząc się do postanowienia wydanego przez organ I instancji w dniu [...] września 2012 r., (znak: [...]), Generalny Dyrektor zauważył, że postanowieniem tym Regionalny Dyrektor rzeczywiście wskazał na konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar [...], jednakże w dalszym toku postępowania administracyjnego do organu I instancji wpłynęło pismo [...] Parku Krajobrazowego, że obiekt budowlany na działce nr [...] został już zrealizowany. Z tego względu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], Regionalny Dyrektor umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, bowiem przedsięwzięcie jest zrealizowane, a wiec nie ma przedmiotu postępowania (jak ma to miejsce w niniejszym postępowaniu administracyjnym). W kwestii ustalenia dokładnej daty wybudowania przedmiotowego budynku, w celu zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego, Generalny Dyrektor podkreślił, że powyższe nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Wyjaśnił, że rozstrzygnięcia administracyjne wydawane są w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie orzekania, dlatego na potrzeby prowadzenia niniejszego postępowania, nie ma znaczenia ustalenie dokładnej daty realizacji budynku. Organ odwoławczy podkreślił, że w swoim rozstrzygnięciu Regionalny Dyrektor wskazał, że prace budowlane rozpoczęły się w 2010 roku, gdyż takie informacje podał Inwestor w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, a nadto ustalenie daty zakończeniu budowy do obecnego stanu (stan surowy) nie jest konieczne do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Generalny Dyrektor wyjaśnił, że kwestie inwestycji zrealizowanych czy planowanych do zrealizowania na działkach sąsiednich pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, gdyż stanowią odrębne sprawy administracyjne. Podkreślił, że rozstrzygnięć administracyjnych dokonuje się na podstawie obowiązujących przepisów prawa, nie zaś na podstawie orzecznictwa. Przytoczone wyroki sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zapadły w analizowanej sprawie, stąd organy administracji wydające rozstrzygnięcie nie są nimi w żaden sposób związane. IV. Pismem z dnia [...] maja 2019 r. Skarżący wniosła do tut. Sądu skargę na postanowienie zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), a w szczególności: a) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 § 1 k.p.a. - poprzez przyjęcie przez organ bezkrytycznie ustaleń organu I instancji, bez dokonania samodzielnej oceny czy nieruchomość będąca przedmiotem decyzji jest w momencie wszczęcia procedury legalizacji na takim etapie realizacji, że uniemożliwia ono określenie oddziaływania oraz warunków realizacji wynikających z przepisów środowiskowych, podczas gdy stanowisko takie jest zupełnie sprzeczne z materiałem dowodowym w sprawie, który wskazuje, iż budynek będący podstawą postępowania o legalizację jest na takim samym stanie zaawansowania, gdy w 2013 roku Regionalny Dyrektor prowadził postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla ww. przedsięwzięcia i wydał decyzję pozytywną. b) Naruszenie przepisów postępowania art. 7 , 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego w odniesieniu do wskazania dowodów stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił, że w decyzji brak jest dostatecznego wyjaśnienia sposobu dokonania oceny przedsięwzięcia i jego zakres; Generalny Dyrektor powołał się w zaskarżonym postanowieniu na obowiązek organu budowlanego do obowiązku indywidualnego rozpatrzenia każdego przypadku wniosku o legalizację, pomijając przy tym zupełnie, że zaskarżona decyzja organu I instancji w żaden sposób nie dokonała indywidualnej oceny procesu inwestycyjnego. c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak oparcia decyzji na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez błędne uznanie, że w przypadku obiektów budowlanych objętych przedmiotową decyzją brak jest możliwości wydania oceny oddziaływania na obszar [...] zrealizowanego przedsięwzięcia w postaci wybudowanego budynku mieszkalnego o konstrukcji murowanej - budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], [...] i [...] położonej w R. przy ul. Ł., podczas gdy po pierwsze taką ocenę organ I instancji wydał w toczącym się postępowaniu [...], [...],[...] i nie podniósł żadnych przeciwwskazań dotyczących planowanej inwestycji, mimo że w przedmiotowe obiekty były już posadowione. Skoro w 2017 i 2018 roku zostały wydane prawomocne decyzje o pozwoleniu na budowę obiektów o podobnej charakterystyce a dodatkowo umiejscowionych znacznie bliżej obszaru [...] i [...], to zdaniem skarżącego niema podstaw do odmowy mu możliwości legalizacji d) naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na braku podjęcia przez organ ustaleń dotyczących między innymi kwestii dokładnej daty budowy obiektów oraz zrealizowania inwestycji, co było obowiązkiem organu I instancji, gdyż warunkuje zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego 2) Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności poprzez naruszenie art. 49 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo budowlane - przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że legalizacja samowoli budowlanych jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdyż stwierdzenie to nie znajduje podstaw w żadnym przepisie prawa budowlanego V. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.2107 z późn. zm) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2018 poz.1302 – zwanej dalej "p.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. VII. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było postanowienie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2019 r. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] października 2018 r., którym umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar [...] dla inwestycji polegającej na legalizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] położonej w R., gmina K. Uzasadniając swoje postanowienie, zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, uznały, że postępowanie w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji skarżącego na środowisko czy na obszar [...] możliwe jest tylko w przypadku inwestycji jeszcze niezrealizowanych. Natomiast w przedmiotowej sprawie skarżący domaga się przeprowadzenia powyższej oceny w stosunku do budynku, stanowiącego samowole budowlaną, w stanie surowym otwartym. Ten fakt czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym. Stanowiska organów obu instancji nie sposób podzielić. Zaskarżone postanowienia naruszają normę prawa materialnego, chociaż inną niż wskazany w skardze art. 49 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz.U.2019.1186 t.j. ) (dalej "Prawo budowlane"). Postanowienia stoją mianowicie w sprzeczności z art. 49 ust. 4a prawa budowlanego. W art. 48 i 49 Prawa budowlanego określona zostało procedura postępowania legalizacyjnego. Prowadzić ona może w przypadku samowoli budowlanych nie zakończonych do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (art. 49 ust. 4 pkt 1 Prawa budowalnego ) albo wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowalnego (art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W przypadku gdy budowa została już zakończona – organ może wydać decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 49 ust. 4 pkt 2 Prawa budowalnego) albo nakazać rozbiórkę obiektu budowalnego (art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). Zarówno w przypadku obiektów budowalnych niezakończonych, jak i zakończonych, ustawodawca – w ramach procedury legalizacji samowoli budowalnej – przewiduje wprost konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadkach gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska (art. 49 ust. 4a). Ustawodawca nie ograniczył możliwości przeprowadzenia takiej oceny tylko do obiektów budowalnych, będących samowolą budowlaną, jeszcze nie zakończonych. Dopuszczalność dokonywania oceny oddziaływania inwestycji już zrealizowanych, będących samowolą budowlaną, na środowisko albo na obszar [...], potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, przy czym jest to stanowisko ugruntowane i w zasadzie prezentowane jednolicie (por. wyroki NSA z dnia 28 października 2016 r., II OSK 764/16, wyroki NSA: z 18 maja 2016 r., II OSK 1063/15; z 27 sierpnia 2014 r., II OSK 470/13; z 6 marca 2013 r., II OSK 2147/11; z 23 maja 2014 r., II OSK 3013/12; z 14 listopada 2013 r., II OSK 1342/12) . Możliwość dokonany oceny środowiskowej jest przy tym niezależna od wszczęcia postępowania legalizacyjnego (por. wymieniony wyżej wyrok NSA z dnia 28 października 2016 r., II OSK 764/16 "Jeżeli inwestycja została już zrealizowana, a inwestor ubiega się o decyzję środowiskową, to wszczęcie tzw. postępowania legalizacyjnego (prowadzonego na podstawie art. 48 i 49 Prawa budowlanego) przed organem nadzoru budowlanego nie stanowi okoliczności warunkującej wydanie decyzji środowiskowej. Innymi słowy, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej niezależnie od tego, czy dla tej inwestycji toczy się postępowanie legalizacyjne.") Taka wykładnia art. 49 ust. 4a Prawo budowlanego jest przy tym zgodna z prawem unijnym. W wyroku z 3 lipca 2008 r. w sprawie C-215/06, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dokonując interpretacji dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U.UE.L.1985.175.40), w jej brzmieniu przed zmianą lub po zmianie przez dyrektywę Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. (Dz.U.UE.L.1997.73.5 z dnia 1997.03.14) nie wykluczył możliwości dokonywania oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięć już zrealizowanych. Trybunał w punkcie 7 wyroku dopuszczając taką możliwość zastrzegł jedynie, że możliwość taka powinna być uwarunkowana tym, że nie będzie ona stwarzać zainteresowanym okazji do obejścia norm wspólnotowych lub uchylenia się od ich stosowania i że pozostanie ona wyjątkiem. Podsumowując należy wskazać, że umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie dokonania tzw. oceny środowiskowej, było nieprawidłowe. Wbrew stanowisko organów obu instancji sam stan zaawansowania inwestycji nie stanowi a priori przeszkody do dokonania takiej oceny, skoro sam prawodawca dopuszcza możliwość dokonania oceny nawet inwestycji już zrealizowanej. Należy przy tym podkreślić, że potencjalna możliwość dokonania takiej oceny nie przesądza o pozytywnym dla skarżącego rozstrzygnięciu merytorycznym, a jedynie o tym, że organy administracyjne zobligowane są do przeprowadzenia takiej oceny. Regionalny Dyrektor i Generalny Dyrektor nie mogą uchylać się od jej dokonania umarzając postępowanie, lecz winni wydać decyzję merytoryczną, badając przesłanki wskazane w art. 49 ust. 4a prawa budowlanego. Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie ze wskazanym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości, jak i z wykładnią celowościową art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego, przepisu tego nie można intepretować jako okazji do obejścia wymogów stawianych przedsięwzięciom oddziałującym na środowisko albo na obszar [...]. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. należało uchylić postanowienie organu pierwszej i drugiej instancji. O kosztach postępowania w punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania w łącznej kwocie 580 zł składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, którego wysokość wynika z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI