IV SA/Wa 1197/12

IV SA/Wa 1197/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wójcik
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Tomasz Wykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art 27
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2012 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
IV SA/Wa 1197/12
UZASADNIENIE
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z [...] listopada 2009 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") z [...] września 2009 r. nr [...], wymierzającą firmie E. Spółka z o.o. w Z. (dalej "skarżąca"), karę pieniężną za niewykonywanie w okresie od [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. obowiązków informacyjnych, o których mowa w art.25 ust.7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495 ze zm.), dalej "ustawy o sprzęcie".
II. Zaskarżona decyzja GIOŚ zapadła w następującym stanie faktycznym:
1. W dniach [...] i [...] kwietnia oraz [...] maja 2009 r. WIOŚ przeprowadził w siedzibie skarżącej kontrolę, której przedmiotem było przestrzeganie wymogów ochrony środowiska oraz ustawy o sprzęcie.
Ustalono, że skarżąca zajmuje się sprzedażą sprzętu elektrycznego i elektronicznego z grup 1,2,3,4,6 i 7, określonych w zał. nr 1 do ustawy o sprzęcie, drogą wysyłkową nie informując dokonujących zakupu sprzętu o wysokości kosztów gospodarowania odpadami (dalej "KGO") poprzez uwidacznianie tych kosztów w cenie sprzedawanego sprzętu.
Obowiązek taki obciążał skarżącą - sprzedawcę detalicznego sprzętu przeznaczonego do gospodarstw domowych, będącego jednocześnie zbierającym zużyty sprzęt w rozumieniu ustawy o sprzęcie - na podstawie art.25 ust.7 ustawy o sprzęcie, w przypadku otrzymania takiej informacji od wprowadzającego sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych. Zaniechanie tego obowiązku podlega karze pieniężnej w wysokości od 5 000 do 2 000 000 złotych (art.80 ust4 ustawy o sprzęcie).
2. Zawiadomieniem z dnia 9 czerwca 2009 r. WIOŚ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej na podstawie art.80 ust.4 ustawy o sprzęcie.
3. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. WIOŚ wymierzył skarżącej karę w wysokości 70 000 złotych.
4. Skarżąca wniosła do GIOŚ odwołanie od decyzji WIOŚ.
III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odwołanie od decyzji WIOŚ, GIOŚ utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Uzasadniając zaskarżoną decyzję, GIOŚ stwierdził prawidłowość ustaleń faktycznych, dokonanych w sprawie przez WIOŚ, jak też prawidłowość dokonanej przez ten organ oceny prawnej.
Uznając niezasadność argumentów odwołania, GIOŚ wskazał w szczególności, że w świetle ustaleń kontroli nie można uznać prawdziwości twierdzeń skarżącej, iż od [...] stycznia 2009 r. uwidaczniała ona KGO w cenie sprzedawanego sprzętu. Podstawą do uznania racji skarżącej nie może być treść korespondencji mailowej (wydruk z poczty elektronicznej z dnia [...] lipca 2009 r.) pomiędzy skarżącą a przedstawicielem spółki B. Sp. J. w W. (dalej "administrator serwera"), z której wynika, że w dniu [...] stycznia 2009 r. administrator serwera dokonał modyfikacji strony internetowej, zapewniając uwidacznianie KGO przy produktach oferowanych przez skarżącą. Z odpowiedzi administratora serwera, udzielonej na wezwanie WIOŚ o udzielenie stosownych wyjaśnień (pismo z dnia [...] lipca 2009 r.) wynika bowiem, że administratora serwera oraz skarżącą łączy umowa licencyjna, której przedmiotem jest wyłącznie korzystanie przez skarżącą z serwera na potrzeby prowadzenia strony internetowej (za pomocą której skarżąca prowadzi sklep internetowy). Z umowy nie wynika zobowiązanie administratora serwera do modyfikacji strony internetowej skarżącej.
Odnosząc się do kwestii wysokości kary wymierzonej skarżącej przez WIOŚ, GIOŚ stwierdził, że wysokość ta została ustalona w zgodzie z art.80 ust.11 ustawy o sprzęcie. Przepis ten zobowiązuje organ do uwzględnienia przy wymierzaniu kary: stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu a w szczególności masę sprzętu, którą wprowadzający sprzęt wprowadził do obrotu.
Na wysokość kary wymierzonej skarżącej wpłynęły:
- znaczna masa sprzedanego sprzętu, w odniesieniu do którego nie uwidoczniono KGO (według informacji przekazanej przez stronę - ponad 10 000 kg),
- czas prowadzenia działalności gospodarczej, kiedy sprzedawca nie uwidaczniał KGO - blisko 6 miesięcy (zakres naruszenia),
- liczba produktów, dla których sprzedawca nie uwidocznił KGO - powyżej 50 (szkodliwość czynu).
W pozostałej kolejności wzięto pod uwagę dotychczasową działalność podmiotu. Kierując się powyższymi względami wymierzono skarżącej karę pieniężną w wysokości adekwatnej do wielkości naruszenia przepisów prawa. Okoliczność, że już po przeprowadzeniu przez WIOŚ kontroli skarżąca przystąpiła do wypełniania obowiązków związanych z uwidacznianiem KGO nie może stanowić przesłanki do zmniejszenia wysokości kara. Wymierzona kara (70 000 złotych) mieści się w dolnej granicy przedziału kar przewidzianego za naruszenie tego rodzaju (przedział od 5 000 do 2 000 000 złotych)
GIOŚ nie podzielił również zarzutów skargi odnośnie nieinformowania pełnomocnika o wszystkich czynnościach w sprawie oraz wadliwego pouczenia w decyzji WIOŚ w kwestii opłaty skarbowej.
IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję GIOŚ.
Uzasadniając zarzuty odnośnie wadliwości decyzji, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:
1. Ustalenia organów odnośnie tego, że w okresie od [...] stycznia do [...] czerwca 2009 r. skarżąca nie uwidaczniała KGO w cenie sprzedawanego sprzętu, są wadliwe. Skarżąca uwidacznia KGO w podwójny sposób, tj.: od dnia [...] stycznia 2009 r. - na skutek czynności podjętych przez administratora serwera - stosowna informacja zamieszczana jest na stronie internetowej przy każdym produkcie (w jego szczegółowym opisie), a w następstwie przeprowadzenia przez organ kontroli skarżąca dodatkowo wprowadziła rozwiązanie polegające na tym, że do każdego zdjęcia produktu dołączony jest link do odpowiedniej tabeli.
Przy ocenie tej kwestii pominięto istotne okoliczności: pominięto wyjaśnienia pracownika skarżącej, pominięto wyjaśnienia prezesa skarżącej spółki, wadliwie zinterpretowano dokumenty uzyskane przez organ od administratora serwera
Nietrafnie uznał GIOŚ, że wyjaśnienia administratora serwera z dnia [...] lipca 2009 r., przedłożone w ustosunkowaniu się do wezwania WIOŚ, zaprzeczają okolicznościom, o których mowa we wspomnianej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji korespondencji mailowej pomiędzy przedstawicielami skarżącej i administratora. Pomiędzy tymi pismami nie zachodzi sprzeczność, w związku z czym GIOŚ był obowiązany uznać je za dowód na to, że od dnia [...] stycznia 2009 r. skarżąca wywiązywała się z ustawowych obowiązków.
2. Przy wymiarze kary nie wzięto pod uwagę, że kontroli wykonywania przez skarżącą obowiązku uwidaczniania KGO dokonano krótko po wejściu tego obowiązku w życie (stosowne regulacje zaczęły obowiązywać z dniem 1 stycznia 2009 r., podczas gdy kontrolę przeprowadzono w trzy miesiące później, tj. w kwietniu tego samego roku).
3. Przy wymiarze kary organy nie przeprowadziły prawidłowej oceny szkodliwości społecznej czynu przypisanego skarżącej oraz zakresu domniemanego naruszenia. Jednocześnie nie skorzystały również w prawidłowy sposób z kompetencji do miarkowania wysokości kary. Powyższe wyniknęło z niewzięcia pod uwagę takich istotnych okoliczności, jak: (-) dotychczasowa niekaralność skarżącej, (-) jedynie edukacyjny cel wprowadzenia ustawowego obowiązku, którego naruszenie przypisano skarżącej (celem tym jest wyłącznie podniesienie ekologicznej świadomości społeczeństwa). W wyniku wadliwego działania organów doszło w niniejszej sprawie do wymierzenia skarżącej kary nieadekwatnej do wagi czynu.
4. Przy wykładni przepisów krajowych, które zastosowano w odniesieniu do skarżącej, organy orzekające w sprawie winny były wziąć pod uwagę relację tych przepisów do prawa wspólnotowego. Stosownie do powyższego:
(-) Organy winny były zastosować się do zasady automatycznego niestosowania prawa krajowego, tj. przepisów krajowych, na podstawie których wymierzono skarżącej karę, z uwagi na sprzeczność z przepisami unijnymi. Przepisy krajowe zostały bowiem wydane na podstawie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/96/WE z dnia 27 stycznia 2003 roku w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz.Urz. UE nr 37 z 13 lutego 2003 r., strona 106), dalej "Dyrektywa 2002/96/WE", a dyrektywa ta przewiduje w art.8, w okresie przejściowym, możliwość dobrowolnego uwidaczniania KGO. Polski ustawodawca
przewidział natomiast konieczność uwidaczniania KGO, zastrzegając bardzo dolegliwe sankcje finansowe.
(-) Organy winny były wziąć pod uwagę, że w sprawach podatkowych oraz w sprawach z zakresu ochrony środowiska przedsiębiorca może, w sytuacji, w której dyrektywa przewiduje rozwiązania prawne korzystniejsze, niż prawo krajowe, powołać się na rozwiązania przewidziane w dyrektywie.
(
) Organy winny były zastosować prowspólnotową wykładnię przepisów w zakresie stosowania sankcji administracyjnej.
V. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
VI. Wyrokiem z dnia 19 października 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 245/10, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję GIOŚ oraz utrzymaną nią w mocy decyzję WIOŚ.
VII. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2012 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II OSK 133/11, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej GIOŚ od wyroku Sądu z dnia 19 października 2010 r., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") uchylił wyrok Sądu i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Stwierdzając trafność zarzutów skargi kasacyjnej, NSA wskazał w szczególności, co następuje:
Po pierwsze, należy stwierdzić, że jeżeli podnoszone są jednocześnie zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego to w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć te pierwsze zarzuty. W tej sprawie należy podkreślić, że Sąd I instancji - co zasadnie podniesiono w zarzutach kasacyjnych - dokonał nieprawidłowej kontroli stanu faktycznego ustalonego przez właściwe organy. Dotyczy to naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, art. 76, 80 i 107 § 3 k.p.a. W tym zakresie kluczową kwestią sporną jest bowiem ustalenie faktyczne czy skarżąca spółka E. w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] czerwca 2009 r. uwidoczniała, tj. informowała w cenie sprzedawanego sprzętu o kosztach gospodarowania odpadami, czy też takie informacje były dostępne tylko w punkcie sprzedaży na życzenie klientów. Stąd wymaga to w pierwszej kolejności oceny mocy dowodowej protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., sporządzonego przez upoważnionego pracownika wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska w P. delegatura w P., z kontroli przeprowadzonej właśnie w Spółce E. Sp. z o.o. w Z. Jest to bowiem dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Ponadto, jest to o tyle istotne, że w pkt III ppkt 8 tego protokołu znajduje się stwierdzenie, z którego jednoznacznie wynika, że "dotychczas kontrolowany nie uwidaczniał w cenie sprzedawanego sprzętu kosztów gospodarowania odpadami, a informacje takie dostępne są w punkcie sprzedaży na życzenie klienta". Z kolei dalej znajduje się zapis dotyczący podjętych podczas kontroli działań dyscyplinujących, z którego wynika, że z powodu stwierdzonych w toku kontroli naruszeń, nałożona została także na ten kontrolowany podmiot, w drodze mandatu karnego grzywna w wysokości 1000 zł. Następnie, kontrolowany podmiot został poinformowany o prawie wniesienia umotywowanych zastrzeżeń i uwag do treści protokołu przed jego podpisaniem jak i o prawie odmowy podpisania protokołu i możliwości przedstawienia w takim przypadku swojego stanowiska na piśmie właściwemu organowi inspekcji ochrony środowiska w terminie 7 dni. Stąd początkowo kontrolowany podmiot odmówił podpisania protokołu tej kontroli lecz następnie podpisanym przez upoważnionego przedstawiciela pismem z dnia [...] maja 2009 r., które zostało następnie przesłane do organu kontrolującego, zawarł jednoznaczne oświadczenie. Wynika z niego, że w dniu 14 maja 2009 r. po doręczeniu protokołu odmówił przyjęcia mandatu, ponieważ nie miał "możliwości szczegółowego zapoznania się z protokołem kontroli nr [...], po zapoznaniu się z nim w czasie późniejszym, w tym samym dniu cofam oświadczenie o odmowie przyjęcia mandatu i wnoszę o jego przesłanie, gdyż dobrowolnie poddaję się w imieniu kontrolowanej jednostki karze". Ponadto pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. podpisanym również przez upoważnionego przedstawiciela, a przesłanym do właściwego organu kontrolnego czyli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. Delegatura w P., skarżąca spółka poinformowała, że realizując pkt 4 wydanego przez ten organ zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] czerwca 2009 r. (nr [...]) informuje już swoich klientów o wysokości kosztu gospodarowania odpadami. Dalej także stwierdza, że "przy zdjęciu każdego produktu na stronie internetowej, gdzie znajduje się między innymi cena produktu został wstawiony odpowiedni link" Informacja o KGO", który prowadzi klienta do tabeli zawierającej koszty gospodarowania odpadami produktu". Oznacza to, że nawet sama strona skarżąca potwierdziła powyższe okoliczności faktyczne i prawne związane z brakiem dotychczas informacji o kosztach gospodarowania odpadami w świetle dyspozycji art. 25 ust. 2-5 i 7 cyt. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
Po drugie, kontrola Sądu I instancji prawidłowości ustaleń stanu faktycznego dokonanego przez właściwe organy jest realizowana na dzień wydania zaskarżonej decyzji (art. 106 p.p.s.a. za wyjątkiem przypadku z art. 106 § 3 p.p.s.a., który w tej sprawie nie wystąpił). W tym zakresie ma bowiem także odpowiednie zastosowanie art. 11 i art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o inspekcji ochrony środowiska (Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.) w zakresie oceny mocy dowodowej przedmiotowego protokołu kontroli jak i zarządzenia pokontrolnego danego organu kontrolnego. Stąd późniejszy e-mail M.M. pracownika B. Sp.j. z siedzibą w W. do A.J., a dotyczący możliwości pobierania informacji o kosztach gospodarowania odpadami, ponieważ nie był powołany w postępowaniu wyjaśniającym przed organem I jak i II instancji, to nie podlegał także kontroli przez Sąd I instancji w zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez właściwe organy. Stąd, słusznie Sąd I instancji orzekł, że dopiero po uchyleniu przez niego zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i organu I instancji, tego rodzaju pismo l. z o.o. w W. z dnia [...] września 2010 r., nieznane dotychczas organom prowadzącym postępowanie, byłoby oceniane jako dowód w nowym postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przed organem I instancji (s. 13 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji). Natomiast, co należy podkreślić, w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu wyjaśniającym, strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń protokołu kontroli z dnia [...] maja 2009 r. w zakresie kluczowych ustaleń faktycznych odnośnie braku informowania w cenie sprzedawanego sprzętu o kosztach gospodarowania odpadami, lecz nawet następnie je potwierdziła (dowód: powołane wyżej pisma strony skarżącej do organu kontrolnego z dnia [...] maja 2009 r. i [...] czerwca 2009 r.).
Po trzecie, dopiero prawidłowa kontrola przez Sąd I instancji ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego pozwoli ocenić zastosowane przez te organy przepisy prawa materialnego. Sąd I instancji orzekał bowiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy p.p.s.a. Z kolei prawidłowa wykładnia art. 80 ust. 11 w związku z art. 80 ust. 4 cyt. ustawy powinna uwzględniać nie tylko w szczególności masę sprzętu, którą dany podmiot wprowadzający sprzęt wprowadził do obrotu lecz także powinna uwzględniać przesłanki dotyczące stopnia szkodliwości czynu i każdorazowo ocenić zakres naruszenia spowodowany tego rodzaju jego dotychczasową działalnością. Oczywiście będzie to dopiero możliwe po prawidłowej kontroli przez Sąd I instancji ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego. Jest to także związane z oceną tzw. błędu subsumcji w aspekcie niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego przez właściwe organy czy też następnie błędnej wykładni zastosowanego przepisu prawa materialnego, ponieważ właściwy organ mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa.
VIII. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2012 r. skarżąca podtrzymała argumentację skargi, podnosząc dodatkowo, co następuje:
Przy określeniu wysokości kary organ potraktował skarżącą jak wprowadzającego sprzęt, a nie jak sprzedawcę detalicznego. Ustawa rozróżnia te podmioty, definiując je w art.3. Organ naliczył karę na podstawie masy sprzętu sprzedanego ogółem przez skarżącą w okresie od [...] stycznia do [...] czerwca 2009 r. Przy prawidłowej wykładni przepisu ustawy organ powinien ustalić w sposób szczegółowy masę sprzętu, dla którego sprzedawca detaliczny był zobowiązany do uwidaczniania kosztów gospodarowania odpadami. Zgodnie z art.80 ust.4 ustawy karze pieniężnej podlega sprzedawca detaliczny i hurtowy sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych, który wbrew przepisowi art25 ust.7 nie informuje w sposób określony w art25 ust.3 i 5 dokonujących zakupu sprzętu o wysokości kosztów, o których mowa odpowiednio w art.25 ust.2 i 4, jeżeli taką informację uzyskał od wprowadzającego sprzęt. Dlatego organ powinien w sposób dokładny ustalić masę sprzętu pochodzących od tych wprowadzających, od których skarżąca otrzymała stosowna informację.
W odniesieniu do ocenianych przez NSA ustaleń w przedmiocie tego, czy w okresie [...] stycznia - [...] czerwca 2009 r. skarżąca uwidaczniała KGO w cenie oferowanych towarów podnieść należy, że skarżąca wywiązuje się z tego obowiązku od dnia [...] stycznia 2009 r., a od dnia kontroli obowiązek tej jest realizowany w podwójnej formie. O realizacji drugiego sposobu ujawniania informacji o KGO strona poinformowała Delegaturę WIOŚ w P. pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. Podwójny system ujawniania KGO konsumentom został wprowadzony jeszcze w trakcie trwania postępowania kontrolnego. Dlatego strona skarżąca nie potwierdziła okoliczności faktycznych i prawnych związanych z brakiem informacji o KGO.
Nadto firma E. współpracuje od początku swojej działalności z firmą I., która jest autorem oprogramowania używanego do sprzedaży internetowej przez E. i wszystkie dane publikowane w bazie produktowej są publikowane automatycznie bez konieczności zmian w oprogramowaniu ani treści stron. Dane o KGO pobierane są automatycznie z bazy danych o produktach firmy B. i są publikowane bezobsługowo w specyfikacji produktów elektronicznych na stronach internetowych www.electro.pl sklepu internetowego E., Jeżeli firma B. - wprowadzi opisy produktów w tym. Opis dot. KGO nie ma możliwości ingerencji przez E.. w te zapisy.
Firma l. od początku istnienia witryny sklepu E. zawiaduje oprogramowaniem , jest twórcą i producentem witryny sklepu internetowego . Firma E. nie ma możliwości ingerencji w stronę i w opisy produktów bo inaczej tarci gwarancję. Firma E. nie może po dokonaniu opisów przez B. sama ingerować w oprogramowanie.
W toku sprawy kontroli skarżącej organ zachowywał się nieprofesjonalnie, nie dążył do wyjaśnienia sprawy a jedynie traktował przedstawicieli skarżącej jak potencjalnych wrogów, nie badał strony elektronicznej skarżącej i zależności, faktycznego funkcjonowania witryny skarżącej. Tego jakie informacje się tam znajdują, jakie są techniczne możliwości ingerencji skarżącej w witrynę sklepu [...], do końca nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność że spółka nie pokazywała kgo przy sprzedawanych produktach. Decyzja wydana z naruszeniem tych zasad jest zatem wadliwa. Z treści uzasadnienia decyzji organ nie wiadomo na jakiej podstawie, na bazie jakich dowodów przyjął, że dotychczas kontrolowany nie uwidaczniał w cenie sprzedawanego sprzętu kosztów gospodarowania odpadami.
Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Organ wyznaczył co prawda rozprawę ale była to tylko fikcja i farsa - warunki lokalowe - bardzo trudne przy biurku siedziała prowadząca rozprawę, co chwilę ktoś przechodził, Pani szukała dokumentów, nie protokołowała wypowiedzi i wyjaśnień Prezesa Spółki, posiadała przygotowany gotowy protokół z rozprawy.
Zgodnie z art.107 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.
W toku sprawy kontroli i na rozprawie organ nie przedstawił skarżącej żadnych dowodów na potwierdzenie naruszenia przepisów ustawy o zużytym sprzęci elektrycznym i elektronicznym. Wszak do fundamentalnych zasad procedury administracyjnej należy obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się organy przy załatwianiu sprawy (art.12 kpa) Postępowanie zaś winno być prowadzone w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa (art.8 kpa). Opisane zaniechania skutkować muszą przyjęciem, iż w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia zacytowanych norm proceduralnych.
Nałożenie tak wysokiej kary jest działaniem dalece beztroskim ze strony" organów ochrony środowiska.
W związku z powyższym decyzja jest wydana całkowicie wbrew zasadzie zrównoważonego rozwoju, gdyż nie przynosi efektów w zakresie poprawy stanu środowiska, nie ma wymiernych pozytywnych efektów społecznych a jest szkodliwa dla gospodarki i nakłada obciążenia finansowe na przedsiębiorcę, który w dobie kryzysu jest pracodawcą. Nie negując potrzeby prawnej ingerencji w sferę działań dotyczących ochrony środowiska, należy zgłosić następujące zastrzeżenia ([...]). Środki, jakie zostały wprowadzone na mocy obecnej nowelizacji, są – można powiedzieć - radykalne, w szczególności w porównaniu z odpowiedzialnością wykroczeniową. Warto bowiem wskazać, że w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym znajdują się również przepisy o odpowiedzialności za wykroczenia (np. za mieszczanie zużytego sprzęt łącznie z innymi odpadami - zob. art. 74 usta wy). Dla porównania należy wskazać, że grzywna może być obecnie wymierzona w wysokości do 5000 złotych zgodnie z art. 24 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń.
Decyzja narusza art.80 ust.11 w zw. z art.80 ust.4 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i niewłaściwą wykładnię, a polegające na przyjęciu przez organ ustalania wysokości kary od masy sprzedanego sprzętu podanego przez stronę a zatem masy sprzętu sprzedanego ogółem przez skarżącą. Przy ustalaniu wysokości kary organ winien badać stopień szkodliwości czynu, przez co należałoby rozumieć w szczególności ilość, rodzaj i charakter sprzętu, co do którego nie przekazano informacji o KGO albo nie poinformowano nabywców o KGO.
Bardzo doniosłe znaczenie ma zatem w sprawie naruszenie art. 80 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym - błędne wyliczenie wysokości kary. Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym stanów
w art.25 ust.7, że sprzedawca detaliczny i sprzedawca hurtowy sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych są obowiązani do informowania, w sposób określony w ust. 3 i 5, nabywców sprzętu o wysokości kosztów, o których mowa odpowiednio w ust. 2 i 4, jeżeli taką informację uzyskali od wprowadzającego sprzęt.
Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-9, uwzględnia się stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu, a w szczególności masę sprzętu, którą wprowadzający sprzęt wprowadził do obrotu.
Organ podaje, że wysokość kary jest ustalana w oparciu o masę sprzętu dla którego nie uwidoczniono kosztów gospodarowania odpadami, (a organ czyni to na podstawie wykazu Spółki). Organ nie przedstawił żadnych dowodów w sprawie, a zażądał przedstawienia masy sprzedanego sprzętu ogółem (dowód: protokół rozprawy). W zaskarżonej decyzji organ wskazuje, że na wysokość kary miała wpływ znaczna masa sprzętu, ilość sprzętu, dla którego nie uwidoczniono KGO - a przecież obowiązek uwidaczniania KGO może dotyczyć tylko tego sprzętu dla którego taką
informacje skarżąca posiadała (ponad 10 000 wg oświadczenia - a jest to masa sprzętu ogółem). Na rozprawie zobowiązano skarżącą do przedłożenia wykazu masy sprzętu wprowadzonego do obrotu (sprzedanego). Zatem organ błędnie ustalił wysokość kary w zaskarżonej decyzji - od masy sprzedanego sprzętu ogółem - a nie masy sprzętu - tych produktów dla których spółka miała obowiązek pokazywać KGO czyli taką informację posiadała od producentów (przecież skarżąca posiadała informacje od czterech producentów - i stanowi to 27 % listy produktów i masy sprzętu wprowadzonego do obrotu sprzedanego podanego przez skarżącą. Skarżąca podważa zatem w zupełności niewłaściwe wyliczenie wysokości kary. Organ kontrolny na rozprawie zażądał danych - masy sprzedanego sprzętu co kontrolowana Spółka uczyniła i przekazała te dane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IX. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.").
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
X. Sąd rozpatrzył ponownie skargę skarżącej na decyzję GIOŚ z dnia [...] listopada 2009 r., albowiem pierwszy wyrok Sądu w niniejszej sprawie, tj. wyrok z dnia 19 października 2010 r. został uchylony wyrokiem NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., a sprawa została przekazana Sądowi do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z uzasadnienia NSA wynika, że:
- przy poprzednim rozpoznaniu sprawy Sąd dokonał nieprawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wywiązania się przez organ z obowiązku poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania orzeczenia w sprawie,
- Sąd nieprawidłowo zakwestionował ustalenia odnośnie tego, czy w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] czerwca 2009 r. skarżąca uwidoczniała, tj. informowała w cenie sprzedawanego sprzętu o kosztach gospodarowania odpadami, czy też takie informacje były dostępne tylko w punkcie sprzedaży na życzenie klientów,
- w świetle późniejszych działań i oświadczeń skarżącej nie ma podstaw do zakwestionowania mocy dowodowej protokołu kontroli z dnia [...] maja 2009 r., sporządzonego przez pracownika wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska w P. delegatura w P., stwierdzającego (w pkt III ppkt 8), że skarżąca nie uwidaczniała w cenie sprzedawanego sprzętu kosztów gospodarowania odpadami, a informacje takie dostępne są w punkcie sprzedaży na życzenie klienta,
- dopiero prawidłowa kontrola przez Sąd I instancji ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego pozwoli ocenić zastosowane przez te organy przepisy prawa materialnego,
- prawidłowa wykładnia art.80 ust. 11 w związku z art.80 ust.4 cyt. ustawy powinna uwzględniać nie tylko w szczególności masę sprzętu, którą dany podmiot wprowadzający sprzęt wprowadził do obrotu lecz także powinna uwzględniać przesłanki dotyczące stopnia szkodliwości czynu i każdorazowo ocenić zakres naruszenia spowodowany tego rodzaju jego dotychczasową działalnością,
- powyższe będzie możliwe dopiero po prawidłowej kontroli przez Sąd I instancji ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego. Jest to także związane z oceną tzw. błędu subsumcji w aspekcie niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego przez właściwe organy czy też następnie błędnej wykładni zastosowanego przepisu prawa materialnego, ponieważ właściwy organ mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa.
XI. Ponowna kontrola legalności zaskarżonej decyzji, uwzględniająca oceny sformułowane w wyroku NSA prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja GIOŚ jest prawidłowa.
Organ prawidłowo ustalił, że w okresie objętym kontrolą skarżąca nie wywiązywała się z przewidzianego w art.25 ust.7 ustawy o sprzęcie obowiązku informowania nabywców o kosztach gospodarowania odpadami. W związku z tym naruszeniem wystąpiły przesłanki do wymierzenia skarżącej kary na podstawie art.80 ust.4 ustawy. Wymiar kary uwzględnia przesłanki wymienione w art.80 ust.11 ustawy.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że skarżąca zaczęła uwidaczniać KGO dopiero w następstwie przeprowadzonej kontroli. Z dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym nie wynika, jak twierdzi skarżąca, że do dnia przeprowadzenia kontroli skarżąca realizowała ustawowe obowiązki informacyjne w jakikolwiek sposób. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ocenił dowody w tym zakresie, w tym w szczególności dowód z korespondencji pomiędzy przedstawicielami skarżącej oraz administratora sieci. Twierdzenia skarżącej, że od [...] stycznia 2009 r. stosowna informacja w kwestii KGO była uwidaczniana na stronie internetowej przez administratora serwera, nie zostały przez skarżącą udowodnione, czy też w dostateczny sposób uprawdopodobnione.
Podkreślenia wymaga, że w wydanym w sprawie wyroku NSA dokonał gruntownej analizy materiału dowodowego pod kątem tego, czy pozwala on uznać, że skarżąca wykonywała obowiązki informacyjne w zakresie KGO. W ramach powyższego NSA szczegółowo zanalizował wnioski wynikające z treści protokołu kontroli, oraz z późniejszych działań, podjętych przez skarżącą w toku czynności kontrolnych. W ocenie NSA okoliczności te uzasadniają przyjęcie, że przed przeprowadzeniem u skarżącej kontroli skarżąca nie realizowała ustawowych obowiązków ("Oznacza to, że nawet sama strona skarżąca potwierdziła powyższe okoliczności faktyczne i prawne związane z brakiem dotychczas informacji o kosztach gospodarowania odpadami w świetle dyspozycji art. 25 ust. 2-5 i 7 cyt. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r." - str.9 uzasadnienia wyroku NSA wersy 10 - 13 od góry). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA.
Odnośnie zarzutu skarżącej, że w postępowaniu administracyjnym wadliwie ustalono masę sprzętu wprowadzonego do obrotu przez skarżącą, stanowiącą podstawę do naliczenia kary, wskazać należy, że organ był upoważniony do oparcia ustaleń faktycznych w tym zakresie na podstawie informacji przedłożonych przez samą skarżącą. To na skarżącej, wezwanej do przedłożenia tych informacji, spoczywał obowiązek podania w tym zakresie ścisłych, jednoznacznych danych, tj. wyodrębnienia z ogólnej masy towarowej wprowadzonej do obrotu tej jej części, z którą wiązał się obowiązek uwidaczniania KGO (towary, w odniesieniu do których skarżąca otrzymała informację o KGO od wprowadzających sprzęt).
W protokole rozprawy administracyjnej z dnia [...] lipca 2009 r. (protokół został podpisany przez pełnomocnika skarżącej) zaznaczono, że: (-) w celu ustalania wysokości kary ocenie podlega m.in. "masa sprzedanego sprzętu, dla którego sprzedawca nie uwidocznił KGO", (-) w trakcie rozprawy nie przedłożono dokumentów, pozwalających na stwierdzenie, czy kryteria wymiary kary zostały spełnione, (-) skarżąca zobowiązała się w terminie do dnia [...] lipca 2009 r. dostarczyć do Delegatury WIOŚ w P. niezbędne dokumenty, tj.: "1. Masę sprzedanego sprzętu.". W wykonaniu tego zobowiązania skarżąca przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. przedłożyła w załączeniu "1/ masę sprzedanego sprzętu w 2009 r./do dnia [...].06.2009 roku".
Powyższe dane stały się podstawą wymierzenia kary. Organ I instancji zamieścił w uzasadnieniu decyzji wzmiankę o otrzymaniu przez skarżącą informacji o
KGO od czterech wprowadzających, przyjmując że zestawienie masy towarowej przedłożone przez skarżącą dotyczy towarów objętych informacjami o KGO od wprowadzających. Zaznaczyć należy, że skarżąca nie zakwestionowała takiego sposobu ustalenia podstawy wymiaru kary ani w odwołaniu, ani w skardze (zarzuty w tym zakresie zostały podniesione dopiero w późniejszych pismach procesowych).
Gdyby zatem nawet zgodzić się ze skarżąca, że karę naliczono w oparciu o zawyżony poziom masy towarowej, to przyznać należy, że wyniknęło to wyłącznie z przyczyn leżących po stronie skarżącej. Skarżącej zapewniono możliwość wykazania rzeczywistej podstawy wymiaru kary. Nie można przyjąć, że organ miał obowiązek weryfikować otrzymane dane pod tym kątem, czy dane te przedstawiają sytuację skarżącej w sposób dla niej najkorzystniejszy. Sytuacji tej nie można potraktować jako naruszenia przez organ przepisów k.p.a., zobowiązujących go do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego. Organ miał prawo do czynienia ustaleń faktycznych, na podstawie informacji, dowodów przekazanych przez stronę. W tej sytuacji wszelkie nieścisłości wynikają z przyczyn leżących po stronie skarżącej. Wynikając stąd negatywne skutki obciążają skarżącą.
Przepis art.80 ust. 11 ustawy definiuje przesłanki, które należy brać przy wymierzaniu kar. W swoim wyroku NSA podniósł, że czynnikiem znaczącym jest w tym kontekście nie tylko masa towarowa, ale i szkodliwość społeczna czynu.
Przepis ten słusznie zatem ustanawia wymóg wykazania adekwatności pomiędzy naruszeniem a sankcją, wykluczając w tym zakresie abstrakcyjny dogmatyzm.
Sąd podziela jednakże stanowisko organu, że szkodliwość społeczna zaniechań skarżącej w realizacji ustawowych obowiązków jest znaczna. Przemawiają za tym następujące okoliczności: (-) zarówno obecnie, jak i w kontrolowanym okresie skarżąca prowadziła sprzedaż sprzętu RTV i AGD na dużą skalę (dane w tej kwestii znajdują się na stronie internetowej skarżącej), (-) skala działalności skarżącej uzasadnia oczekiwanie od skarżącej dochowania wysokich standardów w zakresie przestrzegania przepisów prawnych, regulujących jej działalność, (-) ilość towarów wprowadzonych do obrotu, objętych obowiązkiem informacyjnym odnośnie KGO, uznać należy za znaczną.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdza naruszenia wskazanych w skardze przepisów wspólnotowych. W szczególności nie można poczynić zarzutu naruszenia prawa wspólnotowego przez przepisy krajowe.
W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.