II SA/Kr 135/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-05-23
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnestosunki wodnezmiana stanu wody na grunciezalewanieodpływ wódnieruchomościsąsiedztwoinwestycje budowlaneodwodnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzając brak związku między inwestycjami na sąsiednich działkach a szkodliwym wpływem na jej grunt.

Skarżąca K. P. wniosła skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa, która stwierdzała brak zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na jej działkę oraz odmawiała nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Sprawa dotyczyła zalewania działki skarżącej wodami gruntowymi, które miało być spowodowane inwestycjami na sąsiednich działkach. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły brak związku przyczynowo-skutkowego między wskazanymi inwestycjami a szkodliwym wpływem na grunt skarżącej, opierając się na opiniach biegłych.

Przedmiotem skargi K. P. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa. Decyzje te stwierdzały, że na działkach nr [...] i [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na działkę skarżącej (nr [...]) oraz odmawiały nakazania właścicielom tych działek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżąca twierdziła, że inwestycje na sąsiednich działkach, w tym wykonanie bruku i budowa budynku, zablokowały odpływ wód gruntowych i spowodowały zalewanie jej nieruchomości. Organy administracji, opierając się na opiniach biegłych hydrogeologów, ustaliły, że nie ma fizycznej możliwości przepływu wód gruntowych ani powierzchniowych z niżej położonych działek na działkę skarżącej, która jest położona najwyżej i dodatkowo odgrodzona betonową podmurówką. Stwierdzono, że materiały użyte do budowy drogi i pod budynek na działkach sąsiednich są bardziej przepuszczalne niż grunt rodzimy, a systemy odwodnienia funkcjonują prawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a ustalenia faktyczne są zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że postępowanie miało na celu ustalenie związku przyczynowo-skutkowego między konkretnymi inwestycjami a szkodą, a nie poszukiwanie wszystkich możliwych przyczyn problemów z zalewaniem działki skarżącej. Sąd odniósł się również do zarzutów skarżącej dotyczących wadliwości opinii biegłych oraz naruszenia przepisów postępowania, uznając je za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji oraz sąd administracyjny uznały, że nie ma związku przyczynowo-skutkowego między wskazanymi inwestycjami a szkodliwym wpływem na grunt skarżącej.

Uzasadnienie

Opinie biegłych hydrogeologów wykazały, że materiały użyte do budowy drogi i pod budynek są przepuszczalne, a systemy odwodnienia działają prawidłowo. Działka skarżącej jest położona najwyżej i odgrodzona, a kierunek spływu wód jest z jej działki na działki sąsiednie, a nie odwrotnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Pr. wodne art. 234 § 1-3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Przepisy te regulują obowiązki właściciela gruntu w zakresie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych oraz wprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie, a także obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku szkodliwego wpływu zmian stanu wody na grunty sąsiednie.

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

K.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 84 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowód z opinii biegłego.

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.u.s.a. art. 1 § 1-2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji prawidłowo ustaliły brak związku przyczynowo-skutkowego między inwestycjami na działkach sąsiednich a szkodliwym wpływem na grunt skarżącej, opierając się na opiniach biegłych. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami KPA, a zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia tych przepisów są bezzasadne. Kwestie podnoszone przez skarżącą, takie jak awarie wodociągów czy problemy z kanalizacją sanitarną, wykraczają poza zakres przedmiotowy sprawy dotyczącej zmian stanu wody na gruncie w kontekście art. 234 Prawa wodnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące wadliwości opinii biegłych, pominięcia dowodów oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Twierdzenie o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego między inwestycjami na działkach sąsiednich a szkodliwym wpływem na grunt skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

brak jest fizycznej możliwości aby wody gruntowe, nie występujące tu pod ciśnieniem, przepłynęły w górę z działek nr [...] [...] i [...] na działkę nr [...] Wodami gruntowymi rządzą bowiem takie same prawa fizyki, jak wodami opadowymi spływającymi po powierzchni terenu. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej.

Skład orzekający

Magda Froncisz

przewodniczący

Joanna Człowiekowska

członek

Sebastian Pietrzyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zmiany stanu wody na gruncie i odpowiedzialności właściciela nieruchomości, a także zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w tego typu sprawach."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście konkretnych opinii biegłych. Może być mniej przydatna w sprawach o innym charakterze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy częstego problemu zalewania nieruchomości i interpretacji przepisów Prawa wodnego. Choć nie zawiera nietypowych faktów, pokazuje złożoność dowodzenia związku przyczynowo-skutkowego w sprawach hydrologicznych.

Czy sąsiad odpowiada za zalewanie Twojej działki? Sąd wyjaśnia, jak udowodnić związek przyczynowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 135/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art 234 ust 1 - ust 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 października 2023 r., znak: SKO.PW/4171/54/2023 w przedmiocie stwierdzenia braku zmian stanu wody na gruncie oraz odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 października 2023 roku, znak: SKO.PW/4171/54/2023 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27.04.2023 r., znak: WS-08.6331.1.2020.MŁ, stwierdzającej, że na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K. oraz odmawiającej nakazania właścicielom działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
W dniu 23.01.2020 r. Pani K. P. złożyła do Prezydenta Miasta Krakowa wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w związku z zalewaniem wodami gruntowymi działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w K. os. P. . Zgodnie z wnioskiem szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie ma polegać na zablokowaniu odpływu nawalnie napływających wód na działkę nr [...] obr. [...] w K. poprzez dokonanie kolejnego przewyższenia terenu działki nr [...] w postaci wykonania bruku z kostki betonowej i podbudowy tzw. warstwy konstrukcyjnej dostosowanej grubością do obciążenia ruchem kołowym. Wg Wnioskującej dodatkową blokadę odprowadzenia wód gruntowych z działki nr [...] stanowi nowo wybudowany budynek jednorodzinny z dwoma lokalami mieszkalnymi na działce nr [...] z wybrukowaną częścią przedfrontową. Inwestycje jw. usytuowane są na trasie spływu wód gruntowych w kierunku południowym (koryta rzeki W.). Jak wskazała Wnioskująca istnieje duże prawdopodobieństwo, że właściciel działki nr [...] w celu wyrównania terenu swojej działki gruntowej z terenem działki nr [...] z tzw. placem zajazdowym ulicy [...] nawiezie i rozplantuje masy ziemi, które negatywnie wpłyną na gromadzące się w niej wody gruntowe i będą potęgować istniejące złe oddziaływanie wód gruntowych na działkę nr [...]. Zdaniem Wnioskującej napływające wody gruntowe z okolicznych wzniesień od strony wschodniej, północnej, zachodniej na działkę nr [...] powodują, że woda gruntowa spływająca z działki nr [...] nie jest przyjmowana ale wręcz jest pod wpływem tworzących się sił ciśnienia wypierana zwrotnie na teren działki wyżej położonej tj. nr [...]. Wypierana w górę działki nr [...] woda gruntowa ma progresywnie niszczyć budynek mieszkalny i jego zabudowę, podmywać i przechylać rosnące wieloletnie drzewa znajdujące się na działce.
Po analizie przedłożonego wniosku Organ stwierdził, że wskazywana szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie miała powstać wg Wnioskującej na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K.. Działki nr [...] i [...] zostały bezpośrednio wskazane przez Wnioskującą, natomiast działka nr [...] stanowi ul. [...], na której wykonano nawierzchnię brukową. Działki nr [...] i [...] należy rozpatrywać łącznie z uwagi na ich tożsame zagospodarowanie - utwardzona kostką brukową część ul. [...].
Przed wszczęciem postępowania tut. organ zbadał, czy nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Odmowa ma miejsce w przypadku, kiedy upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Organ przyjął, że skoro Wnioskodawczyni wskazuje na przyczynę powstania szkód na swojej działce inwestycje budowlane (budowa budynku mieszkalnego na działce nr [...] i wykonanie utwardzonej nawierzchni odcinka ul. [...] na działkach nr [...] i [...]), które powstały w okresie krótszym niż 5 lat, to o szkodzie związanej z tymi inwestycjami nie mogła wcześniej wiedzieć. Zatem w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, gdyż nie został przekroczony okres 5 lat wskazany w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 01.10.2020 r., znak: WS-08.6331.1.2020.MŁ, stwierdził; że na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K..
Od ww. decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła K. P.
Organ odwoławczy decyzją z dnia 29.01.2021 r., znak: SKO.PW/4171/90/2020, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność zasięgnięcia opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25.05.2021 r., sygn. akt II SA/Kr 345/21, oddalił sprzeciw od decyzji SKO w Krakowie. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23.11.2021 r., sygn. akt III OSK 7076/21 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 27.04.2023 r., znak: WS-08.6331.1.2020.MŁ, orzekł, że na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K. oraz odmówił nakazania właścicielom działek nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Powyższa decyzja oparta została na opinii biegłego hydrogeologa dra M. G. z której wynika, że szkody na posesji Skarżącej pozostają bez związku ze zmianami jakie zostały dokonane na działkach ewid. nr [...], [...] i [...] obr. [...], tj. wykonaniem nowej nawierzchni odcinka ul. [...] na działkach nr [...] i [...] oraz realizacją budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. W ocenie Organu przedmiotowa opinia jest kompletna, wiarygodna, spójna i pozbawiona nieścisłości, a jej autor posiada odpowiednie kwalifikacje. Dodatkowo, kierując się zasadą prawdy obiektywnej, organ skorzystał w niniejszym rozstrzygnięciu z oceny biegłego hydrogeologa dr T. N. sporządzonej do innej prowadzonej przez Organ sprawy o naruszenie stosunków wodnych z wniosku Pani K. P. z 2018 r. (sprawa znak: WS-08.6331.6.2018.MŁ dot. zmiany stosunków wodnych na działce nr [...]). W ocenie Organu sięgnięcie do dwóch opinii sporządzonych przez niezależnych hydrogeologów, których wnioski są ze sobą zbieżne, było korzystniejsze i bardziej obiektywne dla oceny stanu faktycznego sprawy, niż skorzystanie z oceny jednego hydrogeologa.
W uzasadnieniu decyzji Organ szczegółowo opisał ustalenia wynikające z ww. opinii hydrogeologicznych, jak również sposób zagospodarowania i stan działek objętych niniejszym postępowaniem stwierdzony podczas ich oględzin.
Rozpatrując sprawę Prezydent Miasta Krakowa stanął na stanowisku, że na gruncie art. 234 ustawy Prawo wodne organy nie są zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów zmiany stosunków wodnych, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo -skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Powyższe oznacza, że niniejsze postępowanie prowadzone na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne nie może być prowadzone w celu uregulowania wszystkich problemów związanych z zalewaniem działki Wnioskodawczyni wodami opadowymi, a jedynie w celu ustalenia, czy wykonanie podwyższenia poziomu terenu działek nr [...] i [...] w związku z wybrukowaniem nawierzchni odcinka ul. [...] oraz realizacja budynku jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi na działce nr [...] z wybrukowaną częścią przedfrontową doprowadziło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tej nieruchomości wód opadowych lub roztopowych i czy nastąpiło to ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej (działki nr [...]).
Organ stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału wynika, iż na terenie działek nr [...] i [...] obr. [...] w K. wykonano w listopadzie 2019 r. nową nawierzchnię drogową z kostki brukowej. Realizacja ww. odcinka drogi została poprzedzona wymianą gruntu rodzimego na tłuczeń. Prędkość przepływu wody w gruncie zależy głównie od jego uziarnienia, a materiał taki jak tłuczeń posiada bardzo dobrą wodoprzepuszczalność. Powyższe oznacza, że zastosowanie tłucznia na podbudowę odcinka drogi poprawiło możliwości przepływu wody podziemnej na działkach nr [...] i [...] pod zrealizowaną w listopadzie 2019 r. nawierzchnią z kostki brukowej. Ocena tut. organu w tym zakresie jest zgodna z oceną biegłego, który wskazał, że materiał stanowiący podbudowę drogi jest materiałem pożądanym, zwiększającym jej chłonność. Wynika to z faktu, że w podłożu przedmiotowego terenu występują naturalnie gliny pylaste i pyły (lessy), które są utworami nieprzepuszczalnymi.
Na działce nr [...] zwierciadło wód położone jest wyżej, co świadczy o kierunku spływu wód z działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...] -z północnego-wschodu na południowy zachód.
Barierą dla spływu tych wód jest cokół ogrodzenia granicznego posesji wnioskodawczyni i to on powoduje, że woda na terenie posesji wnioskodawczyni zatrzymuje się na dłużej tworząc podmokłości.
Brak jest fizycznej możliwości aby wody gruntowe, nie występujące tu pod ciśnieniem, przepłynęły w górę z działek nr [...] [...] i [...] na działkę nr [...] (wodami gruntowymi rządzą bowiem takie same prawa fizyki, jak wodami opadowymi spływającymi po powierzchni terenu).
Nie jest możliwy też spływ powierzchniowy wody z nawierzchni drogowej w kierunku północnym, gdyż nawierzchnia drogowa wykonana na terenie działek nr [...] i [...] posiada od strony północnej zabezpieczenie w postaci krawężnika betonowego (zdjęcie 4 karta 101) przewyższającego poziom tej nawierzchni o ok. 5 cm, a wzdłuż tego krawężnika wykonany jest wodościek z odprowadzeniem do systemu kanalizacji deszczowej wykonanej w czynie społecznym . W ocenie tut. organu realizacja na terenie działek nr [...] i [...] nawierzchni drogowej, która miała miejsce w listopadzie 2019 r., poprawiła warunki odpływu wód powierzchniowych z tego terenu. System odwadniający ten układ drogowy zbiera nie tylko wody z samej nawierzchni utwardzonej ale również ze wschodniej części ul. [...] posiadającej znaczny spadek w kierunku zachodnim. Tym fragmentem ul. [...] może również spływać część wód opadowych pochodzących z ul. [...]. W stanie sprzed realizacji ww. nawierzchni drogowej wody opadowe mogły spływać z ul. [...] również w kierunku północnym na teren działki [...], gdyż nie było wodościeku kierującego te wody do studzienek z ażurowymi wpustami i dalej do kanalizacji opadowej wykonanej w czynie społecznym. W stanie obecnym nie jest to możliwe.
Spływ wód z ul. [...] na działkę nr [...] nie był możliwy ani przed realizacją utwardzonej nawierzchni ani po jej realizacji z uwagi na litą betonową podmurówkę ogrodzeniową działki nr [...], znacznie przewyższającą teren przyległy, stanowiącą skuteczną zaporę dla wód powierzchniowych.
Cała nowozrealizowana nawierzchnia drogowa z kostki brukowej posiada odwodnienie tj. ujęcie wód opadowych i roztopowych do kanalizacji opadowej wykonanej w czynie społecznym. Tut. organ potwierdził podczas przeprowadzanych oględzin, że odwodnienie to funkcjonuje (zastosowano właściwe spadki rurociągów) i wody odpływają z tych dwóch studzienek w kierunku zachodnim. Z oświadczeń stron zebranych podczas rozpraw również wynika, że system ten funkcjonuje poprawnie. Również przedstawiciel jednostki miejskiej Klimat-Energia-Gospodarka Wodna potwierdził podczas rozprawy administracyjnej w dniu 12.03.2020 r., że ww. system działa -wody odpływają do studzienki w ul. [...]. Tut. organ zwraca również uwagę, iż w stanie obecnym działka nr [...] (która była przedmiotem odrębnego postępowania WS-08.6331.6.2018.MŁ) posiada obecnie odprowadzenie wód opadowych do zbiornika retencyjnego. Wody opadowe ujmowane są nie tylko z dachu budynku mieszkalnego, ale również z powierzchni tej działki za pomocą odwodnień liniowych.
Woda z całego terenu utwardzonego kostką brukową od strony działki nr [...] ujmowana jest do odwodnienia liniowego. Dodatkowo odwodnienie liniowe posiada odgałęzienie w kierunku wschodnim zbierające wodę z części zielonej. Wody napływające na teren działki nr [...] od strony północnej również ujmowane są do odwodnienia liniowego. Tak odwodniona nieruchomość, stanowiąca działkę buforową pomiędzy działkami nr [...] i [...], a działką wnioskodawczyni, wyklucza jakikolwiek przepływ z ul. [...] na działkę nr [...].
Odnosząc się do wskazania wnioskującej, że nastąpiło wykonanie podwyższenia poziomu terenu działek nr [...] i [...] w związku z wybrukowaniem nawierzchni odcinka ul. [...], tut. organ wskazuje, że z pomiarów wysokościowych wykonanych przez biegłego w przedmiotowej sprawie taki fakt nie wynika, a dodatkowo powierzchnia działek nr [...] i [...] pokryta kostką brukową ma pochylenie wschodu na zachód, tj. od granicy z działką nr [...] w kierunku zachodnim.
Organ I instancji stwierdził zatem, że nie doszło na terenie działek nr [...] i [...] do wykonania prac, które spowodowałyby zmianę kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tych nieruchomościach wód opadowych lub roztopowych. Poziom drogi nie został podniesiony, a realizacja zorganizowanego systemu odwodnienia nawierzchni drogowej z odprowadzeniem wód do kanalizacji opadowej wykonanej w czynie społecznym uporządkowała i poprawiła odwodnienie tej ulicy. Również nie doszło na terenie ww. działek do zakłócenia przepływu wód . Fakt braku przepływu wód podziemnych podziemnych co wykazał powołany do sprawy biegły z kierunku zachodniego na działkę nr [...] wykazał również biegły hydrogeolog powołany do sprawy WS-08.6331.6.2018.MŁ. Dodatkowym argumentem świadczącym o braku przepływu wód podziemnych z kierunku zachodniego na działkę nr [...] jest fakt, że w studni chłonnej, zlokalizowanej w południowozachodnim narożniku działki nr [...], nie stwierdzono podczas przeprowadzanych kilkukrotnie oględzin terenowych napływu wód z wylotów drenażu usytuowanego wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...], tj. od strony działki nr [...]. Intensywny spływ wód odbywał się za to z kierunku przeciwnego, tj. od strony budynku mieszkalnego Wnioskodawczyni - z drenażu opaskowego wokół budynku. Na uwagę zasługuje fakt, że wyloty z drenażu usytuowanego wzdłuż granicy są zlokalizowane poniżej wylotu z drenażu opaskowego, z którego następował wypływ wody. Tut. organ zwraca uwagę rozprawy administracyjnej, połączonej z oględzinami terenowymi, przeprowadzonej w dniu 26.10.2022 r. stwierdzono, iż intensywny napływ wód do studni chłonnej z wylotu drenażu opaskowego ustał. W studni było sucho, żaden z wylotów nie wprowadzał wody do studni (zdjęcie 19 karta 312). Z zebranego w sprawie materiału wynika, iż na terenie działki nr [...] obr. [...] w K. wybudowany został budynek jednorodzinny dwulokalowy. Od strony północnej budynku teren jest utwardzony kostką brukową. Teren utwardzony zabezpieczony jest wodościekiem z rusztem stalowym na całej długości tej działki. Do wodościeku przylega od strony północnej krawężnik przewyższający poziom wodościeku o ok. 3 cm, który dodatkowo blokuje możliwość przelania się wody w kierunku północnym , tj. w kierunku ul. [...]. Od strony południowej teren działki nr [...] nie jest utwardzony, wysypany jest ozdobny kamień. Wody opadowe zarówno z dachu budynku, jak i z wodościeku zabezpieczającego utwardzoną część frontową odprowadzane są do systemu kanalizacji opadowej wody zrealizowanego w czynie społecznym w ul. [...]. Powyższe oznacza, że opadowe są zagospodarowane w sposób nie wpływający niekorzystnie na grunty sąsiednie. Jak wynika z dokonanych przez biegłego w dniu 06.07.2022 r. pomiarów geodezyjnych, najwyższa rzędna na terenie działki nr [...] została zmierzona na podjeździe budynku mieszkalnego i wynosi 205,91 m n.p.m., co jest wartością niższą od rzędnych zmierzonych na działce wnioskodawczyni nr [...]. W ocenie tut. organu nie ma zatem możliwości aby realizacja budynku mieszkalnego na działce nr [...] stanowiła przeszkodę w spływie powierzchniowym wód z działki nr [...]. Abstrahując od faktu ograniczenia przez Wnioskodawczynię odpływu powierzchniowego wód z działki nr [...] poprzez realizację litej betonowej podmurówki ogrodzenia, przewyższającej teren przyległy, to teren działki nr [...] jest odwodniony, a wszystkie pomierzone rzędne terenu posiadają mniejszą wartość od rzędnych na działce nr [...].
Rozpoczęcie budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] nastąpiło w 2015/2016 r. Realizację budynku poprzedziła wymiana gruntu pod całą jego powierzchnią i zastąpienie go poduszką żwirową. Analogicznie jak w przypadku podbudowy pod nawierzchnię drogową prędkość przepływu wody w gruncie zależy głównie od jego uziarnienia, a materiał taki jak żwir posiada bardzo dobrą wodoprzepuszczalność. Powyższe oznacza, że zastosowanie warstwy żwiru pod opisywanym budynkiem poprawiło możliwości przepływu wody podziemnej na działce nr [...], gdzie w sąsiedztwie występują grunty słaboprzepuszczalne.
Organ I instancji stwierdził zatem, że nie doszło na terenie działki nr [...] do wykonania prac, które spowodowałyby zmianę kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tej nieruchomości wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki nr [...].
Organ wskazał ponadto, że jakkolwiek przedmiotem niniejszego postępowania jest zbadanie, czy na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tej nieruchomości wód opadowych lub roztopowych i czy nastąpiło to ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej (działki nr [...]) to dla pełnego zobrazowania sytuacji niezbędna jest również analiza sytuacji wodnej na działce nr [...], stanowiącej własność Wnioskodawczyni. W tym kontekście Organ stwierdził, że realizacja litej betonowej podmurówki ogrodzeniowej działki [...], jak również wykonanie uszczelnienia części dziatki od strony ul. [...] spowodowało zmianę naturalnego kierunku powierzchniowego spływu wód opadowych. Niewłaściwie prowadzona jest też gospodarka wodami opadowymi na terenie działki nr [...] obr. [...] (zasadniczym błędem jest odprowadzanie wód opadowych do studni chłonnych).
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. P..
Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 12 października 2023 roku, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu do powyższej decyzji Kolegium wskazało, że podniesione przez Wnioskodawczynię zarzuty dotyczyły zmian stanu wody na działkach nr [...], [...] i [...]. W konsekwencji, przedmiotem niniejszej sprawy było ustalenie, czy doszło do zmiany stanu wody na tych działkach szkodliwie wpływającej na działkę Wnioskodawczyni (działka nr [...]). W ocenie Kolegium kwestia ta została przez Organ I instancji prawidłowo rozstrzygnięta w oparciu o opinię biegłego hydrogeologa dr M. G..
Fakt, że opinia ta jest zbieżna z wydaną wcześniej w innej sprawie opinią hydrogeologiczną dr T. N. - nie dyskwalifikuje opinii M.. G., ale wręcz potwierdza jej wiarygodność. Nie ma zwłaszcza podstaw do twierdzenia o braku samodzielności ustaleń M.. G., który odwołując się do ustaleń opinii T.. N. - zbadał także ich aktualność i potwierdził je swoimi własnymi badaniami (Opinia M.. G. str. 33 pkt 1 i 2). Wnioski zawarte w opinii M.. G. wynikają z dokonanych przez tego biegłego obserwacji i badań terenowych szczegółowo opisanych w opinii (wizja lokalna, wywiady ze stronami postępowania, pomiary geodezyjne, odwierty hydrogeologiczne, dokumentacja fotograficzna). Także przedstawiona w opinii analiza materiału zebranego w sprawie obejmująca budowę geologiczną terenu, zmiany jego zagospodarowania oraz czynniki atmosferyczne -została przedstawiona w sposób umożliwiający odtworzenie toku rozumowania biegłego, który pozostaje w logicznym związku z wnioskami wyciągniętymi przez biegłego.
Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie jako biegły występował M.. G., a nie T.. N.. Dołączona do akt opinia T.. N. stanowi jedynie dowód z dokumentu, który ma charakter pomocniczy względem dowodu z opinii biegłego M. G. . Brak udziału strony w czynnościach T.. N. poprzedzających sporządzenie tego dokumentu nie dyskwalifikuje jego wiarygodności. Organ odwoławczy wskazał, że dokument ten słusznie został wzięty pod uwagę przez Organ I instancji gdyż godnie bowiem z art. 80 k.p.a. "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Podkreslono też, że "Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności" (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 6 października 1993 r., I SA 1270/93).
Zasadniczym wnioskiem wynikającym z opinii hydrogeologicznej dr M. G. jest to, że nie ma fizycznej możliwości aby wody gruntowe lub powierzchniowe napłynęły na działkę [...] od strony niżej położonych działek: [...], nr [...], [...] i [...]. Działka Skarżącej jest bowiem położona najwyżej, a ponadto jest odgrodzona betonową podmurówką zagłębioną w grunt. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w obserwowanym przez biegłego poziomie zwierciadła wody na ww. działkach (zwierciadło ma charakter swobodny, a nie naporowy i jego poziom jest najwyższy na działce Odwołującej) oraz ciągłym wypływie wody do studzienki kanalizacyjnej zlokalizowanej w zachodniej części działki [...] z kierunku wschodniego (spod budynku mieszkalnego) przy braku napływu wód z wylotów drenażu usytuowanego wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...], tj. od strony działki nr [...]. Żadne dokumenty archiwalne w sprawie nie obrazują też zlewania się wód opadowych czy roztopowych z działek nr [...], [...] i [...] na działkę [...]. Stwierdzono natomiast wyraźne ślady spływu powierzchniowego (wyżłobienia w gruncie) terenu nieutwardzonego działki nr [...], usytuowanego po południowej stronie budynku mieszkalnego, którego spadek kształtuje się w kierunku południowo-zachodnim (w kierunku działek nr [...], [...] i [...].
Powyższe świadczy o kierunku przepływu wód z działki [...] na działki [...], [...] i [...] (z północnego-wschodu na południowy-zachód), a nie odwrotnie. Także sposób zagospodarowania działek [...], [...] i [...] przeczy temu by dokonano na nich zmiany kierunku lub natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych. Materiał użyty do budowy drogi na dz. [...] i [...] czy też pod budynek na działce [...] jest bardziej przepuszczalny niż grunt rodzimy. Działki te pochylone są w kierunku przeciwnym do działki nr [...], a wody powierzchniowe z tych działek odprowadzane są do kanalizacji opadowej. Dodatkowo, także działka [...] (działka buforowa pomiędzy działkami nr [...] i [...], a działką Wnioskodawczyni) posiada obecnie odprowadzenie wód opadowych do zbiornika retencyjnego.
W ocenie Kolegium powyższe ustalenia pozwalają na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i stwierdzenie, że na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K..
Wobec powyższego kwestia ustalenia rzeczywistej przyczyny szkód na działce Odwołującej wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania (może ona być co najwyższej rozpatrywana w innym postępowaniu administracyjnym lub sądowym). Inne możliwe przyczyny podmokłości działki Odwołującej (blokowanie odpływu wody z działki [...] przez cokół ogrodzenia znajdującego się na tej działce, kierowanie wód opadowych z działki [...] do znajdujących się na działce studni chłonnych czy też awaria lub błędne posadowienie sieci wodociągowej) - nie mają wpływu na stwierdzenie, że na działkach nr [...], [...] i [...] obr. [...] w K. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie tj. na działkę nr [...] obr. [...] w K.. W odniesieniu do stanu wody na działce Odwołującej należy zwrócić uwagę, że sam biegły nie wykluczył, że ciągły wypływ wody z kierunku wschodniego do studzienki kanalizacyjnej zlokalizowanej w zachodniej części działki [...] może pochodzić ze źródliska powstałego na skutek ruchów masowych gruntu. Kwestia ta nie sprzeciwia się ustaleniu, że woda na działce [...] nie napływała na nią od strony niżej położonych działek: [...], nr [...], [...] i [...]. Także podnoszona przez Odwołującą okoliczność, że zalewanie działki [...] ustało całkowicie w sierpniu 2022 r. po usunięciu awarii wodociągu przez WMK S.A. (na terenie działki nr [...] położonej na północ od działki Odwołującej) - potwierdza słuszność rozstrzygnięcia Organu I instancji, że woda na działce [...] nie napływała na nią od strony działek: [...], nr [...], [...] i [...] (położonych niżej, na południowy zachód od działki Odwołującej).
Wobec poczynienia przez Organ I instancji ustaleń pozwalających na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy - zbędne byłoby kontynuowanie postępowania dowodowego na okoliczności wskazane w odwołaniu (w tym, w celu ustalenia okoliczności awarii wodociągu na działce [...]).
Skargę na powyższą decyzję złożyła K. P., wnosząc zarzuty:
1) naruszenie przepisów art. 7, 8, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa, polegające na wydaniu decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że na działkach nr [...], [...] oraz [...] obr. [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na działkę nr [...] obr. [...], przy jednoczesnym pominięciu ustalenia wpływu wieloletniego niewłaściwego działania instalacji wodociągów na stan wód gruntowych na działce [...], co wymagało wiadomości specjalnych, a kwestia ta nie została wyjaśniona w opinii biegłego, zaś wskazane uchybienie miało decydujący wpływ na treść zaskarżonej decyzji, bowiem doprowadziło do poczynienia przez Organ I instancji w zaskarżonej decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,
2) art. 10 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i uniemożliwienie wypowiedzenia się odnośnie opinii dr N., wydanej do innej sprawy, jak również nie uwzględnienie zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych, co również miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
3) naruszenie prawa materialnego, a to naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez brak stwierdzenia zaistnienia przesłanki "zmiany stanu wód na gruncie" w sytuacji, gdy odwołująca się zgłosiła problem szkód w części wschodniej działki [...], tuż po wykonaniu kanalizacji sanitarnej wzdłuż ulicy [...] w roku 2011 po raz pierwszy w 2013 roku, a następnie w 2018r. problem nawalnego napływu wód w części zachodniej działki nr [...] oraz pojawienia się szkód w konstrukcji budynku oraz w pozostałej zabudowie, a nadto poprzez brak powiązania długoletniego nieprawidłowego działania instalacji wodociągowej na stan wód gruntowych na działce nr [...],
4) wadliwe i sprzeczne z logiką ustalenie, że przyczyną zalewania działki nr [...] jest nieprawidłowo prowadzona gospodarka opadowo - ściekowa na tej działce, polegająca na odprowadzaniu wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego nr [...] w grunt oraz wbudowanie w grunt studni chłonnych nie pełniących swych funkcji, gdy tymczasem zalewanie całkowicie ustało po usunięciu awarii przez służby techniczne wodociągów WMK SA w sierpniu 2022 r., co wyklucza pierwotną przyczynę zalewania przyjętą przez Organ, zaś fakt ten został całkowicie pominięty, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
5) uchylanie się Organu I instancji od dopuszczenia do sprawy wskazanych przez Skarżącą innych dowodów, które Organ I instancji powinien przeprowadzić na okoliczność wyjaśnienia sprawy w oparciu o przepisy KPA (Ustawy Dz.U2022.2000) art. 75 § 1 , art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1, art. 79a § 1. A które to wnioski również zostały pominięte w postępowaniu odwoławczym przez SKO.
Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że przeprowadzenie czynności przez biegłego T. N. na działce [...], bez udziału skarżącej, było wadliwe. Co więcej, opinia ta została wykonana w innej sprawie, niż sprawa niniejsza. Zaznaczyła też, że uniemożliwiono wzięcie udziału w czynnościach biegłego na działce [...], gdyż jej właściciel sobie tego nie życzył. Zarzuciła, że czynności biegłego nie mogą przebiegać tylko z udziałem jednej zainteresowanej strony, z pominięciem drugiej. Działanie z pominięciem jednej ze stron stwarza wrażenie ich zatajania przez drugim zainteresowanym, co oczywiście wpływa na treść decyzji. Co więcej, treść tej wadliwej niestarannie wykonanej opinii, wydanej do innej sprawy, została włączona w poczet materiału dowodowego sprawy niniejszej, bez zapewnienia odpowiedniego udziału odwołującej się. Ponadto ta wadliwa w treści opinia w znaczącej części miała wpływ na sporządzoną opinię drugiego biegłego M. G. do nn. sprawy. Skutkiem tego kolejny biegły popełnia te same błędy co pierwszy i wysnuwa na podstawie fałszywych przesłanek absurdalne wnioski niezgodne ze stanem rzeczywistym. W zakresie wiadomości specjalnych do nn. sprawy oczekuje się od ww. biegłych nie wywodów sensu stricte akademickich opartych na nie udowodnionych poszlakach.
Zarzuciła też, że materiał dowodowy nie został zebrany ani oceniony w sposób zgodny z art. 7 i 77 § 1 i 84 kpa. Przesłanką zastosowania art. 234 prawa wodnego jest szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie sąsiednim. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Przede wszystkim nie zbadano związku między usunięciem awarii wodociągów a ustaniem zalewania działki skarżącej. Istnieje związek między wieloletnim zalewaniem działki skarżącej a nieprawidłowym działaniem, czy też posadowieniem sieci wodociągowej, co przez wiele lat powodowało szkodliwe zmiany w stanie wód na działce skarżącej. Okoliczność ta, niezależnie od przyjętej wykładni art. 234 prawa wodnego, bezwzględnie wymagała wiadomości specjalnych. Brak dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego, czy też choćby opinii uzupełniającej, stanowi naruszenie wskazanych wyżej przepisów. Zrzuciła, że SKO pominęło fakt, że w dniu 26.10.2022 r. na rozprawie administracyjnej na działce [...] stwierdzono całkowity zanik nawalnego wypływu wody zalewającej tą działkę od co najmniej 6 lat. Logicznym jest wniosek, że musi istnieć adekwatny związek między usunięciem awarii wodociągów a zalewaniem posesji odwołującej się. Tymczasem do kwestii tej SKO odnosi się jednym zdaniem w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Skarżąca podniosła, że usunięcie długotrwałej awarii przywróciło stan pierwotny na gruncie, jaki istniał od początku lat 90 XX w., deklarowany przez właścicielkę K. P.. Wówczas nie dochodziło do zalewania, bo uniemożliwiłoby to budowę domu. Budynek mieszkalny nr [...] został prawidłowo posadowiony na gruncie, na którym nie istniał wówczas problem z wodami gruntowymi. Budynek został zaprojektowany i wykonany zgodnie z obowiązującymi normami, również w zakresie prawidłowej obsługi gospodarki wodno - ściekowej. Ponownie wskazuję, że gdyby już wtedy istniał na gruncie problem z wodami gruntowymi, to uzyskanie pozwolenia na budowę byłoby niemożliwe, a sam pomysł budowania się w takich warunkach byłby wręcz absurdem.
Zarzuciła, że biegły M. G. badał jedynie wzajemne położenie działek oraz powoływał się na istnienie betonowej podmurówki na działce skarżącej. Nie badał kwestii wadliwego położenia wodociągu oraz jego wpływu na stan wód na działce skarżącej. Dodatkowo należy wskazać, że betonowa podmurówka nie stanowi żadnej przeszkody dla napływu wód gruntowych. Dalej zarzuciła, że błędne jest ustalenie, jakoby na terenie działek [...] i [...] nie doszło do prac, które spowodowały zmianę kierunku i natężenia odpływu wód opadowych. W sposób wadliwy zarówno biegły jak i organ ustalił, że poziom drogi nie został podniesiony. Zaniechano zbadania przedmiotowego zarzutu w trakcie przeprowadzanych oględzin, opierając się jedynie na oświadczeniach właścicieli ww. działek, co było wadliwe i miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Zarzuciła też nie podjęcie zarówno przez organ jak i przez biegłego prób sprawdzenia działania kanalizacji deszczowej wykonanej w czynie społecznym w ul. [...]. Potwierdzenie braku prawidłowego funkcjonowania tej kanalizacji miałoby znaczący wpływ na treść sporządzonej ekspertyzy. Z nieuzasadnionych przyczyn nie podano, że przedmiotowa kanalizacja deszczowa jest jedynie statyczną mistyfikacją urządzenia. Biegły miał obowiązek sprawdzić funkcjonalność kanalizacji a nie opierać się jedynie na oświadczeniach zainteresowanych stron postępowania gdyż w żaden sposób nie stanowią one środka dowodowego na okoliczność ustalenia poprawności działania kanalizacji deszczowej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Złożony przez Skarżącą K. P. do Prezydenta Miasta Krakowa wniosek dotyczył zalewania wodami gruntowymi należącej do niej działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w K.. Zgodnie ze złożonym wnioskiem szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie miała polegać na zablokowaniu odpływu nawalnie napływających wód na działkę nr [...] obr. [...] w K. poprzez dokonanie kolejnego przewyższenia terenu działki nr [...] w postaci wykonania bruku z kostki betonowej i podbudowy tzw. warstwy konstrukcyjnej dostosowanej grubością do obciążenia ruchem kołowym. W ocenie Skarżącej ponadto przeszkodę w odprowadzaniu wód gruntowych z działki nr [...] stanowi nowo wybudowany budynek jednorodzinny z dwoma lokalami mieszkalnymi na działce nr [...] z wybrukowaną częścią przedfrontową.
Zgodnie z art. 234 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2625 ze zm.) – dalej jako "PrWod":
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
W prowadzonym postępowaniu organ zatem w sposób pełny i wyczerpujący powinien zbadać, czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 3 PrWod, czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tym gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w K..
W kontekście obowiązków w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, należy wskazać, że stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 775 ze zm. – dalej jako "K.p.a.") w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a.). Jako dowolne przy tym należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym. Sam zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. uzasadnienia do wyroków: Sądu Najwyższego z 23 listopada 1994 r., sygn. III ARN 55/94, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. I OSK 1523/16, z dnia 22 września 2020 r., sygn. I OSK 734/20, z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1892/21, z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 2401/19 oraz A. Wróbel (w:) Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2022, komentarz do art. 77).
Zatem z art. 77 § 1 K.p.a. wynika obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, którego realizacja ma miejsce na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega on na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Ustosunkowanie się w nim tylko do pewnych dowodów, a pominięcie milczeniem innych - którym odmówiono wiarygodności - przesądza, że organ nie rozpatrzył wyczerpująco zebranego w sprawie materiału (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 1981 r., sygn. SA/Wr 87/81). Jeśli zaś chodzi o obowiązek dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.), to nie można twierdzić, iż jakaś okoliczność została udowodniona, jeżeli w materiale dowodowym, utrwalonym w aktach sprawy, znajduje się dowód na jej potwierdzenie, a jednocześnie są w nim także dowody, które zaprzeczają tej okoliczności, jeżeli nie można przekonywająco tej sprzeczności wyjaśnić. Taki stan rzeczy wskazuje bowiem na luki w materiale dowodowym, a w konsekwencji na konieczność podjęcia dalszego postępowania dowodowego, skierowanego na wyjaśnienie występujących w materiale dowodowym sprzeczności (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z 7 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 2051/16).
Jednocześnie trzeba podkreślić, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 ustawy zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Wskazać jednak należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 ustawy przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r., sygn. II SA/Kr 1219/20).
W sytuacji gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich, należy wydać decyzję odmowną.
Należy także zaznaczyć, co podkreślono już uzasadnieniu do postanowienia NSA z dnia 23 listopada 2021 roku, sygn. III OSK 7076/21 przychylając się do stanowisko WSA w Krakowie wyrażonego w uzasadnieniu do wyroku z dnia 25 maja 2021 roku, sygn. II SA/Kr 345/21, że postępowanie z zakresu naruszenia stosunków wodnych ma skomplikowany charakter i z zasady wymaga opinii biegłego, która jest podstawowym materiałem, na którym swe ustalenia opiera organ.
W istocie bowiem, sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 PrWod wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę jaką dysponują organy orzekające w sprawie. Niewątpliwie są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak np. oględziny, czy zeznania świadków nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13).
Postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 PrWod zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Pamiętać jednak należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 p.w. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie. W przeciwnym razie, tj. gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich, należy wydać decyzję odmowną. Sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla stosowania art. 234 PrWod wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenie badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. uzasadnienie do wyroków: WSA w Krakowie z dnia 21 maja 2018 r., sygn. II SA/Kr 286/18, NSA z dnia 7 lipca 2023 roku, sygn. III OSK 3170/21).
W kontekście sporządzonej opinii biegłego, to trzeba też wskazać, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Opinie hydrologiczne niewątpliwie oceniane są przez organy, a następnie przez sąd administracyjny, ale tylko pod względem spełnienia określonych warunków formalnych. Organ na podstawie tego dokumentu może samodzielnie ocenić jego wartość dowodową, może także w razie potrzeby żądać od rzeczoznawcy uzupełnienia tego dokumentu albo wyjaśnień co do jego treści. Na organie bowiem spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny czy opinia biegłego zawiera odpowiedź na wszystkie pytania istotne do rozstrzygnięcia sprawy i rozważenia uzupełnienia opinii o dodatkowe jego wyjaśnienia. Sama opinia biegłego podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który musi być kompleksowo zgromadzony (por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2021 roku, sygn. II SA/Kr 1219/20).
W niniejszej sprawie, organy w toku ponownie prowadzonego postępowania należycie wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia prawa materialnego z jednoczesnym uwzględnieniem wskazanych wyżej uwarunkowań.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w sposób dokładny i rzetelny organy ustaliły jak wyglądają i jak zmieniły się stosunki wodne we wskazanym we wniosku Skarżącej obszarze działek nr [...], nr [...] oraz działki samej Skarżącej nr [...] obr. [...] położonej przy ul. [...] w K..
Jak wynika przy tym ze sporządzonej w toku postępowania administracyjnego opinii dra M.. G. nie ma fizycznej możliwości aby wody gruntowe lub powierzchniowe napłynęły na działkę [...] od strony niżej położonych działek: [...], nr [...], [...] i [...]. Działka Skarżącej jest bowiem położona najwyżej, a ponadto jest odgrodzona betonową podmurówką zagłębioną w grunt. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w obserwowanym przez biegłego poziomie zwierciadła wody na ww. działkach (zwierciadło ma charakter swobodny, a nie naporowy i jego poziom jest najwyższy na działce Odwołującej) oraz ciągłym wypływie wody do studzienki kanalizacyjnej zlokalizowanej w zachodniej części działki [...] z kierunku wschodniego (spod budynku mieszkalnego) przy braku napływu wód z wylotów drenażu usytuowanego wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...], tj. od strony działki nr [...]. Żadne dokumenty archiwalne w sprawie nie obrazują też zlewania się wód opadowych czy roztopowych z działek nr [...], [...] i [...] na działkę [...]. Stwierdzono natomiast wyraźne ślady spływu powierzchniowego (wyżłobienia w gruncie) terenu nieutwardzonego działki nr [...], usytuowanego po południowej stronie budynku mieszkalnego, którego spadek kształtuje się w kierunku południowo-zachodnim (w kierunku działek nr [...], [...] i [...]). Z powyższego wynika, że woda przepływa z działki [...] na działki [...], [...] i [...] (z północnego wschodu na południowy zachód), a nie odwrotnie – jak podnosi Skarżąca.
Tych wniosków opinii, jak i w ogóle prawidłowości sporządzonej opinii Skarżąca nie zanegowała, ani w toku postępowania administracyjnego, jak i również obecnie nie przedstawia żadnych konkretnych okoliczności, które miałyby świadczyć o wadliwości sporządzonej opinii. Takiej wadliwości, która miałaby dyskwalifikować sporządzoną opinię, nie dostrzega również Sąd.
Wskazując na bezzasadność wskazanego zarzutu, zaakcentować trzeba w tym miejscu, że przedmiotem kontrolowanej sprawy było ustalenie i zbadanie stosunków wodnych w obszarze działek nr [...], nr [...] oraz nr [...] obr. [...] w K.. Nie było natomiast rzeczą organów poszukiwanie innych potencjalnie możliwych źródeł i powodów, przez które dochodzi do zalewania nieruchomości Skarżącej.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Podkreślić jednak trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Ponadto, przeprowadzane dowody muszą mieć przymiot istotności dla rozstrzygnięcia i zakończenia postępowania merytorycznym orzeczeniem. Bezspornie zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy w związku z tym uwzględnić specyfikę danej sprawy, jej inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. uzasadnienia wyroków NSA z dnia: 11 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2191/12; 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I GSK 830/13; 21 lipca 2016 r. sygn. akt I FSK 808/16; 8 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1214/17; 18 września 2019 r. sygn. akt II GSK 2374/17; 25 września 2020 r. sygn. akt II GSK 795/18, NSA z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 251/21).
Wobec tego bezzasadny jest podniesiony w skardze zarzut "naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa, polegające na wydaniu decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że na działkach nr [...], [...] oraz [...] obr. [...] nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na działkę nr [...] obr[...], przy jednoczesnym pominięciu ustalenia wpływu wieloletniego niewłaściwego działania instalacji wodociągów na stan wód gruntowych na działce [...], co wymagało wiadomości specjalnych, a kwestia ta nie została wyjaśniona w opinii biegłego, zaś wskazane uchybienie miało decydujący wpływ na treść zaskarżonej decyzji, bowiem doprowadziło do poczynienia przez Organ I instancji w zaskarżonej decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych".
Właściwym będzie w tym miejscu zwrócenie także uwagi, że w opinii dra G. wskazano, iż "zasilanie poziomów wód gruntowych następuje wodami opadowymi i roztopowymi, a wody gruntowe podobnie jak. powierzchniowe mają kierunek przepływu z terenów wyżej ległych do niżej ległych i dalej do rzeki która jest lokalna bazą drenażu wód powierzchniowych i gruntowych. Aby wody gruntowe, których zwierciadło swobodne (nie naporowe - w żadnym otworze nie zaobserwowano tego zjawiska) w otworze n-7 znajduje się na rzędnej 205,29 m n.p.m. mogło zalać działkę ewid. nr [...] obr. [...] musiałoby posiadać tak duże ciśnienie hydrostatyczne, które przewyższy siłę spływających wód z działki ewid. nr [...]. Na działce ewid. nr [...] obr[...] zwierciadło wód położone jest wyżej, co świadczy o kierunku spływu wód z działki ewid. nr [...] na działki ewid. nr [...], [...] i [...] obr. [...] - z północnego-wschodu na południowy-zachód. Barierą dla spływu tych wód jest cokół ogrodzenia granicznego posesji Skarżącej i to on powoduje, że woda na terenie posesji Skarżącej zatrzymuje się na dłużej tworząc podmokłości. Brak jest natomiast fizycznej możliwości aby wody gruntowe, nie występujące tu pod ciśnieniem przepłynęły w gorę z działek Skarżonych na posesję Skarżącej. Wodami gruntowymi rządzą bowiem takie same prawa fizyki, jak wodami opadowymi spływającymi po powierzchni terenu." (por. s. 33 opinii).
Zaznaczył też, że "Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika iż w toku innej prowadzonej przez Organ sprawy szkody na działce nr [...] obr. [...] zostały zauważone już w 2012 r. Nie może być zatem żadnego związku pomiędzy wskazywanymi przez Stronę Skarżącą szkodami, a pracami zrealizowanymi na działkach ewid. nr [...], [...] i [...] obr. [...], ponieważ: działka ewid. nr [...] została zabudowana budynkiem mieszkalnym w 2015 r., a utwardzenie kostką powierzchni działek ewid. nr [...] i [...] obr. [...] nastąpiło w 2019 r. Żadne dokumenty archiwalne w sprawie nie obrazują zlewania się wód opadowych czy roztopowych z działek ewid. nr [...], [...] i [...] obr. [...] na działkę ewid. nr [...] obr. [...]." (por. s. 33 opinii).
We wnioskach natomiast dr G. wskazał, że "właściciele działek o nr ewid. [...]. [...] i [...] obr. [...], położonych w K., przy ul. [...]:
1) nie zmienili kierunku i natężenia odpływu znajdującej się na ich gruncie wody opadowej lub roztopowej ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich działki ewid. nr [...] obr[...], położonej w K., przy ul. [...];
2) nie odprowadzają wód oraz nie wprowadzają ścieków na grunt sąsiedni działki ewid. [...] obr. [...], położonej w K., przy ul. [...].
Na właścicielach gruntu działek o nr ewid. [...], [...] i [...] obr. [...], położonych w K., przy ul. [...] nie ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich." (por. s. 34 opinii).
Niezależnie jednak od oceny sytuacji bezpośrednio na działkach nr [...], nr [...] oraz nr [...] biegły wskazał też, że odpowiedzialne za występowanie szkód na działce ewid. nr [...] obr. [...], szczególnie w jej części wschodniej mogą być czynniki geologiczno-morfologiczne. Podkreślił, że warunki gruntowo-wodne na badanym terenie należy uznać za skomplikowane. Utwory budujące podłoże badanych działek charakteryzują się słabymi parametrami infiltracyjnymi, dlatego dominuje na tym terenie spływ powierzchniowy w kierunku obszarów niżej położonych. Jednakże przy intensywnych opadach dochodzi także do nasycenia gruntu i w efekcie obserwowane są sączenia w utworach przypowierzchniowych, co szczególnie może się nasilać przy złej gospodarce wodno-ściekowej.
Trzeba podkreślić, że biegły w opinii w ogólny sposób, adekwatny zarówno do zakresu przeprowadzonych badań jak i zakresu przedmiotowego opinii, wskazuje jednak na pewne przyczyny, czy też uwarunkowania, które powodują lub mogą powodować zalewanie nieruchomości Skarżącej. Do tych okoliczności zalicza on m.in. skomplikowane warunki geologiczne w tym terenie, czy chociażby postępującą urbanizację tego obszaru. Zidentyfikowanie jednak konkretnej przyczyny, względnie kilku powodów, które determinują zalewanie nieruchomości Skarżącej wykraczało poza zakres przedmiotowy sporządzanej przez niego opinii, jak i poza zakres przedmiotowy prowadzonego postępowania.
W ocenie Sądu przy tym opinia biegłego jest jasna i przejrzysta, a wynikające z niej wnioski oparte są wcześniej przeprowadzonych i omówionych, a zawartych w niej analizach, odnoszących do stanu wody na działkach nr [...], [...] i [...] z określeniem występujących szkód na terenie działki nr [...] obr. [...] w K..
W kontekście natomiast stanowiska Skarżącej o przedstawieniu przez nią dowodu w postaci ekspertyzy J. G., to trzeba wskazać, że w istocie aktach sprawy znajduje się kserokopia dokumentu podpisanego przez J. G. (upr. geol-inż. VII-1227; upr. hydrogeol. V-129), jednak jest to jednostronnicowy "Protokół z wizji terenowej", a który dotyczy zmiany stanu wody na działce nr [...] i [...] i w ocenie podpisanego pod tym protokołem przyczyną zmiany stanu wody na działkach nr [...] i [...] jest wadliwe posadowienie sieci wodociągowej (por. k. 482 a.a.). Wskazane pismo dotyczy jednak innych nieruchomości, co więcej kwestia naruszenia stosunków wodnych w obszarze działek nr [...] i [...] obr. [...] w K. była przedmiotem innego postępowania, które zakończyło się decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 października 2018 roku, znak: WS-08.6331.6.2016.MŁ.
Bezzasadne są również formułowane zarzuty (zarzut nr [...]) "naruszenie prawa materialnego, a to naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez brak stwierdzenia zaistnienia przesłanki "zmiany stanu wód na gruncie" w sytuacji, gdy odwołująca się zgłosiła problem szkód w części wschodniej działki [...], tuż po wykonaniu kanalizacji sanitarnej wzdłuż ulicy [...] w roku 2011 po raz pierwszy w 2013 roku, a następnie w 2018 r. problem nawalnego napływu wód w części zachodniej działki nr [...] oraz pojawienia się szkód w konstrukcji budynku oraz w pozostałej zabudowie, a nadto poprzez brak powiązania długoletniego nieprawidłowego działania instalacji wodociągowej na stan wód gruntowych na działce nr [...]" oraz (zarzut 4 skargi) "wadliwego i sprzecznego z logiką ustalenie, że przyczyną zalewania działki nr [...] jest nieprawidłowo prowadzona gospodarka opadowo - ściekowa na tej działce, polegająca na odprowadzaniu wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego nr [...] w grunt oraz wbudowanie w grunt studni chłonnych nie pełniących swych funkcji, gdy tymczasem zalewanie całkowicie ustało po usunięciu awarii przez służby techniczne wodociągów WMK S.A. w sierpniu 2022 r., co wyklucza pierwotną przyczynę zalewania przyjętą przez Organ, zaś fakt ten został całkowicie pominięty, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji".
Zarzut 3 koncentruje się na wykonaniu kanalizacji sanitarnej wzdłuż ulicy [...] w kolejnych latach 2011, 2013 i 2018 oraz nieprawidłowego działania instalacji wodociągowej na stan wód gruntowych na działce nr [...] – co wykracza poza przedmiot kontrolowanej sprawy, a ponadto – jak wynika z akt sprawy – było już uprzednio przedmiotem innego toczącego się postępowania.
Podobnie należy wskazać w odniesieniu do zarzutu nr 4, z tym zastrzeżeniem, że koncentruje się on na usunięciu awarii przez służby techniczne wodociągów WMK S.A. w sierpniu 2022 r.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uniemożliwienie wypowiedzenia się odnośnie opinii dr N., wydanej do innej sprawy, jak również nie uwzględnienie zgłaszanych przez stronę wniosków dowodowych, co również miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wskazuje się przy tym w orzecznictwie, dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym to do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Innymi słowy, strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej, np. złożenia dokumentu (por. np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. II OSK 831/05, z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. I OSK 1691/18, z dnia 12 marca 2019 r., sygn. II OSK 1022/17, NSA z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. I OSK 841/19 oraz uzasadnienie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 wydanej na tle odpowiadającego treści art. 10 § 1 k.p.a. przepisu art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.)).
Zawarte w treści art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się jest uzasadnione koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji publicznej oczekiwać powinien na jej stanowisko w sprawie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (por. np. uzasadnienie do wyroków: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r., sygn. IV SA/Wa 411/07, WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. V SA/Wa 1991/07, WSA w Krakowie z 14 grudnia 2007 r., sygn. II SA/Kr 569/07).
Na gruncie niniejszej sprawy Skarżąca została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co stanowi o umożliwieniu Skarżącej wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji (por. zawiadomienie z dnia 8 lutego 2023 roku – k. 455 a.a.). Co więcej w nawiązaniu do tego zawiadomienia Skarżąca złożyła pismo z dnia 17 kwietnia 2023 roku (k. 487 a.a.).
Nie stanowi natomiast o naruszeniu art. 10 § 1 K.p.a. nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej jak i nieuwzględnienie zarzutów wysuwanych przez Skarżącą pod adresem opinii dra T. N..
W tym zakresie trzeba zwrócić uwagę, że w toku kontrolowanej sprawy organ skorzystał z oceny biegłego hydrogeologa dra T. N. sporządzonej do innej prowadzonej przez organ sprawy o naruszenie stosunków wodnych z wniosku Skarżącej K. P. z 2018 r. (sprawa znak: WS-08.6331.6.2018.MŁ dot. zamiany stosunków wodnych na działce nr [...]).
Skorzystanie z tej opinii na gruncie kontrolowanego postępowania oznaczało jednak, że nie miała ona waloru opinii biegłego, lecz miała ona jedynie walor dokumentu, na co zwróciło uwagę Kolegium w uzasadnieniu do wydanej decyzji, a do czego należy się przychylić.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącej, dotyczących nieuwzględnienia zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych, to trzeba zaznaczyć, że wnioski te koncentrowały się na kwestii awarii wodociągów, względnie wykazania nieprawidłowego działania, czy też posadowienia sieci wodociągowej – co jednak wykraczało poza zakres przedmiotowy kontrolowanej sprawy. W związku z czym postępowanie organów w tym zakresie była prawidłowe.
Niezależnie od podniesionych zarzutów, Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Z tego względu skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI