IV SA/WA 1197/19

IV SA/Wa 1197/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sękowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Sygn. powiązane
I OSK 483/20 - Wyrok NSA z 2023-07-11
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 134 & 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 września 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] marca 2019 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o uchyleniu w całości decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r., nr [...] stwierdzając jednocześnie, że część nieruchomości o powierzchni 1,6448 ha, pochodząca z dawnej nieruchomości ziemskiej "[...]" Rep. Hip. [...], będąca byłą własnością J. L., położona w gminie [...], w powiecie [...] w województwie l, zawierająca się w częściach działek ewidencyjnych z obrębu [...]nr [...] oraz nr [...], stanowiąca zespół dworsko - parkowy, oznaczona na załączonej do niniejszej decyzji mapie sporządzonej przez biegłego geodetę L. P. punktami: U-95, U-92, U-91, U-90, U-80, U-79, U-78, U-84, U-85, U-86, IJ-87, U-88, U-89, U-39, U-40, U-64, U-65, U-66, U-67, U-95, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (pkt a decyzji) oraz że: pozostała część nieruchomości pochodząca z dawnej nieruchomości ziemskiej "[...]" Rep. Hip. [...], będąca byłą własnością J.L. położona w gminie [...], w powiecie łęczyckim, w województwie łódzkim, zawierająca się w działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w pozostałych częściach działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], tj. nieobjętych punktem a) niniejszej decyzji, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. (pkt b decyzji).
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Pismem z 26 listopada 2013 r. P. K. – następca prawny J. L. – przeddekretowego właściciela nieruchomości "[...]", rep. hip. nr [...], wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej, że część majątku ziemskiego położonego w gminie [...], powiatu [...], oznaczonego w rep. hip. nr [...] o powierzchni 22,5 ha, w skład którego wchodził dworek wraz z parkiem, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Zdaniem wnioskodawcy przejęcie na rzecz Skarbu Państwa zespołu dworsko - parkowego było bezprawne, ponieważ dekret nie znajdował zastosowania do tej części majątku "[...]". W piśmie z 30 września 2015 r. wnioskodawca sprecyzował, że teren resztówki stanowią następujące działki ewidencyjne: [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], wskazując przy tym prowadzone dla nich numery ksiąg wieczystych.
Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...] stwierdził, że resztówka obejmująca działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], wchodząca w skład majątku ziemskiego "[...]", Rep. Hip. [...], stanowiącego byłą własność J. L., położona w gminie [...], w powiecie [...], w województwie łódzkim, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że resztówka majątku ziemskiego J. stanowiła nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, funkcjonalnie powiązaną z gospodarstwem rolnym bowiem: 1) nie była w całości ogrodzona ogrodzeniem trwałym, 2) w pobliskiej odległości od pałacu znajdowały się budynki gospodarcze oraz koszary dla pracowników majątku, 3) na jej terenie znajdował się sad, 4) została przejęta wraz z całym majątkiem na cele produkcji rolnej. W opinii Wojewody [...] nie można zgodzić się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że resztówka nie miała charakteru rolniczego, a znajdujący się w jej granicach zespół pałacowo - parkowy był odrębny funkcjonalnie od folwarcznej części majątku.
Pismem z 14 grudnia 2015 r. odwołanie od całości decyzji Wojewody wniósł P. K., podnosząc m. in. że część nieruchomości obejmująca zespól dworsko-pałacowy nie spełniała przesłanek uznania jej za nieruchomość o charakterze rolniczym, pozostającą w związku funkcjonalnym z częścią gospodarczą nieruchomości ziemskiej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasadnicze znaczenie dla prawidłowego określenia zakresu zastosowania przytoczonych przepisów dekretu ma dokonanie ich właściwej wykładni. Kierunek interpretacji w sposób wiążący wyznaczył Naczelny Sąd Administracyjny, który dokonał istotnych rozważań w uchwałach z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 oraz z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10. Wynika z nich, że na cele reformy rolnej obejmowane były nie wszystkie nieruchomości, które mogły być określone jako ziemskie. Dekretem objęta była pewna ich grupa, przydatna do realizacji celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a) – e) w art. 1 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu powinno oznaczać, że na własność Skarbu Państwa w całości przeszły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia, tylko nieruchomości, które były lub mogły być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej, czy sadowniczej, stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...], [...], jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości powierzchni użytków rolnych.
Dalej organ wskazał, że w judykaturze ukształtował się pogląd, zgodnie z którym dopiero w sytuacji gdy dana nieruchomość (bądź jej część) nie posiadała charakteru rolniczego należy przejść do analizy czy była ona w tzw. związku funkcjonalnym z pozostałą częścią nieruchomości o charakterze rolniczym. Przy czym pojęcie związku funkcjonalnego nie jest normatywnie zdefiniowane. Aktualnie podkreśla się, że polega on na stanie interakcji (relacji dwustronnych) pomiędzy obiema częściami majątku. Związek ten zachodzi gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.
W dalszej części organ przedstawił charakterystykę nieruchomości objętej wnioskiem i wskazał, że część nieruchomości stanowiąca tereny zadrzewione - parkowe o łącznej powierzchni 1,3644 ha (w granicach działki ewidencyjnej nr [...] część o powierzchni 0,7761 ha, a na działce ewidencyjnej nr [...] część o powierzchni 0,5883 ha), jak również tereny budowlane o powierzchni 0,2804 ha, na których posadowiony był dworek (część działki ewidencyjnej nr [...]), stanowiła zespół dworsko - parkowy o łącznej powierzchni 1,6448 ha. Organ sprecyzował, że jest to teren ograniczony na załączonej do decyzji mapie punktami: U-95, U-92, U-91, U-90, U-80, U-79, U-78, U-84, U-85, U-86, U-87, U-88, U-89, U-39, U-40, U-64, U-65, U-66, U-67, U-95. Nieruchomość w tak określonej części – w ocenie organu – nie miała charakteru rolnego. Brak jest również jakiegokolwiek dowodu, aby tej części nieruchomości przypisać istnienie związku funkcjonalnego z pozostałą częścią nieruchomości o charakterze rolnym. Tym samym uzasadnione było stwierdzenie, że ta część nieruchomości nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu.
Natomiast pozostała część nieruchomości objęta decyzją Wojewody [...], zawierająca się w działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz w pozostałych częściach działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], tj. poza ustalonym powyżej obszarem zespołu dworsko - parkowego, miała charakter rolny. Stanowiła wprost użytki rolne, tj. grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe, czyli sady. Staw potencjalnie mógł być przeznaczony na produkcję rybną.
Skargę na wskazaną na wstępie decyzję wniósł P.K., zaskarżając ją w zakresie pkt. b) i zarzucając: :
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z § 4 Rozporządzenia poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że:
a) sady, lasy, łąki i pastwiska miały charakter rolniczy, podczas gdy ze były zaplanowanymi elementami pierwotnej kompozycji zespołu dworsko-parkowego w J. i stanowiły część obrzeży parku będącą ich naturalną granicą oddzielającą zespół dworsko-parkowy od części majątku przeznaczonej do produkcji rolnej,
b) sady przyjęły postać ogrodów owocowych i jako takie determinowały one rolniczy charakter terenów, na których zostały posadowione, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego - w tym w szczególności zgodnych zeznań świadków - wynika, że sady nie były zorganizowane jako ogrody owocowe służące produkcji owoców do sprzedaży, gdyż owoce pozyskiwane z sadu były wykorzystywane przez mieszkańców dworu na ich własne potrzeby i nie były sprzedawane "na zewnątrz", co przeczy rolniczemu charakterowi owych terenów,
2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 iit. e Dekretu poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że:
a) stawy ozdobne miały charakter rolniczy, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że stawy były zaplanowanymi elementami pierwotnej kompozycji zespołu dworsko-parkowego w J. i nie były założone i zorganizowane jako stawy hodowlane,
b) stawy ozdobne wykazywały potencjalną możliwość wykorzystywania ich do produkcji rybnej, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego – w tym w szczególności zgodnych zeznań świadków – wynika, że stawy były wykorzystywane w celach rekreacyjnych i miały charakter ozdobny, zaś ewentualny potencjał produkcyjny owych stawów nie został w żaden sposób wykazany w toku postępowania przed organami obu instancji,
3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niezawarciu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów, twierdzeń wniosków ujętych w odwołaniu Skarżącego od decyzji I instancji, w szczególności tych związanych z wykorzystywaniem owoców pozyskiwanych z sadu na własne potrzeby mieszkańców dworu oraz z ozdobnym i rekreacyjnym charakterem stawów wykluczającym ich ewentualny potencjał produkcyjny, podczas gdy odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu jest obowiązkiem organu II instancji i pozwala stronie na przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej wskutek odwołania;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. § 4 Rozporządzenia w związku z art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że lasy, łąki, pastwiska i sady zawsze – niezależnie od sposobu ich zaplanowania, zorganizowania i wykorzystywania – będą użytkami rolnymi determinującymi rolniczy charakter terenów, na których są położone, podczas gdy sposób zaplanowania, zorganizowania i wykorzystywania lasów, łąk, pastwisk i sadów wchodzących w skład zespołu dworsko-parkowego w J. świadczy o ich wkomponowaniu w plan obrzeży parku dworskiego, jednocześnie przecząc ich rolniczemu charakterowi i wykluczając występowanie związku funkcjonalnego pomiędzy tymi elementami i pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej wykorzystywanej do produkcji rolnej, a tym samym nie pozwalając na ich kwalifikowanie jako terenów rolnych podlegających przejęciu na cele reformy rolnej,
2. art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu poprzez jego błędną wykładnię polegającą przyjęciu, że każdy rodzaj zbiorników wodnych, w tym stawów, niezależnie od sposobu ich zaplanowania, zorganizowania i wykorzystywania ze względu na możliwość wyhodowania ryby w zbiorniku będzie determinował rolniczy charakter terenów, na których owe zbiorniki są położone, podczas gdy sposób zaplanowania, zorganizowania i wykorzystywania stawów wchodzących w skład zespołu dworsko-parkowego w J. świadczy o ich wkomponowaniu w plan parku dworskiego i potwierdza ich ozdobny i rekreacyjny charakter, jednocześnie przecząc ich rolniczemu charakterowi i wykluczając występowanie związku funkcjonalnego pomiędzy tymi elementami i pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej wykorzystywanej do produkcji rolnej, a tym samym nie pozwalając na ich kwalifikowanie jako terenów rolnych podlegających przejęciu na cele reformy rolnej.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie pkt. b) oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów, skargę należy uznać za niezasadną.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U z 1945 r., Nr 10, poz. 51, dalej zwane: "rozporządzeniem wykonawczym"). Celem postępowania było stwierdzenie, czy wskazana na wstępie nieruchomość, składająca się obecnie z dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm., dalej zwany "dekretem" lub "dekretem PKWN" lub "dekretem z 1944 r.").
Zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania powyższych przepisów dekretu PKWN ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Dekret PKWN nie dawał bowiem podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. W myśl pierwotnego określenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym i o określonym w tym przepisie areale. Późniejsza nowelizacja dokonana dekretem z 17 stycznia 1945r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 9), polegała na skreśleniu słów "o charakterze rolniczym". Jak wskazuje się jednak w orzecznictwie, taki zabieg legislacyjny nie może oznaczać, że dekret dotyczył wszelkich nieruchomości ziemskich. Przyjęto, że w związku z brakiem w dekrecie ustawowej (legalnej) definicji pojęcia "nieruchomość ziemska", jego treść powinna być ustalona z uwzględnieniem innych elementów całej tej regulacji, w tym określonych w tym dekrecie wprost celów reformy rolnej. Przepis art. 1 ust. 2 dekretu, ustala bowiem dla realizacji jakich zamierzeń, mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej.
Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały Siedmiu Sędziów z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06. Niezależnie od zasadniczej tezy, wskazującej na przepis § 5 rozporządzenia wykonawczego jako podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, Sąd w uchwale tej wskazał właśnie, że na gruncie tego przepisu, na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. W ocenie NSA, przy dokonywaniu oceny czy dane nieruchomości objęte były dekretem z 1944 r., nie chodzi o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a- e dekretu. Sąd ten stwierdził przy tym, że punkty a-c bezspornie odnoszą się do gruntów rolnych przeznaczonych na upełnorolnienie lub utworzenie nowych gospodarstw rolnych, a wątpliwości mogą budzić jedynie dwie następne litery tego przepisu (lit. d oraz lit. e), w których mowa o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" (ale nie "odpowiednich obiektów") na realizację określonych celów.
Dla zdefiniowania pojęcia "nieruchomość ziemska" w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że istotne znaczenie ma uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990r., sygn. akt W 3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26, s. 174), która zachowuje swoją wartość interpretacyjną pomimo utraty mocy powszechnie obowiązującej. Fakt bowiem, że uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990r. została podjęta przed 16 października 1997r., kiedy weszła w życie Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., która w art. 239 ust. 3 pozbawiła uchwały Trybunału Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej w sprawie ustalenia wykładni ustaw, nie pozbawiła jednak uchwał Trybunału Konstytucyjnego charakteru ogólnych wskazówek interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.
We wspomnianej uchwale TK przyjęto, że pod pojęciem "nieruchomość ziemska" używanym w dekrecie PKWN, należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tzn. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.
Z przepisów dekretu oraz przyjętej w orzecznictwie definicji nieruchomości ziemskiej, wynika zatem niewątpliwie, że przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu podlegały nieruchomości posiadające następujące cechy:
• stanowiły nieruchomość rolnicze w takim znaczeniu, że były lub mogły być wykorzystywane co produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej (przyjęta def. nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym),
• stanowiły własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych,
• spełniały normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,
• nadawały się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.
Tak więc spełnienie nie tylko norm obszarowych decydowało o podpadaniu nieruchomości pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Spełnienie przez nieruchomość wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwalało dopiero uznać, iż nieruchomość podpadała pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela w całości ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nie ulega wątpliwości, że dawna nieruchomość ziemska "[...]" Rep. Hip. [...], będąca byłą własnością J. L., położona w gminie [...], w powiecie [...], w województwie l., spełniała normę obszarową, o której mowa w omówionym art. 2 ust. 1 lit e dekretu z 1944 r. i stanowiła własność osób fizycznych.
Przy tym, organ rozpatrując sprawę uznał, że zespół dworsko – parkowy nie podpada pod działanie dekretu, jako nie mający charakteru nieruchomości ziemskiej oraz nie posiadający związku funkcjonalnego z częścią majątku służącą działalności rolniczej. Wyjaśnić bowiem w tym miejscu należy, że skoro – jak wyżej było powiedziane – dekret nie obejmował nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego, to takie nieruchomości, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym. Przy czym związek funkcjonalny należy rozumieć jako możliwość (bądź jej brak) prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.
W odniesieniu zaś do pozostałej części nieruchomości organy obydwu instancji uznały, że albo były one w dacie wejścia w życie dekretu użytkowane rolniczo, albo też mogły być w taki sposób wykorzystywane. Sąd dokonaną w tym zakresie ocenę uznał za prawidłową, z tym jednak zastrzeżeniem, że jest ona właściwa wyłącznie w oparciu o przedstawione wyżej poglądy, przyjęte w orzecznictwie. Skoro bowiem w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że nieruchomość ziemska to taka, która (lub jej część) była lub mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, to prawidłowe jest stanowisko organów, że organy orzekające w trybie § 5 rozporządzenia o tym czy dana nieruchomość podpada pod działanie dekretu, dokonywały tej oceny jedynie w oparciu o potencjalną możliwość wykorzystania danych terenów pod działalność wytwórczą w rolnictwie. Według definicji prezentowanej w orzecznictwie, sama potencjalna możliwość wykorzystywania nieruchomości (lub jej części) na ww. cele, przesądzać miała o rolniczym charakterze danego gruntu. Przyjęcie zaś, że grunty, które potencjalnie mogły być wykorzystane pod taką działalność podlegały przepisom dekretu, oznacza, że organy orzekające o podleganiu ich przepisom dekretu nie są zobowiązane do poczynienia wyczerpujących ustaleń celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego co do tego czy dany teren był istotnie wykorzystywany do działalności rolniczej w dacie przejęcia. Ważne jest by oceniany grunt nadawał się do prowadzenia produkcji rolnej. Wówczas podlegał nacjonalizacji.
Stąd za pozbawione znaczenia prawnego Sąd uznał eksponowane w skardze faktyczne wykorzystywanie w dacie przejęcia przez Skarb Państwa poszczególnych części składowych nieruchomości objętej wnioskiem. W konsekwencji za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty postawione w skardze w zakresie błędnego ustalenia sposobu przeznaczenia, pełnionej funkcji oraz faktycznego wykorzystywania sadów, lasów, łąk, pastwisk i stawów określonych jako ozdobne. Tym samym zaś za nieusprawiedliwione Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które dotyczą poczynienia błędnych ustaleń w zakresie ich rzeczywistego użytkowania bądź zamierzonego przeznaczenia przed i w dacie wejścia dekretu z 1944 r. w życie.
W konsekwencji uznania, że omawiana nieruchomość stanowiła nieruchomość rolniczą, oczywiste było że nadawała się do realizacji określonych w dekrecie celów reformy rolnej, którymi – po myśli art. 1 ust. 2 dekretu z 1955 r. – było:
a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych,
b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców,
c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,
d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego,
e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji.
Na marginesie jedynie dodać można, że niejednokrotnie – i również w rozpoznanej sprawie – część gruntów objętych dekretem, to grunty, które – jak pokazują ich dalsze losy – chociaż zostały znacjonalizowane na cele reformy rolnej, następnie na te cele nie zostały spożytkowane. Chodzi głównie o takie grunty (i zabudowania), które zostały w kolejnych latach wpisane do rejestru zabytków, jako tworzące przykłady zespołów historyczno-krajobrazowych (w rozpoznanej sprawie są to sady i stawy). W tej sytuacji wydawałoby się, że szczególnego znaczenia nabierać powinno precyzyjne ustalenie przeznaczenia i faktycznego wykorzystania gruntów (nieruchomości ziemskich) w dacie wejścia dekretu w życie. Szczególnie wobec faktu, że w orzecznictwie wskazuje się także, że przepisy dekretu należy interpretować zawężająco, jako przepisy o charakterze nacjonalizującym. Jednak, skoro w orzecznictwie jednolicie kształtuje się pogląd, że już potencjalna możliwość wykorzystania nieruchomości na cele rolnicze (użycie w definicji nieruchomości ziemskiej słów "mogły być wykorzystane") przesądza o nadaniu jej charakteru nieruchomości ziemskiej podpadającej pod cele reformy rolnej, zatem okoliczność ta nie mogła być uwzględniona przy ocenie trafności poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę.