VIII SA/WA 793/22

VIII SA/Wa 793/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III OSK 880/23 - Postanowienie NSA z 2023-05-18
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1792
art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3  ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 72 ust. 1 pkt 5 i ust. 2a
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 sierpnia 2022 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 5 sierpnia 2022 r. znak: [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 32 ust. 1, art. 34 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 poz. 1792 ze zm., dalej: u.m.p.o.), po rozpatrzeniu odwołania D. M. (dalej: skarżący, strona) od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ, organ I instancji) z 6 sierpnia 2021 r., znak:[...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 50.000 zł na skarżącego, będącego odbiorcą odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przywiezionego z USA na terytorium Polski nielegalnie, tj. bez dokonania zgłoszenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej [...] czerwca 2017 r. przez Inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...]. Odbiorcą odpadu był skarżący.
[...] października 2017r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04*, w postaci ww. pojazdu marki [...] przez skarżącego będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium USA na terytorium Polski. Pismem z [...] października 2017 r. skarżący poinformował o zbyciu ww. pojazdu na podstawie umowy kupna-sprzedaży z [...] czerwca 2017 r., której kopię załączył do ww. pisma.
GIOŚ decyzją z 5 listopada 2018r. umorzył postępowanie w ww. sprawie jako bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że sporny pojazd nie znajdował się już we władaniu skarżącego.
9 grudnia 2020r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w związku z obowiązkiem wynikającym z art.32 ust.1 u.m.p.o. wszczął odrębne postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia w drodze decyzji na skarżącego kary pieniężnej jako odbiorcę odpadów o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego ww. pojazdu marki [...], przywiezionego nielegalnie, bez zgłoszenia do GIOŚ.
Skarżący wnioskował o umorzenie postępowania, bowiem w jego ocenie, sporny pojazd nie stanowił odpadu w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia. Na poparcie powyższego powołał się na stanowisko z opinii rzeczoznawcy samochodowego z [...] lipca 2017r..
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, po przeanalizowaniu argumentacji strony, MWIOŚ ww. decyzją z 6 sierpnia 2021r. nałożył karę pieniężną w wysokości 50 000 zł na skarżącego jako odbiorcę odpadów o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego ww. pojazdu marki [...] przywiezionego nielegalnie bez dokonania zgłoszenia GIOŚ.
Skarżący w odwołaniu wniósł o:
1. ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją MWIOŚ;
2. wstrzymanie wykonania ww. decyzji do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie;
3. przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z opinii biegłego z zakresu prawa amerykańskiego na okoliczność treści prawa stanu Michigan i praktyki jego stosowania;
4. pozyskania przez organ (w trybie art.76a §1 KPA) decyzji właściwego Starosty o pierwszej rejestracji omawianego pojazdu, dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz zaświadczenia o pierwszym badaniu technicznym pojazdu - na okoliczność sprawności i dopuszczenia pojazdu do ruchu w Polsce, całkowitej sprawności i użyteczności pojazdu i przesłanek do umorzenia postępowania;
5. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z decyzji GIOŚ z 5 listopada 2018 r. umarzającej postępowanie jako bezprzedmiotowe - na okoliczność niestwierdzenia przez GIOŚ, że pojazd stanowi odpad i odstąpienia od wezwania Strony do utylizacji odpadu, tj. w sprawie dotyczącej tego samego pojazdu i tego samego stanu faktycznego;
6. ponowne przeprowadzenie dowodu z dokumentów: zdjęć obrazujących stan pojazdu w dacie zakupu przez stronę, zdjęć wskazujących obecny stan pojazdu po naprawie, dokumentu Certificate of Title wraz z tłumaczeniem, faktury sprzedaży pojazdu z dnia [...] maja 2017 r. międzynarodowego listu przewozowego z dnia [...] czerwca2017 r., potwierdzenia zapłaty akcyzy nr [...] z [...] czerwca 2017 r., dokumentacji z odprawy celnej pojazdu, oświadczenia zbywcy pojazdu, oceny technicznej rzeczoznawcy nr [...] z [...] lipca 2017 r., umowy sprzedaży pojazdu z dnia [...] czerwca2017 r., oświadczenia M. W. (nabywcy pojazdu), wyjaśnień strony z [...] października 2017 r. ;
7. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z trzech wydruków ze stron internetowych publikujących treści o tematyce motoryzacyjnej, dotyczących istoty dokumentu ,,Certificate of Title";
8. zastosowanie art. 7a §1 KPA i rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony;
9. (ewentualnie) odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f §2 i 3 KPA;
10. uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, decyzją z 5 sierpnia 2022r. GIOŚ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał na art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach gdzie przed odpady się rozumie się ,,każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Podkreślił, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 września 2015 r., II OSK 2920/13 wskazał, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Co równie istotne, zgodnie z prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 9 lipca 2015 r., IV SA/Wa 79/15, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako ,,odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło ,pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zrnienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003r. w sprawie C-114/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą ,,pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.
Organ wskazał, iż omawiany pojazd w stanie uszkodzonym został sprowadzony z USA do Niemiec, gdzie we właściwym urzędzie celnym na terytorium Niemiec ([...]) [...] czerwca 2017 r. D. M. uregulował należności celne, a następnie transportem drogowym z Niemiec pojazd został sprowadzony do Polski. Przywóz pojazdu na terytorium Polski ujawniono w toku kontroli drogowej [...] czerwca 2017 r., przeprowadzonej przy udziale m.in. Inspektorów WIOŚ w K.. [...] października 2017 r. GIOS wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci omawianego pojazdu, przez skarżącego będącego odbiorcą odpadu odpowiedzialnym za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z Niemiec do Polski, w trybie art. 25 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. GIOŚ ustalił, że skarżący zbył pojazd na podstawie umowy sprzedaży. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie znajdował się już we władaniu ww. pojazdu, decyzją z 5 listopada 2018 r. znak: [...] GIOŚ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Dla ww. pojazdu właściwy organ stanu Michigan w USA wystawił dokument ,,Certificate of Title". Według tłumaczenia ww. dokumentu sporządzonego [...] listopada 2017 r. przez tłumacza przysięgłego Panią I. D., dokument ten stanowi TYTUŁ WŁASNOŚCI dla pojazdu i zawiera następujące adnotacje - ,,Pojazd z odzysku (powypadkowy)" (org. SALVAGE VEHICLE) oraz ,,Nie może być zarejestrowany do użytku na drogach szybkiego ruchu" (org. NOT TO BE REGISTERED FOR HIGWAY USE).
Organ odwoławczy wskazał na art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.) zgodnie z którym rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był wcześniej zarejestrowany. Według art. 72 ust. 2a ww. ustawy, w przypadku pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim, zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, dopuszcza się przedstawienia innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie.
W ocenie GIOŚ dokument CERTIFICATE OF TITLE, wydany dla omawianego pojazdu przez władzę stanu Michigan nie potwierdza rejestracji ww. pojazdu na terenie USA, a wręcz przeciwnie - zawiera adnotację o zakazie rejestracji omawianego pojazdu, a tym samym sporny dokument CERTIFICATE OF TITLE nie stanowi dokumentu, o którym mowa w ww. art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dla omawianego pojazdu właściwe władze stanu Michigan wydały dokument, na podstawie którego nie jest możliwa rejestracja pojazdu. Tym samym użytkowanie ww. pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem już na terytorium USA nie było możliwe.
Organ odwoławczy odniósł się również do stwierdzenia skarżącego, iż w dokumencie CERTIFICATE OF TITLE brak jest informacji o jakimkolwiek przeznaczeniu pojazdu, a treść tego dokumentu nie wskazuje, że pojazd jest odpadem. Organ wyjaśnił, że w toku niniejszego postępowania dokonał analizy przepisów stanu Michigan, dotyczących pojazdów (MICHIGAN VEHICLE CODE). Zdaniem GIOŚ, ww. przepisy jasno precyzują dalsze przeznaczenie spornego pojazdu – demontaż/pozyskanie części/sprzedaż na rzecz zagranicznego dilera pojazdów powypadkowych, a w konsekwencji – również wskazują na wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki "pozbycia się", wyrażającej się przez zmianę pierwotnego przeznaczenia spornego pojazdu, tudzież wskazanie, że ww. pojazd może zostać sprzedany na rzecz zagranicznego dilera pojazdów powypadkowych, gdzie w ocenie organu – kluczowe znaczenie ma sformułowanie "zagranicznemu", potwierdza ono bowiem brak możliwości rejestracji uszkodzonego pojazdu z omawianym certyfikatem na terytorium stanu Michigan w USA.
Dodatkowo organ wyjaśnił, iż dane uzyskane z rządowej strony internetowej stanu Michigan (www.michigan.gov), dotyczące wystawiania dokumentów własności dla pojazdów sprawnych technicznie, uszkodzonych zakwalifikowanych do naprawy (tj. salvage vehicle) oraz samochodów uznanych za odpad (tj. scrap vehicle), jak również przepisy Kodeksu Drogowego stanu Michigan, potwierdzają, że na terenie stanu Michigan, w zależności od szacunkowego kosztu naprawy uszkodzonego pojazdu, wystawiane są dwa rodzaje dokumentów. Dokument własności pojazdu złomowanego, wystawiany jest gdy omawiany koszt jest równy lub wyższy niż 91%orzeczywistej wartości gotówkowej pojazdu przed uszkodzeniem, zaś dokument własności pojazdu powypadkowego wystawiany jest gdy omawiany koszt jest równy lub wyższy niż 75%, ale niższy niż 91% rzeczywistej wartości gotówkowej pojazdu przed uszkodzeniem. Oba powyższe dokumenty są wystawiane dla pojazdów bardzo poważnie uszkodzonych, zaś różnicuje je szacunkowy koszt naprawy oraz możliwość odbudowy, przyznana tylko pojazdom powypadkowym, niemniej jednak, oba ww. typy dokumentów uniemożliwiają rejestrację pojazdu. Zatem, na terenie stanu Michigan w USA, zarówno pojazd powypadkowy, jak i pojazd złomowany, w niezmienionym od czasu uszkodzenia stanie technicznym i z towarzyszącymi im ww. dokumentami, nie mogą zostać zarejestrowane, zaś możliwość rejestracji omawianego pojazdu determinuje jego przydatność do ruchu drogowego, a tym samym możliwość użytkowania pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem.
Organ odwoławczy podkreślił, iż nie można się zgodzić z argumentacją strony, jakoby sporny pojazd nie stanowił odpadu na terenie USA, czy też, że pojazd ten nie został dotychczas uznany za odpad. Organ odwoławczy uznał, że pierwotny właściciel ww. pojazdu na terenie USA, pozbył się go (nie dokonując napraw umożliwiających dalsze użytkowanie tego pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i uzyskując odszkodowanie w zamian za przekazanie uszkodzonego pojazdu na rzecz firmy ubezpieczeniowej), jak również, że następny właściciel na terenie USA, w postaci firmy ubezpieczeniowej, był do pozbycia się ww. pojazdu zobowiązany. Finalnie pojazd zbyto na rzecz skarżącego, a wraz z pojazdem skarżącemu został przekazany dokument uniemożliwiający użytkowanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Powyższe, jak podkreślił organ, stanowi "pozbycie się" zgodnie z definicją odpadu zawartą w ww. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.
Ponadto, organ podkreślił, iż na kwalifikację omawianego pojazdu jako odpadu, a w konsekwencji na przyjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bez wpływu pozostają okoliczności i zdarzenia, które wystąpiły na terenie Polski, tj. po dacie sprowadzenia pojazdu do Polski. Organ powołał się na art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który według organu wyraźnie wskazuje, iż istotny dla rozstrzygnięcia sprawy jest stan faktyczny z daty przywozu odpadów z zagranicy.
Organ odwoławczy odniósł się również do żądania przeprowadzenia dowodu z decyzji GIOŚ z dnia 5 listopada 2018 r. wskazując, że powyższa decyzja nie rozstrzyga merytorycznie w sprawie w której została wydana, lecz stanowi o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Organ nie zajął tam stanowiska w kwestii istnienia lub braku podstaw do kwalifikacji pojazdu jako odpadu. Z tego też względu decyzja ta nie ma charakteru prejudycjalnego dla postępowania w sprawie kary pieniężnej, prowadzonego w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu się odpadów.
Analizując przesłankę pozbycia się w niniejszej sprawie wskazał, iż wyraża się ona przede wszystkim przez brak możliwości użytkowania spornego pojazdu zgodnie z przeznaczeniem – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – i to według organu uzasadnia zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu.
Odnosząc się do oceny technicznej nr [...] GIOŚ wyjaśnił, iż omawiany pojazd ze względu na to, iż zawierał płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego zaklasyfikowany został jako odpad o kodzie 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy".
GIOŚ uznał, iż przywóz odpadu bez spełnienia obowiązku dokonania zgłoszenia i uzyskania zezwolenia właściwych organów, nie może być ocenione jako znikome naruszenie prawa, bowiem sankcja w niniejszej sprawie ma nie tylko wymiar indywidualny w stosunku do skarżącego, ale nie mniejsze jej znaczenie związane jest z prewencją o charakterze ogólnym i zapewnieniem, iż zabezpieczone będą uzasadnione oczekiwania społeczeństwa, że normy dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów będą restrykcyjnie przestrzegane.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 8 KPA w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 KPA – poprzez:
a. wydanie decyzji niezgodnej z wcześniej prezentowanym stanowiskiem GIOŚ i obciążenie skarżącego skutkami zmiany tego stanowiska. Organy obu instancji błędnie przyjęły, iż nie są związane decyzją GIOŚ z dnia 05.11.2018 r. o znaku [...], umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie prowadzone w sprawie określenia zagospodarowania pojazdem jako odpadem o kodzie 16 01 04* (przedmiotowym pojazdem);
b. wydanie decyzji odmiennej od ostatecznej decyzji z dnia 5.11.2018 r. o znaku [...] dotyczącej postępowania pokrywającego się w znaczącej części w zakresie przedmiotowym, a konkretnie w zakresie klasyfikacji pojazdu za odpad/nie odpad;
c. naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej poprzez dowolne rozpatrywanie tożsamego stanu faktycznego i nierespektowanie ustaleń ostatecznych decyzji wydanych przez ten sam Organ, lecz w innym okresie;
II. art. 7, art. 76 § 1, oraz art.77 § 1 i art, 80 KPA poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przede wszystkim zaś zaniechanie ustalenia rzeczywistego stanu technicznego pojazdu na podstawie zgromadzonych dowodów i uznanie, że ,,pojazd, dla którego właściwy organ stanu Michigan wystawił dokument Salvage Certificate of a Vehicle może być zarejestrowany do użytku na drogach szybkiego ruchu, zarówno w dniu przemieszczenia nie mógł być zarejestrowany i wykorzystany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na terenie USA, jak również nie może być zarejestrowany i wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem na terytorium Polski, podczas gdy ww. dokument i zawarta w nim adnotacja nie zawierają informacji co do rozmiaru uszkodzeń pojazdu, zaś usterki stanowią niewielki procent całości pojazdu, a ich wystąpienie nie powoduje nawet znacznego spadku wartości pojazdu i żadna z istotnych części pojazdu nie została uszkodzona, co oznacza, że pojazd można było szybko przywrócić do całkowitej sprawności i jedynie tymczasowo nie mógł spełniać swojej podstawowej funkcji - poruszania się;
III. art. 7, art. 76 § 1, oraz art.77 § 1 i art. 80 KPA poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności w zakresie:
a. ustalenia faktycznego zamiaru/intencji poprzedniego właściciela pojazdu co do sposobu postąpienia z pojazdem, tj. organ nie podjął czynności w celu ustalenia, czy zamiarem poprzedniego właściciela pojazdu było:
- pozbycie się pojazdu, z powodu postrzegania go jako odpadu; czy tez
- sprzedaż pojazdu jako uszkodzonego auta w ramach typowej transakcji handlowej; i zastąpił wyraźne brzmienie oświadczenie poprzedniego posiadacza pojazdu treścią dokumentacji wydanej dla pojazdu podczas, gdy intencje poprzedniego właściciela wobec pojazdu mają kluczowe znaczenie dla ustalenia. czy w sprawie doszło do "pozbycia się" pojazdu, a w konsekwencji, czy możliwe było zakwalifikowanie pojazdu jako odpad. Jedocześnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazywał na zamiar pozbycia się pojazdu przez sprzedającego;
b. ustalenia rzeczywistego charakteru prawnego i konsekwencja wydania dla pojazdu certyfikatu Salvage Certificate of a Vehicle Organ - w oparciu o procedury wystawiania dokumentów prawa obcego (Kodeksu Drogowego stanu Michigan) – błędnie przyjął, że pojazd jest odpadem tylko i wyłącznie z uwagi na treść amerykańskiego dowodu własności i brak wydania do niego certyfikatu z adnotacją ,,Rebuilt", podczas gdy organ winien był ustalić, że dokument o takiej treści nie stanowi trwalej przeszkody dla możliwości zarejestrowania samochodu na terytorium innego państwa (tu: Polska) z uwagi na brak możliwości przełożenia przepisów prawa amerykańskiego stanu Michigan na przepisy Unii Europejskiej w powiązaniu z polskimi (tj. nieistnienie w polskim porządku prawnym możliwości dodania adnotacji do dowodu rejestracyjnego bądź innego dokumentu wydanego dla pojazdu adnotacji typu "Non repairable" ,,Non-registerable", brak regulacji dot. ,,rekonstruktorów" istniejących w prawie amerykańskim).
IV. art. 7a § 1 KPA - poprzez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości dotyczących amerykańskiego dokumentu Salvage Certificate (dokumentu o zupełnie niejasnym charakterze dla polskich organów administracyjnych) na niekorzyść skarżącego;
V. art. 189f §1 pkt 1 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA - poprzez niedokonanie wystarczającej analizy materiału dowodowego pod względem zastosowania omawianej regulacji oraz nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w obliczu zaistnienia ustawowych przesłanek, bowiem wszelkie okoliczności dotyczące skarżącego - wykładane z uwzględnieniem dyrektyw z art. 189d KPA i przepisów prawa karnego - świadczą o tym, że waga naruszenia ciążącego na skarżącym obowiązku była znikoma, przy czym miał on charakter jednorazowy, stąd nie może być dalej naruszany.
VI. art. 189f §2 pkt 1 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA - poprzez niedokonanie wystarczającej analizy materiału dowodowego pod względem zastosowania omawianej regulacji oraz nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w obliczu zaistnienia ustawowych przesłanek, bowiem w odróżnieniu do sankcji karnej, której główną funkcją jest represja, w przypadku administracyjnej kary pieniężnej głównym przeznaczeniem jest funkcja prewencyjna, dodatkowo wielkość nałożonej kary pieniężnej (50.000 zł) nie jest nawet w najmniejszym stopniu proporcjonalna do wartości pojazdu (ok. 17.000 zł.), w konsekwencji zachwiana została zasada proporcjonalności kary do działania/zaniechania naruszającego przepisy ustawy u.m.p.o.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw, tj.:
I. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012 r. (dalej: ,,u.o,") (w zw. z art. 7a §1 KPA) poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że samo tylko ,,pozbycie się" pojazdu przez poprzedniego posiadacza ustalone na podstawie analizy wybranych przepisów Michigan Vehicle code dot. procedury uzyskania Certificate of title of a Vehicle z adnotacją ,,Rebuilt" jest wystarczające dla przypisania mu cechy ,,odpadu" podczas gdy dyrektywy wykładni systemowej oraz literalnej nakazują przyjąć odmienną interpretacje, zgodnie z którą zakwalifikowanie danych substancji lub przedmiotu jako odpadu powinno odbywać się z uwzględnieniem nie tylko zamiaru poprzedniego posiadacza, ale także ich stanu prawnego oraz stanu technicznego;
II. art.71 ust. 1 i 2a, ust.2 oraz art. 72 ust. 2a u.p.r.d. w zw. z art.3 ust. 1 pkt 6 u,o., z art. 32 ust. 1 oraz 34 u.m.p,o. (w zw. z art. 7a §1 KPA) poprzez błędną wykładnię normy wyrażonej w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. polegającą na przyjęciu, że tymczasowa przeszkoda występująca w jednym kraju (tutaj: USA) czasowo uniemożliwiająca użytkowanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a wynikająca z zapisów dokumentów wydanych przez właściwy organ uprawniony do rejestracji:
a. z momentem wywozu pojazdu (eksportu) przybiera charakter przeszkody trwałej;
b. pomimo swojej tymczasowości nie pozwala na przywrócenie pierwotnego przeznaczenia wyłącznie z uwagi na brak spełnienia wymogów kraju wywozu; podczas, gdy pojazd nie stanowił odpadu, bowiem wspomniana przez organy ,,trwała przeszkoda prawna" nie znajduje uzasadnienia w kontekście brzmienia przepisu art. 71 ust. 1 i 2a oraz ust.2 u.p.r.d., który - wraz z wymienionymi w nim przepisami ustawy - traktuje o warunkach dopuszczalności do ruchu drogowego pojazdów, z których nie daje się wyinterpretować wymóg posiadania ,,certyfikatu pojazdu zrekonstruowanego", co tym samym dyskwalifikuje możliwość zastosowania przepisów art. 32 ust. 1 oraz art. 34 u.m.p.o.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie i dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi, tj.: wynik wyszukiwania skarżącego w CEIDG z [...] września 2022 r. oraz wynik wyszukiwania skarżącego w KRS z [...] września 2022 r..
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Sąd nie dopatrzył się bowiem w działaniu organu administracji ani wskazywanego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi, ani naruszenia norm prawa materialnego.
Spór prowadzony w niniejszej sprawie koncentruje się na ustaleniu czy pojazd sprowadzony przez skarżącego na terytorium RP może być uznany za odpad.
Materialnoprawną podstawę decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska stanowił art. 32 ust. 1 u.m.p.o. Zgodnie z tym przepisem Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 500.000 zł. Zasadnie uznały organy obu instancji, orzekające w niniejszej sprawie, że zostały w niej spełnione ustawowe przesłanki, zobowiązujące organy inspekcji ochrony środowiska do wymierzenia Skarżącemu kary, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.m.p.o.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiują pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej, "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m.in. wyrok NSA z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, wyrok NSA z 12 marca 2013 r., II OSK 2132/11). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s. 81). Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z 26 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 174/08 stwierdził, że: "w kontekście kwalifikacji przedmiotu jako odpadu chodzi raczej o brak użyteczności zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, co - jak wskazuje doświadczenie życiowe - może mieć charakter względny/subiektywny (rzecz nieużyteczna dla jednej osoby może pozostać przydatna dla innej osoby)". Możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania go przez odzysk (wyrok WSA w Warszawie z 4 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 1384/15). Należy w tym miejscu podkreślić, że problematykę definicji odpadów poruszają także liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). W wyroku z 22 marca 1990 r. (C-359/88) Trybunał orzekł, że substancje i przedmioty zdolne do powtórnego wykorzystania mogą być odpadem. Z kolei w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z 15 czerwca 2000 r.). W wyroku z 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-01005) ETS stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Zdaniem ETS, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet wówczas, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym, mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach:
C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95 - publ. ECR 1997/6/I-03561).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że organy w sposób prawidłowy zakwalifikowały uszkodzone pojazdy jako odpad w dacie międzynarodowego przemieszczenia.
Sąd przede wszystkim podzielił stanowisko ugruntowane w orzecznictwie, że nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu (por. wyrok NSA z 9 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 420/16).
Poza sporem pozostaje, że omawiany pojazd w stanie uszkodzonym został sprowadzony z USA do Niemiec przez skarżącego. Przywóz ww. pojazdu na terytorium Polski został ujawniony w toku kontroli drogowej [...] czerwca 2017 r. przeprowadzonej przy udziale m. in inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K.. Dla ww. pojazdu właściwy organ stanu Michigan w USA wystawił dokument "Certificate of Title". Według tłumaczenia ww. dokumentu sporządzonego przez tłumacza przysięgłego, dokument ten stanowi tytuł własności dla pojazdu i zawiera następujące adnotacje, tj. : "Pojazd z odzysku" oraz "Nie może być zarejestrowany na drogach szybkiego ruchu".
Zgodnie z art 72 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz U. z 2022 r. poz.988 z późn. zm.), rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był wcześniej zarejestrowany. Według art. 72 ust. 2a ww. ustawy, w przypadku pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim, zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, dopuszcza się przedstawienia innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie.
Sąd podziela stanowisko organu, iż dokument Certificate Of Title, wydany dla spornego pojazdu przez władze stanu Michigan nie potwierdza rejestracji ww. pojazdu na terenie USA, lecz wręcz przeciwnie – zawiera adnotację o zakazie rejestracji omawianego pojazdu a tym samym, sporny dokument nie stanowi dokumentu, o którym mowa w ww. art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że pojazd w momencie przywozu nie posiadał dokumentu pozwalającego na jego rejestrację.
Ponadto Sąd zgadza się z organem, iż stan prawny i faktyczny spornego pojazdu w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, nie pozwalał na użytkowanie tego pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, co przekłada się wprost na zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanki "pozbycia się" ww. pojazdu oraz o prawidłowym zakwalifikowaniu go jako odpad. Ustalenia zawarte w protokole kontroli podpisanym przez skarżącego wskazują, że prawidłowo organ zakwalifikował przedmiotowy pojazd jako odpad niebezpieczny o kodzie jw.
Z racji tego, iż odpady zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie były sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, przemieszczenie przedmiotowych pojazdów na terytorium Polski winno odbyć się - stosownie do postanowień art. 3 pkt 1 lit. b iii rozporządzenia nr 1013/2006 – z zachowaniem procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów.
Stosowne zgłoszenie, odnoszące się do przedmiotowego pojazdu, nie zostało dokonane. Skarżący, jako nabywca przedmiotowego pojazdu od poprzedniego właściciela, zlecający jego przemieszczenie z zagranicy do Polski, nabył status odbiorcy odpadu. Tym samym w świetle art. 2 pkt 35 (a) ww. rozporządzenia 1013/2006 przedmiotowe przemieszczenie odpadu stanowiło przemieszczanie nielegalne, a Skarżący jako odbiorca odpadu przemieszczonego nielegalnie podlega odpowiedzialności administracyjnej na zasadach określonych w art. 32 ust.1 u.m.p.o.
Zdaniem Sądu nie można podzielić zarzutów skargi, kwestionujących posiadanie przez przedmiotowy pojazd, w dacie jego przemieszczenia na terytorium RP, charakteru odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.
Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że odpad powstaje wówczas, gdy faktycznie władający przedmiotem nie znajduje dla niego dalszego zastosowania, wyzbywając się go (decydująca jest wola poprzedniego właściciela, a nie jak uważa Skarżący - wola nabywcy). Zatem możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania odpadu przez odzysk. W konsekwencji przydatność określonego towaru do dalszego wykorzystania po jego naprawie, czy też jego wartość rynkowa nie pozbawia go charakteru odpadu, skoro kwalifikacja do kategorii odpadów jest następstwem woli lub konieczności wyzbycia się przez pierwotnego posiadacza (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2015 r., IV SA/Wa 447/15). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2015 r. w sprawie II OSK 2874/13, podzielanym przez skład rozpoznający sprawę niniejszą, wyraźnie stanął na stanowisku, że nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest od ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej, w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku naprawy, bowiem dla zakwalifikowania przedmiotu (pojazdu) jako odpadu miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś stan przyszły, hipotetyczny.
Z tego względu bez znaczenia pozostały argumenty Skarżącego dotyczące dokonania naprawy spornego pojazdu i jego ponownej rejestracji. Decydujące znaczenie ma wyzbycie się uszkodzonego pojazdu przez poprzedniego właściciela. Przedmiotowy uszkodzony pojazd podlegał obowiązkowi uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów na podstawie art. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006. Takiego zgłoszenia nie dokonano, zatem zaistniały podstawy do wymierzenia kary określonej na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o.
Zdaniem Sądu w postępowaniu administracyjnym dochowano obowiązków wynikających z art. 7, 8, 77 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a., tj. wyjaśniono w wyczerpujący sposób stan faktyczny sprawy, wszechstronnie rozpatrzono zgromadzony materiał dowodowy, a także wyczerpująco uzasadniono faktyczne i prawne przesłanki wydania rozstrzygnięć. Możliwość naprawy pojazdu i dopuszczenie go o ruchu w wyniku naprawy nie ma znaczenia dla spełnienia przesłanki zawartej w art. 32 ust. 1 u.m.p.o, co zostało już wskazane powyżej. Bezzasadne pozostają też zarzuty skargi dotyczące nie wzięcia pod uwagę w przedmiotowym postępowaniu decyzji GIOŚ z 5 listopada 2018 r. o umorzeniu postępowania w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04*, w postaci ww. pojazdu marki FORD EDGE przez skarżącego będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium USA na terytorium Polski. Jak wynika z uzasadnienia decyzji skarżący zbył ww. pojazd umową kupna-sprzedaży z 30 czerwca 2017 r., w związku z czym GIOŚ umorzył postępowanie w ww. sprawie jako bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że sporny pojazd nie znajdował się już we władaniu skarżącego, a nie jak sugeruje strona wobec uznania, że nie został zakwalifikowany jako odpad.
Sąd podziela również stanowisko organu, iż w sprawie nie można było skorzystać, na zasadzie art.189f k.p.a., z instytucji odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu Skarżącego.
Sąd przychyla się do stanowiska GIOŚ, że wagi stwierdzonego naruszenia prawa nie można uznać za znikomą, a samo odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, gdyż celem tym zgodnie z art. 50 rozporządzenia nr 1013/2006 jest w głównej mierze zapewnienie skutecznego i odstraszającego charakteru kary, a więc nie tylko zapewnienie prewencji indywidualnej, ale przede wszystkim prewencji ogólnej. Samo zaś pouczenie tego efektu nie zapewni, gdyż może u osób obowiązanych stworzyć wrażenie, iż są one obowiązane przestrzegać wskazanych regulacji tylko po wykryciu naruszenia.
Podkreślenia wymaga fakt, że każdy przywóz odpadów tego typu wymaga zastosowania procedury zgłoszenia i zgody od właściwych organów. W związku z tym każdorazowy przywóz odpadów bez tej procedury jest nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniem odpadów i w konsekwencji do każdego takiego zdarzenia mają zastosowanie sankcje z art. 32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Waga naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie nie była znikoma. Wymierzona kara na podstawie art. 32 ust. 1 u.m.p.o została w wysokości zbliżonej do dolnej granicy zagrożenia ustawowego.
Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, wobec czego Sąd oddalił skargę - art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).