IV SA/Wa 1161/21

IV SA/Wa 1161/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Rząsa
Kaja Angerman
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
III OSK 1003/22 - Wyrok NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 29 § 1, § 2; art. 45; art. 59 § 1.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Kaja Angerman sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2021 r., [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") postanowieniem z 9 czerwca 2021 r., [...] po rozpatrzeniu zażalenia T. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.), zwanego dalej: "u.p.e.a"- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Z akt sprawy wynika, że T. M.(dalej: Zobowiązany) złożył do Organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie przedmiotowego postępowania. Jako przesłankę umorzenia wskazał brak możliwości wykonania obowiązku ze względu na faktyczne i trwałe czynniki techniczne oraz prawne, które czynią wykonanie nałożonego na niego obowiązku niemożliwym. Skarżący wyjaśnił, że niewykonalność ma charakter trwały, techniczny i wynika z braku możliwości osiągnięcia zakładanych w decyzji celów. Ponadto Zobowiązany wskazał, iż próby realizacji ciążącego na nim obowiązku doprowadziłyby do pogorszenia stanu środowiska w przedmiotowym miejscu, co doprowadziłoby do kolejnych roszczeń ze strony RDOŚ o zniszczenia w obszarach chronionych, a przede wszystkim w rezerwacie "[...]" o nieustalonym statusie prawnym, który od wielu lat stanowi dla niego ograniczenie praw własności ziemskiej. Zobowiązany również wskazał, że potwierdzenie przedstawionych przez niego okoliczności znajduje się w analizach biegłych znajdujących się w aktach prowadzonych przeciwko niemu postępowań karnych z powództwa Regionalnego Dyrektora.
Skarżący wyjaśnił, że w prowadzonych przeciwko niemu od 2007 r. postępowaniach sądowych powołanych było przez prokuraturę i sąd 6 biegłych z zakresu ochrony środowiska. Sprawy sądowe i administracyjne z powództwa pracowników Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, a RDOŚ, toczyły się przez 11 lat. Biegli analizowali szczegółowo możliwości pozostawienia lub usunięcia nasypu wykonanego na jego gruntach rolniczych. Trzykrotnie na polecenie sądu na przedmiotowych gruntach wykonywano wiercenia i odkrywki glebowe, które miały odpowiedzieć na pytanie z czego zbudowany jest nasyp, co zostało zniszczone i czy go usunąć. Skarżący wskazał, iż sąd podzielił pogląd biegłych, że na rok 2015 i kolejne lata jest już za późno na wykonanie usunięcia nasypu, ponieważ od przynajmniej 5 lat, a w niektórych miejscach 8 lat (obecnie 10-13 lat) postępuje tam proces sukcesji roślinności na brzegach, wbicie warstwy nasypowej w glebę orną i erozja wodna postępująca naturalnie wewnątrz reliefu na stoku wysoczyzny.
Zobowiązany dodał, że nie jest osiągalnym technicznie, przy zachowaniu rzędnych gruntu z decyzji RDOŚ pkt C, przywrócenie w ciągu 2 lat stanu roślinności sprzed wykonania nasypu poprzez otrzymanie szuwaru trzcinowego bądź muraw słonoroślowych. W naturalnych warunkach rzędne terenu przed nasypaniem byłyby inne i zróżnicowane. Wykonanie decyzji na powierzchni [...]ha nie powodowałoby przywrócenia stanu poprzedniego, lecz stworzenie innego charakteru siedliska. Skarżący podkreślił, że według opinii biegłych i danych z dokumentacji rezerwatu, w miejscu nasypu nie występowały murawy słonoroślowe z powodu braku dostępu słonych wód. Wyjaśnił, że opisane w decyzji warunki nie doprowadzą do poprzedniego stanu, a opisany stan roślinności jest niemożliwy do uzyskania poprzez wykonanie wskazanych w decyzji warunków.
Zobowiązany do akt sprawy dołączył uniewinniający go wyrok Sądu Rejonowego w [...], II Wydział Karny z dnia [...]lutego 2018 r. wraz z uzasadnieniem oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...], V Wydział Karny Odwoławczy, z dnia [...]września 2018 r., utrzymujący ww. orzeczenie w mocy.
Wojewoda [...]odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, wskazał, iż Decyzja została wydana na podstawie art. 37 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przedmiotowe orzeczenie jest prawomocne i zostało podtrzymane w ramach kontroli instancyjnej, na co wskazał również Sąd w przywoływanym przez zobowiązanego wyroku. Uniewinniający wnioskodawcę wyrok sądowy dotyczy sprawy procedowanej w trybie karnym - jako przestępstwa spowodowania zniszczeń w świecie roślinnym w znacznych rozmiarach, powodując tym istotną szkodę dla środowiska, tj. popełnienia czynu żart. 181 § 1 i 2 k.k. w zbiegu z art. 187 § 1 k.k. Wyrok ten nie oznacza jednak, że do działań związanych z nawiezieniem obcego gruntu i zasypania podmokłych pastwisk i nieużytków, a w konsekwencji do istotnego przekształcenia terenu nie doszło. Potwierdza je sam wnioskodawca - pisząc o swoim prawie własności i wynikającym z niego prawie do "uzdatnienia i zrekultywowania" gruntu rolniczego o bardzo słabej klasie PsVI i ŁVI.
Organ egzekucyjny podzielił stanowisko Wierzyciela, że nie można uznać za prawdziwe stwierdzenia, że po upływie ponad 8 lat od wydania decyzji RDOŚ doszło już do takich trwałych zmian w terenie przez nią objętym, że wykonanie obowiązków w zakresie usunięcia nasypów i przywrócenia stanu poprzedniego jest niewykonalne. Po dacie wydania decyzji przez RDOŚ, tj. maj 2012 r., nadal prowadzone były różne prace ziemne nie zmierzające do wykonania tej decyzji. Zasięg nasypów uległ powiększeniu w kierunku północnym i obecnie sięgają one także na południowo-zachodnią część działki nr [...], a roślinność porastająca teren dz. [...] nie stanowi półnaturalnych i naturalnych zbiorowisk typowych dla podmokłych dolin w strefie nadmorskiej, lecz intensywnie użytkowane użytki zielone będące efektem celowej uprawy wybranych gatunków traw.
Ponadto, w ocenie Wojewody nie bez znaczenia dla wydania zaskarżonego postanowienia był fakt, że zobowiązany, który wskazuje na niewykonalność nałożonego na niego obowiązku, pomimo długiego upływu czasu wykonał Decyzję jedynie w części dotyczącej wstrzymania prac ziemnych na działce o nr ew. 408 obręb [...], co w ocenie Wojewody było następstwem zakończenia realizacji zaplanowanej przez zobowiązanego inwestycji. Zobowiązany nie usunął bowiem ogrodzenia działki [...] obręb [...]od strony ulicy Łódzkiej oraz innych obiektów budowlanych - wiaty na granicy działek o nr ew. [...] i [...] obręb geodezyjny [...], pomimo że bezdyskusyjnie obowiązek ten jest wykonalny. Co więcej, obok przedmiotowej wiaty zaskarżonym postanowieniu, Wojewoda wskazał, iż bez znaczenia w ocenie organu egzekucyjnego są podnoszone przez Zobowiązanego wątpliwości, co do statusu prawnego rezerwatu przyrody "[...]", bowiem w analizowanej sprawie podstawą orzekania były i są wymogi prawa krajowego i wspólnotowego związane z zapewnieniem ochrony obszarom Natura 2000, bez względu na to czy teren jest dodatkowo objęty ochroną jako rezerwat przyrody. Zatem w ocenie Organu egzekucyjnego, w analizowanej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki wskazywane przez Zobowiązanego wynikające z art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a., a co za tym idzie, nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozpoznając sprawę wyjaśnił, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) z dniem 30 lipca 2020 r. zmianie uległ stan prawny będący podstawą do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). Znowelizowane przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a. wprowadziły nowy katalog zamknięty przesłanek na podstawie, których Organ egzekucyjny może umorzyć w całości albo w części postępowanie egzekucyjne. Organ zwrócił uwagę, że z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw wynika, iż do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z uwagi na to, iż niniejsza sprawa wszczęta została w minionym stanie prawnym i nie została zakończona, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące przed zmianą wprowadzoną wspomnianą ustawą z 11 września 2019 r.
GDOŚ w uzasadnieniu wskazał, że poddał analizie prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewody [...]a w szczególności przesłankę umorzenia, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.
W pierwszej kolejności organ zauważył, iż zażalenie Skarżącego odnosi się w głównej mierze do zasadności wydania Decyzji. W tym miejscu podkreślił, iż Skarżącemu przysługiwały środki zaskarżenia zgodnie z przepisami Kpa, na podstawie których mogło dojść do wzruszenia decyzji RDOŚ z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] (zwanej dalej: "Decyzją"), wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...]grudnia 2017 r. wystawionym przez Wierzyciela. W świetle tego za bezprzedmiotowe GDOŚ uznał podniesione w zażaleniu kwestie dotyczące wadliwości Decyzji i stwierdził, że pozostają one poza kontrolą organu odwoławczego w niniejszej sprawie.
W ocenie GDOŚ w analizowanej sprawie nie ma podstaw by stwierdzić, że została spełniona wskazywana przez Zobowiązanego przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a., zatem Wojewoda nie miał podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ zwrócił uwagę, że jakkolwiek sytuacja Skarżącego mogłaby być uznana za trudną, to właśnie w jego gestii pozostawało podjęcie wszelkich kroków, aby umożliwić wykonanie ciążącego na nim obowiązku. Natomiast w sytuacji braku możliwości wykonania obowiązków nałożonych Decyzją, Skarżący powinien podjąć działania mające na celu wzruszenie Decyzji.
GDOŚ również zauważa, iż nie sposób uznać, iż obowiązek nałożony na Skarżącego decyzją jest niewykonalny. Trudno bowiem za "niewykonalność" obowiązku nałożonego decyzją uznać fakt, że Skarżący posiada obawy, co do słuszności realizacji nałożonych obowiązków - zatem nie sposób uznać, by obowiązek nałożony decyzją był obiektywnie niewykonalny.
T.M wniósł skargę na powyższe GDOŚ, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:
1.1. art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nie została spełniona przesłanka pozwalająca na umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego, bowiem w ocenie organu obowiązek nałożony na Skarżącego nie jest niewykonalny, gdy tymczasem istnieją przeszkody o charakterze trwałym polegające na tym, że:
a. opisane w decyzji warunki nie doprowadzą do przywrócenia stanu poprzedniego, który jest niemożliwy do uzyskania poprzez wykonanie wskazanych w decyzji obowiązków, a w konsekwencji dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe oraz nie doprowadzi do wykonania decyzji zgodnie z jej treścią i celami,
b. wykonanie decyzji doprowadziłoby w rzeczywistości do pogorszenia, zarówno stanu środowiska z jednej strony, jak i powstania poważnych problemów geotechnicznych i obsuwania się mas ziemnych przy istniejącej drodze i sąsiadujących z nią budynkach z drugiej strony, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do zniszczeń na obszarach chronionych oraz wyrządzenia znacznych szkód w mieniu osób trzecich, zatem wykonanie decyzji jest niecelowe, a wręcz niedopuszczalne,
1.2. art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy organ drugiej instancji winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na ziszczenie się przesłanek ustawowych.
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
2.1. art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez odejście od zasady swobodnej oceny dowodów na rzecz oceny dowolnej, zaniechanie zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wydanie decyzji na podstawie nie w pełni zebranego materiału dowodowego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a polegające w szczególności na:
a) uznaniu, że obowiązek nałożony na Skarżącego decyzją nie jest niewykonalny i nie sposób uznać, że o niewykonalności obowiązku, zgodnie z treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, miałyby przesądzać obawy Skarżącego co do słuszności realizacji nałożonych obowiązków, gdy tymczasem argumentacja Skarżącego nie dotyczy słuszności realizacji obowiązków nałożonych decyzją, a ich niewykonalności, natomiast organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego celem ustalenia, czy obowiązek jest niewykonalny czy też taki nie jest, a zatem przyjęte przez organ stanowisko ma charakter całkowicie arbitralny, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji spowodowało uznanie przez organ, że brak jest przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu;
b) dokonaniu niewłaściwej oceny dokumentu w postaci wyroku Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia [...] lutego 2018 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Okręgowego w [...] V Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...]września 2018 r. sygn. akt V Ka [...] także pominięciu przez organ odwoławczy dowodu z dokumentu w postaci opinii biegłych sądowych m. in. z zakresu ochrony środowiska sporządzonych w toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu przed Sądem Rejonowym w [...]które legły u podstaw wydanego wyroku uniewinniającego, a tym samym wniosków wynikających z tych opinii biegłych, którzy analizowali szczegółowo wpływ "nasypu" na środowisko przyrodnicze, możliwość pozostawienia lub usunięcia nasypu wykonanego na gruntach rolniczych, a które to wnioski mają istotne znaczenie z perspektywy oceny, czy w sprawie ziściła się przesłanka obligująca organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego;
c) uznaniu za bezprzedmiotowe, a tym samym nie wymagające odrębnego odnoszenia się przez organ odwoławczy do kwestii dotyczących wadliwości decyzji, które w ocenie organu pozostają poza kontrolą organu odwoławczego, gdy tymczasem te kwestie dotyczą przede wszystkim ziszczenia się przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, której organ nie zbadał i zaniechał dokonania samodzielnych ustaleń w sprawie;
2.2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie postanowienia w sposób właściwy.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia GDOŚ oraz postanowienia Wojewody odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych, z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Strona w uzasadnieniu wyjaśniła, że w treści opinii biegłego sądowego sporządzonego w toku postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym przeanalizowano wpływ na obszary objęte ochroną i konsekwencje środowiskowe realizacji nasypu uzdatniającego grunty rolnicze na skarpie wzniesienia terenu, skutki dla gruntów i ich stabilności. Organ nie przeanalizował czynników i warunków ważnych dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czyli położenia uzdatnionych gruntów na osuwisku i skarpie oraz ich obecnej roli w umocnieniu skarpy i sąsiednich terenów działek, między innymi działki drogowej nr [...], konsekwencji i skutków oddziaływania czynników środowiskowych, fizycznych i atmosferycznych w okresie czasu po usunięciu nasypanego gruntu z terenów rolniczych dz. [...] obr. [...] po wielu latach jego istnienia i pozostawienie gigantycznej dziury w gruncie, której brzegi wraz z sąsiedztwem będą osuwać się przez wpływ spływających nawalnych deszczy wiosennych i letnich występujących systematycznie w okolicach Wejherowa, erozji wietrznej i wodnej ze skarp dawnego osuwiska. Dokumenty znajdujące się w aktach postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...] uwzględniały te zagadnienia. Wszystkie te argumenty – zdaniem Strony - przesądzają o ziszczeniu się przesłanki niewykonalności obowiązków z decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy bezsporną okoliczność, że decyzją RDOŚ w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nakazał skarżącemu na podstawie art. 37 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody m.in.: 1) wstrzymanie wszelkich prac ziemnych na terenie działki nr [...] znajdującej się przy ul. [...]) podjęcie czynności w celu przywrócenia poprzedniego stanu obszarów Natura 2000 poprzez a) usunięcie ogrodzenia działki oraz innych obiektów budowalnych – wiaty; b) usunięcie nawiezionego materiału ziemnego i gruzu; c) usunięcia nawiezionego materiału ziemnego i gruzu do warstwy gruntu rodzimego, do rzędnych terenu wskazanych w decyzji z terenu działki. Egzekwowany obowiązek nie został w żaden sposób wyeliminowany z obrotu prawnego i jest wymagalny.
Poza tym należy wyjaśnić, że w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek i jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie, wynikające w oczywisty sposób z art. 29 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji (§ 2) obejmuje natomiast to, czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej lub czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a.
Mając natomiast na uwadze argumentację Skarżącego prezentowaną w toku postępowania, to wskazać należy, że odnosi się ona w głównej mierze do zasadności wydania Decyzji RDOŚ. Jak już wyżej wskazano decyzja RDOŚ pozostaje w obrocie prawnym i nie została przez stronę wzruszona w odpowiednim trybie. Wobec tego okoliczności jej ewentualnej wadliwości pozostają poza kontrolą organów w niniejszej sprawie.
Zasadnie organ wskazał, że w niniejszym postępowaniu z uwagi na okres kiedy zostało wszczęte postępowanie i nie zakończone, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące przed zmianą wprowadzoną ustawą z 11 września 2019 r.
Sytuacje, w których ustawodawca zobowiązuje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego wyliczone zostały enumeratywnie w art. 59 § 1 u.p.e.a.
Stosownie do tego unormowania postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Nie ulega wątpliwości, że żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w pkt 1-10 powyższego unormowania nie została w niniejszej sprawie spełniona. Nie ulega również wątpliwości, że nakaz podjęcia czynności na działce nr [...] zlokalizowanej przy ul.[...] wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej podlega egzekucji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). W tytule wykonawczym z dnia 14 grudnia 2017 r. treść podlegającego egzekucji obowiązku została określona tak samo, jak w decyzji z dnia 7 maja 2012 r. Zarzuty strony skarżącej, w których powołuje się na "faktyczne i trwałe czynniki techniczne oraz prawne, które czynią niemożliwym wykonanie nałożonego na niego obowiązku", w istocie zmierzają do tego, aby w postępowaniu egzekucyjnym doprowadzić do zmiany treści ostatecznej decyzji administracyjnej, względnie zignorowania nakazu z niej wynikającego, co jest niedopuszczalne. Do tego celu mogą służyć co najwyżej nadzwyczajne tryby, przewidziane w Kpa, służące kwestionowaniu decyzji ostatecznych. W szczególności nie można przyjąć, że obowiązek ciążący na skarżącym jest niewykonalny. Sąd nie dopatrzył się w tytule wykonawczym uchybień skutkujących odstąpieniem od egzekucji.
W ocenie Sądu organy nie naruszyły, ani przepisów Kpa nakładających na organ administracji publicznej obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, ani art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a., które stanowią o niewykonalności obowiązku niepieniężnego, będącej przeszkodą w kontynuowaniu wszczętego postępowania egzekucyjnego, skutkującą koniecznością jego umorzenia.
Niewykonalność obowiązku definiowana jest jako rzeczywisty brak możliwości jego zrealizowania, zarówno dobrowolnego, jak i w drodze egzekucji administracyjnej, z powodu wystąpienia określonych okoliczności (L. Klat-Wertelecka, Niewykonalność obowiązku administracyjnoprawnego, Wrocławsko-Lwowskie Zeszyty Prawnicze 2012, s. 280). Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Nie mają w tym względzie znaczenia ewentualne utrudnienia w jego realizacji, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia (wyrok NSA z 8 lutego 2006 r., II OSK 509/05, CBOSA, wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., II OSK 1064/15, CBOSA).
W niniejszej sprawie nie zaistniała jakakolwiek z przyczyn powodujących niewykonalność obowiązku. Organ trafnie zwrócił uwagę na brak możliwości przyjęcia, że spoczywający na skarżącej obowiązek niepieniężny jest niewykonalny. Nie może ona uwolnić się od jego wykonania z uwagi na uznanie, że "wykonanie decyzji grozi katastrofa budowlaną i roszczeniem wobec skarżącego ze strony właścicieli sąsiadujących gruntów, (...). Wykonanie decyzji nie jest możliwe bez skutków geofizycznych naruszenia gruntów sąsiednich i skarpy wzniesienia." Przeszkody te nie mają charakteru obiektywnego, nieprzezwyciężalnego. Mogą być one ewentualnym rezultatem konfliktu istniejącego pomiędzy posiadaczem nieruchomości, na którym znajduje się obiekt budowlany oraz właścicieli działek sąsiednich. Sam obowiązek określony w decyzji jest wykonalny, a brak jego dobrowolnej realizacji uzasadniał wszczęcie administracyjnego postępowania egzekucyjnego celem jego przymusowej realizacji. Trudno też – jak zasadnie wskazał organ - za "niewykonalność" obowiązku nałożonego Decyzją uznać fakt, że Skarżący posiada obawy, co do słuszności realizacji nałożonych obowiązków. Nie sposób bowiem uznać, by obowiązek nałożony decyzją był obiektywnie niewykonalny.
Nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy uniewinniający skarżącego wyrok sądowy, który dotyczył sprawy procedowanej w trybie karnym - przestępstwa spowodowania zniszczeń w świecie roślinnym w znacznych rozmiarach, powodując tym istotną szkodę dla środowiska, tj. popełnienia czynu z art. 181 § 1 i 2 k.k. w zbiegu z art. 187 § 1 k.k. Jak wskazał RDOŚ w piśmie z 16 października 2020 r. "Stanowisko wierzyciela egzekucyjnego" – powołany wyrok nie oznacza, że do działań skarżącego nie doszło. RDOŚ zwrócił uwagę, że w art. 37 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca przyznał organowi możliwość władczej ingerencji, jeżeli działania zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia. Nie jest przy tym istotne, czy takie znaczące negatywne oddziaływanie faktycznie nastąpiło, ale sam fakt ich podjęcia bez wcześniejszego ustalenia wpływu planowanych działań na obszar Natura 2000 w przewidzianych prawem procedurach. RDOŚ wyjaśnił, że nie zgadza się ze stanowiskiem, na które powołuje się skarżący, że po upływie ponad 8 lat od wydania decyzji doszło już do takich trwałych zmian w terenie przez nią objętym, że wykonanie obowiązków w zakresie usunięcia nasypów i przywrócenia stanu poprzedniego jest niewykonalne. Dalej Organ zwrócił też uwagę, że skarżący wskazuje na pogłębiające się zmiany w siedliskach i szacie roślinnej, wynikające z działania czynników atmosferycznych. Przy czym – jak wskazał organ – sam skarżący po wydaniu decyzji – dokonywał zmian na gruncie i nie były to działania zmierzające do wykonania decyzji. Organ w piśmie tym podkreślił, na co wskazywano już wyżej, że decyzja RDOŚ z [...] maja 2012 r. "jest prawomocna".
Poza tym należy zwrócić uwagę, że Skarżący w toku postępowania nie odnosił się do pozostałych nakazów określonych w Decyzji RDOŚ, które nie zostały także przez niego wykonane (pismo RDOŚ z 16 stycznia 2020 r.) i bezspornie nie można też – zdaniem Sądu - uznać, że są niewykonalne (np. usunięcie ogrodzenia/obiektów budowlanych).
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy dodać uwzględniając treść art. 45 u.p.e.a., że do odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie wystarczy samo oświadczenie zobowiązanego. Niezbędne jest okazanie dowodów uzasadniających jedną z przesłanek odstąpienia od czynności egzekucyjnych/umorzenia postępowania. To Strona zainteresowana powinna przedłożyć dokumenty/opinie, na które się powołuje i na których opiera swoje twierdzenia uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący powołując się na opinie biegłych, nie dołączył ich do akt sprawy. Jednak mając na uwadze całokształt sprawy, okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.