IV SA/Wa 1135/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-09
NSAnieruchomościŚredniawsa
ochrona gruntów leśnychzwrot należnościzawieszenie postępowaniazagadnienie wstępnek.p.a.ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnychpostępowanie administracyjnesąd administracyjny

WSA w Warszawie uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu należności za wyłączenie gruntów leśnych, uznając brak podstaw do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu należności za wyłączenie gruntów leśnych. Organ zawiesił postępowanie, uznając za zagadnienie wstępne rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej dotyczącej odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów. Sąd uznał, że zawieszenie było niezasadne, gdyż możliwość wydania decyzji merytorycznej w sprawie zwrotu należności nie zależała od rozstrzygnięcia kwestii wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] S.A. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu należności za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji. Organ zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uznając, że rozpatrzenie wniosku o zwrot należności zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej dotyczącej odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że nie zachodzi zagadnienie wstępne. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że przesłanką zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest sytuacja, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a brak takiego rozstrzygnięcia wyklucza każde zakończenie postępowania. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie możliwe było wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu należności, ponieważ przepisy prawa materialnego (art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych) nie uzależniają możliwości prowadzenia postępowania i wydania decyzji od prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, rozpatrzenie wniosku o zwrot należności nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej dotyczącej odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów. Możliwe jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu należności bez oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanką zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest sytuacja, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a brak takiego rozstrzygnięcia wyklucza każde zakończenie postępowania. W tej sprawie przepisy prawa materialnego nie uzależniają możliwości wydania decyzji w przedmiocie zwrotu należności od prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania następuje, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Nie jest zagadnieniem wstępnym sytuacja, gdy wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, ale nie jest przesłanką uniemożliwiającą wydanie decyzji.

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji, otrzymuje zwrot należności, jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłączonych z produkcji. Zwrot następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 12

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 1 i § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a-c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § §1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Możliwość wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu należności bez oczekiwania na rozstrzygnięcie kwestii wygaśnięcia decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów.

Godne uwagi sformułowania

Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno 'zależeć' rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym, a brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Aleksandra Westra

sprawozdawca

Joanna Borkowska

członek

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zwłaszcza w kontekście zależności od innych postępowań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej ze zwrotem należności za wyłączenie gruntów leśnych i interpretacji zagadnienia wstępnego w tym kontekście.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - kiedy można zawiesić postępowanie administracyjne. Jest to istotne dla prawników procesowych, choć stan faktyczny jest dość specyficzny.

Kiedy zawieszenie postępowania administracyjnego jest uzasadnione? Sąd wyjaśnia kluczowe kryteria.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1135/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aleksandra Westra. /sprawozdawca/
Joanna Borkowska
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 437/22 - Wyrok NSA z 2023-04-19
I OSK 473/22 - Wyrok NSA z 2023-06-23
I SA/Wa 390/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-17
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu należności po zgłoszeniu rezygnacji z prawa wyłączenia gruntów leśnych z produkcji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]; II. zasądza na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] od Ministra Klimatu i Środowiska kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem znak [...] z dnia [...] maja 2021 r. Minister Klimatu i Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 29 maja 2020 r., znak: [...].
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], Dyrektor Generalny Lasów Państwowych działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...]. z dnia [...] maja 2017 r., o zwrot należności za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, ustalonej w decyzji Nr [...] Dyrektora RDLP z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], zezwalającej na wyłączenie z produkcji leśnej 0,4087 ha gruntów leśnych, wchodzących w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu ewidencyjnego 0009, położonych w miejscowości [...], Gmina [...], przeznaczonych pod budowę napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...], postanowił zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Strony w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...] .
Organ I instancji wskazał, że w związku z oddaleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3172/18, skargi strony na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] Dyrektora RDLP z dnia 22 listopada 2017 r., znak [...], odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...], Strona wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych ocenił, że skoro decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, to nie traci swojego bytu także wynikające z niej prawo do wyłączenia, a więc dopiero po rozstrzygnięciu Sądu w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...] możliwe będzie zajęcie stanowiska o ewentualnym zwrocie uiszczonej należności. Organ wskazał ponadto, że skuteczna rezygnacja z prawa do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji wymaga wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego, w przeciwnym razie osoba, która uzyskała prawo do wyłączenia, mogłaby przed upływem terminu, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. ochronie gruntów rolnych i leśnych, zadeklarować rezygnację z tego prawa, a po zwrocie należności wykorzystać ważną decyzję zezwalającą na wyłączenie i faktycznie wyłączyć grunt z produkcji.
Strona zaskarżyła postanowienie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie występuje zagadnienie wstępne, a w konsekwencji konieczność obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Strona podniosła, że w jej przeświadczeniu w niniejszym postępowaniu nie występuje żadne zagadnienie wstępne, a zależność, o której mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wyrażać się musi w istnieniu takiego związku przyczynowego, który bezwzględnie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uprzednim rozstrzygnięciem przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej, stanowiącej przesłankę decyzji. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym w ogóle na wydanie decyzji. Tak więc zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie, natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego.
Po rozpatrzeniu zażalenia Minister wydał powołane na wstępie zaskarżone postanowienie. Organ powołał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Minister wskazał, że wnioskiem z dnia 17 maja 2017 r. Strona wniosła o wygaszenie w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji nr [...] oraz niezależnie od tego - o zwrot należności uiszczonych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Organ powołał się na ratio legis, którym kierował się ustawodawca, wprowadzając do polskiego porządku prawnego art. 12 ust. 1 u.o.g.r.l. Wskazano, że przepis ten obliguje do uiszczania opłaty, w sytuacji kiedy doszło do wyłączenia danego gruntu z produkcji rolnej lub leśnej. Powołano, że ratio legis wprowadzenia tego przepisu było zapewnienie rekompensaty, którą otrzymują organy władzy publicznej za niemożność prowadzenia produkcji rolnej na obszarze, który na wniosek uprawnionego został z produkcji rolnej lub leśnej wyłączony. Organ uznał, że okoliczność wygaszenia decyzji w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest w sposób bezpośredni powiązana ze zwrotem uiszczonej na jej podstawie przez Stronę należności. Stwierdzono, że skoro decyzja Nr [...] zezwalająca na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji pozostaje w obrocie prawnym, a wynikające z niej prawo wyłączenia nadal przysługuje Stronie, to rozstrzygnięcie Sądu dotyczące odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...] w sposób bezpośredni rzutuje na okoliczność przysługiwania Stronie praw i obowiązków ukształtowanych wydaniem przedmiotowej decyzji w oparciu o przepisy prawa materialnego, tj. przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W konsekwencji Minister uznał, że prawny byt decyzji Nr [...] ma wpływ na możliwość dokonania zwrotu należności, opartego na art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l. Powołano, że brak skutecznej rezygnacji z prawa do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji i niewyeliminowanie kształtującej to prawo decyzji administracyjnej z obrotu prawnego, nie może skutkować zwrotem należności uiszczonej w związku z wydaniem tej decyzji i nabyciem przedmiotowego prawa wyłączenia z produkcji leśnej.
Minister uznał, że skarga strony wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...] stanowi w ramach niniejszej sprawy zagadnienie wstępne, wymagające uprzedniego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, albowiem okoliczność rozpatrzenia skargi Strony oraz prawnego bytu decyzji Nr [...], a tym samym - prawa wyłączenia z produkcji leśnej nabytego przez Stronę, ma przesądzające znaczenie dla rozpatrzenia wniosku Strony o zwrot na jej rzecz należności na podstawie art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l.
[...]. z siedzibą w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 16 § 1 i § 3 oraz art. 162 § 1 ustawy k.p.a. poprzez uznanie, że otrzymanie zwrotu uiszczonej przez właściciela należności albo odmowa mu tego zwrotu w drodze decyzji nie zależy od zgłoszonej przez niego w okresie dwóch lat rezygnacji z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji, tylko zależy od wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia tego prawa, w sytuacji gdy art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l. jednoznacznie podaje, że zwrot właścicielowi tej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszonej przez niego w okresie dwóch lat rezygnacji z tego prawa, bez jakiegokolwiek uzależnienia od prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia posiadanego przez właściciela zezwolenia na wyłącznie gruntów z produkcji;
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nadużycie tego przepisu, czyli zastosowanie go w okolicznościach, w których przepis ten zastosowania mieć nie może, a to z uwagi na to że:
- zwrot uiszczonej należności, o której mowa w art. 4 pkt 12 u.o.g.r.l. z powodu, o którym mowa w art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l., albo odmowa tego zwrotu, następuje tylko w przypadku pozostawania w obrocie prawnym zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji, czyli posiadania przez właściciela, który należność tą uiścił prawa do tego wyłączenia i rezygnacji przez niego z tego prawa, a nie w przypadku gdy prawo takie już mu nie przysługuje, a tym samym nie przysługuje mu już rezygnacja z tego prawa (będąca podstawą dla danego zwrotu albo jego odmowy,
- należność, o której mowa w art. 4 pkt 12 u.o.g.r.l., w przypadku stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji, nie jest zwracana z powodu, o którym mowa w art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l., tylko z powodu utraty - w wyniku tego stwierdzenia - przez właściciela, który należność tą uiścił prawa do tego wyłączenia, a co za tym idzie utraty przez tą należność charakteru jednorazowej opłaty z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji (świadczenie nienależne), co z osobna i razem skutkuje tym, że zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do postępowania wywołanego terminowym zgłoszeniem rezygnacji przez właściciela z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntu z produkcji, przy uiszczeniu przed tym zgłoszeniem należności zdefiniowanej w art. 4 pkt 12 u.o.g.r.l., w warunkach prawomocnego zezwolenia na to wyłączenie i ostatecznej decyzji odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia tego zezwolenia, nie ma na celu: ani dokonania zwrotu mu tej należności, ani też odmowy w drodze decyzji mu tego zwrotu, co stoi w jednoznacznej sprzeczności z treścią wymienionego tu przepisu procedury administracyjnej, którego funkcja jest całkowicie odwrotna, oraz z uwagi na to, iż art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mógłby mieć zastosowanie w sprawie tylko wówczas, gdyby bez prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej nie było możliwe wydanie decyzji administracyjnej odmawiającej zwrotu właścicielowi uiszczonej przez niego należności, tym czasem wydanie takiej decyzji jest możliwe właśnie tylko wtedy, gdy takiego rozstrzygnięcia jeszcze nie ma albo wtedy, gdy dojdzie do prawomocnej odmowy stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na wyłączenie gruntu z produkcji, co skutkuje tym, że w przypadku prawomocnego stwierdzenia wygaśnięcia tego zezwolenia nie jest już możliwe wydanie decyzji odmawiającej tego zwrotu, a tym samym zastosowanie w takich okolicznościach danego przepisu powoduje stawianie przeszkody dla wydania decyzji o odmowie zwrotu należności, nie zaś służy do znoszenia tego typu przeszkody - w okolicznościach tych nieistniejącej, co stoi w jednoznacznej funkcjonalnej sprzeczności z instytucją zawieszenia postępowania przepisem tym statuowaną.
Skarżonym postanowieniom zarzucono również naruszenie norm procedury administracyjnej wyrażające się zawieszeniem postępowania administracyjnego w warunkach możliwości dokonania zwrotu uiszczonej przez właściciela należności albo możliwości odmowy mu tego zwrotu, w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji przy jednocześnie toczącym się postępowaniu sądowym nakierowanym na kontrolę odmowy stwierdzenia wygaśnięcia tego zezwolenia, tj. konkretnie norm z art. 7 k.p.a. - jednoczesny brak uwzględnienia interesu społecznego i interesu zgłaszającego rezygnację z prawa do wyłączenia gruntu z produkcji i z art. 12 § 1 oraz z art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. - niemające jakiegokolwiek uzasadnienia wydłużanie postępowania w przedmiocie zwrotu środków finansowych właścicielowi: czy to jako należności będącej jednorazową opłatą z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji, czy też jako niemającego oparcia w funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej świadczenia pieniężnego, czyli naruszeniu tych norm w zestawieniu z art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l. - jego wyraźną treścią.
Organ – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...]maja 2021 r. i Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z [...] maja 2020 r. naruszają przepisy prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego na podstawie art. 145 §1 lit. c p.p.s.a.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Spornym w przedmiotowej sprawie było to, czy zagadnieniem wstępnym dla rozpoznania wniosku Spółki o zwrot uiszczonej należności jest rozstrzygnięcie kwestii zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...] Dyrektora RDLP z dnia [...] lipca 2015 r.
W niniejszej sprawie Spółka wystąpiła o zwrot uiszczonej należności za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z przywołanym przepisem właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności, jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłączonych z produkcji. Zwrot uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.
Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie zarówno Minister jak i organ I instancji uznali, że skoro decyzja Nr [...] zezwalająca na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji pozostaje w obrocie prawnym, a wynikające z niej prawa wyłączenia nadal przysługuje Stronie, to rozstrzygnięcie sądu administracyjnego dotyczące odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Nr [...] w sposób bezpośredni rzutuje na okoliczność przysługiwanie Stronie praw i obowiązków ukształtowanych wydaniem decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji, a zatem byt prawny decyzji nr [...] wpływa na możliwość dokonania zwrotu należności, opartego na art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l.
Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, biorąc pod uwagę brzmienie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l.
Z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przesłanką uzasadniającą zawieszenie postępowanie jest zależności rozpatrzenia prowadzonej sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ bądź sąd. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Wskazywano, że prejudycjalność zachodzi tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym, a brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji nie przesądza samo w sobie o istnieniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (np. wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r. II GSK 461/20 LEX nr 3182808). Jak zasadnie wskazał również WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. II SA/Gd 285/21: "Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającym zawieszenie postępowania, nie jest sam fakt toczenia się przed innym organem lub sądem postępowania, którego wynik może mieć wpływ na treść decyzji w postępowaniu właściwym, lecz jest nim określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie właściwe". "Powyższy przepis dotyczy zatem sytuacji, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, nie jest w ogóle możliwe bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd".
Podkreślić również należy, że na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania nie mogą mieć wpływu względy natury celowościowej i ekonomika postępowania. W konstrukcji zagadnienia wstępnego elementem najważniejszym, którego brak eliminuje możliwość zawieszenia postępowania, jest zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2508/15).
Jak słusznie podniesiono w skardze w przedmiotowej sprawie jest możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że przesłankami wydania decyzji w trybie art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l. jest rezygnacja w okresie 2 lat z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Ustawodawca określił również termin do zwrotu uiszczonej należności na okres do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji. Tak więc organ prowadzący postępowanie winien zbadać, czy został zachowany dwuletni termin na wystąpienie z wnioskiem o zwrot uiszczonej należności jak również, czy nastąpiła rezygnacja. Przepisy prawa materialnego nie uzależniają możliwości prowadzenia postępowania i wydania decyzji od wydania ostatecznej i prawomocnej decyzji w przedmiocie wygaśnięcia decyzji udzielającej zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Zgodzić się należy w całości ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze, że brak jest przeszkody do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu należności. Nie przesądzając prawidłowości stanowiska organu, zauważyć należy, że jeżeli w ocenie organu nie doszło do skutecznej rezygnacji z nabytego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji, to organ winien wydać stosowną merytoryczną decyzję w sprawie, a nie zawieszać przedmiotowe postępowanie.
W sprawie nie tylko doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ale również art. 7, 12, i 35 § 1 i 2 k.p.a. W wyniku zawieszenia postępowania doszło do bezzasadnego wydłużenia prowadzonego postępowania w przedmiocie zwrotu środków finansowych na rzecz Strony.
Natomiast przedwczesnym byłoby wypowiadanie się w zakresie zarzutów naruszenia art. 12 ust. 2 u.o.g.r.l. i art. 16 § 1 i 2 w zw. z art. 162 § 1 k.p.a., albowiem przedmiotem kontroli było rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania, a nie prawidłowości oceny i uzależnienia rezygnacji z nabytego prawa od prawomocnego wygaśnięcia decyzji udzielającej uprawnienia.
Stwierdzone uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego je postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zastosować się do wyrażonej przez sąd oceny prawnej i merytorycznie rozpoznać sprawę.
Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., na które to koszty składa się opłata od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.
-----------------------
8

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI