IV SA/WA 111/07

IV SA/Wa 111/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka
Anna Szymańska /przewodniczący/
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego J. R. kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z dnia [...] września 2005 r. o odmowie przyznania J.R. renty strukturalnej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że J.R. złożył w dniu 12 lipca 2005 r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, wskazując w nim grunty będące jego własnością, które w 2004 i w 2005 r. były objęte wnioskiem o przyznanie dopłat bezpośrednich złożonym przez inną osobę, tj. przez W. S. Na tej podstawie organ pierwszej instancji uznał, iż J.R. nie prowadził działalności rolniczej, i decyzją z dnia [...] września 2005 r. odmówił przyznania renty strukturalnej. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 89/06 uchylił decyzję organu drugiej instancji wskazując, że uzasadnienie tej decyzji jest niezwykle lakoniczne, uniemożliwiając ocenę legalności decyzji, co powoduje konieczność jej uchylenia i ponownego rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem ewentualnych zmian stanu faktycznego lub prawnego, jako konsekwencja zachowania przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w myśl której, sprawa powinna być rozpatrzona dwukrotnie, przez każdy z organów instancyjnych. Organ odwoławczy nie może ograniczać się jedynie do oceny legalności decyzji organu pierwszej instancji.
W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy wezwał do złożenia wyjaśnień w sprawie, w przedmiocie ustalenia faktu prowadzenia przez J.R. działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, wnioskodawcę i W.S. oraz osoby przez nich wskazane, mające potwierdzić złożone przez nich oświadczenia. Organ odwoławczy przeprowadził również rozprawę administracyjną i w wyniku dokonanych czynności ustalił, że J.R. nabył w dniu 7 czerwca 1995 r. od Pana W.S. działki gruntu nr [...], stanowiące łąki trwałe o łącznym obszarze 1,06 ha położone we wsi P., powiat w.(akt notarialny Rep. A Nr [...].). Od dnia 7 czerwca 1995 r. J.R. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek, w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik i nie zalega w opłacaniu podatków z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego.
W ocenie organu odwoławczego, J.R. nie udowodnił, prowadzenia działalności rolniczej w sposób określony w powołanym przez organ wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia [...] maja 1994 r. sygn. akt [...] i uchwale
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1988 r. sygn. akt III UZP
Sygn. akt IV SA/Wa 111/07
8/88. Działając w granicach art. 80 kpa, organ odwoławczy nie dał bowiem wiary przedstawionemu przez stronę w toku postępowania materiałowi dowodowemu mającemu wskazywać, że J.R. w okresie od 1995 r. do 2005 r. prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, polegającą na jednokrotnym w ciągu roku, tj. w miesiącu sierpniu, koszeniu trawy kosiarką listwową, a po jej wyschnięciu i zgrabieniu, na zapakowaniu do plastikowych worków, przewożeniu do W. i sprzedaży jako ściółki dla gryzoni. Zaświadczenie z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników nie może przy tym stanowić dowodu decydującego w sprawie. Zdaniem organu, J.R. nie wykazał żadnych nakładów, jakie ponosił na produkcję rolniczą przez siebie prowadzoną tj. na wytworzenie, a także zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na przedmiotowych gruntach, poza skoszeniem trawy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, by wnioskodawca wykonywał czynności pielęgnacyjne, uprawę lub inne zabiegi agrotechniczne, czy też że zabiegi takie wykonywane były pod jego kierownictwem lub nadzorem. Sporadyczna obecność na gruntach, bez wykonywania całego zespołu czynności gospodarskich, bez ponoszenia nakładów na prowadzoną produkcję, bez ciągłego związku takiej osoby z gospodarstwem nie może być jako taka przesłanką przyznania renty strukturalnej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2006 r., złożył J.R., zarzucając organowi odwoławczemu nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i mylne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 76 i art. 80 kpa, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ocena materiału dowodowego nosi cechy dowolności, a przyjęte rozstrzygnięcie jest wynikiem błędnego i nielogicznego rozumowania. Organ nie wykazał dowodów na potwierdzenie, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej. Wątpliwości, co do prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego pojawiły się w związku z faktem, iż inny rolnik, tj. W.S., zgłosił przedmiotowe grunty do dopłat bezpośrednich i dopłaty te otrzymał na podstawie decyzji administracyjnych, mimo iż skarżący wykazał, iż dopłaty przyznano na skutek rażącego naruszenia prawa przez ARiMR (pominięcie stron). W.S. nie władał przedmiotowymi gruntami, to jednak organ administracji domniemywa, że faktycznym użytkownikiem tych gruntów rolnych był W.S.. Organ administracji dążył jedynie do udowodnienia z góry przyjętej przez siebie tezy, że użytkownikiem gruntów był W.S., o czym świadczy bezpodstawne podważanie przez organ dowodów skarżącego - przeczących tej tezie, a bezkrytyczne przyjmowanie nielogicznych i niespójnych zeznań W.S. i jego świadków. Organ nie dał wiary zeznaniom świadków skarżącego (złożonym pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania), stwierdzając, że złożyły je osoby spokrewnione ze skarżącym lub jego znajome. Nie wnosił natomiast zastrzeżeń
Sygn. aktlVSA/Wa 111/07
odnośnie świadków W.S., także osób z nim spokrewnionych (R. S.) lub znajomych (Z. P.).
Według Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, zaświadczenie z KRUS jest dokumentem potwierdzającym okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach, organ odwoławczy nie obalił jednak domniemania prawdziwości tego dokumentu, dlatego jest obowiązany, w myśl art. 76 §1 kpa., uznać za udowodnione fakty, których istnienie ten dokument stwierdza.
Organ II instancji nie tylko niesłusznie nie uwzględnił dowodów skarżącego, ale także w taki sposób interpretował przepisy i występujące w nich słownictwo, aby \Nykazdic, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej. Żaden przepis prawny nie nakłada na skarżącego, jako rolnika, obowiązku zawierania umów z dostawcami, odbiorcami, czy bankami. Skarżący nie ma również obowiązku prowadzenia jakichkolwiek ewidencji z tytułu prowadzonej działalności rolnej i nie musi wystawiać faktur. Także korzystanie z funduszy strukturalnych nie jest obowiązkowe i nawet przepisy dotyczące przyznawania rent strukturalnych nie stawiają rolnikowi, ubiegającemu się o rentę strukturalną, wymogu korzystania z dofinansowania w ramach funduszy strukturalnych. Proces produkcji rolnej nie jest uregulowany przepisami, które nakazywałyby rolnikowi stosowanie określonych zabiegów agrotechnicznych. Każdy rolnik ma pełną swobodą wyboru niezbędnych, jego zdaniem, zabiegów agrotechnicznych, które pozwolą na zaspokojenie jego potrzeb. W postępowaniu dowodowym skarżący wykazał, że kosił ruń łąkową, zbierał siano oraz je przechowywał, a zatem wykonywał różne zabiegi agrotechniczne, wystarczające dla zaspokojenia swoich potrzeb. Wykazał ponadto, że czynności te były wykonywane przez skarżącego osobiście oraz przez osoby, które jemu pomagały. Skarżący podejmował decyzje dotyczące prowadzenia gospodarstwa, np. kiedy i jakie prace należy wykonać, organizował pomoc przy pracach polowych i transporcie siana, a więc wykonywał cały zespół czynności gospodarskich. Osobista obecność na gruntach, jako sporadyczna, jest wystarczająca dla prowadzonej działalności i nie świadczy o braku związku z gospodarstwem. Wynika ona bowiem wyłącznie z charakteru prowadzonej produkcji, a nie z istnienia jakichś przeszkód uniemożliwiających pracę lub zarządzanie gospodarstwem. W związku z prowadzoną działalnością rolniczą skarżący ponosił nakłady pieniężne (np.: na paliwo, opakowania) oraz nakłady pracy fizycznej (własnej i osób pomagających).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów w niej podniesionych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej
wskazane. Sąd, zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
Sygn. akt IV SA/Wa 111/07
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpatrując zaś skargę w granicach sprawy objętej zaskarżoną decyzją Sąd dostrzegł inne przyczyny uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2006 r. wydana została po uprzednim uchyleniu decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2005 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 89/06, w którym Sąd wskazał min. na konieczność ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie zastosował się jednak w pełni do zaleceń wskazanych w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W pierwszej kolejności organ orzekający w sprawie zobowiązany był ustalić, jakie przesłanki prawnie określone konieczne są do spełnienia, aby uzyskać rentę strukturalną, i dopiero po tych ustaleniach organ powinien dokonać oceny, czy skarżący spełnia te przesłanki.
We wniosku z dnia 12 lipca 2005 r. J.R. wystąpił o przyznanie renty strukturalnej, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.).
Według art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., ustawa określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące m.in. uzyskiwania rent strukturalnych. Stosownie natomiast do art. 5 ust. 1a w zw. z ust. 2 powołanej ustawy, pomoc, w postaci przyznawania m.in. renty strukturalnej określonej w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy, jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Również w §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191, ze zm.), powołanym przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, wskazano, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, jeżeli łącznie spełnia wymienione w tym przepisie warunki.
Sygn. akt IV SA/Wa 111/07
Producentem rolnym, według art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm.), jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.
Na podstawie art. 2 powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa tworzy i prowadzi krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wykorzystywany - stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 i 5 omawianej ustawy - w zakresie przyznawania i wypłaty płatności oraz identyfikacji producentów. Płatnością jest natomiast pomoc finansowa dla producentów rolnych, przetwórców i organizacji producentów udzielana w całości lub w części ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r.).
Powyższe oznacza, że pomoc pochodząca z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, określona w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, w tym pomoc polegająca na przyznaniu renty strukturalnej, udzielana jest producentom rolnym, którzy stosownie do art. 7 ust. 1 i art. 11 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wpisani są do ewidencji producentów rolnych, prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Organ orzekający w sprawie powinien był zatem w pierwszej kolejności dokonać ustalenia, czy skarżący jest producentem rolnym, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, do czego zobowiązywał go art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a także przepis §4 zdanie wstępne rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Wprawdzie warunek wpisu do ewidencji producentów rolnych oraz do ewidencji gospodarstw rolnych, jest jednym z kolejnych, wymienionych w §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r, warunków - obok warunku nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym - koniecznych do spełnienia dla przyznania renty strukturalnej. Organ orzekający w sprawie, uznał zaś za
wystarczające ustalenie braku prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej, do
Sygn. akt IV SA/Wa 111/07
odmowy przyznania renty strukturalnej. Warunek wpisania do ewidencji producentów rolnych jest jednak niezbędnym elementem pojęcia producenta rolnego, jako osoby, wobec której można rozpatrywać spełnienie się przesłanek określonych w §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, dlatego organ odwoławczy nie powinien był poprzestać na ustaleniu, czy skarżący prowadził działalność rolniczą, lecz powinien był dokonać stosownych ustaleń także w zakresie istnienia stosownego wpisu do ewidencji producentów rolnych, zwłaszcza, iż w zaskarżonej decyzji organ dokonał oceny zaistnienia wszystkich warunków wymienionych w §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r, z wyjątkiem właśnie warunku wpisu do ewidencji producentów rolnych i ewidencji gospodarstw rolnych (§4 pkt 6 powołanego rozporządzenia).
Konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w jej całokształcie, jako organ drugiej instancji, wskazana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 89/06, nie została przez ten organ w pełni uwzględniona, co narusza art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Narusza to również art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w sposób mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Ustalenie bowiem, że skarżący był wpisany do ewidencji producentów rolnych, a jego gospodarstwo do ewidencji gospodarstw rolnych, prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wykluczałoby wnioskowanie organu orzekającego o nieprowadzeniu przez skarżącego działalności rolniczej, zwłaszcza w okresie istnienia takich wpisów we wskazanych ewidencjach.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia.