IV SA/Wa 1142/21

IV SA/Wa 1142/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska
Tomasz Wykowski /sprawozdawca/
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Akta stanu cywilnego
Sygn. powiązane
II OSK 737/22 - Wyrok NSA z 2023-07-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1955 nr 25 poz 151
art. 35
Dekret z dnia 8 czerwca 1955 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) sędzia WSA Anita Wielopolska Protokolant: st. spec. Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2021 r., [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda" albo "Organ"), po rozpatrzeniu odwołania A. C. (dalej "Skarżącej"), reprezentowanej przez radcę prawnego P. G. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] (dalej "Kierownika USC") z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], orzekającej o odmowie sprostowania aktu urodzenia nr [...] sporządzonego na imię i nazwisko A. A. w zakresie daty urodzenia osoby, której akt dotyczy, tj. [...] lipca 1946 r. na [...] lipca 1946 r. – utrzymał decyzję Kierownika USC w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:
1. Pismem z dnia 21 stycznia 2021 r., które wpłynęło do Kierownika USC w dniu 1 lutego 2021 r., Pełnomocnik Skarżącej wniósł o sprostowanie aktu urodzenia Skarżącej, sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] pod nr [...], polegające na zastąpieniu wskazanej w akacie daty urodzenia Skarżącej ("5 lipca 1946 r.") na "10 lipca 1946 r.".
W uzasadnieniu wniosku Pełnomocnik wskazał, że data urodzenia Skarżącej, ujawniona w akcie, tj. 5 lipca 1946 r., jest wynikiem omyłki pisarskiej, podczas gdy z szeregu dokumentów urzędowych wynika, iż rzeczywistą datą urodzenia Skarżącej jest 10 lipca 1946 r.
Do wniosku załączono:
1) kopię zagranicznego aktu urodzenia Skarżącej [...] (k.13 – 14 akt Wojewody, dalej "a.W.a.ur.") wraz z tłumaczeniem (k.17 a.W.a.ur.), zawierającego w szczególności następującą treść: "Data urodzenia: [treść zniszczona i nieczytelna] lipca tysiąc dziewięćset czterdziestego szóstego roku. Dnia 10 lipca 1946 roku, w księdze rejestracji aktów stanu cywilnego dotyczących urodzenia, dokonano odpowiedniego zapisu pod numerem 12." "Data wydania 06 września 1963 r.";
2) inną kopię tego samego zagranicznego aktu urodzenia Skarżącej [...] (k.15 – 16 a.W.a.ur.), do której nie przedłożono tłumaczenia, oznaczającą datę urodzenia się Skarżącej w następujący sposób: "Data urodzenia: 10 lipca tysiąc dziewięćset czterdziestego szóstego roku.";
3) kopię kartę identyfikacji podatkowej (k.19 a.W.a.ur.) wraz z tłumaczeniem (k.18 a.K.);
4) kopię zagranicznego dokumentu "Pensijne Poswidczennia" bez tłumaczenia (k.20 a.W.a.ur.);
5) zaświadczenie o stanie cywilnym z 13 marca 1998 r. (k.23 a.W.a.ur.) wraz z tłumaczeniem (k.21 a.W.a.ur.), wskazujące, iż Skarżąca urodziła się 10 lipca 1946 r.;
6) kopię zagranicznego paszportu Skarżącej (k.27 – 28 i 30 a.W.a.ur.) wraz z tłumaczeniem (k.25, 26 i 29 a.W.a.ur. – tłumaczenie) z adnotacją: "Data urodzenia: 10 lipca 1946 roku";
7) kopię roboczej kopii decyzji nr [...] z 14 października 2004 r. (k.31 a.W.a.ur.), sporządzonej w 2005 r. do wewnętrznego użytku Kierownika USC z urzędową adnotacją z dnia 4 lipca 2005 r., sugerującą nadanie biegu procedurze sprostowania w/w decyzji z urzędu w sposób obecnie żądany przez Skarżącą (adnotacja o treści "proszę sprostować datę urodzenia" zaopatrzona pieczątką "Starszy Inspektor [dalsza treść pieczątki, wskazująca imię i nazwisko w/w urzędnika, nieczytelna]" i nieczytelnym podpisem).
2. Decyzją z dnia 22 marca 2021 r. Kierownik USC odmówił dokonania żądanego sprostowania aktu, stwierdzając brak podstaw do przyjęcia, iż treść aktu jest niezgodna z danymi zawartymi w dokumentach wymienionych w art. 35 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej "p.a.s.c.").
Organ I instancji wskazał zatem, iż:
(i) Przedmiotowy akt urodzenia nr [...] (nr historyczny VII/1192/2004 na nazwisko A. A. został sporządzony w dniu 14 października 2004 r. na podstawie art.73 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (wówczas t.j. Dz.U.2004 nr 161, poz. 1688) w oparciu o akt urodzenia Skarżącej (nr blankietu 509371), sporządzony w języku [...]oraz tłumaczenie tego aktu. We w/w przedłożonym zagranicznym akcie urodzenia wskazano, iż: (-) dzień 5 lipca 1946 r. jest datą urodzenia się Skarżącej, natomiast (-) dzień 10 lipca 1946 r. to data sporządzenia aktu w księdze rejestracji aktów stanu cywilnego. Akt urodzenia, którego sprostowania żąda obecnie Skarżąca, został zatem sporządzony ściśle w oparciu o treść przedłożonego aktu zagranicznego;
(ii) Obecnie, do wniosku o sprostowanie aktu Skarżąca przedłożyła dwie kolejne kopie swojego zagranicznego aktu urodzenia nr blankietu [...], z których jedna nie zawiera (z uwagi na fragmentaryczne zniszczenie dokumentu) danych co do daty urodzenia, druga natomiast wskazuje w tym zakresie na 10 lipca 1946 r. Oznacza to, iż w toku toczących się z Jej wniosku postępowań (tj. postępowania z 2004 r. oraz postępowania obecnego) Skarżąca przedłożyła organowi trzy wersje tego samego dokumentu;
(iii) Wywodzona przez Skarżącą jako data Jej urodzenia data 10 lipca 1946 r. wpisana jest w przedłożonych przez Skarżącą kopiach dokumentów zagranicznych, tj: 1) zaświadczenia o stanie cywilnym i 2) paszportu, niemniej nie są to dokumenty, o których mowa w art. 35 ust. 1 – 2 p.a.s.c.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż dane zawarte w przedmiotowym akcie stanu cywilnego, którego sprostowania Skarżąca żąda, są zgodne z dokumentacją zawartą w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na podstawie których akt ten został sporządzony.
Z tych przyczyn sprostowanie przedmiotowego aktu na drodze administracyjnej nie jest możliwe. W art.36 p.a.s.c. na tę okoliczność przewidziano możliwość ubiegania się przez stronę o sprostowanie aktu stanu cywilnego przez sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym.
3. Pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł do Wojewody odwołanie od decyzji Kierownika USC (za pośrednictwem tego organu).
III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie Wojewoda rozpoznał odwołanie Skarżącej od decyzji Kierownika USC, utrzymując tę decyzję w mocy.
W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia odwoławczego wskazano w szczególności, co następuje:
1. Przepisy p.a.s.c. powierzają kompetencje do sprostowania aktu stanu cywilnego: 1) kierownikowi urzędu stanu cywilnego oraz 2) sądowi w zależności od istniejących przesłanek, wynikających z art. 35 p.a.s.c. oraz art. 36 p.a.s.c. Istotą sprostowania aktu stanu cywilnego w świetle art. 35 p.a.s.c. jest doprowadzenie do prawidłowej treści aktu, przy czym jest to możliwe, gdy akt stanu cywilnego zawiera dane niezgodne z innymi dokumentami.
Na mocy art. 35 p.a.s.c. kierownik urzędu stanu cywilnego, który akt sporządził, może go sprostować, gdy zachodzą przesłanki wymienione w ust. 1 i 2 tego artykułu, tj. gdy akt stanu cywilnego zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego. Sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego, potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych.
2. Akt urodzenia Skarżącej, objęty wnioskiem o sprostowanie, został sporządzony na podstawie ówczesnego art. 73 p.a.s.c. z 1986 r. (przeniesienie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Stosownie do art. 31 ust. 1 pkt 1 p.a.s.c. dokumenty w języku obcym przedkłada się z urzędowym tłumaczeniem na język polski, dokonywanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Powyższy przepis stanowić ma rękojmię prawidłowości wykonanego tłumaczenia i odpowiednio usankcjonować jego status.
Przedmiotowy akt, objęty wnioskiem o sprostowanie, sporządzony został na podstawie tłumaczenia zagranicznego aktu urodzenia, dokonanego przez tłumacza przysięgłego w dniu 14 kwietnia 1998 r. Powyższa okoliczność uniemożliwia zakwestionowanie prawidłowości daty urodzenia, wskazanej w akcie, albowiem data jest ona zgodna z przedłożonym dokumentem wraz z jego tłumaczeniem.
3. Ponownie zaznaczyć należy, że w świetle art. 35 p.a.s.c. dopuszczalne jest sprostowanie w aktach stanu cywilnego różnego rodzaju niezgodności, które wynikają z porównania treści tego aktu z dokumentami składającymi się na jego akta zbiorowe i lub z innymi aktami stanu cywilnego, które stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.
Sprostowaniu mogą zatem podlegać omyłki osoby formułującej akt, niedokładności powstałe przy sporządzaniu aktu, a zatem wynikające ż błędnego odczytania dokumentów źródłowych, pominięcia któregoś z ich elementów.
W rozpatrywanej zaś sprawie do takich - jak przykładowo powołane - sytuacji
nie doszło, bowiem wszystkie dane figurujące w akcie urodzenia Skarżącej są zgodne z przedłożonymi do jego transkrypcji dokumentami. Organ zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami wiernie przeniósł treść ww. aktu urodzenia na podstawie jego tłumaczenia przysięgłego, nie mogąc zignorować jego treści ani podważać samodzielnie jakości tłumaczenia. Tłumaczenie to stanowi akta zbiorowe do aktu urodzenia nr [...]. Z kolei załączone do wniosku o sprostowanie aktu nr [...] kopie zagranicznych dokumentów nie są dokumentami wymienionymi w art. 35 p.a.s.c., na podstawie których byłoby możliwe uwzględnienie żądania strony (nie stwierdzają zdarzenia wcześniejszego niż urodzenie Skarżącej).
4. W sytuacji, gdy ustalenie prawidłowej treści aktu stanu cywilnego wymaga dokonania ustaleń faktycznych oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego, sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w postępowaniu przed sądem powszechnym stosownie do art.36 p.a.s.c. Zgodnie bowiem z art. 3 p.a.s.c. akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (por.: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 774/15).
IV. Pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Wojewody, podnosząc przeciwko tej decyzji zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz błędną ocenę materiału dowodowego, polegającą na ocenie jedynie fragmentu materiału dowodowego a nie jego całokształtu, objawiającą się w pominięciu dowodów załączonych do wniosku o sprostowanie aktu urodzenia (i aktu małżeństwa), jak również pominięcie części dowodów, którymi organ I instancji dysponuje,
b) art. 8 k.p.a. z zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organu, poprzez uznanie przez Wojewodę, że Skarżąca urodziła się 5 lipca 1946 r., a nie 10 lipca 1946 r., podczas gdy z faktów znanych organowi II instancji z urzędu wynika, że Skarżąca urodziła się w dniu 10 lipca 1946 r., a przejawia się to w okoliczności wydania Skarżącej przez ten sam organ, tj. Wojewodę karty pobytu, w którym wskazano datę urodzenia 10 lipca 1946 r.,
c) art. 75 k.p.a. poprzez pominięcie dowodów z dokumentów załączonych do wniosku o sprostowanie aktu urodzenia i aktu małżeństwa, z których jednoznacznie wynika, że prawidłową datą urodzenia Skarżącej jest 10 lipca 1946 r., oraz poprzez uznanie, że nie stanowią one dokumentów na podstawie których można sprostować datę urodzenia w sytuacji, gdy organ ustalił datę urodzenia Skarżącej (przy sporządzaniu aktu małżeństwa) zasadniczo na tożsamych charakterem dokumentach (np. zaświadczenie z Ambasady [...] - w ocenie organu dokument mający znaczenie; zaświadczenie z Ministerstwa Sprawiedliwości [...] - w ocenie organu dokument niemający znaczenia),
d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
- niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, na podstawie których Organ uznał okoliczność daty urodzenia Skarżącej za udowodnioną, podobnie jak i nieodniesienie się do dowodów załączonych do wniosku o sprostowanie aktu małżeństwa i aktu urodzenia;
- nieodniesienie się przez Organ do okoliczności wskazanych we wniosku o sprostowanie aktu małżeństwa i urodzenia, chociażby poprzez całkowite pominięcie dokumentów znajdujących się w posiadaniu organu wskazujących na datę urodzenia Skarżącej 10 lipca 1946 r.;
e) art. 3 5 ust. 1 - 2 p.a.s.c. poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie polegające na błędnym przyjęciu, że dokumenty dołączone do wniosku nie stanowią dokumentów w rozumieniu tych przepisów.
W uzasadnieniu w/w zarzutów Pełnomocnik wskazał w szczególności, co następuje:
(i) Przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy winny były przeprowadzić dowód z całości akt zbiorowych dotyczących Skarżącej, tj. akt dotyczących aktu urodzenia, jak i aktu małżeństwa. Nie bez przyczyny został sporządzony jeden wniosek o sprostowanie aktu urodzenia i małżeństwa, gdyż pomimo tego, że z formalnego punktu widzenia są to dwie odrębne sprawy administracyjne, dotyczące dwóch dokumentów, to dokumenty "źródłowe", a więc akta zbiorowe dotyczące aktu urodzenia i małżeństwa są ze sobą nierozerwalnie połączone, a ich szczegółowa analiza pozwala dojść do przekonania, że prawidłową datą urodzenia Skarżącej jest 10 lipca 1946 r. Tym bardziej, że pierwszym sporządzonym aktem był akt małżeństwa z 1998 r., i w skład akt zbiorowych tego aktu wchodzą w większości istotne dla sprawy dokumenty, na podstawie których orzekały organy. Natomiast dopiero w 2004 r. sporządzono akt urodzenia Skarżącej.
(ii) Organ zaniechał dokonania wnikliwej oceny materiału dowodowego sprawy, tj. zarówno materiału dołączonego przez Pełnomocnika do wniosku o sprostowanie, jak i materiału, będącego w posiadaniu Organu. Trudno też ocenić, czy Organ uwzględnił wniosek zawarty w odwołaniu o dołączenie do przedmiotowego postępowania akt zbiorowych dotyczących aktu małżeństwa Skarżącej. Gdyby Organ uwzględnił wniosek Pełnomocnika o dołączenie do przedmiotowej sprawy akt zbiorowych, dotyczących aktu małżeństwa, to z całą pewnością zauważyłby, że Kierownik USC ustalił datę urodzenia Skarżącej na podstawie dokumentów zbiorowych dołączonych w w/w aktu tj.: 1) zapewnienia, 2) zaświadczenia wydanego przez Ambasadę [...] w Rzeczypospolitej Polskiej, 3) aktu urodzenia sporządzonego w języku [...] nr blankietu [...] oraz 4) jego tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego. Analiza powyżej wymienionych dokumentów doprowadziłaby do wniosku, że zarówno w dokumencie "Zapewnienie" oraz w zaświadczeniu wydanym przez Ambasadę [...] data urodzenia Skarżącej to 10 lipca 1946 r., a więc data zgodna z rzeczywistością i żądaniem strony w postępowaniu administracyjnym.
(iii) Organ II instancji zupełnie nie odniósł się do tej okoliczności, że Kierownik USC z urzędu sprostował datę urodzenia Skarżącej w akcie małżeństwa na dzień 5 lipca 1946 r. z poprawnej 10 lipca 1946 r. Trudno jest ocenić dlaczego i jakie okoliczności przemawiały za sprostowaniem z urzędu daty urodzenia z poprawnej na błędną. Na podstawie przesłanych dokumentów należałoby wnioskować, że okolicznością tą jest protokół z dnia 10 listopada 2004 r., tyle, że decyzja o sprostowaniu została wydana dzień wcześniej tj. 9 listopada 2004 r. Trudno jest uznać, że organ rozstrzygnął sprawę z wniosku dzień przed złożeniem samego wniosku.
(iv) Pełnomocnik Skarżącej załączył również do wniosku o sprostowanie kopię decyzji z dnia 14 października 2004 r. nr [...] o wpisaniu do księgi urodzeń 2004 r. Skarżącej, wraz z adnotacją urzędową "proszę sprostować datę urodzenia" z widniejącej tam 5 lipca 1946 r. na 10 lipca 1946 r. Egzemplarz ten opatrzony jest pieczęcią imienną pracownika Organu i pieczęcią wskazującą na pobranie opłaty skarbowej. Niestety i w tym zakresie, tak samo jak i do wyżej przedstawionych okoliczności Organy I i II instancji w ogóle się nie wypowiedziały.
(v) Dodać przy tym ponownie należy, że zasadniczo organy obu instancji uznały, iż załączone do wniosku dokumenty nie są dokumentami, na podstawie których można sprostować datę urodzenia.
Dziwi to o tyle, że organy za dokument, na podstawie którego można ustalić datę urodzenia uznały zaświadczenie Ambasady [...] (w nim data prawidłowa: 10 lipca 1946 r.), ale załączonego do wniosku zaświadczenia o stanie cywilnym Ministerstwa Sprawiedliwości [...] już nie. Ponadto Pełnomocnik Skarżącej podkreślał, że załączone do wniosku dokumenty mają dodatkowo potwierdzić informację o dacie urodzenia Skarżącej z dokumentów posiadanych przez Organ na podstawie których orzekał, a z których wynika data 10 lipca 1946 r.
Stan faktyczny sprawy nie przedstawia się zatem tak, że Organy dysponują dokumentami źródłowymi, na których widnieje data 5 lipca 1946 r., a Pełnomocnik Skarżącej przedstawił szereg dokumentów z których wynika inna data (10 lipca 1946 r.), a zasadniczo same organy posiadają w aktach zbiorowych dokumenty wskazujące na datę 10 lipca 1946 r.
(vi) Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów odwołania, podnoszących naruszenie przepisów postępowania przez Kierownika USC, zajmując następnie stanowisko w sprawie bez żadnej analizy materiału dowodowego. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego taka decyzja odwoławcza musi zostać uchylona celem prawidłowego wykonania przez ten organ przysługującej mu kompetencji do orzekania merytorycznego w administracyjnym toku instancji.
(vii) Ocena Wojewody co do tego, iż Skarżąca urodziła się 5 lipca 1946 r. a nie 10 lipca 1946 r., jest w oczywisty sposób niekonsekwentna, zważywszy na fakt, iż w dniu 12 września 2014 r. ten sam organ wydał Skarżącej kartę pobytu, w której w kolumnie: "Data, miejsce, i kraj i urodzenia" wpisano: "1946 – 07 - 10 [...], [...]". W dokumencie tym powołano również nadany Skarżącej nr PESEL "[...]", odzwierciedlający datę urodzenia Skarżącej ("46" - rok urodzenia, "07" - miesiąc urodzenia, a "10" - dzień urodzenia).
W swoich rejestrach Organ dysponuje zatem prawidłowymi danymi co do daty urodzenia Skarżącej tj. 10 lipca 1946 r., a mimo to w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że Skarżąca urodziła się 5 lipca 1946 r. Uznać zatem należy, iż prawidłowa data urodzenia Skarżącej jest dla Organu faktem znanym z urzędu (w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego przez tego rodzaju fakty należy rozumieć fakty, o których organ dowiedział się, wykonując swoje obowiązki, czy też sprawując swoją funkcję). Wykazana powyżej niekonsekwencja Organu jest naruszenia zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
(viii) Organy obu instancji ograniczyły się do jedynie wybiórczej oceny materiału dowodowego sprawy, to jest oparły się wyłącznie na dowodach korespondujących z przyjętą przez nie tezą, nie odnosząc się natomiast do całości tego materiału i nie wyjaśniając przyczyn odmówienia wiarygodności dowodom, potwierdzającym urodzenie się przez Skarżącą w dniu 10 lipca 1946 r.
Dopuszczając się tego zaniechania, organy miały bowiem świadomość tego, iż podtrzymywanie przez nie oceny, iż datą urodzenia Skarżącej jest 5 lipca 1946 r., której to ocenie miałoby towarzyszyć pełne poszanowanie zasad oceny materiału dowodowego przez organ administracji, w sposób nieuchronny ujawniłoby nie dające się usunąć sprzeczności. Organy musiałby wówczas stwierdzić, że pozostające w aktach zbiorowych dokumenty tj.: 1) złożone przez Skarżącą przed zawarciem związku małżeńskiego "Zapewnienie" czy też 2) zaświadczenie z Ambasady [...] na podstawie, których organy ustalały datę urodzenia, są niewiarygodne. Trudno byłoby też organom odmówić wiarygodności własnoręcznie uzupełnionemu i podpisanemu przez Skarżącą Zapewnieniu.
Organy obu instancji pominęły przedmiotowe kwestie całkowitym milczeniem, podejmując w nieuprawniony sposób próbę przerzucenia rozstrzygnięcia sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym.
(ix) Wniosek o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i odrębnego orzekania jest konieczny i uzasadniony z uwagi na to, że zarówno dokumenty Organu wchodzące w skład akt zbiorowych aktu małżeństwa i urodzenia, wzajemnie się uzupełniają i stanowią kompletną i niezbędną całość dla prawidłowej oceny sprawy i rozstrzygnięcia.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 4 sierpnia 2021 r. Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
VI. W piśmie procesowym z dnia 21 września 2021 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu w postaci zagranicznego (armeńskiego) aktu urodzenia Skarżącej ("Państwowego Aktu Urodzenia") z dnia 19 sierpnia 2021 r., stwierdzającego urodzenie się Skarżącej w dniu 10 lipca 1946 r. wraz tłumaczeniem tego dokumentu na język polski.
VII. Na rozprawie przed Sądem w dniu 1 grudnia 2021 r. Sąd zarządził na podstawie art.111 § 2 p.p.s.a. połączenie sprawy niniejszej i sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1143/21 do wspólnego rozpoznania (nie zarządzając natomiast ich wspólnego rozstrzygnięcia).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W myśl art.15 zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.1842) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r. w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona obecnie decyzja odwoławcza Organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 15 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Z tej racji decyzję tę należało wyeliminować z obrotu prawnego.
IX. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji odwoławczej Wojewody prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego, uregulowanym w art.35 p.a.s.c., było sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził.
Należy zgodzić się ze skargą, że w postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy. Z tej racji decyzję odwoławczą należało wyeliminować z obrotu prawnego.
2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:
2.1. Kwestię sprostowywania aktów stanu cywilnego uregulowano w art. 35 i 36 p.a.s.c., dzieląc kompetencje w tym zakresie pomiędzy kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt (art. 35) oraz sąd w postępowaniu nieprocesowym (art. 36). Stosownie do powyższego:
2.1.1. Z art. 35 ust. 1 p.a.s.c. jednoznacznie wynika, iż sprostowanie aktu stanu cywilnego kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy akt ten zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi:
1) w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo
2) z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego.
Jednocześnie w art. 35 ust. 2 ustawy zastrzeżono, iż sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych.
W postanowieniu z dnia 21 listopada 1997 r. (II CKU 59/97, Legalis nr 110449), Sąd Najwyższy oznaczył przesłanki sprostowania aktu stanu cywilnego i wskazał, że "O błędnym lub nieścisłym zredagowaniu aktu stanu cywilnego, uzasadniającym konieczność jego sprostowania, można mówić wówczas, gdy pewien element treści tego aktu, m. in. data urodzenia, wpisany został niezgodnie z prawdą." (zob. nadto postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1997 r., II CKN 501/97, Legalis nr 31913). Pogląd ten, aczkolwiek sformułowany i przedstawiony w poprzednim stanie prawnym, bo pod rządzami ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity: Dz.U. Nr 212, poz. 1264 z późn. zm.), jest nadal aktualny (por. post. SO w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. akt t II Ca 171/17).
Jak trafnie podkreślono w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 454/20: "Uprawnienie kierownika urzędu stanu cywilnego do sprostowania aktu stanu cywilnego obejmuje "niezgodne dane", co wymaga przede wszystkim rozważenia, które akty zawierają dane niezgodne, a które odpowiadają prawdzie. Jak wskazuje się w orzecznictwie nie chodzi tylko o zapewnienie spójności rejestru, ale odzwierciedlenie obiektywnej prawdy, zgodnej z rzeczywistością. Organ może rozstrzygnąć samodzielnie tę kwestię, jeżeli dysponuje niebudzącymi wątpliwości dokumentami, które mu na to zezwalają. Zgodnie z art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. mają to być dokumenty urzędowe stanu cywilnego, których treść stanowi dowód na to, co zostało w nich urzędowo potwierdzone. Każdy z tych dokumentów jest więc wiążący, a rola organu sprowadza się do porównania dokumentów znajdujących się w dyspozycji organu i oceny, które dane należy uznać za odpowiadające prawdzie. Dopiero po rozważeniu, które dane należy uznać za niezgodne - w następnej kolejności, organ może analizować, czy dokument, który ma stanowić podstawę sprostowania, stwierdza zdarzenie wcześniejsze i dotyczy tej samej osoby lub jej wstępnych, a więc oceniać, czy jest uprawniony do dokonania sprostowania we własnym zakresie. Podkreślenia wymaga, że omawiane przepisy pozwalają działać organowi tylko w ograniczonym zakresie, ponieważ może on dokonywać sprostowania wyłącznie w oparciu o ściśle określone środki dowodowe stwierdzające zdarzenie wcześniejsze (por. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II Ol/96/19, CBOSA).
(...) Z art. 3 p.s.a.c wynika, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Tym samym ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Należy też zwrócić uwagę, że w sytuacji, gdy ustalenie prawidłowej treści aktu stanu cywilnego wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz dokonania ustaleń faktycznych sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym (por. art. 36 p.a.s.c.). Z zestawienia art. 35 ust. 1 z art. 36 p.a.s.c., wynika, że dokonanie sprostowania przez kierownika urzędu stanu cywilnego dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy nieprawidłowość danych zawartych w akcie objętym wnioskiem o sprostowanie wynika z samego tylko porównania tych danych z danymi zawartymi w dokumentach tworzących akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego. Elementem rozgraniczającym pomiędzy przywołanymi przepisami (w zakresie kompetencji do sprostowania aktu) jest więc katalog dowodów w oparciu o które sprostowanie to może być dokonane (w postępowaniu przed sądem katalog ten jest nieograniczony).".
Jak z kolei trafnie wskazano w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 123/20, publ. CBOSA, "Przepis art. 35 ust. 1 p.a.s.c. precyzyjnie określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby sprostowania aktu dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego w trybie czynności materialno-technicznej. Zawiera on również zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których można dokonać sprostowania.".
2.1.2. Art. 36 p.a.s.c. reguluje natomiast kwestię sprostowania aktu stanu cywilnego w sytuacji, w której dokonanie takiego sprostowania w oparciu o dokumenty, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2, nie jest możliwe. Art. 36 p.a.s.c. stanowi zatem, iż sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli:
1) sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2;
2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.
2.2. W zakresie legalnej definicji akt zbiorowych:
Dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego, stanowiące podstawę do dołączenia wzmianki dodatkowej do aktu stanu cywilnego lub stanowiące podstawę zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego stanowią akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego (art.26 ust.1 p.a.s.c.).
3. Odniesienie powyższych uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków:
3.1. W następstwie wniesienia obecnie przez Skarżącą o sprostowanie na drodze administracyjnej Jej aktu urodzenia, który powstał w wyniku wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego, na podstawie art.73 poprzednio obowiązującego p.a.s.c. z 1986 r., aktu urodzenia Skarżącej, sporządzonego za granicą, obowiązkiem orzekających w sprawie organów było wyjaśnienie, czy zawarte w tym akcie dane, objęte żądaniem sprostowania (tj. data urodzenia Skarżącej – 5 lipca 1946 r.) wykazują niezgodność z danymi zawartymi w jakimkolwiek z dokumentów, spełniających cechy skatalogowane w art.35 ust.1 i 2 p.a.s.c., tj.:
1) z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego,
2) z danymi zawartymi w innych aktach stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych,
3) z danymi zawartymi w zagranicznych dokumentach stanu cywilnego (z tym zastrzeżeniem, że sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub na podstawie innego dokumentu zagranicznego, potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych).
3.2. Słusznie podnosi Pełnomocnik Skarżącej, że Jej żądanie sprostowania aktu urodzenia, wpisanego do polskich ksiąg stanu cywilnego na mocy decyzji z [...] października 2004 r., pozostaje w bliskim związku z przeprowadzoną przez organy obu instancji równolegle, również na wniosek Pełnomocnika Skarżącej z dnia 21 stycznia 2021 r., sprawą o sprostowanie aktu małżeństwa Skarżącej i B. C.(dalej także "Mąż Skarżącej"), sporządzonego przez Kierownika USC pod nr III/340/1998 (sprawa zakończona również decyzjami organów obu instancji, odmawiającymi sprostowania, również zaskarżona do tut. Sądu i zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 1143/21, a następie połączona przez Sąd ze sprawą niniejszą do wspólnego rozpatrzenia).
W szczególności należy zgodzić się z Pełnomocnikiem Skarżącej, że zestawienie: (-) chronologii sporządzenia w/w obu aktów, objętych obecnie wnioskami o sprostowanie, (-) dokumentacji zawartej w aktach zbiorowych obu aktów daje szersze spojrzenie na stan faktyczny sprawy. Stosownie do powyższego:
3.2.1. Chronologicznie pierwszym polskim aktem stanu cywilnego, dotyczącym stanu cywilnego Skarżącej, był akt małżeństwa Skarżącej i jej Męża, zarejestrowany przez Kierownika USC w 1998 r. pod nr III/340/1998. Sąd przyjmuje, iż akta zbiorowe w/w aktu małżeństwa z 1998 r. stanowi dokumentacja zgromadzona przez Wojewodę na k.1 – 11 akt administracyjnych Wojewody (dalej "a.W.a.małż."), załączonych do akt sądowych sprawy IV SA/Wa 1143/21 (dokumentacja przekazana Wojewodzie przez Kierownika USC przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr USC.WAKSC.5352.1.157.2021.MUS). Akta te obejmują następujące dokumenty dotyczące Skarżącej, poprzedzające sporządzenie w/w aktu małżeństwa:
1) potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię aktu urodzenia Skarżącej (nr blankietu 509371), sporządzonego w języku[...]w dniu 20 października 1946 r. (k.3 a.W.a.małż.);
2) tłumaczenie w/w aktu urodzenia z języka [...], sporządzone przez tłumacza przysięgłego w dniu 14 kwietnia 1998 r. (w świetle w/w tłumaczenia przetłumaczony akt stanowi, iż dzień 5 lipca 1946 r. jest datą urodzenia się Skarżącej, natomiast dzień 10 lipca 1946 r. to data sporządzenia aktu w księdze rejestracji aktów stanu cywilnego) – k.4 a.W.a.małż.;
3) zaświadczenie z dnia 22 kwietnia 1998 r. o braku przeszkód do zawarcia przez Skarżącą małżeństwa z przyszłym mężem, wydane przez Wydział Konsularny Ambasady [...] w Rzeczypospolitej Polskiej wraz z tłumaczeniem na język polski z dnia 23 kwietnia 1998 r. (w dokumencie tym wskazano, iż Skarżąca urodziła się w dniu 10 lipca 1946 r.) – k.5 i 8 a.W.a.małż.;
4) kopię aktu rozwiązania poprzedniego małżeństwa Skarżącej, sporządzonego w języku [...] w dniu 13 marca 1998 r., wraz z tłumaczeniem na język polski, sporządzonym w dniu 14 kwietnia 1998 r. (w dokumencie tym nie zawarto wzmianki o dacie urodzenia Skarżącej) – k. 6 i 7 a.W.a.małż.
Odnotować w związku z powyższym należy, iż w aktach tych brak jest dokumentu, na istnienie którego (i na dołączenie którego do akt zbiorowych aktu małżeństwa) powołuje się Pełnomocnik, tj. oświadczenia Skarżącej o braku przeszkód do zawarcia związku małżeńskiego ("zapewnienie"), który to dokument miałby również wskazywać 10 lipca 1946 r. jako datę urodzenia Skarżącej. W aktach tych znajduje się wprawdzie dokument podobnego rodzaju, niemniej pochodzący wyłącznie od Męża Skarżącej (zapewnienie z dnia 28 kwietnia 1998 r. na k.1v a.W.a.małż.).
W aktach zbiorowych aktu małżeństwa Skarżącej z 1998 r. brak jest również dokumentu w postaci zaświadczenia Kierownika Wydziału Rejestracji Aktów Stanu Cywilnego Rejonu [...] w m. [...]o stanie cywilnym z 13 marca 1998 r. (k.23 a.W.a.ur., k.29 a.W.a.małż.) wraz z tłumaczeniem (k.21 a.W.a.ur., k.27 a.W.a.małż.). Dokument ten został natomiast dołączony przez Pełnomocnika do wniosku Pełnomocnika o sprostowanie obu aktów.
3.2.2. Jak już wskazano, decyzją z dnia 14 października 2004 r., wydaną na podstawie art.73 ust.1 p.a.s.c. z 1986 r., Kierownik USC wpisał do księgi urodzeń 2004 r. USC w [...], na wniosek Męża Skarżącej z dnia 13 października 2004 r., zagraniczny akt urodzenia Skarżącej, sporządzony w Komisariacie [...] w roku 1946 r. pod nr 12 o treści następującej: "I. Dane dotyczące dziecka: (...) data urodzenia: 05.07.1946".
Akta zbiorowe przedmiotowego aktu urodzenia, znajdujące się na k.3 – 4 akt Wojewody, załączonych do akt sądowych niniejszej sprawy IV SA/Wa 1142/21, ograniczają się do dwóch dokumentów przedłożonych przez Męża Skarżącej przy wniosku z dnia 13 października 2004 r., tj.:
1) potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii aktu urodzenia Skarżącej (nr blankietu[...]), sporządzonego w języku [...] w dniu 20 października 1946 r.
2) tłumaczenia w/w aktu urodzenia z języka [...], sporządzonego przez tłumacza przysięgłego w dniu 14 kwietnia 1998 r. (w świetle w/w tłumaczenia przetłumaczony akt stanowi, iż dzień 5 lipca 1946 r. jest datą urodzenia się Skarżącej, natomiast dzień 10 lipca 1946 r. to data sporządzenia aktu w księdze rejestracji aktów stanu cywilnego).
3.2.3. Z zestawienia akt zbiorowych obu aktów, dotyczących Skarżącej wynika zatem jednoznacznie, iż wnosząc w odstępie sześciu lat o wydanie tychże aktów Skarżąca konsekwentnie przedkładała Kierownikowi USC kolejne kopie tego samego odpisu zagranicznego aktu urodzenia z 20 października 1946 r. wraz ze stosownymi tłumaczeniami z języka [...], stwierdzającymi, iż datą urodzenia się Skarżącej jest 5 lipca 1946 r.
Nie może również ulegać wątpliwości, iż akt urodzenia z 2004 r., którego sprostowania żąda obecnie Skarżąca, został sporządzony ściśle w oparciu o treść akt zbiorowych tego właśnie aktu (ograniczających się, jak już wskazano, do kopii zagranicznego aktu urodzenia wraz z tłumaczeniem na język polski).
3.2.4. Z dokumentacji na k.9 – 11 a.W.a.małż. wynika, iż w/w wpisanie zagranicznego aktu urodzenia Skarżącej do polskiej księgi urodzeń decyzją Kierownika USC dniu 14 października 2004 r. skłoniło ten sam organ do orzeczenia, decyzją z dnia 9 listopada 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art.28 i art.7 ust.2 p.a.s.c. z 1986 r., o sprostowaniu z urzędu aktu małżeństwa Skarżącej z 1998 r., sporządzonego pod nr [...], w części dotyczącej daty urodzenia się Skarżącej ("prostuję z urzędu w akcie małżeństwa (...) błędnie wpisaną datę urodzenia kobiety 10 lipca 1946 r. na prawidłową: 05 lipca 1946 r."). W uzasadnieniu w/w decyzji o sprostowaniu organ wskazał, iż: "Podstawę sprostowania oczywistego błędu pisarskiego stanowią akta zbiorowe do w/w aktu.".
W aktach sprawy znajduje się również "protokół ustnego zgłoszenia wniosku do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji z urzędu", stwierdzający w szczególności, co następuje:
(-) w dniu 10 listopada 2004 r. w organie stawił się mąż Skarżącej, wnosząc o wydanie odpisu aktu małżeństwa i oświadczając, iż przy rejestracji aktu błędnie wpisano datę urodzenia kobiety 10 lipca 1946 r. zamiast 5 lipca 1946 r.,
(-) stawającego powiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego zgodnie z art.61 § 4 k.p.a., zmierzającego do sprostowania aktu w trybie art.28 i 36 p.a.s.c.
W/w dokument został podpisany przez przedstawiciela Kierownika USC oraz przez męża Skarżącej. Na dokumencie poczyniono również adnotację: "W dokumentach zbiorowych załączony jest akt urodzenia, gdzie data urodzenia brzmi 5.07.1946 r.". Do akt dołączono również odpis skrócony aktu urodzenia Skarżącej z dnia 14 października 2004 r.
Jakkolwiek trafnie wskazuje Pełnomocnik na oczywistą niekonsekwencję w treści w/w dokumentów (tj. decyzji i protokołu), odnoszącą się do daty ich sporządzania (decyzja, tj. akt kończący postępowanie administracyjne nosi datę wcześniejszą niż protokół, dokumentujący czynność procesową, co do zasady poprzedzającą wydanie decyzji administracyjnej), niemniej powyższe uchybienie nie stanowi upoważnienia do kwestionowania w jakimkolwiek zakresie mocy wiążącej decyzji z dnia 9 listopada 2004 r. Decyzja ta jest bowiem ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym, a jej trwałość podlega ochronie na zasadzie art.16 k.p.a. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 504/21: "Na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty organ, podobnie zresztą jak i Sąd, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia.".
3.2.5. Zestawienie w/w okoliczności w kontekście sposobu ujawnienia daty urodzenia Skarżącej w aktach z 1998 i 2004 r. upoważnia do formułowania następujących wniosków:
(-) w odstępie sześciu lat Kierownik USC sporządził na wniosek Skarżącej dwa polskie akty stanu cywilnego, dotyczące Jej osoby, tj.: 1) akt małżeństwa z 1998 r. oraz 2) akt urodzenia z 2004 r. (powstały w wyniku wpisania zagranicznego aktu urodzenia Skarżącej z dnia 20 października 1946 r. do polskiej księgi urodzeń decyzją z dnia 14 października 2004 r.),
(-) przy sporządzaniu w/w aktów stanu cywilnego ujawniono w nich odmienne daty urodzenia Skarżącej, tj. 10 lipca 1946 r. w akcie z 1998 r. oraz 5 lipca 1946 r. w akcie urodzenia z 2004 r.,
(-) w/w data 10 lipca 1946 r. była ujawniona w akcie małżeństwa z 1998 r. w okresie pierwszych sześciu lat funkcjonowania tego aktu w obrocie prawnym,
(-) wejście do obrotu prawnego decyzji z dnia 14 października 2004 r., wpisującej zagraniczny akt urodzenia Skarżącej do polskiej księgi urodzeń, skłoniło Kierownika USC do sprostowania z urzędu (w reakcji na stosowną inicjatywę Męża Skarżącej, działającego w Jej imieniu) aktu małżeństwa Skarżącej z 1998 r., co nastąpiło stosowną decyzją z dnia 9 listopada 2004 r.,
(-) w następstwie w/w sprostowania aktu małżeństwa z 1998 r. doszło zatem do uzgodnienia daty urodzenia Skarżącej w obu aktach (tj. na 5 lipca 1946 r.), co nastąpiło zgodnie z wolą Skarżącej, uzewnętrznioną Kierownikowi USC za pośrednictwem Męża Skarżącej,
(-) po upływie kilkunastu lat funkcjonowania w obrocie prawnym w/w aktów stanu cywilnego, jednolicie określających datę urodzenia Skarżącej na 5 lipca 1946 r., Skarżąca domaga się obecnie ich sprostowania poprzez wskazanie w nich jako daty Jej urodzenia 10 lipca 1946 r.
3.3. Postulowana przez Pełnomocnika Skarżącej łączna analiza dokumentacji zgromadzonej przez orzekające w sprawie organy (obejmująca zarówno akta zbiorowe każdego z aktów stanu cywilnego, objętych wnioskami Skarżącej o sprostowanie, jak i dokumentację przedłożoną do w/w wniosków przez Pełnomocnika) pod kątem ustalenia, czy treść tej dokumentacji obligowała organy do sprostowania aktu urodzenia Skarżącej poprzez zmianę zamieszczonej w tych aktach daty urodzenia z 5 na 10 lipca 1946 r., prowadzi do następujących konkluzji:
3.3.1. Bezspornie stwierdzić należy, iż w aktach administracyjnych obu spraw o sprostowanie znajduje się kilka dokumentów zagranicznych i polskich, w których datę urodzenia Skarżącej oznaczono na 10 lipca 1946 r. Należy w tym kontekście wymienić:
1) zaświadczenie Kierownika Wydziału Rejestracji Aktów Stanu Cywilnego Rejonu [...] o stanie cywilnym z 13 marca 1998 r. (k.23 a.W.a.ur., k.29 a.W.a.małż.) wraz z tłumaczeniem (k.21 a.W.a.ur., k.27 a.W.a.małż.) – dokument dołączony do wniosku Pełnomocnika o sprostowanie obu aktów;
2) zaświadczenie z dnia 22 kwietnia 1998 r. o braku przeszkód do zawarcia przez Skarżącą małżeństwa z przyszłym mężem, wydane przez Wydział Konsularny Ambasady [...] w Rzeczypospolitej Polskiej (k.8 a.W.a.małż.) wraz z tłumaczeniem na język polski z dnia 23 kwietnia 1998 r. (k.7 a.W.a.małż.) – dokument załączony do akt zbiorowych aktu małżeństwa z 1998 r. – dokument znajdujący się w aktach zbiorowych aktu małżeństwa z 1998 r.;
3) kopie kolejnych [...] paszportów Skarżącej wraz z tłumaczeniami (k.25-30 a.K.a.u.r., k.31 – 36 a.K.a.małż.) - dokument dołączony do wniosku Pełnomocnika o sprostowanie obu aktów;
4) kopię zagranicznego dokumentu "Pensijne Poswidczennia" bez tłumaczenia (k.20 a.K.a.ur., k.26 a.K.a.małż.) - dokument dołączony do wniosku Pełnomocnika o sprostowanie obu aktów;
5) kopię karty pobytu Skarżącej (załączona do skargi – k.11 akt sądowych).
Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, iż pomiędzy treścią aktów stanu cywilnego z 1998 r. i 2004 r. oraz treścią w/w niektórych innych dokumentów krajowych i zagranicznych, dotyczących Skarżącej, występuje rozbieżność w zakresie daty urodzenia Skarżącej, która to rozbieżność co do zasady może być potencjalnym źródłem utrudnień w dokonywaniu przez Skarżącą czynności prawnych, czy też prowadzaniu innego rodzaju spraw. Równie oczywistym w tej sytuacji, całkowicie zrozumiałym i pożądanym jest dążenie Skarżącej do likwidacji w/w rozbieżności, tj. do ujednolicenia spornych danych.
Przyjmując tok rozumowania Skarżącej, iż właściwą datą Jej urodzenia miałby być 10 lipca 1946 r. nie zaś 5 lipca 1946 r. (data ujawniona w aktach z 1998 i 2004 r.), należy jednakże kategorycznie stwierdzić, iż sam fakt funkcjonowania w obrocie prawnym w szczególności polskiej urzędowej dokumentacji, operującej datą 10 lipca 1946 r. (w tym tak istotnych dokumentów, jak karta pobytu), czy też fakt nadania Skarżącej numeru PESEL, korespondującego z taką datą urodzenia, nie stanowi automatycznej podstawy do sprostowania aktów z 1998 i 2004 r. na drodze administracyjnej w trybie i na zadach określonych w art.35 p.a.s.c. Brak takiego automatyzmu zachodzi tym bardziej w kontekście funkcjonowania w obrocie prawnym wspomnianej wcześniej dokumentacji zagranicznej.
Ponownie zatem podkreślić należy, iż uwzględnienie przez organy żądania Skarżącej było bezwzględnie uzależnione od wykazania, iż data urodzenia Skarżącej, ujawniona w aktach Jej małżeństwa i urodzenia jest niezgodna z danymi zawartymi w dokumentach ściśle określonego rodzaju.
W świetle tej prawidłowości nie może w pierwszej kolejności ulegać wątpliwości, iż dokumenty wymienione w ppkt 3 – 5 powyżej, tj.: 1) kopie paszportów, 2) kopia dokumentu emerytalnego, 3) kopia karty pobytu, co do zasady nie są dokumentami, o których mowa w art.35 ust.1 i 2 p.a.s.c. Sprostowanie w oparciu o te dokumenty aktu urodzenia Skarżącej było zatem oczywiście niedopuszczalne.
3.3.2. Odmawiając sprostowania aktu urodzenia Skarżącej w sposób przez Nią żądany, organy stanęły na stanowisku, iż ujawniona w tym akcie data urodzenia Skarżącej, tj. 5 lipca 1946 r., została jednoznacznie udokumentowana w aktach zbiorowych tego aktu, obejmujących zagraniczny, tj. [...]akt urodzenia Skarżącej z dnia 20 października 1946 r. (nr blankietu 509371) wraz ze stosownym tłumaczeniem z dnia 14 kwietnia 1998 r. (dokumenty te zostały włączone zarówno do akt zbiorowych aktu urodzenia Skarżącej z 2004 r., jak i do akt zbiorowych aktu małżeństwa z 1998 r.). Organy przyjęły zatem, iż o braku przesłanek do dokonania żądanego sprostowania aktu urodzenia Skarżącej przesądzają następujące względy:
(-) zgodność daty wskazanej w akcie urodzenia z danymi zawartymi w jego aktach zbiorowych,
(-) brak możliwości zakwestionowania wiarygodności odpisu zagranicznego aktu urodzenia Skarżącej z dnia 20 października 1946 r., złożonego do akt zbiorowych obu polskich aktów Skarżącej, w oparciu o sam fakt późniejszego przedłożenia przez Pełnomocnika Skarżącej do wniosku o sprostowanie dwóch innych odpisów tego samego zagranicznego aktu urodzenia, z których w pierwszym brak jest w ogóle adnotacji o dacie urodzenia Skarżącej (odpis uległ w tej części zniszczeniu), natomiast w drugim (do którego nie przedłożono tłumaczenia na język polski) zamieszczono datę urodzenia, odpowiadającą obecnym oczekiwaniom Skarżącej (t.j. 10 lipca 1946 r.),
(-) nieprzedłożenie przez Pełnomocnika dokumentów spełniających kryteria z art.35 p.a.s.c., z którymi dane aktu urodzenia byłyby niezgodne.
3.3.3. W/w stanowisko należy uznać za przedwczesne, co jest następstwem trafnie podniesionego w skardze nieodniesienia się przez Organ do wszystkich zarzutów odwołania Skarżącej od decyzji Kierownika USC. W szczególności organ odwoławczy nie odniósł się, wbrew żądaniom odwołania, do przedłożonego przez Pełnomocnika dokumentu w postaci poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii roboczego egzemplarza decyzji nr [...] z 14 października 2004 r. (k.31 a.W.a.ur.), sporządzonej w 2005 r. do wewnętrznego użytku Kierownika USC z urzędową adnotacją z dnia 4 lipca 2005 r., sugerującą nadanie biegu procedurze sprostowania w/w decyzji z urzędu w sposób obecnie żądany przez Skarżącą. Na dokumencie tym poczyniono adnotację o następującej treści: "proszę sprostować datę urodzenia", zaopatrzoną pieczątką "Starszy Inspektor [dalsza treść pieczątki, wskazująca imię i nazwisko w/w urzędnika, nieczytelna]" i nieczytelnym podpisem. Jednocześnie w części dokumentu, odzwierciedlającej dane Skarżącej, wpisywane do księgi urodzeń, podkreślono rubrykę "3. data urodzenia: 05.07.1946" i poczyniono w nawiasie obok odręczny dopisek ("10.07.1946")).
Dokument ten sugeruje zatem, iż blisko dziewięć miesięcy po wydaniu przez Kierownika USC decyzji z dnia 14 października 2004 r., wpisującej zagraniczny akt urodzenia Skarżącej do polskiej księgi urodzeń (z datą urodzenia 5 lipca 1946 r.) organ ten doszedł wstępnie do przekonania o istnieniu podstaw do sprostowania tego dokumentu w kierunku pożądanym obecnie przez Skarżącą, inicjując wewnątrzurzędowe procedury, zmierzające do wszczęcia stosownego postępowania administracyjnego.
Rozpatrujący odwołanie Wojewoda nie ustalił, czy opisane wyżej działania doprowadziły do wszczęcia przez Kierownika USC postępowania o sprostowanie aktu urodzenia Skarżącej z 2004 r., a jeżeli tak, czy postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją, dokonującą takiego sprostowania. Okoliczność ta ma natomiast podstawowe znaczenie w kontekście oceny dopuszczalności prowadzania przez organy obu instancji postępowania zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą. Ustalenie bowiem, iż w przeszłości sprostowano już akt urodzenia Skarżącej z 2004 r. w sposób żądany przez Nią obecnie, byłoby bowiem równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania obecnego.
4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Organ ponownie rozpatrzy odwołanie Skarżącej od decyzji Kierownika USC, w pierwszej kolejności wyjaśniając kwestię ewentualnego wcześniejszego sprostowania przez ten organ aktu małżeństwa z 2004 r. w sposób żądany obecnie przez Skarżącą (Organ wyjaśni zatem, czy sprawa zawisła przed nim obecnie została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, czy też nie).
W razie ewentualnego wykluczenia występowania w niniejszej sprawie stanu res iudicata Organ, obowiązany do uwzględnienia przy orzekaniu stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania, przeprowadzi dowód z przedłożonego przez Pełnomocnika w postępowaniu sądowym dokumentu w postaci zagranicznego (armeńskiego) aktu urodzenia Skarżącej ("Państwowego Aktu Urodzenia") z dnia 19 sierpnia 2021 r., stwierdzającego urodzenie się Skarżącej w dniu 10 lipca 1946 r. wraz tłumaczeniem tego dokumentu na język polski, oceniając wpływ tego dokumentu na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art.200 i 205 § 2 p.p.s.a.