IV SA/Wa 1111/20

IV SA/Wa 1111/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska
Grzegorz Rząsa /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 518/21 - Wyrok NSA z 2023-11-29
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi S. P., A. P. oraz K. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia[...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister") z [...] marca 2020 r., [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Minister, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. P., A. P. oraz K. P. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda"), [...] z [...] grudnia 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (dalej: "Kierownik USC") z [...] października 2008 r., [...] orzekającej o odtworzeniu treści aktu małżeństwa z roku 1944 sporządzonego w [...] dotyczącego W. P. i E. J..
II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
II.1. W dniu 3 września 2019 r. skarżący złożyli w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] października 2008 r., nr [...] orzekającej o odtworzeniu treści aktu małżeństwa z roku 1944, sporządzonego w [...], dotyczącego W. P. i E. J,. Decyzji tej zarzucili, że została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 35 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 r. poz. 1264; dalej: "a.s.c. z 1986 r.". Odtworzono bowiem akt, co do którego nie zachodziły żadne trudności w uzyskaniu jego odpisu, a ustalenia tego faktu organ zaniechał, umożliwiając tym samym wprowadzenie do obrotu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej aktu stanu cywilnego, którego oryginał jest dokumentem sfałszowanym. W ocenie wnioskodawców E. P. rod. J. nie złożyła bowiem swojego podpisu pod aktem małżeństwa, gdyż został on podpisany przez inną osobę. Z tego też powodu E. P. nie chciała się nim posługiwać na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, aby nie narazić się na odpowiedzialność karną. Wprowadziła ona zatem Urząd Stanu Cywilnego w błąd, co skutkowało procedurą odtworzenia aktu małżeństwa, a nie jego transkrypcją. Wskazano także, że oryginał tego aktu małżeństwa przechowany jest obecnie w [...] Państwowym Archiwum Historycznym w [...], a wnioskodawcy nie mieli żadnych trudności, w uzyskaniu kolorowej kserokopii tego aktu stanu cywilnego. Wnioskodawcy zarzucili ponadto, że postępowanie w tej sprawie prowadzone było nierzetelnie. Decyzję wydano w niespełna 24 godziny od złożenia wniosku przez E. P. o odtworzenie aktu małżeństwa, w oparciu o sprzeczny i niepełny materiał dowodowy, a postępowanie administracyjne prowadzone było bez udziału wszystkich stron postępowania, tj. bez udziału wnioskodawców jako spadkobierców po W. P., który zmarł w dniu 25 października 2008 r. E. P. złożyła wniosek w dniu 27 października 2008 r., a zatem w dniu kiedy sporządzony został w USC w [...] akt zgonu W. P.. E. P. załączyła do wniosku odpis wierzytelny sporządzonego w dniu 31 sierpnia 1950 r. tłumaczenia wypisu metryki ślubu nr [...] zawartego przez W. P. i E. J.. Odpis ten sporządzony został w dniu 19 maja 1952 r. przez notariusza. Ponadto załączyła ona wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] orzekający o rozwodzie ww. małżonków oraz poświadczenie z dnia 16 maja 1946 r. o zawarciu ślubu kościelnego przez W. P. i E. J. w dniu 2 maja 1946 r. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika USC wskazano ponadto, że E. P. wiedziała, że oryginał jej aktu małżeństwa przetrwał zawieruchę wojenną, gdyż w 1968 r. uzyskała ona jego odpis w celu przedłożenia w postępowaniu przed sądem o zaprzeczenie ojcostwa W. P. nad jej córkami. Wnioskodawcy wskazali także, że Kierownik USC nie dochował wszystkich obligatoryjnych elementów procedury odtwarzania zagranicznego aktu stanu cywilnego w trybie art. 35 ust. 1 a.s.c. z 1986 r. Zakwestionowano również upoważnienie i A. P. do działania w imieniu Kierownika USC w [...], który nie mógł takiego pełnomocnictwa udzielić, oraz użycie niewłaściwej pieczęci na decyzji o odtworzeniu tego aktu małżeństwa. W kolejnych pismach wyrażono wątpliwości co do autentyczności dokumentów dot. upoważnienia Pani A. P. i jej zakresu czynności. W związku z czym skierowano do Prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko dokumentom poprzez dostosowanie historii jej zatrudnienia i udzielonych jej upoważnień w celu uprawdopodobnienia posiadania przez nią uprawnień do wydania decyzji z [...] października 2008r., [...].
II.2. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Wojewoda orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odtwarzającej akt małżeństwa. Organ pierwszej instancji wskazał w szczególności, że decyzja Kierownika USC o otworzeniu przedmiotowego aktu małżeństwa nie jest dotknięta żadną z opisanych w pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 wad decyzji administracyjnej powodujących stwierdzenie jej unieważnienia. Po pierwsze przedmiotowa decyzja została wydana przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...], czyli przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy odtworzenie aktu małżeństwa. Zgodnie z art. 13 przedmiotowej ustawy odtworzenia aktu stanu cywilnego dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. W dacie złożenia wniosku o odtworzenie aktu małżeństwa E. P. zamieszkiwała w [...] (dot. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), a zatem Kierownik USC w [...] był właściwy w sprawie. Po drugie sprawa o odtworzenie aktu małżeństwa E. J. i W. P. nie była wcześniej rozpoznana inną decyzją ostateczną. Po trzecie, decyzja Kierownika USC w [...] została skierowana do strony postępowania w sprawie. Bezsporne jest bowiem, że E. P. była stroną tego postępowania. W stosunku do tej osoby było prowadzone postępowanie administracyjne. Decyzja Kierownika USC nie rozstrzygała zatem o prawach i obowiązkach osoby, która nie miała przymiotu strony. Po czwarte decyzja Kierownika USC w [...] była wykonalna w dniu jej wydania jej wykonanie nie wywołało czynu zagrożonego karą. Po piąte zarówno przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego jak i inne przepisy szczególne nie przewidywały przypadku, w którym decyzja o odtworzeniu aktu stanu cywilnego byłaby dotknięta wadą nieważności. Decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy przepisu szczególnego. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniała więc wada, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Wojewoda zauważył, że kluczowe w sprawie jest stwierdzenie, że decyzja Kierownika USC nie jest dotknięta wadą opisana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., na istnienie której wskazują wnioskodawcy. Decyzja Kierownika USC w [...] została wydana na podstawie art. 35 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Została zatem wydana w oparciu o przepis prawa materialnego, który należało stosować w sprawie o odtworzeniu aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą, w sytuacji gdy uzyskanie jego odpisu było niemożliwe lub związane z poważnymi trudnościami. Odtworzenie treści aktu sporządzonego za granicą pozostawione było uznaniu organu, ponieważ zagraniczna księga stanu cywilnego z reguły istnieje, a jedynie uzyskanie odpisu aktu było niemożliwe lub utrudnione. Kierownik USC zobowiązany był zatem do zbadania w niniejszej sprawie, czy zdarzenie to nastąpiło za granicą, czy sporządzono tam akt małżeństwa, czy akt ten nie został już odtworzony w polskich księgach stanu cywilnego oraz czy nie był przechowywany w Urzędzie Stanu Cywilnego [...], lub w USC [...], gdzie przechowywane są księgi tzw. zabużańskie. Ponadto należało uprawdopodobnić, a nie udowodnić, że zaistniały trudności w uzyskaniu odpisu aktu. W ocenie organu nadzoru dokumenty, które zostały przedłożone przez stronę wraz z wnioskiem o odtworzenie pozwalały Kierownikowi USC podjąć decyzję w przedmiocie odtworzenia aktu stanu cywilnego. Dokumenty te pozwalały bowiem na ustalenie treści aktu małżeństwa oraz potwierdzały fakt zaistnienia tego zdarzenia. W tamtym stanie rzeczy nie wzbudzały także wątpliwości oraz konieczności ich weryfikacji. Czynność odtworzenia przedmiotowego zdarzenia została dokonana w sposób prawidłowy pod względem merytorycznym i procesowym. O prawidłowości ustalenia danych przez Kierownika USC w [...] świadczą też dokumenty, które wnioskodawcy uzyskali obecnie z [...] Państwowego Archiwum Historycznego w [...] (zaświadczenie archiwalne oraz kserokopia aktu małżeństwa nr [...] sporządzonego w księdze małżeństw miasta [...], potwierdzającego fakt zawarcia tego małżeństwa). Dowodem na to, że zdarzenie to miało miejsce był także wyrok wydany przez Sąd Wojewódzki w [...] z [...] marca 1958 r., akt [...], w którym orzeczono o rozwiązaniu tego małżeństwa. Orzekając o rozwodzie Sąd musiał mieć zatem pewność, że do zawarcia tego małżeństwa faktycznie doszło, skoro je rozwiązał. Na marginesie zaznaczyć należy, że wyrok ten nadal jest w obrocie prawnym, albowiem w przeciwny wypadku w akcie małżeństwa nr [...] zostałaby zamieszczona wzmianka w tym zakresie. Rozbieżności w zakresie danych widniejących w odtworzonym akcie małżeństwa, a zamieszczonych w wyroku rozwodowym, mogły w przyszłości stanowić podstawę do ewentualnego sprostowania tego aktu. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach zbiorowych do przedmiotowego aktu małżeństwa wynika, że zawarcie związku małżeńskiego przez E. J. i W. P. faktycznie miało miejsce w dniu [...] marca 1944 r. w [...]. A zatem nastąpiło ono za granicą, tj. na [...] oraz zostało zarejestrowane w księdze małżeństw w [...] w 1944 r. pod nr [...] (co potwierdza wierzytelny odpis tłumaczenia metryki ślubu). Słuszny jest zarzut wnioskodawców, że niektóre czynności procesowe zostały przeprowadzone telefonicznie i zostały utrwalone w formie notatki służbowej. W ocenie organu nadzoru nie stanowi to jednak takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby unieważnieniem tej decyzji. W postępowaniu prowadzonym przez Kierownika USC w [...], organ ten mógł posiłkować się ustaleniami dokonanymi jeszcze przed wszczęciem postępowania, które znane były organowi z urzędu, a uzyskane zostały np. w toku postępowania o wydanie dowodu osobistego dla Pani E. P. . Z uwagi na fakt, że w 2008 r. Pani E. P. ubiegała się o wydanie dowodu osobistego, w którym z uwagi na jej zły staj zdrowia Prezydent Miasta [...] podejmował w jej imieniu szereg czynności wyjaśniających, to okoliczności te w zupełności uprawdopodabniały, że nie może ona uzyskać w tym momencie odpisu zagranicznego aktu małżeństwa. Polski odpis aktu małżeństwa był jej potrzebny by uzyskać nowy dowód osobisty, a w jej kopercie dowodowej brak było niezbędnych dokumentów potwierdzających jej podstawowe dane i jej stan cywilny. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania kwestie dotyczące daty realizacji dowodu osobistego dla Pani E. P., o które wnosili wnioskodawcy. Nadto analiza treści wydanego przez Kierownika USC rozstrzygnięcia wskazuje, że ma ono wszystkie elementy decyzji administracyjnej, o których mowa w art. 107 § 1 Kpa. W szczególności zawiera oznaczenie organu, który ją wydał. tj. Kierownik USC w [...]. Zarzuty podniesione przez skarżących w tym zakresie są nietrafne i nie mają uzasadnienia na gruncie obowiązujących wówczas przepisów ustawy Prawa o aktach stanu cywilnego. Kierownik jako organ administracji publicznej mógł upoważnić określonych pracowników do wydawania decyzji administracyjnych w jego imieniu. Bez wątpienia Kierownik USC nie mógł natomiast upoważniać innych osób do sporządzania aktów stanu cywilnego i nanoszenia w nim wzmianek dodatkowych, co wynika przede wszystkim z rangi tych dokumentów i w niniejszej sprawie takie upoważnienie nie zostało wydane. Odnosząc się do zarzutów skarżących, dot. elementu decyzji administracyjnej, jakim jest podpis osoby działającej w imieniu organu, należy wyjaśnić, że z akt sprawy i ustaleń organu nadzoru bezspornie wynika, że osoba, która podpisała przedmiotową decyzję miała upoważnienie do wydawania w imieniu Kierownika USC w [...] decyzji administracyjnych na podstawie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Upoważnienie to zostało udzielone w trybie art. 268a k.p.a., a więc na podstawie właściwego przepisu prawa procesowego, który należy stosować w celu mocowania pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do działania w imieniu organu. W ocenie organu nadzoru organ gminy nie naruszył w stopniu opisanym w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. przepisów Kpa regulujących sposób prowadzenia postępowania administracyjnego. Kierownik USC w [...] prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wydał właściwe rozstrzygnięcie merytoryczne w świetle art. 35 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Skarżący wielokrotnie stawiali tezę, że dokumenty zgromadzone w sprawie o odtworzenie aktu małżeństwa, w oparciu o które Kierownik USC w [...] ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, zostały sfałszowane. Organ nadzoru wyjaśnia, że na tę okoliczność można powoływać się wyłącznie wtedy, gdy zostanie to stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, a ponadto powinna być ona oceniana w innym trybie weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, jakim jest wznowienie postępowania (przesłanka opisana w art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.). Podobnie, zarzut skarżących, że postępowanie prowadzone było bez udziału wszystkich stron postępowania, również stanowi okoliczność, na którą można powoływać się we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a.). Wojewoda dalej wyjaśnił, że nawet gdyby postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika UC w [...] z [...] października 2008 r. wykazało, że faktycznie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, to zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. i tak nie można byłoby stwierdzić jej nieważności, gdyż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Na podstawie tej decyzji Kierownik USC w [...] w dniu [...] października 2008 r. sporządził bowiem akt małżeństwa E. J. i W. P.. W tym momencie ten akt stanu cywilnego uzyskał samodzielny byt. Zatem decyzja Kierownika USC w [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne. Brak bowiem przepisów prawa rangi ustawowej, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną działań, mających na celu cofnięcie, zniesienie lub odwrócenie skutków prawnych spowodowanych przez daną decyzję dotkniętą nieważnością. Wprawdzie inne organy państwowe lub osoby, działając na podstawie innych przepisów prawa mogłyby obalić skutki prawne danej decyzji, lecz takie działania nie są dostępne organowi administracyjnemu, gdyż wykraczają poza jego właściwość, zadania kompetencje. Jeżeli zatem skutki prawne decyzji administracyjnej nie mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego to oznacza, że mają one charakter nieodwracalny. Z tych samych powodów nie można wstrzymać wykonania tej decyzji. Wnioskodawcy podnoszą w swoim wniosku, że według posiadanych przez nich ekspertyz akt małżeństwa sporządzony w [...] został sfałszowany. W takiej sytuacji zarzut ten może dotyczyć też odtworzonego w Polsce aktu małżeństwa. Według przepisów ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego obowiązujących w dacie odtworzenia aktu małżeństwa oraz obowiązującej aktualnie ustawy, jeżeli akt stanu cywilnego stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą to o jego unieważnieniu może orzec wyłącznie sąd. Zatem wyłącznie prawomocne orzeczenie sądu będzie stanowiło podstawę do wyeliminowania tego aktu stanu cywilnego z obrotu prawnego. Akty stanu cywilnego stanowią bowiem wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym.
II.3. Utrzymując w mocy decyzję Wojewody Minister wskazał w szczególności, że zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody z [...] grudnia 2019 r. zostało wydane w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Ma ono charakter wyjątkowy, bowiem służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych tzw. kwalifikowanymi wadami, których zamknięty katalog został zawarty w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego prowadząc tego rodzaju postępowanie czynności organu ograniczone są jedynie do zbadania zgodności z prawem objętej wnioskiem decyzji. Co również istotne, wady uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, zaś organ prowadzący postępowanie nie może przeprowadzać pełnego postępowania dowodowego według reguł stosowanych przy postępowaniu zwykłym. Dodać należy, że podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być jakiekolwiek naruszenia przepisów, lecz takie które mają charakter rażący. Zasada wyrażona w art. 16 k.p.a. wyklucza bowiem uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji z powodu uchybienia czy też naruszenia, które nie mają charakteru rażącego. Badając, czy zachodzą w sprawie warunki wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. organ w tym zakresie ma obowiązek ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. W związku z tym należy ocenić, czy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu obowiązującego w dniu jej wydania, zaś charakter naruszenia prawa winien powodować, że decyzja ta nie może być zaakceptowana, jako akt prawny wydany przez organ praworządnego państwa i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Należy pamiętać, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi kontynuacji zwykłego postępowania administracyjnego, zakończonego ocenianą decyzją, lecz- służy jedynie ustaleniu, czy decyzja ta, a nie całe postępowanie poprzedzające jej wydanie, obarczone jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Minister podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do ponownego badania sprawy od strony faktycznej. Z tego względu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, E. P. skierowała do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wniosek z 27 października 2008 r. o ustalenie, odtworzenie treści aktu małżeństwa z roku 1944 sporządzonego w Wilnie dotyczącego W. P. i E. J.. Do tego wniosku wnioskodawczyni dołączyła odpis wierzytelny z księgi metryk ślubu, odpis wierzytelny świadectwa metrycznego Nr [...] oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1958 r. sygn. akt: [...]. W stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] ww. decyzji, art. 35 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego stanowił, że jeżeli akt urodzenia, małżeństwa lub zgonu został sporządzony za granicą, a uzyskanie odpisu aktu jest niemożliwe lub związane z poważnymi trudnościami, można odtworzyć jego treść na wniosek osoby zainteresowanej, organu państwowego lub z urzędu. Analiza okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, wykazała, iż decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] października 2008 r. nie wypełnia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Ustalenia poczynione przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji są zbieżne z ustaleniami Wojewody przeprowadzonymi w tym zakresie. Przechodząc do argumentacji, przedstawionej przez skarżących w odwołaniu, w pierwszej kolejności Minister zważył, że w znacznej części, szczególnie w zakresie zarzutów wymienionych w uzasadnieniu do pkt III i IV odwołania, skarżący formułują takie zarzuty jakby przedmiotowe postępowanie było postępowaniem "zwykłym". Z tego względu nie znajdują uzasadnienia zastrzeżenia zgłoszone w zakresie nieudowodnienia określonych kwestii czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. Z uwagi na charakter prowadzonego postępowania (nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji) zarzuty te muszą zostać uznane za niezasadne. W postępowaniu "nieważnościowym" organ co do zasady nie przeprowadza nowego postępowania dowodowego, orzekając w oparciu o dowody dostępne organowi wydającemu decyzję. Wszelkie zarzuty na temat nowych okoliczności sprawy związane są z innym postępowaniem nadzwyczajnym jakim jest wznowienie postępowania. W kontekście zastrzeżeń podniesionych w pkt I odwołania dotyczących braku legitymacji osoby działającej w imieniu Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] do wydania decyzji nr [...], stwierdzić trzeba, że kwestia ta nie budzi wątpliwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] października 2008 r. odpowiada wymaganiom art. 107 k.p.a. Podstawa do udzielenia upoważnienia pracownikowi do załatwiania w imieniu organu spraw realnie istniała w stanie prawnym obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji. Stąd brak jest podstaw do uwzględnienia tego zarzutu, szczególnie, że z wyjaśnień Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] grudnia 2019 r., wynika, że osoba podpisująca kontrolowaną decyzję miała upoważnienie do wydawania decyzji w imieniu organu (tj. Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...]) w tym względzie. W aktach znajduje się także kopia przedmiotowego upoważnienia (Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r.), załączona przez samych odwołujących. Odwołujący posługują się w tym zakresie argumentami opartymi wyłącznie na subiektywnych twierdzeniach. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zarzuty odwołujących, opisane w pkt I odwołania z dnia 21 stycznia 2020 r., w kontekście naruszenia przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zasad odtwarzania zagranicznych aktów stanu cywilnego, także są bezpodstawne. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...], wydając decyzję z dnia [...] października 2008 r., działał na podstawie i w granicach obowiązującego w ówczesnym czasie prawa. Pierwszą okolicznością warunkującą odtworzenie treści aktu stanu cywilnego w trybie art. 35 obowiązującej wówczas ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego było wystąpienie zdarzenia za granicą. Drugą przesłanką dla możności zastosowania tego trybu było zarejestrowanie zdarzenia w zagranicznych księgach stanu cywilnego, tj. sporządzenie aktu stanu cywilnego za granicą. Natomiast trzecią istotną kwestią dla zastosowania instytucji odtworzenia aktu zagranicznego była niemożność uzyskania odpisu aktu lub poważne trudności z jego uzyskaniem. Poddając analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Minister uznał, że dokumentacja przedstawiona do wniosku o odtworzenie aktu małżeństwa dotyczącego W. P. i E. J., pozwalała Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w [...] wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie tego odtworzenia aktu stanu cywilnego. Przy czym do samodzielnej oceny tego organu należało wystąpienie okoliczności uzasadniających odtworzenie aktu stanu cywilnego. Odnosząc się do wątpliwości odwołujących, sformułowanych w pkt II odwołania, w zakresie wywoływania przez zaskarżoną decyzję nieodwracalnych skutków prawnych, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podziela w całości argumentację Wojewody [...] przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. Wydanie decyzji w zakresie odtworzenia zagranicznego aktu stanu cywilnego w tej sprawie skutkowało sporządzeniem aktu małżeństwa, który z chwilą jego podpisania przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] uzyskał samodzielny i niezależny od decyzji o jego odtworzeniu byt prawny. Oznacza to, że stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych, a jego niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Eliminacja z obrotu prawnego decyzji nie spowoduje automatycznego unieważnienia sporządzonego w oparciu o nią aktu stanu cywilnego. Minister analizując zastrzeżenia odwołujących, opisane w pkt III odwołania, sprowadzające się w istocie do sposobu przeprowadzenia przez Wojewodę [...] postępowania w tej sprawie, uznaje, że zarzuty formułowane w tym zakresie, nie mają usprawiedliwionych podstaw. Organ prowadzący postępowanie w pierwszej instancji wypełnił swoje obowiązki wynikające z art. 10 k.p.a. i zapewnił odwołującym możliwość wglądu do akt sprawy, jak i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Odwołujący z prawa powyższego korzystali zapoznając się kilkukrotnie z aktami sprawy, jak i składając do organu "odpowiedzi co do okazanych akt". Mając na uwadze zastrzeżenia zgłoszone przez odwołujących w odniesieniu do nieuwzględnienia przez organ pierwszego stopnia wniosku w zakresie uzupełnienia dokumentów w kwestii dotyczącej braku upoważnienia pracownika do wydania decyzji w imieniu Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] i podjęcie rozstrzygnięcia bez umożliwienia odwołującym ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie, Minister wyjaśnił że po pierwsze okoliczność istnienia przedmiotowego upoważnienia została przez organ pierwszej instancji samodzielnie sprawdzona. Po drugie, wątpliwości odwołujących zgłaszane w tej kwestii zostały uwzględnione i przeanalizowane przez organ pierwszej instancji, o czym świadczy treść uzasadnienia rozstrzygnięcia Wojewody.
III.1. W skardze z dnia 8 kwietnia 2020 r. (uzupełnionej pismami z 12 maja 2020 r., 2 czerwca 2020 r., 1 września 2020 r., 4 września 2020 r. oraz 6 września 2020 r.) skarżący zarzucili w szczególności naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie braku spełnienia przesłanek nieważności decyzji Kierownika USC w [...] z dnia [...] października 2008 r. w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że:
a. decyzja ta została wydana przez osobę, która nie miała legitymacji do jej wydania, albowiem nie była to osoba pełniąca funkcję Kierownika USC lub Zastępcy Kierownika USC, a zatem wydana została bez podstawy prawnej,
b. decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem przepisów prawa, normujących procedurę oraz materialnoprawne podstawy odtwarzania zagranicznych aktów stanu cywilnego;
2. art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że decyzja Kierownika USC w [...] z [...] października 2008 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, podczas gdy decyzja ta ma charakter jedynie deklaratoryjny i sama przez się nie czyni nowego stanu prawnego;
3. art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1. k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom końcowego wypowiedzenia się co do całości zebranych w sprawie dowodów i materiałów w związku z tym błędne uznanie za nieudowodnione okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
4. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1. k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i jego ocenę z pominięciem zasady prawdy obiektywnej oraz niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Skarżący sformułowali również wnioski dowodowe w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. obejmujące m. in. protokoły z kontroli w urzędach stanu cywilnego.
III.2. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
III.3. Na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. pełnomocnik Ministra wniósł o oddalenie skargi.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
IV.2.1. Przede wszystkim należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 – 159 k.p.a.). Postępowanie to ma własny przedmiot, inny niż ten w postępowaniu zwykłym. W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem postępowania jest sprawa procesowa, a nie sprawa administracyjna w ujęciu materialnym (por. np. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001, z. 8, s. 31; wyroki NSA z 29 kwietnia 2009 r., I GSK 279/09 oraz z 10 czerwca 2016 r., I OSK 1979/14 - CBOSA). Zatem postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym (por. np. wyroki NSA z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 123/12 oraz z 16 maja 2014 r., II OSK 2992/12 - CBOSA). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie kontroluje w pełnym zakresie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w z dnia [...] października 2008 r. orzekającej o odtworzeniu treści aktu małżeństwa, ale jedynie ocenia legalność odmowy stwierdzenia nieważności tego orzeczenia przez Ministra. Ta uwaga o ogólnym charakterze ma też znaczenie w aspekcie zarzutów skargi dotyczących w istocie prawidłowości ustalenia przez Ministra stanu faktycznego. Otóż w postępowaniu nieważnościowym organ nadzoru nie ustala co do zasady ponownie stanu faktycznego, a orzeka w oparciu o ustalenia poczynione przez organ administracji w postępowaniu zwyczajnym (szerzej na ten temat będzie mowa w dalszej części uzasadnienia).
IV.2.2. Jeżeli chodzi o zarzuty skargi dotyczące wydania orzeczenia wywłaszczeniowego w warunkach nieważności, w tym z rażącym naruszeniem prawa, to należy na wstępie przypomnieć, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 156 k.p.a. ma zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Pewność obrotu oraz ochrona interesów innych osób niż wnioskodawca (m.in. tych podmiotów, które nabyły określone prawa na podstawie lub w związku z kwestionowaną decyzją ostateczną) wymaga, aby decyzje administracyjne były stabilne, a tym samym aby można było je wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z wyjątkowo ważnych powodów. Reasumując, przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., I OSK 1894/16, CBOSA). Rozważania te, akcentujące wyjątkowość instytucji stwierdzenia nieważności, mają zastosowanie nie tylko do przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ale i do pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Dalej należy wyjaśnić, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych, zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., I OSK 1853/17, CBOSA). Sąd w niniejszym składzie podziela tym samym pogląd, że w polskim systemie prawa istnieje domniemanie legalności działań organów, a dowodzenie odmiennych okoliczności spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r., I OSK 1340/16 oraz wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., I OSK 1252/14 - CBOSA). Reasumując, brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych ciężkich wad prawnych decyzji ostatecznej, co do zasady wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że tylko stwierdzone, a nie domniemane rażące naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. np. wyroki NSA z 26 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 214/07 oraz z 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 178/07 – CBOSA). Następnie należy podnieść, że wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Przyczyną stwierdzenia nieważności może być również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w oczywistym związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. np. wyroki NSA z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15 oraz 23 października 2015 r., I OSK 127/14 – CBOSA). Innymi słowy, naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. np. wyroki NSA z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14 oraz z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14 – CBOSA). Wymóg ten, tzn. wpływ rażących wad proceduralnych na wynik sprawy, ma silne oparcie w wartościach konstytucyjnych. Chodzi tu nie tylko o zasadę stabilności obrotu prawnego (art. 2 Konstytucji RP; por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK-A 2015/5/62). Dalej należy wskazać, że o przyjęciu, że dany akt administracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), decydują, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2013 r., I OSK 1900/13, oraz cyt. tam orzeczenia NSA - CBOSA). Oczywistość naruszenia prawa polega na niebudzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Warunkiem wstępnym jest tu ustalenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny, możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów bez potrzeby korzystania z zaawansowanych metod wykładni (por. np. wyrok NSA z 6 lutego 2014 r., I OSK 3072/12, CBOSA). Innymi słowy, jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. np. wyrok NSA z 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, CBOSA). Z kolei skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok NSA z 7 października 2011 r., II OSK 1521/10, CBOSA). Jeżeli zaś chodzi o charakter przepisu, który został naruszony, konieczne jest dokonanie oceny w konkretnej sprawie funkcji jaką pełni dany przepis w relacji do całej regulacji dotyczącej tego rodzaju sprawy i czy naruszenie tego przepisu miało rzeczywiście wpływ na treść kwestionowanej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 20 listopada 2009 r., I OSK 195/09, CBOSA oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008/5/76). W aspekcie charakteru naruszonego przepisu należy jeszcze wskazać, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie może jednocześnie stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z 27 września 2017 r., II OSK 132/16, CBOSA oraz wyrok NSA z 25 stycznia 2019 r., I OSK 1824/18, CBOSA). Ustawodawca przewidział bowiem odrębny katalog przesłanek skutkujących wznowieniem postępowania oraz inny, odrębny katalog dający podstawę do stwierdzenia nieważności. System weryfikacji decyzji administracyjnych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usuniecie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2015 r., II OSK 899/15, CBOSA oraz z 29 czerwca 2006 r., II OSK 843/05, CBOSA; K. Glibowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Warszawa 2017, 20 wyd., Legalis, teza 57 pkt 13 do art. 156). Warto dodać, że również w powoływanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, wskazano, że zasadniczo w art. 156 k.p.a. opisane są wady decyzji o charakterze materialnoprawnym, zaś wady o charakterze proceduralnym usuwane są w osobnym trybie wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 k.p.a.
IV.3.1. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Sąd podziela stanowisko Ministra, iż decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] października 2008 r. orzekającej o odtworzeniu treści aktu małżeństwa nie została wydana w warunkach nieważności.
IV.3.2. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi oparte na twierdzeniu, że wspominana decyzja Kierownika USC została wydana przez osobę nieupoważnioną. Po pierwsze, wbrew twierdzeniom skargi, żaden z przepisów ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego nie wyłączał zastosowania, w sprawach administracyjnych rozstrzyganych na podstawie tej ustawy, art. 268a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji państwowej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Norma ta ma charakter przepisu ogólnego i do jego wyłączenia niezbędna byłaby jednoznaczna decyzja ustawodawcy. Wyłączenie takie nie wynikało w szczególności z art. 6 i 7 a.s.c. z 1986 r. Przepisy te nie przewidywały, że czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego dokonuje wyłącznie osobiście kierownik urzędu stanu cywilnego albo jego zastępca. Dotyczy to zawłaszcza wydawania decyzji administracyjnych. Odróżnić należy przy tym powierzenie przez ustawodawcę kompetencji do załatwiania określonych spraw administracyjnych od instytucji tzw. dekoncentracji wewnętrznej w administracji, której jednym z przejawów jest właśnie instytucja tzw. pełnomocnictwa administracyjnego. Kierownik urzędu stanu cywilnego udzielając upoważnienia w trybie art. 268a k.p.a. do wydawania decyzji administracyjnych nie przenosi na pracownika kompetencji do załatwiania danych spraw administracyjnych – kompetencja ta wciąż przysługuje organowi wskazanemu w ustawie (por. np. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z 20 maja 2010 r., I OPS 13/09, CBOSA). Dodać przy tym należy, że przepis ten, zwłaszcza w przypadku organów prowadzących wiele postępowań, warunkuje wręcz sprawne działanie administracji. Nie jest przecież możliwe, aby setki lub tysiące spraw administracyjnych zostały załatwione osobiście przez piastuna organu. Te względy natury celowościowej i funkcjonalnej stanowią dodatkowe argumenty na rzecz tezy, że wyłączenie zastosowania art. 268a k.p.a. musi mieć charakter wyraźny i jednoznaczny. Reasumując, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa z tego powodu, że decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] października 2008 r. nie została wydana osobiście przez Kierownika USC lub jego zastępcę, a przez upoważnionego pracownika USC w [...], czyli inspektora A. P. (zob. upoważnienie z 24 lipca 2008 r.). Uzupełniająco należy wskazać, że sąd administracyjny nie jest powołany do prowadzenia badań dotyczących zarzutów co do rzekomego poświadczenia nieprawdy w tym upoważnieniu (zob. zwłaszcza pismo K. P. z 6 września 2020 r.). Kwestie te mogą być przedmiotem ustaleń czynionych przez organy w ramach postępowania karnego.
IV.3.2. Sąd nie podzielił również zarzutów skarżących, że decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z [...] października 2008 r. rażąco naruszała zasady odtwarzania zagranicznych aktów stanu cywilnego. Zgodnie z art. 35 a.s.c. z 1986 r., jeżeli akt urodzenia, małżeństwa lub zgonu został sporządzony za granicą, a uzyskanie odpisu aktu jest niemożliwe lub związane z poważnymi trudnościami, można odtworzyć jego treść na wniosek osoby zainteresowanej, organu państwowego lub z urzędu. Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu miała charakter uznaniowy (zwrot "można odtworzyć", a nie "należy odtworzyć"), a nadto jest oparta na wysoce ocennej przesłance poważnych trudności z uzyskaniem odpisu aktu małżeństwa". Trafnie wskazał Minister, że ustalenia organu są to oparte na przesłance prawdopodobieństwa wystąpienia przeszkód. W realiach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że Kierownik USC w [...] wydają decyzję [...] z października 2008 r. odtwarzającą zagraniczny akt małżeństwa rażąco naruszył powołany wyżek art. 35 a.s.c. z 1986 r. Po pierwsze, w sprawie chodziło o akt stanu cywilnego sporządzony za granicą. W piśmiennictwie wskazuje się, że za tego rodzaju aktu uznaje się akty sporządzone poza obecnymi granicami państwa przez zagraniczne urzędy stanu cywilnego, a także przez polskie urzędy stanu cywilnego (por. np. A. Czajkowska, [w:] E. Pachniewska, A. Czajkowska, Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory dokumentów i pism, wyd. V, Warszawa 2011, teza 8 do art. 35 i cyt. tam pogląd J. Litwina). Po drugie, z uwagi na datę sporządzenia katu małżeństwa (marzec 1944 r.), a także podeszły wiek wnioskodawczyni E. P. (urodzonej w 1927 r.), Kierownik USC w [...] nie naruszył rażąco prawa przyjmując, że uzyskanie tego odpisu było związane z poważnymi trudnościami. Z punktu widzenia oceny wystąpienia przesłanek nieważności istotne znaczenie w realiach niniejszej sprawy odgrywa również to, że sporny akt małżeństwa był niewątpliwie sporządzony, o czy świadczy rozwiązanie tego małżeństwa przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 1958 r. ([...]). Również u podstaw wyroku Sądu Najwyższego z [...] stycznia 1971 r. ([...]) w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa legło ustalenie, że W. P. zawarł z E. J. związek małżeński w dniu [...] marca 1944 r. w [...]. Jakiekolwiek próby twierdzenia aktualnie przez skarżących, że do zawarcia wspominanego małżeństwa nie doszło, pozostają bezskuteczne w świetle m. in. art. 365 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
IV.3.3. Bezzasadne są zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przepisów postepowania dotyczących zebrania i oceny materiału dowodowego, w tym zarzuty wskazane w punkcie 4 petitum skargi. Otóż w postepowaniu nieważnościowym organ nie prowadzi co do zasady ponownego postępowania dowodowego, jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym, ale bazuje na materiale zebranym w postępowaniu zwyczajnym. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia był zarzuty co do ustalenia kręgu stron w postępowaniu, które zostało zakończone wydaniem decyzji z [...] z października 2008 r. Wyżej już wskazano, że ewentualne przesłanki wznowienia nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Podobnie bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, z jakich powodów Minister uznał, że decyzja z [...] z października 2008 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. Po pierwsze, uchodzi uwadze skarżących opisana wyżej specyfika postępowania nieważnościowego, w której organ nadzoru co do zasady mnie prowadzi ponownego postępowania dowodowego. Po drugie, nie sposób wskazać, że niezawiadomienie skarżących w trybie art. 10 § 1 k.p.a. przez Ministra mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. ocenę wydania decyzji z [...] z października 2008 r. w warunkach nieważności. Wymóg wykazania takiego wpływu wynika m.in. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
IV.3.4. Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące zagadnienia, czy decyzja z [...] z października 2008 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne z uwagi na sporządzenie aktu stanu cywilnego, który aktualnie może być ewentualnie unieważniony w postępowaniu cywilnym. Przede wszystkim trzeba wskazać, że uwagi w tej kwestii zostały poczynione przez Ministra na marginesie głównych rozważań (obiter dictum) i nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Zaskarżoną decyzją odmówiono bowiem stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na niewystąpienie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a nie stwierdzono wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a.). Podobnie nie miały znaczenia zarzuty skarżących dotyczące tego, czy akt stanu cywilnego winien być odtworzony dopiero z chwilą, kiedy decyzja kierownika urzędu stanu cywilnego stała się ostateczna, czy też już w dniu wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony (m. in. w związku z art. 130 § 4 k.p.a.). Kontroli w trybie nadzoru (art. 156 § 1 k.p.a.) podlega akt administracyjny, a nie procedura jego wykonania.
IV.4. Końcowo należy wskazać, że nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia liczne wnioski dowodowe składane przez skarżących na etapie postępowania sądowego. W świetle art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., postępowanie przed sądem administracyjnym nie stanowi kontynuacji postępowania nadzorczego. Ponadto, liczne dokumenty dotyczące kontroli prowadzonych w urzędach stanu cywilnego nie mają znaczenia z punktu widzenia granic niniejszej sprawy (art. 134 § 1 k.p.a.). Granice te wyznacza zaś akt administracyjny będący przedmiotem skargi, czyli konkretna decyzja administracyjna wydana przez Ministra w postepowaniu nieważnościom.
IV.5. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.