IV SA/Wa 1281/21

IV SA/Wa 1281/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /sprawozdawca/
Anna Sękowska /przewodniczący/
Marzena Milewska-Karczewska
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III OSK 812/22 - Wyrok NSA z 2025-06-10
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 779
art. 3 ust. 1 pkt 34; art. 194 ust. 4 i 6; art. 197
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7; art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 3; art. 189f § 1 i 2.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) Protokolant: st. ref. Marta Pachulska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2021 r., [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) decyzją z [...] czerwca 2021 r., [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. Z., prowadzącego działalność gospodarczą pn. Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe Z. Z. w R., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z dnia [...] września 2020 r., nr [...], wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 494 927 zł za zbieranie odpadów na terenie działki o nr ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości L., gmina R., bez wymaganego zezwolenia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że WIOŚ w okresie od dnia [...] marca do dnia [...] lipca 2019 r. przeprowadził kontrolę prowadzonej przez Stronę działalności. Kontrola została przeprowadzona w związku ze zgłoszeniem otrzymanym w dniu [...] marca 2019 r. od Komisariatu Policji w R. o podejrzeniu gospodarowania odpadami niezgodnie z przepisami ochrony środowiska. W toku kontroli stwierdzono, że na ww. działce znajdują się odpady o kodach 19 08 01 - skratki, 19 08 05 - komunalne osady ściekowe (w workach oraz luzem), 02 01 03 - odpadowa masa roślinna, oraz odpady w workach o nieustalonej zawartości i odpady pochodzenia komunalnego. Odpady zgromadzone były w 8 pryzmach różnej wielkości rozmieszczonych w środkowej i północnej części działki. W czasie prowadzonych oględzin dokonano obmiarów pryzm i ustalono, że łączna objętość pryzm wyniosła 1649,755 m3. Strona nie posiada uregulowanego stanu formalno - prawnego w zakresie zbierania ww. odpadów, co stanowi naruszenie art. 41 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz. 779). Powyższe ustalenia odnotowano w protokole kontroli nr [...], podpisanym przez kontrolującego i kontrolowanego w dniu [...] sierpnia 2019 r. Biorąc pod uwagę powyższe naruszenie wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach i wymierzono ją w wysokości 494 927 zł.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu akt sprawy stwierdził, że zaskarżona decyzja organu I instancji, została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy stwierdził, że Strona przyjmując na teren prowadzonej działalności i magazynując odpady o kodach 19 08 01, 19 08 05, 02 01 03 oraz odpady w workach o nieustalonej zawartości i odpady pochodzenia komunalnego, wyczerpała definicję zbierania odpadów, a tym samym była zobligowana do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów, o który m mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
W związku z powyższym organ I instancji był zobligowany z mocy prawa do wydania zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach.
Organ odwoławczy poddał również ocenie sposób ustalenia kwoty kary, nie stwierdzając uchybień w tym zakresie. Organ I instancji określił bowiem wysokość administracyjnej kary pieniężnej opierając się na jasno określonym wzorze, stanowiącym załącznik 6 ustawy o odpadach, do którego odsyła przepis art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach. Z ustaleń kontroli wynikało, że Strona zebrała łącznie 1649,775 m3 odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, za co wysokość administracyjnej kary pieniężnej wyniosła 494 926,50 zł. Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325) karę pieniężną "zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych, z zastrzeżeniem § 1a i 2. W związku z powyższym ostateczna kwota kary wyniosła 494 927 zł.
GIOŚ zwrócił uwagę, że w sprawie wykluczyć należy możliwość zastosowania art. 194 ust. 6a ustawy o odpadach. Organ uznał, że analiza przesłanek określonych w art. 199 ustawy o odpadach, wobec określenia wymiaru kary na podstawie obmiarów pryzm zebranych odpadów, nie była konieczna, co potwierdza brzmienie ww. przepisów. Zatem zarzuty Strony w zakresie nieuwzględnienia przez organ I instancji wpływu nielegalnie prowadzonej działalności na zdrowie i życie ludzi oraz na środowisko, są nieuzasadnione ze względu na jasno określony sposób ustalania wymiaru kary za naruszenie polegające na zbieraniu odpadów bez wymaganego zezwolenia.
Organ odwoławczy, wbrew zarzutom Strony przyjął, że WIOŚ, właściwie ocenił stan faktyczny, działając tym samym w granicach prawa, a w szczególności realizując obowiązki spoczywające na tym organie, a wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Poza tym organ uznał, że podnoszona przez Stronę kwestia problemu odbioru odpadów przez składowisko, w ocenie GIOŚ nie rodzi skutków w niniejszym postępowaniu, ponieważ Strona świadomie gromadziła odpady na przedmiotowej działce, naruszając tym samym przepisy ustawy o odpadach w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach zezwolenia. Organ podniósł, że Strona jako profesjonalny podmiot gospodarujący odpadami obowiązana jest do przestrzegania przepisów ustawy ochrony środowiska, a powyższa sytuacja nie zwalnia Strony z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie.
Dalej organ wyjaśnił, że analizując wniosek Strony o odstąpienie od kary, nie znalazł uzasadnionych podstaw do przychylenia się do niego.
Odnosząc się do art. 189f § 1 k.p.a. organ wskazał, że nie zaszły wymienione w nim przesłanki, umożliwiające odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej W ocenie GIOŚ naruszenie popełnione przez Stronę, polegające na zbieraniu odpadów bez wymaganego zezwolenia, o który m mowa w art. 41 ustawy o odpadach, nie może zostać uznane za znikome naruszenie prawa. Mimo że w toku kontroli nie stwierdzono negatywnego wpływu na życie i zdrowie ludzi i środowisko, jednakże magazynowanie odpadów odbywało się niezgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, a odpady magazynowane były w znacznych ilościach (prawie 1 600 m’) bezpośrednio na gruncie, co skutkować może realnym zagrożeniem i doprowadzić do zanieczyszczenia wód oraz gleby, a tym samym może negatywnie wpłynąć na życie i zdrowie ludzi. Organ dodał też, że Strona zaprzestała naruszenia prawa wskutek przeprowadzonej kontroli, co oznacza, że usunęła odpady z terenu prowadzonej działalności. Jednak wobec skali naruszenia organ odwoławczym nie znalazł podstaw do uznania, że miała ona znikomy i nieznaczny charakter. W zakresie natomiast drugiej z przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary istotne jest, iż organy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają wyłączność w zakresie wymierzania administracyjnych kar pieniężnych za gospodarowanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, w związku z czym nie zachodzi podejrzenie ukarania Strony za to samo naruszenie przez inny organ. Strona nie była również karana pozostałymi sankcjami wymienionymi w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a.
Poza tym organ przywołał treść art. 189f § 2 oraz § 3 k.p.a. i wyjaśnił, że w ocenie GIOŚ, opierającej się na dotychczasowych działaniach strony, tj. świadome zbieranie odpadów wbrew przepisom ustawy o odpadach, zapewnienie, iż w przyszłości Strona przed ponownym zbieraniem odpadów w ramach prowadzonej działalności uzyska zezwolenie w ww. zakresie wymusi jedynie administracyjna kara pieniężna. Zdaniem Organu odstąpienie od jej wymierzenia i poprzestanie na pouczeniu nie pozwoli na spełnienie celów, o których mowa wyżej. Ponadto GIOŚ zwrócił uwagę, że obserwowane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska częste naruszenia w zakresie zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia wskazuje także na konieczność wytworzenia przekonania wśród uczestników obrotu gospodarczego, iż naruszenia w tym zakresie nie będą tolerowane i każdy przypadek naruszenia prawa w tym zakresie co do zasady będzie podlegał odpowiedzialności w zakresie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentem Strony, że w toku niniejszego postępowania w sprawie wymierzenia niniejszej kary administracyjnej powinny być wzięte przesłanki określone w art. 189d k.p.a. Wyjaśnił, że przepisy prawa materialnego (art. 194 ust. 4 ustawy o odpadach) określają wprost sposób ustalenia wymiaru kary, który sprowadza się do wykonania działania arytmetycznego poprzez podstawienie danych liczbowych uzyskanych w wyniku obmiaru ilości odpadów; co też miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarżący powyższej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:
1. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i brak należytego rozważenia możliwości jego zastosowania w świetle okoliczności niniejszej sprawy w sytuacji, gdy działanie Skarżącego nie spowodowało zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, a więc spełniało przesłanki pozwalające uznać naruszenie za przypadek o znikomej wadze;
a ewentualnie, na wypadek, gdyby Sąd uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony:
2. art. 189f § 2 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i brak należytego rozważenia możliwości jego zastosowania w świetle okoliczności niniejszej sprawy w sytuacji, gdy Organ uznał, że działanie Skarżącego nie spełniało naruszenia o znikomej wadze.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu. Wyjaśnił, że prowadzi działalność związaną z gospodarką odpadami, która w głównej mierze polega na obsłudze gmin w zakresie odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych. Ponadto działalność Skarżącego obejmuje usługi w zakresie stosowania komunalnych osadów ściekowych na gruntach rolnych. Tego rodzaju usługi Skarżący świadczył również na terenie działki o nr ewid. [...] w L., na podstawie umowy dzierżawy zawartej z jej właścicielem.
WIOŚ po przeprowadzeniu kontroli wydał zarządzenie pokontrolne [...] z dnia [...] grudnia 2019 r.. w którym zobowiązał Skarżącego do zaprzestania działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów na ww. działce, usunięcia nagromadzonych na niej odpadów celem ich prawidłowego zagospodarowania oraz uporządkowania terenu działki. Zarządzenie to zostało przez Skarżącego niezwłocznie wykonane, o czym organ został poinformowany. Ponadto Skarżący, jeszcze w toku postępowania kontrolnego wyjaśniał, że nie było jego intencją zbieranie w skazanych odpadów bez zezwolenia - czasowa obecność wskazanych odpadów na działce miała związek z przejściowymi problemami ze strony odbiorców, do których powinny one bezpośrednio trafiać, niezależnymi od działań Skarżącego. Nie doszło przy tym do powstania żadnych negatywnych skutków dla środowiska, ani zdrowia i życia ludzi.
Skarżący zwrócił uwagę, że w sprawie powinno mieć miejsce odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na charakter stwierdzonego naruszenia i jego okoliczności, brak negatywnych skutków dla środowiska, jak i działania podjęte przez Skarżącego w celu usunięcia naruszenia i zapewnienia prawidłowego zagospodarowania odpadów w przyszłości. Zaistniałe naruszenie miało charakter incydentalny, jeśli chodzi o działalność Skarżącego, a także spowodowane było okolicznościami zewnętrznymi. W takich okolicznościach obciążanie Skarżącego bardzo wysoką karą, która będzie miała jednoznacznie negatywne skutki dla możliwości prowadzenia przez niego działalności, wydaje się działaniem zbyt surowym, nieadekwatnym do popełnionego naruszenia. Zdaniem Strony organy w sposób błędny ustaliły jednak, iż w niniejszej sprawie wagi naruszenia prawa nie można kwalifikować jako znikomej. Organ, analizując wagę naruszeń, wziął pod uwagę całkiem inne kryteria niż wynikające z przepisu, tj. sam fakt braku zezwolenia na zbieranie odpadów oraz ilość zebranych odpadów, a te okoliczności nie są miernikiem skutków ewentualnych naruszeń, co więcej, ani organ I instancji, ani GIOŚ w toku postępowania takich skutków nie wskazały. Dodatkowo Strona wskazał, że Organ w niniejszej sprawie nie rozważył nawet możliwości zastosowania art. 189f § 2 k.p.a., na podstawie którego mógłby odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku usunięcia przez Skarżącego naruszenia prawa. Rozważania w tym zakresie, zawarte w zaskarżonej decyzji, są bowiem bardzo ogólne i nie świadczą o wnikliwej analizie możliwości jego zastosowania.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wystarczający do wydania zaskarżone decyzji. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono oględziny terenu strony skarżącej i na ich podstawie sporządzono protokół kontroli wraz z załącznikami - dokumentacją fotograficzną, który został przez kontrolującą spółkę podpisany bez uwag.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepisy ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 r., poz. 779 ze zm.). Zgodnie z art. 194 ust. 4 ustawy, administracyjną karę pieniężną wymierza się za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41. Kara wynosi nie mniej niż 1000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł. Jednym z celów przywołanych wyżej norm prawnych jest dążenie do zapewnienia jak najlepszej jakości środowiska. Dodać należy, że decyzja o wymierzeniu przedmiotowej kary ma charakter obligatoryjny, a nie uznaniowy. Z uwagi na treść art. 194 ust. 4 i 6 ustawy nie mamy tutaj także doczynienia z uznaniowym wymierzeniem wysokości administracyjnej kary pieniężnej. Wysokość ta została oparta bowiem na konkretnym wzorze, stanowiącym załącznik nr 6 ustawy o odpadach, do którego odsyła art. 194 ust. 6 ustawy. Art. 194 ust. 6 ustawy o odpadach stanowi lex specialis w stosunku do pozostałych przepisów dotyczących obliczania wysokości administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy możliwe jest wskazanie objętości/ilości odpadów, w sposób określony w złączniku nr 6 do ustawy.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 34 przez zbieranie odpadów rozumie się gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Strona przyjmując na teren prowadzonej działalności i magazynując odpady – nawet tymczasowo - o kodach 19 08 01, 19 08 05, 02 01 03 oraz odpady w workach o nieustalonej zawartości i odpady pochodzenia komunalnego, wyczerpała definicję zbierania odpadów, a tym samym była zobligowana do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
Stosowanie zaś do art. 197 ustawy, wioś stwierdza naruszenie w szczególności na podstawie: 1) kontroli, w tym dokonanych w ich trakcie pomiarów lub za pomocą innych środków; 2) pomiarów i badań prowadzonych przez podmiot obowiązany do takich pomiarów i badań; 3) zawiadomienia dokonanego odpowiednio przez marszałka województwa, regionalnego dyrektora ochrony klimatu lub ministra właściwego do spraw środowiska.
Z ustaleń poczynionych podczas kontroli wynika, że na terenie działki nr [...] położnej w L. były zgromadzone w 8 pryzmach różnej wielkości odpady (o kodach 19 08 01, 19 08 05, 02 01 03 oraz odpady w workach o nieustalonej zawartości i odpady pochodzenia komunalnego). Skarżący zebrał ww. odpady bez wymaganego zezwolenia. W czasie prowadzonych oględzin dokonano obmiarów pryzm i ustalono, że łączna objętość pryzm wyniosła 1649,755 m3.
W ocenie Sądu organy zasadnie uznały - mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy - że już sam fakt nawet tymczasowego zbierania/magazynowania ww. odpadów bez wymaganego zezwolenia kwalifikuje się do zastosowania przepisów w zakresie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Nie ma znaczenia, wbrew twierdzeniom Strony, że odpady takie zostały stwierdzone jednorazowo i były zbierane wyjątkowo, z uwagi na przeszkody organizacyjne skarżącego. Należy wskazać, że do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w powyższych przepisach, wystarczy jednorazowe przetwarzanie odpadów w jeden z opisanych sposobów. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny - nieistotny jest zamiar, w jakim działał sprawca, czy miał świadomość karalności swego czynu oraz to, jakimi intencjami kierował się podejmując podlegające karze działanie. W orzecznictwie podnosi się nawet, że prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o odpadach winna prowadzić do wniosku, że już samo zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów, bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z posiadanym zezwoleniem skutkuje nałożeniem kary (wyrok NSA z 7 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 311/12, CBOSA).
Wobec powyższego nie można przyjąć, że z przedstawionych okoliczności wynika, że do naruszenia prawa nie doszło.
Odnosząc się do kwestii wysokości administracyjnej kary pieniężnej, należy wskazać, że została ona określona prawidłowo zgodnie z przepisem szczególnym, gdzie zostały określone sztywno zasady jej obliczania według wzoru (O (objętość bryły zgromadzonych odpadów) + S (stawka zgromadzonych odpadów). Ustalenia w zakresie wielkości pryzm odpadów i zasad matematycznego obliczania kary nie była przez Stronę kwestionowana. Sąd również nie znalazł podstaw by te ustalenia podważyć. Należy zwrócić uwagę, że wysokość kary obliczanej w ten sposób nie może być przez organ ani zmniejszania, ani zwiększania. Ustawodawca w tym zakresie nie przewidział jakiegokolwiek luzu decyzyjnego, nie wskazał ani dolnej ani górnej granicy.
Kolejną istotnym zagadnieniem, jest to, czy w sprawie zastosowanie miał art. 189f k.p.a. Przepis ten przewiduje wyjątkowe sytuację odnoszące się do kwestii odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W myśl art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Zauważyć należy, że istotne znaczenie dla skuteczności zawartej w powyższych przepisach ma przy tym prewencja ogólna (generalna), polegająca na oddziaływaniu na podmioty korzystające ze środowiska i uświadamianiu obowiązków związanych z dotrzymywaniem warunków korzystania ze środowiska, których niezrealizowanie może skutkować poniesieniem odpowiedzialności prawnej. W aspekcie prewencji szczególnej (indywidualnej) celem przepisów w przedmiocie kar jest skłonienie podmiotu ponoszącego odpowiedzialność do dochowania powyższych wymagań w przyszłości. Zatem wymierzenie kary jest niezbędne nie tylko w celu przymuszenia podmiotu do realizacji obowiązków środowiskowych zgodnie z wymaganiami przepisów, teraz i w przyszłości, ale także dla ochrony interesu publicznego (ochrony środowiska).
Podkreślić należy, że w stanie sprawy popełniono delikt administracyjny o charakterze formalnym. Ustawodawca, formułując jednostkę redakcyjną art. 194 ust. 4 cyt. ustawy, posłużył się zwrotem "wymierza się", a nie "może wymierzyć". Decyzja organów ochrony środowiska ma więc charakter decyzji związanej, a nie decyzji uznaniowej, na co już wyżej wskazano. Innymi słowy, jeżeli organ stwierdzi popełnienie deliktu w postaci gospodarowania odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, zobowiązany jest karę wymierzyć (por. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2509/16). Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej jest więc obligatoryjne i cyt. ustawa nie przewiduje żadnych odstępstw. Z tego względu, z uwagi na prowadzenie działalności związanej z przetwarzaniem odpadów bez wymaganego zezwolenia i przywołane wcześniej zasady ochrony środowiska, nawet mimo braku stwierdzonego wpływu na środowisko i uprzątnięcie terenu, nie było możliwe odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Należy wskazać, że GIOŚ zasadnie uznał, że nie można przyjąć w niniejszej sprawie, iż waga naruszenia prawa jest znikoma, a tym samym nie może być mowy również o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Ustawodawca nie zdefiniował znikomości wagi naruszenia ani nie wskazał okoliczności, które należy brać pod uwagę przy ocenie zaistnienia tej przesłanki. Zdaniem Sądu, należy uwzględnić jednak całokształt okoliczności sprawy, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym. Istotną kwestią w tym zakresie jest to, że skarżący jako podmiot zajmujący się gospodarką odpadami przetwarzał odpady bez zezwolenia, jak i co zdaniem Sądu ma znaczenie, przetwarzał je, co zostało stwierdzone w odrębnym postępowaniu (IV SA/Wa 1280/21). Ilość tych odpadów była znaczna – w sprawie niniejszej wynosiła 1649,755m3, a w drugiej sprawie 46,179m3. Poza tym też trzeba mieć na względzie, że kontrolowany teren znajduje się na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. Te okoliczności. w tej konkretnej sprawie przesadzają o kwestii uznania o nie znikomym naruszeniu prawa.
Odnosząc się do art. 189 § 2 k.p.a., należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że przepis ten ma charakter uznaniowy. Organ może odstąpić bądź nie (inaczej jak przy § 1). Zdaniem Sądu i w tym zakresie zasadnie uznał organ, że nie może dojść do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, bowiem nie spełni to celu, dla którego została ona wymierzona tj. zmobilizuje w przyszłości stronę przed ponownym naruszeniem prawa w ramach prowadzonej działalności uzyska zezwolenie. Dodać należy także co ma wpływ na takie podejście, że strona dokonała naruszenia prawa mimo, że jest podmiotem profesjonalnym, zajmuje się gospodarką odpadami (tj. zna wymagania i konsekwencje prowadzonej działalności, co wynika z oświadczenia Skarżącego – m.in. pyt. 2, 3 i 5, czy 9 z protokołu przesłuchania z [...] lipca 2019 r.). W ocenie Sądu nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy to, że skarżący nie zachował staranności w zakresie prowadzonej działalności i wcześniej nie zabezpieczył się, zarówno w stosunkach administracyjnoprawnych, jak i cywilnoprawnych z innymi kontrahentami w celu odbioru odpadów. Skarżący oświadczył, odpowiadając na pytanie "dlaczego odpady trafiły na teren nieogrodzony, niedozorowany i nieutwardzony?", że "decyzja była bezmyślnie podjęta "pod wpływem impulsu" (....) skratki zamierzaliśmy przetrzymać wyłącznie czasowo, do momentu rozwiązania problemu z brakiem badań odbieranych odpadów". W skardze Strona także wskazała, że czasowa obecność wskazanych odpadów na działce miała związek z przejściowymi problemami ze strony odbiorców, do których powinny one bezpośrednio trafiać, niezależnymi od działań Skarżącego. Powyższe oświadczenia – zdaniem Strony - wskazują na świadomie naruszenie zasad gospodarowania odpadami. Zatem mimo, że skarżący po wydaniu zarządzenia kontrolnego, wykonał je (co było jego obowiązkiem) i współpracował z organami w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, odstąpienie w niniejszej sprawie z uwagi na wskazane wyżej okoliczności, nie było uzasadnione.
Zasadnie także organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie wymierzenia niniejszej kary administracyjnej nie mogły być brane pod uwagę przesłanki określone w art. 189d k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Trzeba wskazać, że przepisy prawa materialnego - art. 194 ust. 4 w zw. z ust. 6 ustawy o odpadach - określają wprost sposób ustalenia wymiaru kary, który sprowadza się do wykonania działania arytmetycznego poprzez podstawienie danych liczbowych uzyskanych w wyniku obmiaru ilości odpadów. Takich niekwestionowanych obmiarów dokonał organ, a następnie podstawił do właściwego wzoru, by obliczyć wysokość kary. Wobec czego okoliczności powołane przez skarżącego w zakresie braku stwierdzenia spowodowania zagrożenia dla życia i zdrowia, jak i środowiska, nie mogą być uwzględnione przy ustalania wysokości niniejszej kary.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organy obu instancji poprawnie ustaliły stan faktyczny sprawy niniejszej i zastosowały do niego normy prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy jest niewątpliwie kompletny i został poddany rzetelnej ocenie ze strony organów administracyjnych dokonanej z poszanowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wyniki tychże ustaleń przedstawiono w motywach decyzji sporządzonych z uwzględnieniem zasad określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że w świetle poczynionych wyżej rozważań sformułowane w skardze zarzuty należało ocenić jako niezasadne. Sąd z urzędu nie dostrzegł innych naruszeń prawa.
Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.