II SA/Łd 991/05

II SA/Łd 991/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Grzegorz Szkudlarek
Jolanta Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Przewodniczący, Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 roku sprawy ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [....] Nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z dnia [...] Nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. działając na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz.1191) oraz art. 104 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił D. B. przyznania renty strukturalnej. Uzasadniając powyższą decyzję organ I instancji stwierdził, że skarżąca przekazując w dniu 17 lutego 2005 roku synowi A. B. gospodarstwo rolne naruszyła § 7 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ze względu na fakt, że przejmujący nieruchomość w okresie do 28 lutego 2005 r. przebywał na rencie chorobowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. B. podniosła zarzut, że została ona wydana wbrew postanowieniu Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z dnia[...], w którym stwierdzono, iż w dniu wydania postanowienia spełniała wszystkie warunki do otrzymania renty strukturalnej. Skarżąca wskazała, że w dniu wydawania postanowienia Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa posiadał informację o przebywaniu syna wnioskodawczyni na rencie. W dalszej części odwołania skarżąca wyjaśniła, iż w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej A. B. nie przebywał już na rencie. Do odwołania skarżąca załączyła sporządzony w dniu 26 kwietnia 2005 roku protokół sprostowania aktu notarialnego z dnia 17 lutego 2005 roku, w którym § 4 nadano brzmienie "Wydanie nieruchomości będącej przedmiotem darowizny do posiadania i użytkowania obdarowanemu nastąpi z dniem 1 marca 2005 r." W treści odwołania wyjaśniła, że w kwietniu 2005 roku pracownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdzając, że umowa darowizny została podpisana przed terminem wygaśnięcia prawa osoby przejmującej gospodarstwo rolne do renty rehabilitacyjnej skontaktował się ze skarżącą, prosząc ją o kontakt z notariuszem, który wręczył jej opisany powyżej protokół sprostowania aktu notarialnego. W końcowej części odwołania podkreśliła, że ani urzędnik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ani notariusz nie poinformowali jej o konieczności dokonania darowizny dopiero po ustaniu prawa syna do renty.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego art. 3b oraz art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 31, poz. 264 ze zm.), art.5 ust.1a oraz ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) i § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz.1191), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z dnia[...], odmawiającą D. B. przyznania renty strukturalnej.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż składając w dniu 9 marca 2005 roku wniosek D. B. rozpoczęła II etap postępowania w przedmiocie przyznania renty strukturalnej. Złożenie tego rodzaju wniosku wiąże się z wykazaniem sposobu przekazania działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na podstawie (w tym wypadku) umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że przywoływana przez skarżącą decyzja Nr [...] z dnia [...] dotyczyła spełnienia warunków do przyznania renty strukturalnej przez wnioskodawcę, a nie przez przejmującego gospodarstwo rolne, który może zostać zmieniony w czasie trwania procedury przyznawania wnioskowanej renty, w związku z czym zatem rozstrzyganie w postanowieniu o spełnieniu warunków przez przejmującego jest z gruntu niesłuszne. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podkreślił, iż postanowienie z dnia [...] zawierało pouczenie o konieczności przekazania gospodarstwa rolnego lub użytków rolnych osobie fizycznej niemającej ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników. Ponadto organ II instancji stwierdził, że decyzja z dnia 6 czerwca 2005 roku wydana została z poszanowaniem art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją na straży praworządności oraz art.77 cytowanego kodeksu nakładającego na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. B. zakwestionowała decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] w całości zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. Stwierdziła, iż zawierając akt notarialny miała wolę dokonania przekazania gospodarstwa rolnego z dniem 1 marca 2005 roku. Wyjaśniła, że jej wola wskutek błędu w wydruku aktu notarialnego nie została ujęta, jednakże notariusz sporządził protokół sprostowania oczywistej omyłki stanowiący integralną część umowy z dnia 17 lutego 2005 roku, istotą której było przeniesienie prawa własności z dniem 1 marca 2005 roku. D. B. wyjaśniła ponadto, że jej syn A. B. miał przyznane prawo do renty rehabilitacyjnej do dnia 28 lutego 2005 roku, nie miał natomiast tego prawa w dniu składania przez nią wniosku o przyznanie renty strukturalnej (9 marca 2005 roku).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał na fakt przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie umowy darowizny, która ma charakter konsensualny i przenosi własność nieruchomości z chwilą jej zawarcia. Według organu konsekwencją zawarcia wskazanej umowy było przeniesienie własności gospodarstwa rolnego z chwilą jej zawarcia bez względu na datę faktycznego wydania nieruchomości. Organ zwrócił ponadto uwagę, iż § 7 rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wymaga, aby przejmujący spełniał warunki w nich określone w chwili zawarcia umowy, w związku z czym organ bada, czy warunki do przyznania renty strukturalnej były spełnione przez przejmującego w chwili przekazywania gospodarstwa rolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej obowiązującymi w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz uwzględnia stan faktyczny zaistniały do tego dnia. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem zasad określonych w art. 7 – 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto wskazanych poniżej przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191).
Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez wnioskodawczynię co do skutków prawnych umowy darowizny gospodarstwa rolnego należy stwierdzić, że w wyniku tej umowy zawartej w dniu 17 lutego 2005 r. skarżąca i jej mąż przenieśli na syna własność tego gospodarstwa. Oświadczenia obu stron umowy zostały bowiem złożone jednocześnie i umowa doszła do skutku z tą datą. W tym stanie rzeczy nie ma jakiegokolwiek znaczenia późniejsze sprostowanie treści aktu notarialnego ze wskazaniem, że wydanie nieruchomości nastąpiło dopiero w dniu 1 marca 2005 r. Przepisy regulujące umowę darowizny zawarte w art. 888 – 902 Kodeksu cywilnego nie dają możliwości odmiennego, sugerowanego przez skarżącą rozwiązania.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA oraz poglądami prezentowanymi przez komentatorów Kodeksu postępowania administracyjnego, przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa administracyjna jako całość i stąd podstawowym zadaniem organu II instancji jest ponowne rozstrzygnięcie danej sprawy oraz rozpatrzenie wszystkich zarzutów strony i ustosunkowanie się do nich. Zajęcie zaś przez organ odwoławczy stanowiska co do podniesionych przez stronę zarzutów dopiero w odpowiedzi na skargę nie sanuje braku uzasadnienia decyzji (vide: wyroki NSA: z dnia 14 sierpnia 1987r. IV SA 385/87 – Gospodarka Administracja Państwowa 1987/21, str. 40, z dnia 9 października 1992r. V SA 137/92 – ONSA 1993, nr 1, poz. 22; z dnia 22 kwietnia 1998 r. I SA/Lu - LEX nr 34147; z dnia 4 listopada 1998 r. I SA/Lu 1056/97- LEX nr 34906; z dnia 14 grudnia 1999 r. III SA 1756/99 – LEX nr 47228; z dnia 20 grudnia 1999 r. IV SA 274/97 – LEX nr 48234).
Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, jako że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, w tym spełnienia przez skarżącą i jej następcę przesłanek przyznania jej prawa do renty strukturalnej na dzień złożenia wniosku. Organy nie wyjaśniły ponadto wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a takie niewyjaśnienie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny takiej decyzji ( vide: NSA w wyrokach: z dnia 16 marca 1998 r. II SA 96/98 – LEX nr 41681, z dnia 28 października 1998 r. I SA/Gd 1651/96, z dnia 13 grudnia 1988r. II SA 497/88 – ONSA 1989, nr 2, poz. 68, z dnia 8 maja 1998 r. I SA/Lu 380/97 – niepublikowany).
Jako okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia organy obu instancji przyjęły niespełnienie przez obdarowanego w dacie zawarcia umowy darowizny wymogu wskazanego w § 7 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz.1191), aczkolwiek akt notarialny zawiera oświadczenie obdarowanego, iż spełnia on wymagania określone w § 6 i 7 wskazanego rozporządzenia. Przepis § 7 rozporządzenia stanowi m.in., że umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego lub użytków rolnych wchodzących w jego skład może być zawarta z osobą, która nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego, zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników.
W toku postępowania administracyjnego organy nie ustaliły jednoznacznie, jakiego typu świadczenie w dacie zawarcia umowy pobierał obdarowany . W aktach sprawy znajduje się jedynie notatka służbowa sporządzona w dniu 20 kwietnia 2005 r. przez pracownika organu, stanowiąca relację z rozmowy telefonicznej z wnioskodawczynią, z której wynika, że obdarowany w dniu podpisania aktu notarialnego był na powypadkowej rencie rehabilitacyjnej i zrzekł się tej renty z dniem 1 marca 2005 r. Organ I instancji w uzasadnieniu własnej decyzji przyjął zaś, że obdarowany w dacie zawarcia umowy darowizny przebywał na rencie chorobowej.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz.353 ), nie zna pojęcia powypadkowej renty rehabilitacyjnej, ani też renty chorobowej. Art. 3 tej ustawy stanowi wyraźnie, że świadczenia określone w ustawie obejmują: emerytury, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rodzinną, dodatek pielęgnacyjny, dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej, zasiłek pogrzebowy.
W tej sytuacji, opierając się wyłącznie na informacji uzyskanej w rozmowie telefonicznej z wnioskodawczynią organ nie mógł przyjąć jako pewnego ustalenia, iż obdarowany w dniu zawarcia umowy darowizny pobierał świadczenie wskazane w § 7 ust. 1 pk1 c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191), a w konsekwencji powołując się na ten przepis odmówić przyznania skarżącej prawa do renty strukturalnej.
W toku postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła ponadto, iż jej syn miał ustalone prawo do świadczenia tylko do 28 lutego 2005 r. i jest to okoliczność, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy obu instancji nie wyjaśniły i tej okoliczności. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ten fakt.
W § 7 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz.1191) nie ma sformułowania, iż określony w nim warunek winien być spełniony w dniu zawarcia umowy, chociaż przepisy rozporządzenia nawiązują np. do spełnienia przesłanki podlegania przez rolnika ubezpieczeniu emerytalnorentowemu w dniu złożenia wniosku ( § 4 pkt 3 ). Ta niekonsekwencja przepisów rozporządzenia nie może jednak niweczyć podstawowej zasad postępowania administracyjnego, zgodnie z którą konstytutywna decyzja administracyjna wydawana jest na podstawie stanu prawnego i faktycznego z daty jej podejmowania. Ta zasada winna mieć również zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wiążą wszak z datą wszczęcia postępowania podstawy faktycznej i prawnej rozpoznania sprawy. Miarodajny jest w tym zakresie jej stan obowiązujący w dacie wydania decyzji ( vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 października 2000 r. V SA 283/00, LEX nr 50110 ).
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak sentencji wyroku.