IV SA/Wa 1219/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2011-11-24
NSAinneWysokawsa
rybołówstwopołowy dorszykara pieniężnaprawo UErozporządzenie KEkwota połowowazakaz połowówadministracja morskakontrola połowów

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi kapitana statku rybackiego na kary pieniężne nałożone za połowy dorszy podczas obowiązywania zakazu UE.

Skarżący, kapitan statku rybackiego A.B., kwestionował kary pieniężne nałożone za prowadzenie połowów dorszy w okresie obowiązywania zakazu wprowadzonego rozporządzeniem Komisji Europejskiej z powodu wyczerpania kwoty połowowej przyznanej Polsce. Sąd uznał, że rozporządzenie UE jest bezpośrednio skuteczne i zakaz połowów był wiążący, a kary zostały wymierzone prawidłowo na podstawie przepisów krajowych i unijnych. Argumenty skarżącego dotyczące niewyczerpania kwoty, wadliwości zezwolenia czy naruszenia zasady reformationis in peius zostały odrzucone.

Sprawa dotyczyła skarg A.B. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które utrzymały w mocy kary pieniężne nałożone za prowadzenie połowów dorszy w Morzu Bałtyckim w okresie od 11 lipca do 31 grudnia 2007 r., kiedy obowiązywał zakaz połowów wprowadzony rozporządzeniem Komisji (WE) nr 804/2007 z powodu wyczerpania kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r. Skarżący podnosił szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów K.p.a., błędne ustalenie stanu faktycznego, zastosowanie niewłaściwych przepisów prawa materialnego oraz naruszenie zasady reformationis in peius. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po połączeniu pięciu spraw, oddalił skargi. Sąd podkreślił, że rozporządzenia UE są bezpośrednio skuteczne w polskim porządku prawnym i zakaz połowu był wiążący. Uznano, że wyczerpanie kwoty połowowej zostało prawidłowo ustalone przez Komisję Europejską, a kary zostały wymierzone zgodnie z prawem. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące nieważności zezwolenia połowowego, braku wyczerpania kwoty oraz naruszenia zasady zakazu reformationis in peius, wskazując na specyfikę postępowania po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, kara jest zasadna, ponieważ rozporządzenie UE wprowadzające zakaz jest bezpośrednio skuteczne, a wyczerpanie kwoty połowowej zostało ustalone przez Komisję Europejską.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozporządzenia UE są bezpośrednio skuteczne w polskim porządku prawnym i zakaz połowu był wiążący. Fakt wyczerpania kwoty połowowej został ustalony przez Komisję Europejską na podstawie danych kontrolnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.o.r. art. 63 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o rybołówstwie

Podstawa do wymierzenia kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie.

rozp. MRiRW ws. kar art. 3 § pkt 20

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie

Podstawa do wymierzenia kary za prowadzenie połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana.

Rozp. KE 804/2007 art. 2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 804/2007

Ustanawia zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim przez statki pływające pod banderą Polski w związku z wyczerpaniem kwoty połowowej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy sąd nie stwierdzi naruszenia prawa.

Pomocnicze

Rozp. Rady 2371/2002 art. 26 § ust. 4

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002

Podstawa dla uprawnień Komisji Europejskiej do ustalania wielkości dopuszczalnych połowów i wprowadzania zakazu połowowej w przypadku wyczerpania kwoty.

k.p.a. art. 7 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (reformationis in peius).

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu także z urzędu.

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 2 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada pierwszeństwa norm umów międzynarodowych i norm stanowionych na ich podstawie.

TFEU art. 288

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Reguluje bezpośrednią skuteczność rozporządzeń UE.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozporządzenie UE nr 804/2007 jest bezpośrednio skuteczne i wprowadza wiążący zakaz połowów. Wyczerpanie kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r. zostało prawidłowo ustalone przez Komisję Europejską. Kary pieniężne zostały wymierzone prawidłowo na podstawie przepisów krajowych i unijnych. Zezwolenie połowowe nie uprawnia do połowów wbrew zakazowi UE. Wymierzenie kary za każdy odrębny rejs jest racjonalne i zgodne z prawem. Zasada reformationis in peius nie ma zastosowania w przypadku uchylenia decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. przez niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego (niewyczerpanie kwoty połowowej). Naruszenie art. 16 k.p.a. przez nieuwzględnienie, że połów dokonany był na podstawie niewyeliminowanej decyzji administracyjnej (zezwolenia połowowego). Naruszenie prawa materialnego (art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 rozporządzenia) przez zastosowanie przepisów, gdy nie zaistniała przesłanka odpowiedzialności. Naruszenie § 3 pkt 20 rozporządzenia przez wymierzenie kary za jeden połów, gdy przepis przewiduje sankcję za prowadzenie połowów. Naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. przez dowolne kryteria wymiaru kary i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w zakresie sytuacji majątkowej. Naruszenie art. 139 k.p.a. (reformationis in peius) przez wymierzenie wyższej kary po ponownym rozpoznaniu sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Ustanowienie zakazu połowu przez upoważniony do tego organ Unii Europejskiej nie prowadzi do uszczuplenia praw nabytych. Wskazana zasada (o konieczności uwzględnienia zakazu) wynika z mocy prawa, nie jest zaś kreowana w wyniku stosownego rozstrzygnięcia administracyjnego w sprawie indywidualnej. Rozwiązanie takie, jako faktycznie ograniczające zasadę bezpośredniej skuteczności rozporządzeń, pozostawałoby w sprzeczności z porządkiem prawnym Unii Europejskiej i musiałoby zostać pominięte przy dokonywaniu wykładni regulacji.

Skład orzekający

Tomasz Wykowski

przewodniczący

Agnieszka Łąpieś-Rosińska

sprawozdawca

Anna Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie bezpośredniej skuteczności rozporządzeń UE w polskim porządku prawnym, zasady stosowania prawa UE w sprawach rybołówstwa, interpretacja zakazu połowów w przypadku wyczerpania kwot, a także zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście zasady reformationis in peius."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii rybołówstwa i prawa UE, ale zasady interpretacji prawa wspólnotowego i procedury administracyjnej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem krajowym a unijnym oraz konsekwencje naruszenia przepisów UE w specyficznej branży. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rybołówstwie.

Kapitan statku rybackiego przegrał walkę o połowy dorszy z prawem UE – sąd potwierdza bezpośrednią skuteczność zakazów.

Dane finansowe

WPS: 50 000 PLN

Sektor

rybołówstwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1219/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Anna Szymańska
Tomasz Wykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Sygn. powiązane
II GSK 445/12 - Wyrok NSA z 2013-05-29
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skarg A. B. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargi -
Uzasadnienie
Zaskarżone przez A.B. decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r.:
1) nr [...] (sprawa zarejestrowana pod sygn. IV SA/Wa 1219/11),
2) nr [...] (sprawa zarejestrowana pod sygn. IV SA/Wa 1220/11),
3) nr [...] (sprawa zarejestrowana pod sygn. IV SA/Wa 1221/11),
4) nr [...] (sprawa zarejestrowana pod sygn. IV SA/Wa 1222/11),
5) nr [...] (sprawa zarejestrowana pod sygn. IV SA/Wa 1223/11),
zostały wydana w wyniku ponownego rozpoznania w postępowaniu administracyjnym sprawy o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie przez A.B. ukierunkowanych połowów dorszy podczas obowiązywania zakazu połowu tego gatunku.
Minister orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w S. decyzjami z dnia [...] stycznia 2009 r. (znak: [...],[...],[...],[...],[...]) wymierzył A.B. kary w wysokości odpowiednio: 2 100 zł., 7.600 zł., 5 500 zł., 4 200 zł. oraz 3 800 zł za naruszenie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim przez statki pływające pod banderą Polski (Dz. U.UE L 180 z dnia 10 lipca 2007 r.), na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) i § 3 pkt 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76, poz. 671), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wysokości kar.
Organ ustalił bowiem, że A.B. jako kapitan statku rybackiego [...] w dniach [...],[...],[...] , [...]-[...] oraz [...] października 2009 r. prowadził połów dorsza (złowił i przywiózł do portu 3132 kg dorszy w relacji pełnej) w Morzu Bałtyckim, pomimo obowiązywania w tym okresie (tj. od 11 lipca do 31 grudnia 2007r.) zakazu połowu w związku z wyczerpaniem kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzjami z dnia [...] października 2009 r. (znak: [...],[...],[...],[...],[...]), wydanymi na skutek odwołania skarżącego, uchylił w całości decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] stycznia 2009 r. i przekazał sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.). Organ odwoławczy uwzględniając odwołanie zakwestionował podstawę prawną tych rozstrzygnięć. Uznał, że kary powinny być wymierzone na podstawie § 3 pkt 20 rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie (tj. za prowadzenie połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana), nie zaś na podstawie § 3 pkt 38 tego aktu prawnego.
Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w G., mając na uwadze ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, decyzjami z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...]oraz znak: [...], wymierzył A.B. kary pieniężne w wysokości po 10 000 zł (łącznie 50 000 zł.), na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) i § 3 pkt 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76, poz. 671). Kary te są znacząco wyższe od kar wymierzonych poprzednio w tych sprawach (poprzednio organ wymierzył kary w łącznej wysokości 23 200 zł.)
Ponownie badając sprawę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu pierwszej instancji (decyzje z dnia [...] maja 2011 r.:nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]).
Minister uznał - odnosząc się tym samym do zarzutów złożonego odwołania - za niezasadny zarzut strony wskazujący na naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż organ pierwszej instancji trafnie określił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie, tj. prowadzenie połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską. Fakt ten został potwierdzony w dzienniku połowowym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 16 k.p.a. poprzez fakt, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - specjalne zezwolenie połowowe nie została w wyniku wydania przez KE rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 wyeliminowana z obrotu prawnego, organ wskazał, iż decyzja ta nie musiała zostać wyeliminowana, gdyż nastąpiła częściowa utrata z mocy prawa uprawnień w niej określonych, właśnie wskutek zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007. Uprawnienia w zakresie kwoty połowowej dorszy, określone w tym zezwoleniu wygasały po wyłowieniu ogólnej kwoty połowowej dorszy przyznanej Polsce.
Organ wskazał ponadto, że zakaz prowadzenia połowów dorszy podyktowany był znacznym przekroczeniem przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej dorszy jaka została przyznana Polsce w 2007 r. W preambule rozporządzenia
Nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i w związku z tym wielkości dopuszczalne uznaje się za wyczerpane.
Minister podkreślił także, że z danych pochodzących z Europejskiego Systemu Wymiany Danych (FIDES III) wynika, że przyznana kwota połowowa dorsza na obszarze 25-32 Morza Bałtyckiego została wykorzystana w 162,5 % przez polskie statki rybackie, co oznacza, iż została wyłowiona kwota dorsza przyznana na cały obszar Morza Bałtyckiego.
Przywołując stanowisko wyrażone w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt U 6/08 Minister wskazał, iż zakaz połowu dorsza został ustanowiony przez Komisję Europejską na podstawie informacji uzyskanych od inspektorów, którzy podczas kontroli ustalili, że połowy dorsza dokonywane przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone KE przez Polskę. Komisja Europejska z własnej inicjatywy określiła, że z dniem wejścia w życie rozporządzenia KE z dnia 9 lipca 2007 r. tj. od 11 lipca 2007 r., do 31 grudnia 2007 r. obowiązuje zakaz połowu, przechowywania, przeładunku lub wyładunku dorsza przez statki pływające pod polską banderą.
Dalej Minister – wskazując na treść Konstytucji RP oraz art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej – podniósł, iż rozporządzenie Komisji (WE) nr 804/2007, co wynika z istoty tego aktu prawnego, w całości i bezpośrednio stało się częścią polskiego porządku prawnego z chwilą wejścia w życie.
Odnośnie zarzutu niepowołania biegłego na okoliczność czy w rzeczywistości doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej, Minister podkreślił, że nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane. Przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 zostały ogłoszone w Dzienniku Urzędowym UE i z dniem 11 lipca 2007 r. zaczęły obowiązywać, zatem jako prawo powszechnie obowiązujące powinny być stronie znane.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że wysokość kary (10 000 zł) skutecznie pozbawi kapitana statku korzyści ekonomicznych uzyskanych w wyniku nielegalnego połowu. Jest karą proporcjonalną do wagi naruszenia przepisów i jednoczenie ma działanie prewencyjne gdyż skutecznie odstraszy stronę od popełnienia w przyszłości podobnych czynów zabronionych. Sankcja uwzględnia ponadto charakter szkody poczynionej w zasobach połowowych i w środowisku morskim.
A.B. zaskarżył decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzjom tym zarzucił:
1) naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. polegające na niezgodnym z prawdą ustaleniu stanu faktycznego w zakresie przekroczenia przez rybaków polskich w 2007 r. ogólnej kwoty połowowej dorsza przyznanej Polsce przez WE na 2007 r., w szczególności niepowołanie biegłego na okoliczność tego, czy w rzeczywistości doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007r., nieprzeprowadzenie dowodu z oficjalnych rejestrów połowowych, treści skargi Rzeczypospolitej Polskiej przeciwko Komisji Europejskiej o stwierdzenie nieważności rozporządzenia Nr 804/2007 z uwagi na to, że kwota połowowa nie została wyczerpana oraz oficjalnych stanowisk Ministerstwa w 2007 r. dotyczących braku przekroczenia ogólnej kwoty połowowej za 2007 r.;
2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 16 k.p.a. przez nieuwzględnienie okoliczności, że inkryminowany połów dokonany był na podstawie niewyeliminowanej z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej w postaci licencji i specjalnego zezwolenia połowowego,
3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 rozporządzenia w sprawie wysokości kar przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniała przesłanka odpowiedzialności z tych przepisów w postaci wyczerpania ogólnej kwoty połowowej,
4) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 3 pkt 20 rozporządzenia w sprawie wysokości kar, poprzez wymierzenie kary za jeden połów w sytuacji, gdy w stosunku do strony toczą się również inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju, a przedmiotowy przepis przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów nie zaś jednego połowu,
5) naruszenie art. 6 K.p.a. poprzez wymierzenie kary na podstawie dowolnie przyjętych kryteriów wymiaru kary oraz art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary,
6) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 139 k.p.a. poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść odwołującej się strony polegającej na wymierzeniu stronie przez Ministra po ponownym rozpoznaniu sprawy, kary wyższej od poprzednio nałożonej, na podstawie innego znacznie surowszego przepisu.
Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] marca 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: prywatnej opinii prof. I.Dunin-Kwinta – na okoliczność braku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce w 2007 r., z pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi "z października 2010 r." na okoliczność niewiarygodności danych tzw. FIDES III, oraz dowodu z dokumentu – pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego Marka Grabarczyka i odpowiedzi na to pytanie udzielone przez komisarz Marię Damanaki w imieniu Komisji Europejskiej – na okoliczność braku konkretnych dowodów przekroczenia przez Polskę w 2007 r. ogólnej kwoty połowowej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i zaprezentowaną argumentację prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Według art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności zaskarżonego aktu (czynności) Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną przez skarżącego podstawą prawną.
W niniejszej sprawie Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączyć sprawy o sygn. IV SA/Wa 1219/11, IV SA/Wa 1220/11. IV SA/Wa 1221/11, IV SA/Wa 1222/11 i IV SA/Wa 1223/11 ze skarg A.B. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. IV SA/Wa 1219/11. Wyjaśnić więc należy, że połączenie kilku spraw na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie powoduje powstania jednej, nowej sprawy. Sąd wydaje w sprawie jeden wyrok – ale jest to jeden wyrok w znaczeniu formalnoprawnym, w rozumieniu art. 132 p.p.s.a., co do formy orzeczenia. W znaczeniu materialnoprawnym rozstrzyga on każdą z połączonych spraw (skarg).
Oceniając zaskarżone decyzje w oparciu o wyżej opisane kryteria, Sąd uznał, że nie naruszają one prawa (zarówno krajowego jak i wspólnotowego).
Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. wydane w wyniku ponownego rozpoznania w postępowaniu administracyjnym (wskutek decyzji tego organu z dnia [...] października 2009 r.) spraw o nałożenie kary pieniężnej za prowadzenie przez A.B. ukierunkowanych połowów dorszy podczas obowiązywania zakazu połowu tego gatunku.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, ze statek rybacki [...]o długości całkowitej większej niż 10 m, w trakcie rejsów połowowych w dniach [...],[...],[...] , [...]-[...] oraz [...] października 2009 r. dokonał połowu dorsza (złowił i przywiózł do portu 3132 kg dorszy w relacji pełnej) w Morzu Bałtyckim, pomimo obowiązywania w tym okresie (tj. od 11 lipca do 31 grudnia 2007r.) zakazu połowu w związku z wyczerpaniem kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r. Za działanie to kapitanowi statku rybackiego – A.B. zostały wymierzone kary pieniężna w łącznej wysokości 50 000 zł. (każda z pięciu kontrolowanych decyzji nałożyła na skarżącego karę w wysokości 10 000 zł.) Kary te są znacząco wyższe od kar wymierzonych poprzednio w tych sprawach (poprzednio organ wymierzył kary w łącznej wysokości 23 200 zł, odpowiednio 2 100 zł., 7.600 zł., 5 500 zł., 4 200 zł. oraz 3 800 zł.).
Na wstępie podkreślić należy, że wobec faktu członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej krajowy porządek prawny kształtują zarówno akty stanowione na szczeblu krajowym i lokalnym, jak też bezpośrednio wiążące normy prawa stanowionego przez upoważnione instytucje tej międzynarodowej organizacji. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Stają się więc częścią krajowego systemu prawa, wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień.
W niniejszej sprawie podstawą do wymierzenia skarżącemu kwestionowanych kar administracyjnych było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w rozporządzeniu Nr 804/2007. Zakaz ten wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt owego wyczerpania, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie może budzić wątpliwości. Wskazuje na to zawarte w akapicie 3 preambuły tego rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim na samym tylko obszarze Bałtyku Wschodniego (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.
Podstawę dla uprawnień Komisji Europejskiej w zakresie ustalania wielkości dopuszczalnych połowów na akwenach unijnych, jak też stosowania środków zapobiegawczych przed poważnym zagrożeniem dla ochrony żywych zasobów wodnych oraz wprowadzenia zakazu działalności połowowej w przypadku, gdy została wyczerpana kwota przyznana danemu państwu członkowskiemu (art. 26 ust. 4), stanowiło rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki i rybołówstwa (Dz. Urz. UE L Nr 358 z 31 grudnia 2002 r.). Stosownie bowiem do treści art. 26 w/w rozporządzenia Komisja Europejska jest podmiotem odpowiadającym za ocenę i kontrolę stosowania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie. Treść art. 26 ust. 4 wskazuje, że Komisja uprawniona jest do wprowadzenia bezwzględnego zakazu działalności połowowej na podstawie dostępnych sobie informacji.
Powyższe uwagi prowadzą, zdaniem Sądu, do stwierdzenia, że podniesiony w skardze zarzut dotyczący zastosowania kary pieniężnej w przypadku braku, w ocenie skarżącego, zaistnienia przesłanki odpowiedzialności w postaci wyczerpania ogólnej kwoty połowowej uznać należy za bezzasadny.
Z tego powodu Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów - z prywatnej opinii prof. Izabeli Dunin-Kwinty, z pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z października 2010 r., a także z pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego z udzieloną mu przez Komisję Europejską odpowiedzią - na okoliczność niewyczerpania ogólnej kwoty połowowej w 2007 r. i niewiarygodności danych przyjętych przez Komisję, gdyż przeprowadzenie tych dowodów zmierzałoby do dokonania oceny legalności rozporządzenia Nr 804/2007, a nie oceny legalności zaskarżonej decyzji.
W rozpoznawanych sprawach skarżący wywodzi również, że zakaz ustanowiony rozporządzeniem Nr 804/2007 nie może być w stosunku do niego skuteczny, albowiem po pierwsze - prowadzi do utraty praw nabytych, po drugie - pozostaje w sprzeczności z pozostającą w obrocie prawnym decyzją - specjalnym zezwoleniem połowowym.
Należy wyjaśnić, że ustanowienie zakazu połowu przez upoważniony do tego organ Unii Europejskiej nie prowadzi do uszczuplenia praw nabytych. W krajowym porządku prawnym pozostawał na dzień uzyskania specjalnego zezwolenia połowowego jak i prowadzenia połowów, jako bezpośrednio skuteczny art. 26 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002. Wobec wskazanych powyżej uwarunkowań - bezpośredniego obowiązywania w polskim porządku prawnym także regulacji ustanawianych przez instytucje Unii Europejskiej - istnienie w porządku prawnym normy, która jednoznacznie upoważniała Komisję Europejską do wprowadzania bezpośrednio skutecznego natychmiastowego zakazu kontynuowania połowów przez wszystkie statki pływające pod banderą określonego państwa (gdy wystąpią określone przesłanki - wyczerpanie ogólnej kwoty połowowej dla konkretnego państwa) powoduje, iż decyzja w przedmiocie specjalnego zezwolenia połowowego dla konkretnego podmiotu przysparzała prawo połowu jedynie w granicach wyznaczonych obowiązującym porządkiem prawnym, a więc do czasu wyekspirowania wskazanego datą terminu jego obowiązywania, wyczerpania indywidualnie przyznanej kwoty połowowej, bądź w sytuacji szczególnej - do czasu ustanowienia stosownego zakazu o charakterze ogólnym. Informacja o tych ostatnich uwarunkowaniach, zgodnie z zasadą dobrej administracji, winna była znaleźć się także w treści zezwolenia, jednak jej brak nie rodzi żadnych skutków, co do sytuacji prawnej strony. Wskazana bowiem zasada wynika z mocy prawa, nie jest zaś kreowana w wyniku stosownego rozstrzygnięcia administracyjnego w sprawie indywidualnej. Jedynie na marginesie wypada zauważyć, iż odmienna wykładnia wskazanych regulacji pozostawałaby w sprzeczności z ich materialnoprawną treścią, naruszając jednocześnie zasadę bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego.
W kontekście powyższych uwarunkowań, bez znaczenia są podnoszone kwestie pozostawania w obrocie decyzji uprawniającej do prowadzenia połowów - specjalnego zezwolenia połowowego, z którego wynikający limit indywidualny nie był wyczerpany (czy samej licencji połowowej), w czasie gdy wymierzono administracyjną karę pieniężną za prowadzenie działalności ujętej w zezwoleniu. Z decyzji tej, gdy chodzi o połów dorsza po wprowadzeniu odnośnego zakazu, nie wynikały dla strony żadne skutki w sferze materialnoprawnej. W tej sytuacji organ administracji mógł z urzędu lub na wniosek strony orzec o wygaśnięciu decyzji w zakresie niewykorzystanych kwot połowu dorsza (art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a.). Należy jednak podkreślić, iż ewentualne wygaszenie byłoby jedynie pośrednim następstwem prawnym ustanowienia zakazu, jednak sama utrata uprawnień do połowu wynika z mocy stosownego rozporządzenia Nr 804/2007, nie jest zaś skutkiem ewentualnej decyzji o wygaszeniu. Należy wskazać, iż gdyby nawet wyrażoną wprost wolą polskiego prawodawcy było wprowadzenie konstrukcji opartej na zasadzie, iż skuteczność zakazu ustanowionego w drodze rozporządzenia przez upoważnioną instytucję Unii Europejskiej następuje dopiero po wydaniu stosownego orzeczenia administracyjnego przez organ władzy publicznej, to rozwiązanie takie, jako faktycznie ograniczające zasadę bezpośredniej skuteczności rozporządzeń, pozostawałoby w sprzeczności z porządkiem prawnym Unii Europejskiej (prawem pierwotnym z wyrażoną w nim zasadą bezpośredniej skuteczności rozporządzeń i prawem wtórnym, którym upoważniono wskazaną instytucję UE do wprowadzenia bezpośrednio skutecznego zakazu) i musiałoby zostać pominięte przy dokonywaniu wykładni regulacji, zarówno z uwagi na konstytucyjną zasadę pierwszeństwa norm umów międzynarodowych jak i pierwszeństwo norm stanowionych na podstawie umów międzynarodowych (art. 91 ust. 2 i 3 Konstytucji RP).
W ocenie Sądu brak jest również podstaw do twierdzenia, że rozpoznając przedmiotowe sprawy organ niedostatecznie ustalił i ocenił stan faktyczny, gdyż w rzeczywistości ustalił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie w postaci prowadzenia połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską w związku z przekroczeniem ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r. Ustalenia dotyczące przekroczenia kwoty połowowej przez statki pływające pod polską banderą zostały dokonane przez Komisję Europejską na podstawie kontroli, które ujawniły nieprawidłowości w zakresie raportowanych danych.
Z powyższych względów zarzuty naruszenia art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie oraz
art. 7 i 77 § 1 K.p.a. należy uznać za niezasadne.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia § 3 pkt 20 ww rozporządzenia wykonawczego z uwagi na wymierzenie kary za jeden połów, w sytuacji gdy zdaniem skarżącego przepis ten przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów, nie zaś za jeden połów, a w stosunku do skarżącego toczą się inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju.
W ocenie Sądu wykładania stosownej regulacji zastosowana przez organ, który poszczególne czyny, skutkujące wymierzeniem kary, wiąże z odrębnymi rejsami, jest racjonalna i wpisuje się w ratio legis regulacji dotyczących wymierzania kar administracyjnych. Proponowana przez skarżącego wykładania, w ramach której jedną karę pieniężną należałoby wymierzyć, obejmując czyny z kilku rejsów, gdzie dokonywano połowów, nie jest racjonalna przede wszystkim z tego względu, iż prowadziłaby do nieuprawnionego różnicowania sytuacji prawnej podmiotów. Od dnia wszczęcia postępowania i jego zakończenia uzależniona byłaby w zasadzie ilość wykroczeń, za które wymierzano by jedną karę, której maksymalna łączna wysokość zostałaby określona normatywnie. Tego rodzaju wykładania prowadziłaby do sytuacji, gdy kara pieniężna, której maksymalną wysokość wskazano w rozporządzeniu mogłaby stanowić sankcję za stosunkowo wiele połowów prowadzonych nawet w różnych latach, o ile ponownie zostałby wprowadzony zakaz połowów w związku z wyczerpaniem ogólnej kwoty połowowej. Oznaczałoby to hipotetycznie również, iż osoba, w stosunku do której prowadzono by postępowanie o wymierzenie kary w maksymalnej wysokości, w czasie jego trwania mogłaby bez groźby dalszych sankcji dokonywać dalszych połowów, gdyż czyny tego samego rodzaju byłyby objęte jedną karą administracyjną. Stąd wykładnia normy zastosowana przez organ, gdzie sankcję wiążę się z zachowaniami w trakcie poszczególnych rejsów, jest prawidłowa.
Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary. Należy zauważyć, że kara administracyjna stosowana jest automatycznie w związku z zaistniałym zdarzeniem. Odpowiedzialność karnoadministracyjna ma charakter obiektywny, niezależny od stopnia zawinienia podmiotu jej podlegającemu. Wysokość kary administracyjnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie niewątpliwie uzależniona jest od podmiotu, który dopuścił się naruszenia, długości całkowitej statku rybackiego oraz społecznej szkodliwości naruszenia. Okoliczności te organ administracji publicznej uwzględnił przy wymiarze kary. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącego – w rozpatrywanych sprawach - nie miała znaczenia dla ich rozstrzygnięcia, bowiem organ wymierzył skarżącemu karę w minimalnej wysokości określonej § 3 pkt 20 rozporządzenia w sprawie wysokości kar, tj. 10.000 złotych. W tym kontekście należy podkreślić, iż przepisy ustawy o rybołówstwie nie przewidują możliwości złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia.
Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje również podniesiona w skardze kwestia naruszenia w przedmiotowej sprawie zakazu reformationis in peius, gdyż przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kwestia ta została przesądzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1998 r. (ONSA 1998/3/79). Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe zapatrywanie prawne. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć należy, że zwrot "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się", użyty w art. 139 k.p.a. wskazuje, że sformułowany w tej normie zakaz reformationis in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego. Nie można zaś przyjąć, aby decyzja organu odwoławczego, do której nie odnosi się zakaz reformationis in peius (decyzja kasatoryjna), mogła "przenosić" ograniczenia związane z tym zakazem do "wynikającego" z niej postępowania przed organem pierwszej instancji.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI