IV SA/Wa 1124/23

IV SA/Wa 1124/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Golat
Monika Barszcz
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 16 ust. 1 pkt 4 i 7, art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Monika Barszcz Protokolant st. sekr. sąd. Wioletta Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 marca 2023 r., nr DP.401.213.2023.sj w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...] 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 marca 2023 r., nr DP.401.213.2023.sj, wydaną po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] (dalej: Stowarzyszenie, wnioskodawca, strona lub skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ lub organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...], odmawiającej w części udostępnienia wnioskodawcy informacji o środowisku i jego ochronie, zawartej w protokole kontroli nr [...] i postanowieniu z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], dotyczącej danych osobowych osób trzecich, a także informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa – Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ II instancji, organ odwoławczy lub organ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:
Decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4 i 7 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.; dalej: uuiś) oraz art. 104 i art. 107 kpa w związku z wnioskiem Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, WIOŚ w części odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie zawartej we wskazanych wyżej protokole kontroli i postanowieniu, dotyczącej danych osobowych osób trzecich, a także informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa.
Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła odwołanie do GIOŚ, zarzucając mu naruszenie:
- art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś, poprzez uznanie, że [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Spółka) mogła wnieść o nieudostępnianie informacji o środowisku po upływie 14-dniowego terminu, licząc od daty przekazania WIOŚ "zastrzeżonych" informacji;
- art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającą dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. U. L 41/02/2003 P. 0026-0032), poprzez brak uzasadnienia w zakresie tego, w jaki sposób udzielnie informacji o środowisku miałoby naruszyć pozycję konkurencyjną;
- art. 16 ust. 1 uuiś, poprzez brak nawet jednego zdania na temat rozważania "interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku";
- art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 pkt 6 kpa, poprzez brak uzasadnienia odnośnie tego, dlaczego WIOŚ odmówił uwzględnienia interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku, jak również w zakresie tego, w jaki sposób udzielenie informacji publicznej miałoby naruszyć pozycję konkurencyjną Stowarzyszenia.
Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W toku rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy stwierdził, że pismem z 4 listopada 2022 r. Stowarzyszenie zwróciło się do WIOŚ z wnioskiem o udzielnie informacji publicznej dotyczącej zakładu odzysku drewna poużytkowego należącego do Spółki, działającego na działkach o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...], gm. [...].
Pismem z 10 listopada 2022 r. organ I instancji wyjaśnił stronie, że wniosek zostanie rozpatrzony na podstawie uuiś.
Kolejno pismem z tego samego dnia WIOŚ zwrócił się do Spółki o wyjaśnienie, które informacje zawarte w protokole kontroli nr [...] oraz w postanowieniu z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, ze wskazaniem w jaki sposób ich ujawnienie mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję Spółki na rynku.
Odpowiadając na powyższe pismem z 23 listopada 2022 r. Spółka zwróciła się do WIOŚ z wnioskiem o wyłączenie z udostępnienia części informacji zawartych we wskazanych dokumentach, w których zawarte są informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne objęte tajemnicą przedsiębiorstwa.
Powołaną wyżej decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...], WIOŚ odmówił Stowarzyszeniu udostępnienia w części informacji o środowisku i jego ochronie zawartej w protokole kontroli i w postanowieniu, dotyczących danych osobowych osób trzecich, a także informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, wskazując zastrzeżone informacje.
Na powyższe rozstrzygnięcie Stowarzyszenie wniosło odwołanie do GIOŚ, który pismem z 27 lutego 2023 r., na podstawie art. 10 § 1 kpa, powiadomił stronę o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów w postępowaniu odwoławczym. Ponadto poinformował ją o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 10 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Dodatkowo, na podstawie art. 79a kpa poinformował o możliwości złożenia dodatkowych dowodów i materiałów świadczących o zasadności przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zgodnej z jej żądaniem. Strona w wyznaczonym terminie nie skorzystała z przysługującego jej prawa.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ II instancji stwierdził, iż decyzja WIOŚ została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W pierwszej kolejności organ wskazał, że regulacje prawne dostępu do informacji o środowisku zawarte w ustawodawstwie polskim wynikają z postanowień konwencji Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (tzw. konwencja z Aarhus) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/4/WE z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG z dnia 14 lutego 2003 r.
Zakres przedmiotowy informacji o środowisku został uregulowany w art. 9 uuiś. Przepis ten nie stanowi legalnej definicji, lecz zawiera wyliczenie jakie rodzaje informacji uznawane są za informacje o środowisku i stanowi transpozycję art. 4 ust. 2 akapit 2 dyrektywy 2003/4/WE.
Ustawa uuiś odnosi definicję "informacji o środowisku" do określonych treści zakładając, że może ona mieć różną postać materialną, zatem udostępnieniu podlega informacja o określonej treści, bez względu na formę materialną, w jakiej ta treść została zawarta. Udostępnienie informacji oznacza udostępnienie jej treści, niekoniecznie udostępnienie całego dokumentu, w którym ta treść została zawarta.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie nią określonym. Niemniej w myśl normy kolizyjnej zawartej w art. 1 ust. 2 ww. ustawy, przepisy ustawy nie naruszają innych ustaw określających odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. W opinii GIOŚ, wykładnia językowa, funkcjonalna i systemowa tego przepisu prowadzi w rezultacie do wniosku, że jeżeli obowiązują odmienne regulacje ich udostępniania, to one będą miały pierwszeństwo przed ustawą o udostępnianiu informacji publicznej. W związku z powyższym ze sformułowania "nie naruszają" należy wnioskować, iż ustawa ta nie może naruszać przepisów innych ustaw, odrębnie regulujących zasady ich udostępniania. Istota odesłania, o którym jest mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji publicznej, dotyczy sytuacji, w której to odrębna ustawa precyzuje zarówno zasady, jaki i tryb dostępu do informacji publicznej, których zastosowanie wyłączać będzie zasadność ich realizacji na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji publicznej.
Tryb udostępnia informacji publicznej dotyczącej środowiska i jego ochrony jest trybem szczególnym w stosunku do trybu udzielania informacji publicznej uregulowanym w ustawy o udostępnianiu informacji publicznej i dotyczy jedynie udzielania informacji, która spełnia warunki określone w jej art. 9. Zatem w przypadku skierowania wniosku o udzielanie informacji publicznej, która dotyczy środowiska lub jego ochrony zastosowanie znajdzie, jako lex specialis, tryb udostępniania tej informacji przewidziany w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku. Zawarte w art. 1 ustawy o udostępnianiu informacji publicznej sformułowanie "nie naruszają’’ należy rozumieć, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie tylko nie naruszają, a wręcz powinny uwzględniać zasady i tryb dostępu do informacji wynikające z lex specialis. Nie ma żadnych podstaw, by wskazywać na jakieś elementy podlegające ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku, a pozostałe udostępniane w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli materia decyzji dotyczy informacji o środowisku i jego ochronie, to informacji publicznej o tej decyzji udziela się w oparciu o uuiś. W każdym przypadku, gdy przedmiotem konkretnego postępowania będzie któryś z celów określonych w art. 1 pkt l lit. a uuiś, to rozwiązania wynikające z tej ustawy znajdować będą zastosowanie.
Mając powyższe na uwadze organ wskazał, iż protokoły kontroli podmiotów korzystających ze środowiska, sporządzane przez Inspekcję Ochrony Środowiska, stanowią informację publiczną, która dotyczy środowiska, zatem do ich udostępniania należy stosować przepisy uuiś. Dlatego też przedmiotowe przepisy należy również zastosować w zakresie postanowienia z [...] maja 2022 r., nr [...].
Tym samym wydając decyzję z [...] stycznia 2023 r., nr [...], w oparciu o przepisy uuiś WIOŚ należycie określił podstawę prawną. To na podstawie stosownych przepisów uuiś, mających zastosowanie w zaistniałym stanie faktyczno-prawnym, organ I instancji winien rozpatrzeć ewentualną odmowę udostępnienia części wnioskowanych informacji o środowisku.
Podstawą odmowy udostępnienia części informacji o środowisku był art. 16 ust. 1 pkt 4 i 7 uuiś. Organ I instancji odmówił udostępnienia wskazanych informacji o środowisku zawartych w protokole kontroli nr [...] i załącznikach do niego, a także w postanowieniu z [...] maja 2022 r., nr [...] – w tym w zakresie danych osobowych oraz w zakresie danych o wartości handlowej i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa.
Art. 16 ust. 1 i 2 uuiś przewiduje sytuacje, w których następuje możliwość odmowy udostępnienia informacji. Organ administracji po stwierdzeniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisie sytuacji może odmówić udostępnienia informacji. W każdym przypadku odmowy udostępnienia organ ma obowiązek udowodnić – i wykazać w uzasadnieniu decyzji odmownej – że w danym konkretnym przypadku odmowa była uzasadniona jednym z enumeratywnie wskazanych w ustawie wyjątków. Niemniej, wyjątki te należy interpretować zawężająco, z uwzględnieniem interesu społecznego przemawiającego za udostępnieniem informacji. Innymi słowy, władze publiczne są, co do zasady – zobligowane do udostępnienia wnioskowanych informacji, jednakże w przypadkach wskazanych w art. 16 ww. ustawy muszą każdorazowo rozważyć interes publiczny, który będzie przemawiał za udostępnieniem informacji w zestawieniu z wartościami dotyczącymi zarówno innego rodzaju interesu publicznego (np. ochrona danych przewidziana w ustawie o ochronie informacji niejawnych), jak dóbr chronionych w ramach prawa prywatnego (np. ochrona praw własności intelektualnej, czy ochrona danych osobowych).
Art. 16 ust. 1 pkt 7 przedmiotowej ustawy przewiduje odmowę udostępnienia informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, dostarczonych przez osoby trzecie i objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania.
Uznanie ochrony takich danych za jeden z dopuszczalnych wyjątków od zasady udostępnienia informacji jest przewidziany w art. 4 ust. 2 lit. d dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i art. 4 ust 4 lit. d Konwencji z dnia 25 czerwca 1998 r.
Dla uznania, że wyjątek w danym wypadku wystąpił, konieczne jest spełnienie następujących przesłanek:
a) informacje muszą mieć nie tylko wartość handlową, ale muszą też być objęte tajemnicą przedsiębiorstwa,
b) ujawnienie przedmiotowych informacji mogłoby pogorszyć pozycję konkurencyjną przekazującego,
c) przekazujący złożył uzasadniony wniosek o nieudostępnianie informacji.
Jako podstawę prawną do określenia definicji tajemnicy przedsiębiorstwa należy uznać art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stanowiący, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Na gruncie tego przepisu ochronie podlega każda informacja bez względu na jej charakter, w związku z czym ochronie podlega w szczególności informacja technologiczna (np. sposoby produkcji, system sprawdzania jakości), informacja techniczna (np. projekty nieopatentowanych rozwiązań technicznych, modele rozwiązań technicznych), informacja handlowa (np. lista dostawców, klientów, plany wydania książki przez wydawnictwo), czy informacja organizacyjna (np. prognozy sprzedaży, system dystrybucji, procedury wewnętrzne, zasady organizacji i zarządzania, wynagrodzenia wypłacane pracownikom).
Informacja handlowa obejmuje, najogólniej ujmując, całokształt doświadczeń i wiadomości przydatnych do prowadzenia przedsiębiorstwa, niezwiązanych bezpośrednio z cyklem produkcyjnym.
Ponadto, do uznania, że dane informacje powinny być wyłączone z udostępniania, konieczne jest udowodnienie, dlaczego ich ujawnienie mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję przekazującego. Fakt ten – podobnie jak pozostałe przesłanki utajnienia informacji – powinien być wykazany przede wszystkim we wniosku zainteresowanego o wyłączenie informacji z udostępniania, a potem także w decyzji odmawiającej udostępnienia informacji.
W rozpatrywanej sprawie informacja stanowiąca o istocie "tajemnicy przedsiębiorstwa" została sporządzona w dniu 23 listopada 2022 r. (data wpływu wniosku do WIOŚ – 28 listopada 2022 r.), gdy Spółka wniosła o wyłączenie z udostępnienia informacji o wartości handlowej oraz stanowiących informację przedsiębiorstwa znajdujących się w zakreślonej części na stronach 4, 5, 7, 8, 9, 10, 12 i 13 protokołu kontroli nr [...] oraz w załączniku nr 3 do niego. Dodatkowo Spółka wniosła o zastrzeżenie części postanowienia z [...] maja 2022 r., nr [...], tj. części informacji znajdujących się na stronach 4, 5, 7, 8 i 9.
Ponadto, Spółka wniosła o wyłączenie z udostępnienia danych osobowych w zakresie informacji wskazanych na stronach 1 i 2 protokołu kontroli oraz w załączniku nr 2 do niego.
W kwestii naruszenia terminu do złożenia wniosku o wyłączenie informacji z udostępnienia organ wyjaśnił, że przekroczenie terminu, o którym mowa w art. 16 ust. 3 uuiś nie powoduje skutków prawnych. Wystąpienie z wnioskiem o zastrzeżenie informacji nie inicjuje postępowania administracyjnego. Na podstawie analizy przepisów organ uznał, że ustawodawca wyraźnie przewidział odmowę uwzględnienia wniosku w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 4 uuiś. Tym samym odmowa uwzględnienia wniosku o wyłączenie informacji z udostępnienia, niezależnie od podstaw faktycznych z jakich następuje, powinna mieć formę administracyjną.
Niewątpliwym jest, że Spółka złożyła wniosek o wyłączenie z udostępniania informacji dopiero w momencie, gdy powzięła od organu wiadomość, iż Stowarzyszenie wniosło o ich udostępnienie. Niemniej złożenie zastrzeżenia jest warunkiem koniecznym do respektowania tajemnicy Spółki. W przedmiotowej sprawie zastrzeżenie zostało złożone przed wydaniem przez organ I instancji decyzji w zakresie odmowy udostępnienia informacji o środowisku, w związku z powyższym WIOŚ winien był rozpatrzeć wniosek o wyłączenie informacji z udostępnienia.
Nie bez znaczenia jest również fakt, że w treści ww. wniosku Spółka wyjaśniła jaki wpływ na jej wartość rynkową może mieć udostępnienie informacji, które w jej ocenie stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Wniosek o wyłączenie informacji z udostępnienia został wyczerpująco i przekonująco uzasadniony nie tylko w kontekście formalnym, lecz także merytorycznym.
Tym samym w omawianej sprawie zostały spełnione łącznie wszystkie trzy przesłanki konieczne do uznania, iż wystąpił wyjątek, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś. Niezaprzeczalnym w sprawie jest fakt, iż wniosek o wyłączenie dotyczył informacji dotyczących: procesu przetwarzania na terenie zakładu (str. 4 wiersze 29-46), wydajności rozdrabiarki dla odpadów drewnopochodnych oraz maksymalnej wydajności instalacji (str. 5 część zdania w wierszach 35-36, część zdania w wierszach 37-39), powierzchni miejsc przeznaczonych do magazynowania odpadów (str. 7 część zdania w wierszach 18-20, część zdania w wierszach 37 i 40), urządzeń znajdujących się na terenie instalacji (str. 8 wiersze 18-36, część zdania w wierszu 41, wiersze 42-45, część zdania w wierszu 46; str. 9 wiersze 1-5, część zdania w wierszu 12, wiersz 13, wiersze 22-29; str. 10 część zdania w wierszu 25, wiersz nr 26, część zdania w wierszu 33, wiersz 34; str. 12 część zdania w wierszach 38-39; str. 13 część zdania w wierszu 8, wiersz 9), dokumentacji fotograficznej (załącznik nr 3 ) – znajdujących się w protokole kontroli nr [...].
Informacje te nie są powszechnie znane, ani dostępne na rynku, a ich ujawnienie może skutkować pogorszeniem konkurencyjnej pozycji Spółki na rynku. W związku z powyższym bezspornym jest, że stanowią one jedną z informacji organizacyjnych przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o zaleczaniu nieuczciwej konkurencji. Tym samym, informacje te zawsze zawierają w sobie pewną wartość handlową.
Organ wskazał, że technologia procesu przetwarzania odpadów (jego poszczególnych etapów), która została wypracowana w toku wieloletnich prac, stanowi jedną z kluczowych przewag konkurencyjnych Spółki na rynku międzynarodowym. Wykorzystanie technologii Spółki przez inne podmioty mogłoby pozbawić ją części klientów, którzy odeszliby do konkurencji. Ponadto, gdyby inni przedsiębiorcy postanowili zastosować metody przetwarzania odpadów analogiczne jak w zakładzie Spółki albo przynajmniej ulepszyli za ich pomocą swój system przetwarzania odpadów, mogliby doprowadzić do spadku pobytu na produkty Spółki, czy spadku wartości rynkowej tych produktów, czego wynikiem byłaby konieczność obniżenia ceny. Dane, o których zastrzeżenie wniosła Spółka pozwalają na określenie podmiotom konkurencyjnym udziału produkcji Spółki w rynku produkcji płyt wiórowych.
Konkludując, informacja o procesie przetwarzania odpadów (jego poszczególnych etapach), wydajności urządzeń stosowanych w zakładzie (rozdrabiarki dla odpadów drewnopochodnych), maksymalnej wydajności instalacji, powierzchni miejsc przeznaczonych do magazynowania odpadów oraz urządzeń znajdujących się na trenie instalacji, które są wykorzystywane przez Spółkę do prowadzenia działalności – bez wątpienia stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Innymi słowy, dane te przedstawiają istotne informacje o procesie produkcji w zakładzie oraz zastosowanej technologii, zatem zawierają informacje o charakterze technologicznym, organizacyjnym i handlowym.
Nadto, w opinii organów Inspekcji Ochrony Środowiska, załącznik nr 3 do protokołu kontroli, tj dokumentacja fotograficzna z 17 lutego 2022 r., stanowi wartość gospodarczą i treść objętą tajemnicą przedsiębiorstwa. Na załączonych do akt sprawy zdjęciach widoczne są rozwiązania techniczne i technologiczne specyficzne dla działalności prowadzonej przez Spółkę oraz eksploatowanej przez nią instalacji. Zdjęcia te prezentują przede wszystkim poszczególne części eksploatowanej przez Spółkę instalacji. Zdaniem organu odwoławczego, z załączonych zdjęć możliwym jest wyczytanie rozwiązań architektonicznych zakładu, w tym rozmieszczenia budynków, czy urządzeń. Tym samym należało uznać, że załącznik nr 3 umożliwi konkurentom zastosowanie podobnych rozwiązań architektonicznych, techniczno-technologicznych, czy organizacyjnych, w wyniku czego wzrosłaby ich przewaga rynkowa lub mogłoby to bezpośrednio obniżyć rentowność Spółki.
Mając powyższe na uwadze za bezpodstawny organ uznał zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś. Informacje, o które Stowarzyszenie zwróciło się do WIOŚ nie są powszechnie znane, a ich udostępnienie czy uzyskanie przez konkurenta może przysporzyć korzyści jemu, podwyższyć koszty Spółce lub obniżyć jej rentowność. Tym samym informacje, których udostępnienia żąda strona mieszczą się w zakresie objętym ochroną na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś, a ich ochrona nie jest udaremniona poprzez treść art. 18 uuiś. Dodatkowo organ uznał, że zakres wniosku o wyłączenie z udostępnienia informacji jest tożsamy z zakresem wniosku o udzielnie informacji.
W ocenie GIOŚ, niezrozumiałym jawi się zarzut Stowarzyszenia dotyczący zastrzeżenia protokołu kontroli nr [...] i postanowienia z [...] maja 2022 r., nr [...], w zakresie danych osobowych.
Zgodnie z art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Art 16 ust. 4 uuiś określa ograniczenie w dostępie do informacji o środowisku. Podstawę do tego ograniczenia stanowi prywatność osoby fizycznej, która wyłączona jest w przypadku rezygnacji z przysługującego jej prawa. Przesłankę prywatności osoby fizycznej należy natomiast wiązać z potwierdzeniem prawa do prywatności uregulowanym w art. 47 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek ochrony chronionych prawem dóbr jednostki przed nieuzasadnioną ingerencją. Do aktów prawnych ustanawiających ochronę tych dóbr należy przede wszystkim ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U z 2014 r. poz. 1182), która w art. 1 stanowi, że każdy ma prawo do ochrony danych osobowych.
Stosownie do treści art. 6 tej ustawy, za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności poprzez powołanie się na numer identyfikacyjny albo na jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne. Wskazane powyżej czynniki nie wyczerpują otwartego katalogu rodzajów informacji, które mogą być przypisane konkretnej osobie. W piśmiennictwie podnosi się, że informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się powiązać z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również zasługują na zaliczenie ich do danych osobowych.
W myśl rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (RE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L z 2016 r. Nr 119, str. 1 ze zm.), dane osobowe (imię i nazwisko) osoby fizycznej należało zastrzec.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy poparł stanowisko organu I instancji w zakresie uwzględnienia wniosku Spółki w części dotyczącej zastrzeżenia informacji w zakresie osobowych osób trzecich, tj. znajdujących się w protokole kontroli nr [...] (str. 1 wiersze 33 i 34, część zdania w wierszach 46 i 49 (w zakresie danych osobowych – imię i nazwisko, numer telefonu); str. 2 wiersze 8 i 9 (w zakresie danych osobowych – imię i nazwisko, numer telefonu); załącznik nr 1 (w zakresie danych osobowych – imię i nazwisko, podpis osób biorących udział w przygotowaniu upoważnienia); załącznik nr 2 (w zakresie danych osobowych – imię i nazwisko, numer dowodu osobistego) – ze względu na informacje dotyczące osób trzecich podlegające ochronie danych osobowych.
Ponadto za niezrozumiały organ uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 pkt 6 kpa. Sentencja decyzji organu I instancji, podstawa prawna i stanowisko wyrażone w jej uzasadnieniu umożliwiają ustalenie, jaka była ocena tegoż organu. Wyjaśnił on, że wniosek o wyłączenie z udostępnienia informacji zawierał szczegółowe uzasadnienie dotyczące możliwości pogorszenia pozycji konkurencyjnej Spółki.
Na marginesie organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 i ust. 4 uuiś, zasadności wniosku o wyłącznie informacji z udostępnienia organ dokonuje w postępowaniu dotyczącym takiego wniosku, a nie w postępowaniu o udzielnie informacji. Skoro WIOŚ nie wydał decyzji o odmowie uwzględnienia złożonego przez Spółkę wniosku o zastrzeżenie wskazanych we wniosku informacji wynikających z protokołu kontroli oraz postanowienia, to oznacza to, że informacje te zostały objęte ochroną przed udostępnieniem. Powyższe stanowisko zostało zawarte w decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2023 r., nr [...].
Mając powyższe na uwadze organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, m.in. protokół kontroli nr [...], postanowienie z [...] maja 2022 r., wniosek Spółki o wyłączenie z udostępnienia informacji o wartości handlowej, stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa oraz informacji w zakresie danych osobowych znajdujących się w protokole kontroli, załącznikach do niego oraz w postanowieniu, a także wniosek o udostępnienie informacji – są wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W opinii organu, WIOŚ w toku rozpatrzenia sprawy w sposób prawidłowy ustalił fakty, materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i prawidłowy, a organ I instancji zbadał wszelkie okoliczności dotyczące niniejszej sprawy. Działając na podstawie obowiązujących przepisów prawa WIOŚ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, wypełniając tym samym również warunek wynikający z art. 77 i art. 80 kpa. W związku z tym decyzja organu I instancji została wydana w sposób prawidłowy oraz właściwie uzasadniona, poprzez wskazanie i wyjaśnienie przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się ten organ.
W kwestii zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i art. 79a § 1 kpa organ wyjaśnił, że w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. W odwołaniu nie wykazano jakich czynności procesowych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy strona nie dokonała wskutek naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 10 § 1 i art. 79a § 1 kpa jest bezzasadny.
GIOŚ uznał, że w rozpatrywanej sprawie ochrona słusznego interesu strony (ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa w interesie konkurencyjności) w kontekście publicznego interesu (realizacja dostępu do istotnych informacji o środowisku i jego ochronie, jako instrument wspierający ochronę środowiska) wydaje się być słuszną. Organ I instancji orzekł z zachowaniem zasad wskazanych w istocie w art. 7 kpa.
Tajemnica przedsiębiorcy nie jest wartością będącą celem samym w sobie, lecz ma chronić przedsiębiorcę przed negatywnymi skutkami, jakie mogłyby dla prowadzonej przez niego działalności wywołać udzielnie określonych informacji żądanych w trybie uuiś. W rozpatrywanej sprawie znaczenie tej tajemnicy jest proporcjonalnie większe, niż racje przemawiające za udostępnieniem.
Dodatkowo organ wskazał, że WIOŚ wydał swoją decyzję z poszanowaniem praw obywatela, jak i przedsiębiorcy. Tym samym, całkowicie niezrozumiałe i nieuzasadnione są zarzuty odwołania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i dlatego orzekł, jak na wstępie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Stowarzyszenie [...], reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości, jak również o uchylenie utrzymanej nią decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie:
a) przepisów prawa materialnego, to jest art. 16 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 16 ust. 3 uuiś, poprzez uznanie, że Spółka mogła wnieść o nieudostępnianie informacji o środowisku po upływie 14-dniowego terminu, licząc od daty przekazania WIOŚ "zastrzeżonych" informacji, podczas gdy taka interpretacja podważa sens tej regulacji;
b) art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r., poprzez wadliwe uzasadnienie w zakresie tego, w jaki sposób udzielenie informacji o środowisku miałoby naruszyć pozycję konkurencyjną Spółki;
c) art. 16 ust. 1 uuiś, poprzez zaniechanie rozważenia "interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku";
d) art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 pkt 6 kpa, poprzez brak uzasadnienia odnośnie tego, dlaczego WIOŚ odmówił uwzględnienia interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku, jak również w zakresie w jaki sposób udzielenie informacji publicznej miałby naruszyć pozycję konkurencyjną Spółki.
Ponadto skarżący wniósł o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa radcowskiego według norm prawem przewidzianych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem datowanym na 31 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł replikę do odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: ppsa), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Przepis ten umożliwia zatem sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu skutkującym jej uchyleniem.
Na wstępie rozważań zauważyć należy, że organy niezasadnie objęły swymi orzeczeniami kwestię danych osobowych w sytuacji, gdy uuiś ich nie dotyczy. Jak zauważył sam organ odwoławczy, tematyka ta jest regulowana przez przepisy ustawy o ochronie danych osobowych i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (RE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). Jednakże postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczyło tego przedmiotu, a było oparte na odrębnych przepisach uuiś.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 uuiś, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów – działalności orzeczniczej.
Stąd też organy ochrony środowiska, jako organy władzy publicznej, generalnie są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w ich posiadaniu lub informacjami dla nich przeznaczonymi.
Jednak w myśl art. 16 ust. 1 pkt 7 uuiś, władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli są to informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne, dostarczone przez osoby trzecie i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania.
Słusznie organ zauważył, że do zastosowania powyższego przepisu niezbędne jest, aby informacja pochodziła od podmiotu wnoszącego o jej wyłączenie z powszechnej dostępności, z podaniem – co należy podkreślić: motywów uzasadniających takie wyłączenie oraz informacja musi posiadać wartość handlową. Każdorazowo władze publiczne posiadające takie informacje muszą więc dokonać ich weryfikacji zarówno pod kątem uzasadnionego zastrzeżenia ich udostępnienia, jak i potencjalnej wartości handlowej.
Warto też podkreślić, iż dopuszczalne wyjątki od zasady udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie są przewidziane w powoływanych wyżej art. 4 dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. U. UE L z 2003 r. Nr 41, str. 26) i w art. 4 ust. 3 i 4 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78 poz. 706). Wyjątki te pokrywają się z wyjątkami przewidzianymi w uuiś.
Z kolei jak stanowi art. 19 ust 4 uuiś, jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w jej art. 16, udostępnia się pozostałą część informacji. Przepis jest zgodny z motywem 17 powołanej dyrektywy 2003/4/WE, zgodnie z którym organy władzy publicznej powinny udostępniać część informacji o środowisku, w przypadku gdy z informacji, których dotyczy wniosek, można wydzielić informacje wchodzące w zakres wyjątków. Ustawa transponuje w tym zakresie przepis art. 4 ust. 4 dyrektywy 2003/4/WE.
Jak wynika natomiast z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233 ze zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
W kontekście powyższych regulacji przytoczyć jeszcze kluczowy dla rozstrzygnięcia sprawy art. 16 ust. 3 uuiś, zgodnie z którym wniosek o wyłączenie informacji z udostępniania, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 tego artykułu, może zostać złożony nie później niż w terminie 14 dni od dnia dostarczenia władzom publicznym informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, objętych tajemnicą przedsiębiorstwa.
W tym miejscu zwrócić trzeba uwagę, że organ I instancji bez podstawy prawnej zwrócił się do Spółki z pismem z 10 listopada 2022 r. o wskazanie, które informacje zawarte w protokole i postanowieniu powinny zostać wyłączone z udostępniania. W tej mierze organ ten wystąpił niejako w roli rzecznika interesów handlowych przedsiębiorcy, do czego nie miał żadnego umocowania. To od samego przedsiębiorcy zależy bowiem, czy będzie ubiegał się o ochronę informacji o wartości handlowej, a więc to na nim ciąży obowiązek należytego dbania o własne interesy.
W ocenie Sądu, organ błędnie zinterpretował treść art. 16 ust. 3 uuiś, a w konsekwencji nieprawidłowo uznał, że Spółka skutecznie złożyła wniosek o wyłączenie z udostępniania informacji, które zostały przekazane przez nią organowi I instancji w toku kontroli przeprowadzonej w okresie od 17 do 27 lutego 2022 r. i udokumentowanej protokołem podpisanym [...] kwietnia 2022 r., który był podstawą wydania postanowienia z [...] maja 2022 r.
Z dniem 1 stycznia 2017 r., na mocy art. 1 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1936) wszedł w życie powołany art. 16 ust. 3 uuiś. W przepisach obowiązujących przed 1 stycznia 2017 r. nie było terminu, w którym mógł być zostać złożony wniosek o wyłączenie z udostępniania informacji o wartości handlowej, w tym danych technologicznych, objętych tajemnicą przedsiębiorstwa.
Jednak z uwagi na datę przeprowadzenia kontroli, w trakcie której Spółka przekazała organowi administracji publicznej rzeczone informacje, była zobowiązana do złożenia wniosku o wyłączenie tych informacji z udostępnienia zasadniczo w terminie 14 dni od 27 lutego 2022 r., który upłynął z dniem 13, a właściwie 14 marca 2022 r., gdyż był to poniedziałek. Do tego czasu Spółka nie wniosła o to wyłączenie. Informacje te znalazły się w protokole podpisanym [...] kwietnia 2022 r., a w rezultacie w postanowieniu z [...] maja 2022 r.
W ocenie Sądu, złożenie takiego zastrzeżenia (wniosku o wyłączenie informacji z udostępniania) jest warunkiem koniecznym do respektowania tajemnicy przedsiębiorstwa, a w okolicznościach niniejszej sprawy mogło ono być złożone do 14 marca 2022 r. Zastrzeżenie takie wpłynęło do WIOŚ dopiero 28 listopada 2022 r., a więc około 8,5 miesiąca po upływie terminu.
Odnośnie instytucji terminu w dużym uproszczeniu można przyjąć ich podział na materialnoprawne i procesowe.
Termin materialnoprawny to okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.
Z kolei termin procesowy to czas na dokonanie czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania.
Różnica między terminem materialnym, a procesowym sprowadza się do różnych skutków prawnych ich uchybienia:
- uchybienie terminowi materialnemu powoduje następstwa prawne w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, a przepisy nie wprowadzają możliwości prawnych obrony przed skutkami prawnymi uchybienia takiemu terminowi;
- uchybienie terminowi procesowemu powoduje bezskuteczność czynności proceduralnej z nim powiązanej, zaś od negatywnych następstw jego uchybienia prawo przewiduje możliwość obrony za pomocą wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 kpa.
Prawidłowa kwalifikacja danego terminu występującego w prawie administracyjnym jako procesowego, bądź materialnego może być niekiedy bardzo utrudniona. Najczęściej jest to spowodowane tym, że zawierająca go regulacja nie stanowi wyraźnie o skutkach jego ewentualnego uchybienia. Zawodzi tutaj niestety też kryterium rodzaju aktu, w którym termin ten został umiejscowiony. Ustawy składające się na materię materialnego prawa administracyjnego zawierają bowiem często własne (odrębne) przepisy procesowe, podobnie jak ustawy typowo proceduralne mogą zawierać również normy o charakterze materialnym. W takiej sytuacji przesądzenie, czy konkretny termin ustawowy ma charakter procesowy, czy materialny może wymagać skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych przy wykorzystaniu różnych rodzajów wykładni. W konsekwencji rozwiązanie kwestii charakteru danego terminu nie będzie raczej możliwe przy zastosowaniu wyłącznie jednego, rozstrzygającego kryterium, lecz wymaga złożonej argumentacji, a z uwagi na rygoryzm terminu materialnego, nawet natury aksjologicznej i pragmatycznej. Podniesiony problem ma praktyczne, a nie jedynie teoretyczne znaczenie, jak bowiem już wskazano uchybienie terminowi materialnoprawnemu skutkuje definitywnym wygaśnięciem praw lub obowiązków administracyjnych. Termin materialny nie podlega bowiem przywróceniu, chyba że co innego wynika wyraźnie z przepisu ustawy, natomiast proceduralna instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie tylko do terminów procesowych.
Bez względu na to, jaki charakter terminu z art. 16 ust. 3 uuiś przyjmiemy, z pewnością nie jest to termin instrukcyjny, jak wskazał to organ podnosząc, że jego przekroczenie nie powoduje skutków prawnych.
Terminy procesowe nie stanowią materii jednorodnej, stąd można wyróżnić wśród nich m.in. terminy dla czynności procesowych stron i uczestników postępowania oraz terminy dla czynności organu (sądu) prowadzącego postępowanie. Według innego jeszcze podziału, uwzględniającego źródło tych terminów, terminy procesowe to terminy ustawowe i terminy wyznaczone przez organ (sąd) prowadzący postępowanie. Na gruncie procedur administracyjnych i sądowych daje się zauważyć zasada, według której terminy kierowane do stron i uczestników postępowania mają charakter prekluzyjny w tym znaczeniu, że uchybienie terminowi powoduje bezskuteczność czynności procesowej strony lub uczestnika. Terminy procesowe dla czynności organu lub sądu nie wywołują takich skutków prawnych. Służą zapewnieniu sprawności postępowania, stąd są określane jako terminy porządkowe lub instrukcyjne. Uchybienie tym terminom nie powoduje bezskuteczności czynności procesowej organu, co jednak nie oznacza, że nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Dla przykładu niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminach ustalonych w art. 35 § 3 kpa rodzi po stronie organu obowiązki określone w art. 36 § 1 kpa, a stronie daje uprawnienia określone w art. 37 § 1 kpa.
Terminy porządkowe lub instrukcyjne należą zatem niewątpliwie do tej samej kategorii, tj. terminów procesowych. Nie ma wobec tego podstaw do przeciwstawiania terminów procesowych terminom porządkowym, ze względu na różne skutki niezachowania tych terminów. Biorąc pod uwagę te właśnie skutki można natomiast mówić o terminach procesowych zwykłych (porządkowych, instrukcyjnych dylatacyjnych) i terminach procesowych zawitych: prekluzyjnych, peremptoryjnych i przedawniających.
Z racji zatem tego, że termin wskazany w art. 16 ust. 3 uuiś jest skierowany do podmiotu zainteresowanego, a nie do organu – nie można przyjmować, że jest to termin instrukcyjny.
Powyższe oznacza, że wniosek Spółki o wyłączenie informacji z udostępniania został złożony po upływie ustawowego terminu, a wobec tego jest on co najmniej bezskuteczny (podobnie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 616/21, LEX nr 3320260 i z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 910/22, LEX nr 3539068).
Zdaniem Sądu, w sprawie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 3 uuiś, poprzez jego błędne zastosowanie, a poza tym również przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez wadliwe ustalenie i ocenę kwestii związanych z wnioskiem Spółki o wyłączenie informacji z udostępnienia. Okoliczności te uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji, która oparta była na tym samym, błędnym złożeniu w kwestii skutku złożenia przez Spółkę.
Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni ocenę prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i na tej podstawie wyda właściwe rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ppsa, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 680 zł, na którą składa się wysokość uiszczonego przez nią wpisu sądowego od skargi (200 zł), ustalonego na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), a także koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).