IV SA/WA 1228/21

IV SA/Wa 1228/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III OSK 1084/22 - Wyrok NSA z 2025-07-03
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1219
art 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1-4, art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i c
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 2016 poz 23
art 7,77,80,138§ 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
[...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "odwołująca się", "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2021 r. utrzymując w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2016 r. wymierzającą skarżącej karę pieniężną w wysokości 192 677 złotych za odprowadzanie w 2013 r. do środowiska ścieków z oczyszczalni z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2013 r., sprostowaną postanowieniem z [...] lipca 2013 r. i ostateczną z dniem [...] lipca 2013 r., udzielił spółce pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie wód opadowych, basenowych i popłucznych do potoku bez nazwy dla potrzeb kompleksu rekreacyjno – wypoczynkowego w [...] (działka o numerze ewidencyjnym [...]) – pkt II. Pozwolenia udzielono do 31 maja 2023 r. – pkt III. Pozwolenia udzielono na warunkach, w których określono, że wskaźniki zanieczyszczeń w oczyszczonych ściekach nie przekroczą wartości dla: - temperatura - 35°C, odczyn pH - 6,5-9,0, zawiesina ogólna w okresie bezdeszczowym - 35 mg/dm3, zawiesina ogólna w okresie deszczowym - 100 mg/dm3, BZT5 - 25 mgO2/l, ChZTer - 125 mgO2/I, chlorki - 1000 mgCl/dm3, siarczany - 500 mgSO4/dm3, azot ogólny - 30 mgN/dm3, węglowodory ropopochodne - 15 mg/dm3, chlor wolny - 0,2 mg/dm3 – pkt IV.1. Określono obowiązek wykonania badań jakości ścieków wprowadzanych do potoku bez nazwy w km 1+125, w zakresie wskaźników określonych w punkcie IV.1 z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące – IV.5. W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., że w punkcie IV.1 zobowiązano stronę do nieprzekraczania w odprowadzanych ściekach do potoku bez nazwy określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 137, poz. 984, z późn. zm.)".
W dniach 13-31 maja 2016 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę w spółce udokumentowaną protokołem kontroli nr [...]. W jej wyniku ustalono, że w I roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego (tj. 30 lipca 2013-29 lipca 2014) wykonane zostały badania trzech próbek ścieków odprowadzanych do odbiornika (w dniach: 13 sierpnia 2013 r. i 15 października 2013 r. oraz 7 stycznia 2014 r.) na sześć próbek wymaganych. W badanych próbkach wystąpiły przekroczenia wartości dopuszczalnych w niektórych wskaźnikach. Dodatkowo na podstawie przedstawionych sprawozdań stwierdzono, że pomiary temperatury dokonywane były jednorazowo przy pobieraniu próbek ścieków do analiz, zatem nie były prowadzone odczyty w odstępach co najwyżej dwugodzinnych zgodnie z metodyką określoną w ww. rozporządzeniu - nie mogły zatem być uznane. Pismem z 12 lipca 2016 r. (data doręczenia 18 lipca 2016 r.) zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za przekroczenie warunków korzystania ze środowiska w roku 2013. Pismem z 21 lipca 2016 r. (data wpływu do WIOŚ 22 lipca 2016 r.) strona wniosła m.in. o odstąpienie od wymierzenia kary oraz o przedłużenie wyznaczonego 7-dniowego terminu na złożenie wyjaśnień o kolejne 14 dni, a także umożliwienie spółce przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Spółka przesłała pismem z 22 lipca 2016 r. (uzupełnienie do ww. pisma, w którym wyjaśniła, że przekroczenie dopuszczalnej wartości chloru wolnego w ściekach odpływających do odbiornika jest podyktowane koniecznością spełniania przez spółkę wymogów sanitarnych). Do pisma tego załączona została również tabela pomiarów temperatury wody termalnej zrzucanej do potoku, w której widnieją odczyty dokonywane z częstotliwością jeden raz w miesiącu. Biorąc pod uwagę konieczność wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w przedmiotowej sprawie, spółka została wezwana na rozprawę administracyjną. Rozprawa w przedmiotowej sprawie odbyła się 24 października 2016 r. Spółkę reprezentował pełnomocnik. Pełnomocnik podniósł, że kara nie będzie realizowała celu ustawodawcy, tj. ochrony środowiska, gdyż monitorowane wskaźniki temperatury nie wskazują na zanieczyszczania środowiska. Pełnomocnik podtrzymał również wszystkie wyjaśnienia przesłane w pismach z 21 lipca 2016 r. i z 22 lipca 2016 r., tj. że głównym składnikiem wytwarzanych przez spółkę ścieków jest woda termalna dostarczana przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej "[...]" S.A. odprowadzana z basenów. Ponadto co do zarzutu przekroczenia w 2013 r. dopuszczalnej ilości chloru wolnego wskazano, że organ winien mieć na względzie konieczność spełniania przez spółkę wymogów sanitarnych (woda wykorzystywana jest do napełniania 4 basenów i musi podlegać systematycznemu oczyszczaniu m.in. przez chlorowanie). Odnosząc się do powołanej argumentacji strony uznano, że wymierzenie kary administracyjnej za przekroczenie określonych w pozwoleniu warunków dotyczących m.in. stanu i składu ścieków zgodnie z art. 298 prawa ochrony środowiska jest obligatoryjne. Przepisy wskazują, że karze podlega każdy, kto narusza te warunki. Zgodnie z art. 305a tej ustawy przekroczenie warunków korzystania ze środowiska stwierdza się również w przypadku, jeśli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji. Pismem z 2 grudnia 2016 r. (doręczonym 6 grudnia 2016 r.) [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania i prawie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, dowodów, zgłoszonych żądań oraz zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz.U. z 2016 r., poz. 23) – dalej w skrócie: "k.p.a."]. Wszelkie uwagi i zastrzeżenia można było wnosić w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, ale strona nie skorzystała z przysługujących jej praw. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] grudnia 2016 r. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 192 677 złotych za odprowadzanie w 2013 r. do środowiska ścieków z oczyszczalni z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Od decyzji z [...] grudnia 2016 r. spółka wniosła odwołanie.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz odniósł się do zarzutów postawionych przez stronę w odwołaniu. I tak odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 298 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 305a Poś w zw. z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) poprzez wymierzenie kary za odprowadzanie w 2013 r. ścieków do środowiska z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym pomimo upływu 3 letniego okresu przedawnienia przywołał treść art. 298 oraz art. 299 ust.1 pkt 2 POŚ i wskazał, iż w przypadkach, o których mowa w ust. 1, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, uwzględniając zmiany stawek opłat i kar, o których mowa w art. 304, w okresie objętym karą. Zgodnie zaś z art. 305 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 Poś Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów wielkości emisji, jeżeli pomiary te nasuwają zastrzeżenia, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. Ponadto, zgodnie z art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i c Poś, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia to przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu, dla każdego z pomiarów, zostały przekroczone o 80% w przypadku składu ścieków oraz w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki kary w przypadku stanu ścieków. Przyznał że bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, że w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2013 r., która stała się ostateczna w dniu 30 lipca 2013 r., w punkcie IV.1) zostały ustalone najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach. Ponadto w punkcie IV.5) został nałożony obowiązek wykonywania badań jakości ścieków wprowadzanych do potoku bez nazwy w zakresie wskaźników określonych w punkcie IV. 1) z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące. Podniesiono, że przepis art. 305 ust. 4 Poś przewiduje, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym. Natomiast rok obowiązywania pozwolenia nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (jak ma to miejsce w niniejszej sytuacji), to: - należy dokonać oceny spełniania warunków pozwolenia w tych latach jego obowiązywania, których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara; - w przypadku naruszenia warunków pozwolenia w określonym roku jego obowiązywania należy ustalić wielkość naruszenia dla tego roku. Ponadto stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych stężeń wskaźników zanieczyszczeń, określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, we wszystkich wykonanych pomiarach. Niezasadny jest również zarzut dotyczący przedawnienia prawa do wymierzenia kary zgodnie art. 281 ust. 1 Poś, do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa [(Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, z późn. zm.) – dalej: "OP"], z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Zgodnie z art. 68 § 1 OP, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W tej sprawie okres poddany ocenie trwał od 30 lipca 2013 r. do 29 lipca 2014 r. Decyzja powinna być doręczona do dnia 31 grudnia 2017 r. a została doręczona 3 stycznia 2017 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189c Kpa w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Kpa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie analizy, czy w niniejszej sprawie występują okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary organ uznał go za bezzasadny, ponieważ ww. przepisy zostały wprowadzone w życie ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw [(Dz. U. z 2017 r. poz. 935) – dalej: "zm-Kpa"], a zgodnie z art. 16 tej ustawy stosuje się przepisy Kpa w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a- 96n zm-Kpa. W związku z powyższym nie mają one zastosowania w niniejszym postępowaniu, albowiem postępowanie organu I instancji w tej sprawie zostało wszczęte pismem z 12 lipca 2016 r. Organ przyznał racje skarżącej w kwestii dotyczącej niepełnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji co uczyniono w niniejszej decyzji zawierając w niej m.in. szczegółowe wyliczenie wysokości kary. Po przeanalizowaniu dokumentów dotyczących przeprowadzenia dowodu, które wskazała strona, na okoliczność wyeliminowania przez stronę zarzucanych jej naruszeń stwierdzonych podczas kontroli w 2016 r. Stwierdzono, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu. Stwierdzono jednak, że została błędnie ustalona ilość ścieków, na podstawie, której wymierzono karę pieniężną w zakresie składu ścieków. Zgodnie z zastosowanym wzorem określonym w § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2005 r. w objętym oceną zaskarżonej decyzji w okresie od 30 lipca 2013 r. do 29 lipca 2014 r. przy obliczaniu wysokości kary zamiast uwzględnić ilość ścieków odprowadzonych w tym okresie, uwzględniono ilość ścieków odprowadzoną od 30 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., ustaloną na podstawie ilości ścieków odprowadzonych w 2013 r. Wobec powyższego w niniejszej decyzji dokonano wyliczenia wysokości kary w zakresie składu ścieków, uwzględniając ilość ścieków odprowadzoną w okresie od 30 lipca 2013 r. do 29 lipca 2014 r. W rozpatrywanym okresie obowiązywania pozwoleń a, od dnia 30 lipca 2013 r. do 29 lipca 2014 r. wykonano 3 analizy jakości ścieków na 6 wymaganych. W związku z powyższym zgodnie z art 305a ust. 1 pkt 2 lit. a Poś, dla 3 wymaganych pomiarów, które nie zostały wykonane, przyjęto, że określona w pozwoleniu dopuszczalna wartość została przekroczona o 80%. Ponadto dla wskaźnika siarczany stwierdzono przekroczenie we wszystkich wykonanych pomiarach. Ustalono, że pomiary temperatury dokonywane były przez laboratorium akredytowane jednorazowo przy pobieraniu próbek do analiz, a zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2006 r. każda wartość temperatury zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby w odstępach co najwyżej dwugodzinnych nie może przekraczać najwyższej dopuszczalnej wartości określonej dla tego wskaźnika. W związku z powyższym pomiary te nie mogą być uznane, gdyż budzą zastrzeżenia. Organ odwoławczy stwierdził natomiast że została błędnie ustalona wysokość kary dla naruszenia stanu ścieków w zakresie temperatury. Zwrócił również uwagę na kwestię wykonywania badań wskaźnika chlor wolny, który został określony w pozwoleniu wodnoprawnym. Pomiary chloru wolnego i całkowitego powinny być wykonywane według metodyk referencyjnych określonych w rozporządzeniu z 2006 r., tj. wg PN-ISO 7393-1:1994 pomiar wskaźnika chlor wolny i całkowity może być dokonany w czasie nie dłuższym niż 5 minut po pobraniu próbki ścieków. Zgodnie z powyższym nie można ich stosować do pomiarów tego wskaźnika w próbce średniej dobowej proporcjonalnej do przepływu. W sytuacji takiej, wobec braku określenia zasad poboru próbki dla oznaczenia tego wskaźnika w aktach wykonawczych określających warunki jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie warunków szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, powinien to uczynić organ udzielający pozwolenia na odprowadzanie ścieków zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239 poz. 2019 z późn. zm.). W niniejszej sprawie Starosta tego nie uczynił, co uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia lub nie warunków pozwolenia w zakresie tego wskaźnika. Biorąc powyższe pod uwagę GIOŚ uznał, że analiza wyników tego wskaźnika pod kątem spełniania warunków pozwolenia jest bezpodstawna. Odnosząc się do kwestii ustalenia wielkości kary wskazano, że zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia z 2005 r., jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji, wymienionych w liczbie porządkowej 60-76 załącznika, to karę ustala się, przyjmując ilość tej substancji, której przekroczenie pociąga za sobą najwyższą karę. W niniejszej decyzji organ w zakresie składu ścieków, ze wskaźników wymienionych w liczbie porządkowej 60-76 załącznika, uwzględnił tylko wskaźnik siarczany, przekroczenie, którego pociąga za sobą najwyższą karę. Dalej organ stwierdził, że organ I instancji wadliwie określił ilość ścieków jakie winny być uwzględnione przy obliczaniu wymiaru kary pieniężnej, stąd wymierzył za wysoką karę w odniesieniu do składu ścieków. Następnie przedstawił wyliczenie dla relewantnych czynników, tj. siarczanów i węglowodorów ropopochodnych oraz dodatkowo prawidłowo uznał, iż nie było podstaw do wymierzenia kary za przekroczenia w zakresie chloru wolnego. Tak więc, prawidłowo wg. GIOŚ obliczona kara za skład ścieków powinna wynieść 123 024, 86 zł (a nie jak stwierdził WIOŚ 152 102, 49 zł). Jednocześnie GIOŚ wskazał, że w jego ocenie WIOS źle obliczył karę za stan ścieków, która to powinna być znacznie wyższa i wynosić 407 030,50 zł (a nie jak obliczył WIOS czyli 40 574,24 zł).
Co do zarzutu nierównego traktowania organ stwierdził, że porównywanie warunków posiadanego przez spółkę pozwolenia wodnoprawnego z zapisami pozwolenia innego podmiotu odprowadzającego nadmiar wód geotermalnych jest bezzasadne, ponieważ pozwolenie wodnoprawne, zgodnie z art 131 Pw 2001, zaznaczył, że zostało wydane na wniosek spółki. Jeżeli strona była niezadowolona z treści udzielonego jej pozwolenia, to mogła skorzystać z trybu odwołania od decyzji. Tymczasem strona nie podjęła takich działań, miała zatem obowiązek przestrzegania warunków w nim zawartych. Przedstawione przez stronę wyniki pomiarów temperatury nie mogły być uwzględnione w toczącym się postępowaniu ponieważ pomiary wykonane przez spółkę nie spełniają warunków prowadzenia pomiarów, o których mowa art. 147a p.o.s. Poś, zaś przedłożone sprawozdania z badań ścieków wykonane przez laboratorium akredytowane, zawierają jeden wynik pomiaru wskaźnika temperatura, a powinny zawierać 12 wyników, na podstawie których powinna być dokonana ocena, czy nie doszło do przekroczenia wartości dopuszczalnej tego wskaźnika określonej w ww. pozwoleniu.
"[...]" sp. z o.o. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniami:
1) przepisów prawa materialnego mającymi wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 305 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 z późn zm., dalej jako: p.o.ś.) w zw. z art. 305a ust. 1 pkt. 2 lit. a i c p.o.ś. w zw. z art. 298 ust 1 pkt 2 p.o.ś. w zw. z art. 299 ust 1 pkt 2 p.o.ś. w zw. z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. z 2005 r., nr 260, poz. 2177 - dalej jako: rozp. ws. stawek kar) oraz w zw. z pkt IV. 5 decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2013 r. - przez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie kary z przyjęciem, jako podstawy obliczeń podwyższonej o 80 % stawki odnoszącej się do naruszenia warunków pozwolenia w zakresie składu ścieków i maksymalnej kary za stan ścieków w związku z niewykonaniem wystarczającej liczby badań w 2014 r., podczas gdy okoliczność ta nie powinna wpływać na ewentualną wysokość kary wymierzanej za rok 2013, w którym to roku spółka wykonała wszystkie wymagane badania poprzez akredytowane laboratorium i wykonywała poprawnie badania temperatury ścieków,
- § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2006 r., poz. 137, nr 984 - dalej jako: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r.) - przez jego błędną wykładnię skutkującą dalej jego niezastosowaniem i uznaniem, że skarżąca dopuściła się niezgodnego z prawem przekroczenia zawartości chlorków i siarczanów w odprowadzanych ściekach, co w dalszej kolejności uzasadniało według organu wymierzenie kary, podczas gdy rozporządzenie odnosi się do wartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach i dopuszcza aby ścieki przemysłowe o zawartości sumy chlorków i siarczanów powyżej 1.500 mg/1, z wyłączeniem wskaźników określonych w Ip. 16 i 17 w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia mogły być wprowadzane do śródlądowych wód powierzchniowych płynących - jeżeli nie narusza to warunków określonych w § 3, a sumaryczna zawartość chlorków i siarczanów w tych wodach, wyliczona przy założeniu pełnego wymieszania, nie przekroczy 1 g/l, które to warunki zostały przez spółkę zrealizowane,
- art. 289 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. w zw. z art. 7 p.o.ś. w zw. z § 2 ust. 1 rozp. ws. stawek kar - przez niezastosowanie drugiego i trzeciego z wymienionych przepisów i wymierzenie kary bez rozpatrzenia czy zarzucane spółce naruszenia skutkowały jakąkolwiek szkodą dla środowiska, jak również przez wymierzenie kary pomimo udokumentowania przez skarżącą, że nie dopuściła się ona naruszeń w postaci przekroczenia wysokości temperatury ścieków i składu ścieków, a zatem organ wymierzył karę wbrew zasadzie ponoszenia odpowiedzialności jedynie przez podmioty, których działania mają negatywny wpływ na środowisko naturalne,
- pkt. IV. 4 i 5 decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2013 r. w zw. z art. 289 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. w zw. z art. art. 299 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. oraz art. 305 ust. 3 p.o.ś. w zw. pkt 61 załącznika nr 10 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. przez ich wadliwe zastosowanie i uznanie, iż strona dopuściła się naruszenia postanowień pozwolenia wodnoprawnego w zakresie badania temperatury ścieków, pomimo, że spółka przedstawiła badania (wykonane zarówno przez akredytowane laboratorium jak i badania własne) z których wynikało, że do przekroczeń temperatury nie dochodzi, a pomiary te dokonywane były zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym i przywołanym rozporządzeniem, zgodnie ze wskazaną w rozporządzeniu metodą,
- art. 298 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 305a p.o.ś. w zw. z art. 68 § 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 - dalej w skrócie: "o.p.") w zw. z art. 281 ust. 1 p.o.ś. - przez jego wadliwe zastosowanie i wymierzenie kary za odprowadzanie w 2013 r. ścieków do środowiska z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym pomimo upływu 3 letniego okresu przedawnienia; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo tego, że wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa, co skutkować winno jej uchyleniem, a to w szczególności z naruszeniem: - art. 7 p.o.ś. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej - przez wymierzenie kary nieproporcjonalnej i nieuwzględniającej zasady ponoszenia odpowiedzialności za zanieczyszczenia środowiska tylko przez podmioty, które to zanieczyszczenie powodują, a to wymierzenie kary pomimo tego, że: (a) temperatura odprowadzanych przez stronę ścieków nie naruszała postanowień uzyskanego przez nią pozwolenia wodnoprawnego, a jej badania przeprowadzane były metodą zgodną z prawem; (b) wymierzenie kary pomimo tego, że skład odprowadzanych przez stronę ścieków determinowany jest przez skład chemiczny wody termalnej pobieranej od Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej "[...]" S.A. z siedzibą w [...], a więc strona w tym zakresie nie przyczynia się do powstania zanieczyszczenia, w szczególności w odniesieniu do czynników - chlorków i siarczanów; (c) wymierzenie kary za przekroczenia w zakresie czynnika - węglowodory ropopochodne, pomimo tego, że badania ścieków przeprowadzone przez akredytowane laboratorium nie wykazały w 2013 r. naruszeń dopuszczalnych poziomów w tym zakresie; (d) wymierzenie kary bez rozpatrzenia, czy na skutek działalności skarżącej doszło do zanieczyszczenia środowiska; - art. 7 w zw. z art. 80 i art. 81 k.p.a. przejawiającym się w dowolności oceny dowodów, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej poprzez wadliwą ocenę przejawiającą się w: (a) uznaniu, że strona nie zrealizowała obowiązku pomiaru temperatury ścieków, podczas gdy w 2013 r. temperatura ta podlegała stałemu monitoringowi na dowód czego przedstawiono comiesięczne zestawienie odczytów oraz dwa sprawozdania z badań wykonane w 2013 r. przez certyfikowane laboratorium; (b) pominięciu faktu, że ścieki odprowadzane przez spółkę składają się zasadniczo z wód termalnych jakimi wypełniane są niecki basenowe obiektu o szczególnym składzie chemicznym i właściwościach, których skład determinowany jest bezpośrednio przez skład chemiczny wody pobieranej od Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej "[...]" S.A. z siedzibą w [...]; (c) uwzględnieniu przez organ okoliczności nie mających znaczenia dla niniejszej sprawy, tj. niewystarczającej w ocenie organu liczby badań ścieków w 2014 r., podczas gdy winien brać pod uwagę jedynie rok 2013, w którym w ocenie strony przeprowadzono wszystkie wymagane badania; - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. - przez niepełne uzasadnienie decyzji, które zasadniczo ogranicza stronie możliwość weryfikacji jej poprawności, w tym w szczególności brak rozważenia czy zarzucane spółce naruszenia skutkowały szkodą dla środowiska, który to element w świetle art. 7 p.o.ś oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, stanowić winien obligatoryjny element wydanej decyzji; - art. 68 o.p. w zw. z art. 281 ust. 1 p.o.ś. - poprzez wydanie decyzji pomimo upływu terminu przedawnienia; b) art. 189c w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 189b w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2 , art. 305 ust. 1-4, art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i c, ust. 2 oraz w zw. z art. 340 i art. 351 p.o.ś. - przez zaniechanie zastosowania przepisów k.p.a. regulujących zasady odstąpienia od wymiaru kary, w sytuacji gdy przepis ten statuuje obligatoryjne podstawy do odstąpienia przez organ od nałożenia sankcji na stronę w skutek czego organ II instancji błędnie nie podjął decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji i odstąpieniu od wymierzenia kary, pomimo, że organ I instancji wymierzył już uprzednio karę za wadliwe w jego ocenie dokonywanie pomiarów temperatury jak również za przekroczenia w zakresie współczynnika siarczany oraz brak realizacji części pomiarów w roku kalendarzowym, co zobowiązywało do odstąpienia od ponownego karania za to samo po raz kolejny, tym razem w formie administracyjnej kary pieniężnej; c) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 298 ust. 1 pkt 2 p.o.ś w zw. art. 139 k.p.a. - przez uznanie, że w sytuacji w której organ II instancji stwierdził naruszenia przepisów, które winny skutkować obniżeniem wymiaru kary za skład ścieków i jednocześnie takie które winny skutkować podwyższeniem wymiaru kary w zakresie stanu ścieków, to z uwagi na zakaz reformationis in peius zobowiązany jest on wyłącznie do utrzymania decyzji w mocy, podczas gdy w zakresie w jakim organ II instancji ustalił, że kara za stan ścieków wymierzona została w złej wysokości zakaz reformationis in peius stoi jedynie na przeszkodzie zmiany decyzji na niekorzyść, jednak w tym zakresie w jakim zmiana jest korzystna dla strony organ winien uchylić zaskarżoną decyzję i stosownie obniżyć wysokość kary . W motywach skargi przedstawiono argumentację mającą przemawiać za zasadnością postawionych zarzutów i sformułowanego wniosku.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, twierdząc że zarzuty skargi są bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej w skrócie: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2021 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym pod względem zgodności z prawem decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wymierzająca skarżącej administracyjną karę pieniężną została wydana na podstawie art. 545 ust. 3a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624, z późn. zm.), art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 - 4, art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i c oraz ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [(Dz. U. z 2020 r., poz. 1219, z późn. zm.) - dalej w skrócie: "p.o.ś."]. W zakresie wykazanej podstawy prawa materialnego zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310, z późn. zm.), która na mocy art. 493 pkt 27 uchyliła art. 298 ust. 1 pkt 2, na mocy art. 493 pkt 30 uchyliła art. 305a ust. 1 pkt 2, na mocy art. 493 pkt 37 uchyliła art. 314 i na mocy art. 493 pkt 34 uchyliła art. 310 ustawy Prawo ochrony środowiska. Niemniej zgodnie art. 545 ust. 3d ww. ustawy Prawo wodne, który został dodany ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 710) i wszedł w życie 12 kwietnia 2018 r. z mocą od 1 stycznia 2018 r. - w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanej ustawy wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza, na podstawie przepisów dotychczasowych, administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, za przekroczenie określonych w pozwoleniach wodnoprawnych oraz pozwoleniach zintegrowanych warunków, dotyczących ilości pobranej wody oraz ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, które wystąpiło do dnia 31 grudnia 2017 r.
Administracyjne kary pieniężne, zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 p.o.ś., warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. Stosownie zaś do art. 299 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. Przy czym zgodnie z art. 305 ust. 1 - wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 1, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji i pkt 2, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 147a; ust. 2 – wojewódzki inspektor ochrony środowiska może nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów wielkości emisji, jeżeli pomiary te nasuwają zastrzeżenia; ust. 3 pkt 3 – wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia, jeżeli w szczególności nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analizy nie są miarodajne dla ustalania wielkości emisji.; ust. 4 – w przypadkach, o których mowa w ust. 1, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, [...]. Jeżeli podmiot korzystający ze środowiska – w myśl art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. c i ust. 2 p.o.ś. - nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, dla każdego z pomiarów, o których mowa w zdaniu wstępnym, zostały przekroczone o 80 % - w przypadku składu ścieków i przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie są spełnione warunki prowadzenia pomiarów, o których mowa w art. 147a, w tym pobierania próbek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2016 r. (sygn. akt II OSK 579/15) podkreślił, że "przepis art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska służy skonstruowaniu sankcji wymierzanej nie z powodu rzeczywistego przekroczenia warunków korzystania ze środowiska, ale z powodu nieprzeprowadzenia wymaganych pomiarów wielkości emisji." Stosownie zatem do treści art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, przyjmuje się że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu zostały przekroczone o 80% - w przypadku składu ścieków, co z kolei jest podstawą do wymierzenia kary za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub ziemi, w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kary za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub ziemi. Związana z brakiem pomiarów kara ma za zadanie zapewnienie należytej ochrony środowiska naturalnego. W obronie środowiska naturalnego należy przyjąć, że odstąpienie od prowadzenia pomiarów jest jednoznaczne z przekroczeniem norm. Kwestia ta nie budzi kontrowersji w orzecznictwie, na co wskazuje treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego np.: z dnia 28 czerwca 2011r. sygn. akt II OSK 1126/10 - LEX 950521, dnia 17 listopada 2011r., sygn. akt II OSK 1628/10 - LEX 1251838, dnia 6 marca 2013r. sygn akt II OSK 2319/11 - LEX 1559568, dnia 27 stycznia 2015r. sygn. akt II OSK 1530/13, dnia 13 marca 2014r. sygn. akt II OSK 2512/12). Z treści wskazanego wyżej przepisu Prawa ochrony środowiska oraz § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi [(Dz.U. Nr 260, poz. 2177 z późn. zm.) - dalej jako: "rozporządzenie z 2005 r."], wynika, że brak przeprowadzenia pomiaru jakości odprowadzanych ścieków winien być utożsamiany z próbą niespełniającą wymagań. Nadto, w wyroku z 13 kwietnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 156/11, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził zdecydowane stanowisko, które Sąd orzekający w sprawie podziela, że § 9 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar nie ma znaczenia dla wykładni art. 305a ust. 1 p.o.ś. W art. 305a ust. 1 określone zostały zasady, w oparciu o które dokonuje się ustalenia wielkości naruszenia warunków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, zaś § 9 ust. 4 rozporządzenia wprowadza wzór arytmetyczny, na podstawie którego określana jest wysokość kary.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że pozwolenie wodnoprawne jakie posiada skarżąca zostało wydane [...] lipca 2013 r. W pozwoleniu określono, że wskaźniki zanieczyszczeń w oczyszczonych ściekach nie będą przekraczać następujących wartości: temperatura - 35°C, odczyn pH - 6,5-9.0, zawiesina ogólna w okresie bezdeszczowym - 35 mg/dm3, zawiesina ogólna w okresie deszczowym - 100 mg/dm3, ChZTer-125 mg O2/dm3, BZT5 - 25 mg O2/l, chlorki - 1000 mg Cl/dm3, siarczany - 500 mg SO4/dm3, azot ogólny - 30 mg N/dm3, węglowodory ropopochodne - 15 mg/dm3, chlor wolny - 0,2 mg/dm3. Termin obowiązywania pozwolenia określono do 31 maja 2023 r. Zobowiązano skarżącą do wykonywania badań jakości odprowadzanych ścieków w zakresie ww. wskaźników, określonych w punkcie IV.1 decyzji z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące (punkt IV.5 pozwolenia). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w punkcie IV.1 zobowiązano skarżącą do nieprzekraczania w odprowadzanych ściekach do potoku bez nazwy wskaźników określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzeniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego [(Dz.U. Nr 137, poz. 984, z późn. zm.) – dalej jako: "rozporządzenie z 2006 r."]. Z ustaleń organu odwoławczego dokonanych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym m. in. z protokołu kontroli nr [...] przeprowadzonej w okresie od 13-31 maja 2016 r., a oceniającej m.in. okres od 30 lipca 2013 r. do 29 lipca 2014 r., tj. I rok obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego (podpisanego 31 maja 2019 r. przez kierownika obiektu bez jakichkolwiek zastrzeżeń) oraz sprawozdań z badań wynika, że w 2013 r. na 3 wymaganych próbek wykonano 2, tj. 13 sierpnia 2013 r. i 15 października 2013 r., zaś w roku kolejnym wykonano także 2 na 3 wymagane do końca okresu kontroli. Oznacza to, że skarżąca nie wywiązała się z warunku nałożonego omówionym pozwoleniem. Doszło też do przekroczenia dopuszczalnych stężeń wskaźników zanieczyszczeń, określonych w tym pozwoleniu. Nadto przedstawione przez skarżącą wyniki pomiarów temperatur nasuwały zastrzeżenia, bo były dokonywane jednorazowo przy pobieraniu próbek do analiz. Pomiary temperatury były prowadzone więc niezgodnie z rozporządzeniem z 2006 r. Każda bowiem wartość temperatury zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby w odstępach co najwyżej dwugodzinnych nie może przekraczać najwyższej dopuszczalnej wartości określonej dla tego wskaźnika (§ 8 ust. 1 pkt 3). Ścieki przemysłowe spełniają wymagane warunki, jeżeli każda wartość temperatury zmierzona w okresie doby w odstępach nie większych niż dwie godziny nie przekracza wartości dopuszczalnej. Tymczasem ze sprawozdań z badań wynika, że pomiar temperatury wykonywany był jednorazowo przy pobieraniu próbek ścieków do analizy. W tej sytuacji, jako budzące zastrzeżenia, nie mogły być uwzględnione. W świetle powyższego Sąd podzielił stanowisko organu, że wskazanie w art. 305a ust. 1 pkt 2 lit a i c ustawy, jakie wartości przekroczenia należy przyjąć do obliczenia należnej kary pieniężnej nie powoduje, że przestaje mieć zastosowanie § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (dalej jako: "rozporządzenie z 2005 r."). Przyjęta w art. 305a ust. 1 pkt 2 skala przekroczenia w stosunku do dopuszczalnych wielkości zastępuje pomiar, którego strona nie wykonała, co miało miejsce w sprawie. Z art. 305a p.o.ś. wylicza się wielkość przekroczenia, która jest podstawiana do wzoru określonego w § 9 ust. 4 rozporządzenia. Wzór określony w § 9 ust. 4 rozporządzenia stosuje się w przypadku obliczania kary za przekroczenia w dopuszczalnym poziomie emisji ścieków do wód lub do ziemi, gdy wykonane przez podmiot posiadający pozwolenie wodnoprawne wymagane pomiary wykazały przekroczenie, jak i w przypadku braku wymaganych pomiarów. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że z treści art. 305a ust. 1 pkt 2 oraz § 9 ust. 4 rozporządzenia wynika że brak przeprowadzenia pomiaru winien być utożsamiany z próbą niespełniającą wymagań.
Ponadto przepis art. 305a p.o.ś. zgodnie z wolą ustawodawcy jest podstawą swego rodzaju niewzruszalnego domniemania faktycznego. Ustalony w oparciu o to domniemanie fakt (przekroczenie warunków korzystania ze środowiska o ściśle określoną wartość) może być następnie podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a p.o.ś. Jest zatem w istocie elementem (razem z art. 298 powołanej ustawy) sankcji administracyjnej wymierzanej z powodu nieprowadzenia przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganych pomiarów wielkości emisji (wyroki NSA z 27.01.2015 r. sygn. akt II OSK 1530/13 oraz z 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 33/18). W związku z powyższym nie ma znaczenia dla sprawy, czy doszło do zanieczyszczenia środowiska (na marginesie tylko można wskazać, że w tej sprawie doszło do zanieczyszczenia, albowiem w wykonanych przez skarżącą 3 pomiarach wystąpiły rzeczywiste przekroczenia we wskaźniku siarczany.
Dalej w kontekście kolejnego zarzutu skargi należy powtórzyć za organem odwoławczym, że w postępowaniu mogły być uwzględnione warunki, które zostały określone w treści pozwolenia obowiązującego w okresie analizowanym w tej sprawie. Pozwolenie to nie zawierało warunku dopuszczającego wprowadzanie ścieków przemysłowych o zawartości sumy chlorków i siarczanów powyżej 1500 mg/l do śródlądowych wód powierzchniowych płynących. Punkt ten został dodany w decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2017 r. (zmieniającej pozwolenie wodnoprawne z 9 lipca 2013 r ), ale pozostał on bez wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Po pierwsze dokonana zmiana nie obowiązywała w analizowanym w sprawie okresie obowiązywania pozwolenia, a po drugie Starosta [...] dodając ten punkt jako IV.8 nie usunął z punktu IV. 1 pozwolenia warunków dopuszczalnych ustalonych indywidualnie dla siarczanów = 500 mg/l oraz chlorków = 1000 mg/l. Niezależnie od powyższego należy mieć na uwadze, że § 17 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r. nie odnosi się do zawartości zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach ale stanu wód powstałego na skutek wprowadzania ścieków do tych wód. Pozwolenie z 2013 r. nie uzależnia również stanu i składu odprowadzanych ścieków od stanu i składu pobieranej wody termalnej.
Pozwolenie wodnoprawne, zgodnie z art. 131 Prawa wodnego z 2001r., zostało wydane na wniosek skarżącej. Jeżeli była ona była niezadowolona z treści udzielonego jej pozwolenia i wiedziała na etapie składania wniosku o wydanie pozwolenia (na podstawie danych i informacji przedstawianych w operacie wodnoprawnym), że nie będzie w stanie zapewnić ustalonych w pozwoleniu dopuszczalnych norm, to mogła wnioskować o inne warunki dla odprowadzanych ścieków lub skorzystać z trybu odwołania od decyzji. Strona nie podjęła takich działań, miała zatem obowiązek przestrzegania warunków zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Sąd nie uwzględnił również zarzutu dotyczącego art. 298 ust. 1 w zw. z art. 305 a p.o.ś. w zw. z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczącego wymierzenia kary za odprowadzenie ścieków do środowiska pomimo 3 letniego okresu przedawnienia. W tym względzie trzeba podkreślić, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 281 ust. 1 p.o.ś.). I tutaj mając na względzie brzmienie art. 68 § 1 o.p. należy zauważyć, że obowiązek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie warunków odprowadzania ścieków ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca zobowiązanie zostanie doręczona po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek stanowiący podstawę naliczenia kary. Bieg przedawnienia prawa organu do wydania decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną należy odnosić do każdego okresu oceny (wyroki NSA z 2.12.2019 r. II OSK 3325/17, 8.05.2019 r. II OSK 1622/17 i 29.01.2019 r. II OSK 505/17). W niniejszej sprawie, stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej należało stwierdzić, że obowiązek podatkowy powstał w momencie, w którym wystąpiło naruszenie warunków pozwolenia za rok 2013, czyli po dniu 29 lipca 2014r., tj. gdy zakończył się okres biegu pozwolenia i gdy możliwe było dokonanie oceny spełniania warunków pozwolenia w tym okresie (czyli od 30 lipca 2013 r. do dnia 29 lipca 2014 r.), którego część wchodzi w rok kalendarzowy, za który wymierzono karę. W związku z tym, że przepis nakazuje ustalenie zobowiązania podatkowego w trybie postępowania zakończonego decyzją, to zgodnie z cytowanym powyżej art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja ustalająca zobowiązanie za rok 2013 powinna być doręczona w ciągu trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (w którym było możliwe stwierdzenie naruszenia). Skoro obowiązek podatkowy powstał w roku 2014, to licząc od końca tego roku, prawo organu I instancji do wydania i doręczenia decyzji ustalającej karę za rok 2013 przedawniało się z dniem 31 grudnia 2017 r. Z akt sprawy wynika, że decyzja ustalająca karę za rok 2013 została skarżącej doręczona 3 stycznia 2017 r., czyli przed upływem 3 lat od momentu powstania obowiązku podatkowego. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe za rok 2013 ustalone zaskarżoną decyzją nie przedawniło się. Takie stanowisko, odnośnie ustalania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostało zaprezentowane na przykład w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1421/13) i z 25 lutego 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2899/13).
Słusznie też przyjął organ, że w odniesieniu do zarzutu uwzględnienia przy naliczaniu kary za 2013 r. pomiarów, które powinny być wykonane w 2014 r. przy obliczaniu wielkości kary, jeśli rok objęty kontrolą nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, to należy wymierzyć karę dla danego roku kalendarzowego, przyjmując tylko te części roku, które wchodzą w dany rok kalendarzowy (pod. NSA z: 22.04.2015 r., sygn. akt II OSK 2241/13; 13.03.2016 r., sygn. akt II OSK 1872/14 ). W tej sprawie wzięto pod uwagę podczas pierwszej kontroli 2 próbki z 2013 r i jedną z 2014 r., w których na marginesie trzeba dodać, że stwierdzono przekroczenie norm w 2 wskaźnikach. Jeśli podmiot w pozwoleniu zobowiązany był do pobierania próbek raz na dwa miesiące, czyli sześć rocznie, a pozwolenie było wydane w połowie roku, jak w kontrolowanym przypadku, to bierze się pod ocenę próbki wchodzące do końca 2013 r. Przyjmując jako pierwszą próbkę wykonaną 15 sierpnia 2013 r., to zgodnie z pozwoleniem powinno być w sumie 3, trzecia próbka powinna być w pobrana w grudniu 2013 r., a były 2. Zaś w kolejnym roku 4, o ile nie wystąpiły przekroczenia, a przedstawiono 1, gdyż podczas pierwszej kontroli stwierdzono przekroczenia norm w 2 wskaźnikach. Dla wymiaru kary za rok kalendarzowy 2013 przyjęto tylko tą część wielkości naruszenia, która miała miejsce w 2013 r., tj. w okresie od 30 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (155 dni), w którym wprowadzono do wód z naruszeniem wymaganych warunków. W ocenie Sądu nie można również zarzucić organowi odwoławczemu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie błędnego ustalenia okoliczności faktycznych, a w konsekwencji uznania, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.). Z uwagi bowiem na wszczęcie postępowanie w sprawie 12 lipca 2016 r. zastosowania nie mogły znaleźć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – Działu IVA zatytułowanego "Administracyjne kary pieniężne" (art. 189a – art. 189k k.p.a.), albowiem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw [(Dz. U. z 2017 r. poz. 935) – dalej: "zm-Kpa"], do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy Kpa w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n nowelizacji K.p.a.
Zarzut podwójnego ukarania (grzywna i administracyjna kara pieniężna) za ten sam czyn jest również chybiony, na co wskazuje m.in. treść uchwały z 17 grudnia 2014r., sygn. akt. II OPS 1/14, podjętej w składzie 7 sędziów NSA, zgodnie z którą reguła ne bis in idem nie znajduje zastosowania w przypadkach, kiedy dwie formy karne wymierzane są na podstawie ww. przepisów, albowiem przepis wynikający z art. 340 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. przewiduje odpowiedzialność karną w formie "grzywny" za popełnione przez podmiot wykroczenie, w odróżnieniu od odpowiedzialności administracyjnej w formie "kary pieniężnej", którą reguluje art. 305a ust. 1 i 2 w zw. z art. 298 ust. 1 i art. 299 ust. 1 oraz art. 305 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. W ocenie Sądu, sprawa została przez organ wyjaśniona w sposób wyczerpujący i wszechstronny, a zatem kwalifikujący się do ostatecznego rozstrzygnięcia. Zgromadzone dowody wchodzące w zakres materiału dowodowego sprawy zostały przez organ właściwie ocenione i na ich podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. W rezultacie doszedł do trafnej konkluzji co do konieczności wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, stosując właściwe przepisy prawa materialnego z zakresu ustawy Prawo ochrony środowiska. Odzwierciedleniem prawidłowo dokonanych przez organ ocen, tak faktycznej jak i prawnej, jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji, odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a., w tym realizujące zasadę przekonania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Dokonanie też przez organ odwoławczy weryfikacji decyzji organu I instancji w zakresie wymiaru kary, po tym i trafnego uznania organu, co niemożności wydania decyzji na niekorzyść strony, zgodnie z art. 139 k.p.a. W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem legalności, Sąd nie stwierdził wydania jej ze wskazanymi w skardze zarzutami dotyczącymi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Wobec wykazania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie doszło do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.