IV SA/Wa 1155/22

IV SA/Wa 1155/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca zdanie odrebne/
Monika Barszcz
Grzegorz Rząsa
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 86/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-02
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r., nr DO.4.7613.420.2019.EK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne
Uzasadnienie
[...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej: Skarżąca, Spółka) reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r., nr DO.4 7613.420.2019.EK IK 1128893 uchylającą w całości decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologu z dnia 8 września 2021 r., nr DO.4.7613.420.2019.RF i umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...] w części dotyczącej pkt I orzeczenia.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 25 lutego 2013 r. [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (aktualnie występująca pod firmą [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w [...]) złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości w [...] w obrębie [...], [...], [...] i [...], zap. w ks. wiecz. [...] t. 3, wkl. [...], nr parc. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o pow. 414 182 m2, zapisanej w ks. wiecz. [...] t. 2, wkl. [...] parc. [...], o pow. 4979 m2, zap. w ks. wiecz. [...] t. 2, wkl. [...], nr parc. [...] o pow. 3822 m2, zap. w ks. wiecz. [...] t. 2 wkl. [...], nr parc. [...] o pow. 4667 m2, zap. w ks. wiecz. [...] t.2 wkl. [...], nr parc. [...] o pow. 7014 m2, zapis, w ks. wiecz. [...] t.2 wkl. [...], nr parc. [...] o pow. 7976 m2, zap. w ks. wiecz. [...] t. 2 wyk. L. [...], nr parc. [...] o pow. 10447 m2, zapis, w ks. wiecz. [...] t. 3 wyk. L [...], nr parc. [...], [...] o pow. 14027 m2, zapis, w ks. wiecz. [...] t. 1, wyk. L. [...], nr parc. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], o łącznej pow. 64.022 m2, stanowiących własność [...] sp. z o.o. w [...] (pkt I orzeczenia).
Decyzją z dnia 8 września 2021 r. nr DO.4.7613.420.2019.RF Minister Rozwoju, Pracy i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. (wskazanej we wniosku części orzeczenia).
Pismem z dnia 30 września 2021 r. spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez adwokata złożyła - w ustawowym terminie – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 i 1491; dalej: K.p.a.), Minister Rozwoju i Technologii uchylił decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. (nr jak wyżej) w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r., w części dotyczącej pkt I orzeczenia.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał nowe brzmienie przepisów art. 156 § 2 K.p.a. oraz art. 158 § 3 K.p.a. wprowadzonych przez ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej "nowelizacja K.p.a."), które weszły w życie z dniem 16 września 2021 r. Ponadto powołał się na brzmienie art. 2 ust. 1 nowelizacji K.p.a.
W dalszej części uzasadnienia Organ wskazał, że sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną do dnia 15 września 2021 r., gdyż po dniu wejścia w życie nowelizacji strona złożyła w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu nadzoru z dnia 8 września 2021 r., w związku z tym, dodany ww. ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. art. 158 § 3 k.p.a. znajduje zastosowanie do przedmiotowego postępowania.
Organ zauważył, iż z akt sprawy wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z dnia [...] grudnia 1955 r. został złożony pismem z dnia 25 lutego 2013 r., które wpłynęło do organu (Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) w dniu 28 lutego 2013 r. Tym samym od dnia doręczenia (ogłoszenia) ww. decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...] do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, upłynęło ponad 60 lat. Orzeczenie z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...] niewątpliwie weszło do obrotu prawnego na skutek doręczenia go właścicielowi nieruchomości, albowiem pismem z 13 stycznia 1956 r. adw. J. K. - ówczesny pełnomocnik [...] sp. z o.o. (właściciel nieruchomości) wniósł w terminie odwołanie od przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego. Natomiast decyzja z dnia [...] marca 1956 r. nr ew. [...] stała się ostateczna oraz weszła do obrotu prawnego, albowiem została doręczona pełnomocnikowi ww. spółki w dniu 24 marca 1956 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy).
Ponadto, Minister zaznaczył, że powyższe okoliczności faktyczne dotyczące m.in. wejścia do obrotu prawnego ww. decyzji z dnia [...] marca 1956 r. nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...] oraz wywołania przez ww. rozstrzygnięcia organów I i II instancji skutków prawnorzeczowych wynikają również z treści prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie uzgodnienia treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. W uzasadnieniu wyroku Sąd przesądził bowiem, że "orzeczenie Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].03.1956 r. nr ew. [...] stanowi ostateczną decyzję wywłaszczeniową nieruchomości objętych żądaniem pozwu, pozbawiającym pozwaną spółkę prawa własności tych nieruchomości z dniem [...].05.1945 r."
Zaskarżając ww. decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, strona skarżąca zarzuciła Organowi naruszenie:
przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) oraz art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i uchylenie na tej podstawie w całości decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. i umorzenie postępowania,
przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, a w konsekwencji art. art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. i umorzenie postępowania;
naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, a w konsekwencji art. art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. i umorzenie postępowania.
Mając na względzie powyższe wniesiono:
o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r.,
o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Dodatkowo, na podstawie art. 125 §1 pkt 1 p.p.s.a., wniesiono o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 28 grudnia 2021 r. o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491). - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - jest niezgodny: z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że:
- znowelizowany przepis art. 158 § 3 k.p.a. nie daje podstaw do umorzenia postępowania, które jest już w toku. W takim przypadku, zastosowanie powinien mieć art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku, gdy nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
- przepis art. 2 ust. 1 jak i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, naruszają art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji. Ww. przepisy naruszają zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji, która wynika z istoty demokratycznego państwa prawnego i uznawana jest za jedną z najważniejszych zasad tworzenia prawa. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie prawodawca naruszył obowiązujący zakaz retroakcji przejawiający się w rzymskich zasadach postępowania: lex retro non agit oraz lex prospicit non respicit oraz powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. P 66/07. W dalszej części skargi argumentuje, że niniejsza sprawa o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych toczy się od 9 lat. Przepis przejściowy, na którym Organ oparł swoją decyzję i umorzył postępowanie w niniejszej sprawie pozbawia Spółkę możliwości odzyskania bezprawnie przejętego majątku; niniejsze postępowanie administracyjne toczy się bardzo długo bez żadnej winy ze strony Spółki, w jego toku nie były prowadzone żadne postępowania uboczne - cywilne, administracyjne, od których zależałoby rozstrzygnięcie sprawy głównej.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż są one bezzasadne i nie wskazują nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w prowadzonym postępowaniu, dotyczą jedynie kwestii, które zostały wyjaśnione i ocenione przez Ministra Rozwoju i Technologii w zaskarżonej decyzji z dnia 20.12.2021 r. nr DO.4.7613.420.2019.EK.
W toku postępowania sądowego strona skarżąca wniosła pismo procesowe z dnia 1 sierpnia 2022 r. uzupełniające argumentację skargi. W piśmie tym wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu: orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] grudnia 1963 r. (1966 r.) na okoliczność sporządzenia ww. orzeczenia w 1966 r. i antydatowania dokumentu, a w konsekwencji bezprawności wywłaszczenia, bezprawnego przejmowania nieruchomości przez władze komunistyczne w Polsce.
Podniesiono, że władze komunistyczne w Polsce bezprawnie przejmowały nieruchomości, preparując decyzje wywłaszczeniowe, mimo że postępowania w tym zakresie nigdy się nie toczyły bądź nie kończyły się wywłaszczeniem. Jako przykład takiej sprawy wskazano postępowanie dotyczące nieruchomości Parafii pw. [...] w [...], w przypadku której prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 1962 roku, sygn. akt [...], oddalony został wniosek o stwierdzenie zasiedzenia przez Skarb Państwa nieruchomości należącej do Parafii pw. [...], a następnie złożony został wniosek o wpis prawa własności ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie nieznanego wcześniej orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] października 1953 r., czyli rzekomo wydanego przed wszczęciem postępowania o zasiedzenie. W tym miejscu należy nadto wskazać, że ww. orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] grudnia 1963 r. w istocie wydane zostało w 1966 r., o czym świadczy przekreślona data na egzemplarzu znajdującym się w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, a także przybita na dokumencie pieczątka - również opatrzona datą 1966 r. (obie daty w prawym górnym rogu). Powyższe świadczy o bezprawności wywłaszczenia. Przenosząc powyższe na kanwę niniejszego postępowania, należy stwierdzić, że to kolejny przykład sytuacji, gdy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości "odnajduje się" wiele lat po rzekomej dacie wywłaszczenia, z tą różnicą, że wciąż brak jest oryginałów, które potwierdzałyby przynajmniej dokończenie postępowania wywłaszczeniowego. W związku z powyższym, należy oceniać orzeczenia o wywłaszczeniu, które nie skutkowały w przeszłości ujawnieniem Skarbu Państwa w księgach wieczystych przez pryzmat preparowania dokumentów wywłaszczeniowych, do czego niewątpliwie w czasach Polski Ludowej dochodziło. Brak jednoznacznych i kategorycznych dowodów oraz pojawiające się w sprawie wątpliwości nakazują uznawać postępowania wywłaszczeniowe prowadzone przez władze komunistyczne za nieprawdziwe bądź niedokończone.
Uzupełniona została argumentacja zarzutu niezgodności brzmienia znowelizowanych przepisów K.p.a. z Konstytucją RP z 1997 r. o okoliczność złożenia przez Rzecznika Paw Obywatelskich wniosku o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - jest niezgodny: z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji oraz powołano się na treść stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich zajętego we wskazanym wniosku do Trybunału Konstytucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
W sprawie nie jest okolicznością sporną, że w chwili wydawania przez Ministra zaskarżonej decyzji (20 grudnia 2022 r.), od dnia doręczenia decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...] w części dotyczącej pkt I orzeczenia upłynęło ponad trzydzieści lat. Co więcej, wspominany termin trzydziestoletni upłynął już przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego (pismo z dnia 25 lutego 2013 r., data wpływu do organu 28 lutego 2013 r.).
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. (ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491)), do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
W świetle wyżej przytoczonych przepisów, zwłaszcza art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., nie budzi wątpliwości, że decyzja Ministra z 8 września 2021 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności winna być uchylona, a postępowanie nadzorcze zainicjowane wnioskiem Skarżącej podlegało umorzeniu (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Sąd nie podziela zarzutów co do rzekomej niekonstytucyjności nowelizacji k.p.a. w odniesieniu do postepowań wszczętych przed wejściem w życie tej nowelizacji (tj. 16 września 2022 r.). W tym względzie wskazać należy, że nowelizacja k.p.a. miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62), w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 K.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wskazano także, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie Trybunał podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. Warto dodać, że instytucja tzw. dawności jest znana wszystkim głównym dziedzinom prawa. Przykładowo, po upływie 30 lat możliwie jest zasiedzenie nieruchomości w sytuacji, w której wejście w posiadanie nastąpiło w złej wierze (art. 172 § 2 k.p.c.). Z kolei karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 30 - gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.). Natomiast ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi obecnie sześć lat (art. 118 k.c.). Powszechnie przyjmuje się, że przyczynami wprowadzenia instytucji dawności są potrzeba stabilizacji ukształtowanych stosunków prawnych oraz trudności dowodowe, jakie w sposób naturalny pojawiają się wraz z upływem czasu. Obie te przyczyny są jak najbardziej aktualne w przypadku postępowania nadzorczego (art. 156 k.p.a.), w tym zwłaszcza w sprawach dotyczących rozstrzygnięć wywłaszczeniowych podjętych przed kilkudziesięcioma laty. Sąd oczywiście dostrzega, że Skarżąca może powoływać się na ochronę interesów w toku, która również jest chroniona na gruncie art. 2 Konstytucji RP. Zachodzi tu jednak typowy przypadek konieczności wyważenia spornych interesów, które wszystkie mają swoje opacie w Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, nie można pomijać, że skarżąca nie została pozbawiona prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania ostatecznej decyzji rozstrzygającej o zasadności jej wniosku). Innymi słowy, to, że Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z 1955 r. nie oznacza jeszcze, że organy, w świetle zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.), wydałyby decyzję zgodną z wnioskiem strony. Co więcej, zwrócić należy uwagę na surowe wymagania, jakie, formułowane są w orzecznictwie co do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a także zasadę domniemania legalności ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.).
W odniesieniu do argumentów zawartych w piśmie strony z dnia 1 sierpnia 2022 r. Sąd stwierdza, że prawidłowo organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że w świetle powyższego brak jest możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. dokonania oceny legalności decyzji z dnia [...] marca 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z dnia [...] grudnia 1955 r., gdyż nie budzi wątpliwości, że wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności tych rozstrzygnięć został wniesiony do organu z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 158 § 3 K.p.a.
Końcowo, w odniesieniu do wniosku o zawieszenie postępowania Sąd zauważa, że słusznie zauważa strona, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W sytuacji zatem, gdyby Trybunał Konstytucyjny uznał, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas aktualizuje się zagadnienie ewentualnej możliwości żądania wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego (art. 145a K.p.a.).
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.