IV SA/Wa 1102/08

IV SA/Wa 1102/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 209/09 - Postanowienie NSA z 2012-09-18
II OSK 2370/12 - Wyrok NSA z 2012-12-18
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 23 ust. 3
Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art. 401 ust. 11 i ust. 12, art. 410
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 87, art. 178, art. 188, art. 190, art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty opłaty za brak sieci - oddala skargę -
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał na zasadzie art. 138 §. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. w mocy swoją decyzję z dnia (...) marca 2008 r., w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w wysokości 30 838,36 zł z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów wniesionej przez V. Sp. z o.o.
Uzasadniając swoją decyzję organ administracji wskazał, iż V. Sp. z o.o, wniosła opłatę za brak sieci zbierania pojazdów w całym 2006 roku w wysokości 1 407 000 zł. O zwrot nadpłaty Spółka wystąpiła wnioskiem, który wpłynął do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w dniu 29 sierpnia 2007 r. Podstawa stwierdzenia nadpłaty przez organ administracji było ustalenie, iż w okresie 1-8 stycznia 2006 roku Spółka nie prowadziła działalności polegającej na wprowadzaniu pojazdów do obrotu (pierwsza faktura potwierdzająca wewnątrzwspólnotowe nabycie pojazdu z dnia 9 stycznia 2006 r.).
Jednocześnie, w ocenie organu, bezzasadne było żądanie V. Sp. z o.o. zwrotu całej samodzielnie naliczonej i uprzednio uiszczonej przez Spółkę opłaty z tytułu braku sieci zbierania pojazdów. Spółka wprowadziła 2 814 pojazdów i działała przez 357 dnia w roku. W związku z tym wysokość opłaty wynosi 1376 161,64 zł. Z przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów wynika, iż V. Sp. z o.o. nie zapewniła sieci spełniającej wymagania wskazane w art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202).
Organ odniósł się do zarzutu V. Sp. z o.o. zawartego pierwotnie we wniosku o zwrot nadpłaty jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie pozostawania art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w sprzeczności z konkretnymi przepisami Konstytucji i prawodawstwa wspólnotowego, wskazując, iż nie jest on właściwy do oceny tych kwestii, a zasada stosowania Konstytucji wprost, nie może w rozpoznawanej sprawie znaleźć zastosowania. Odnośnie kwestii naruszenia prawa wspólnotowego stwierdzono iż stosowne wymagania wynikające z dyrektywy są realizowane regulacjami prawa krajowego. Ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji weszła w życie 14 marca 2005 r a obowiązek utworzenia sieci powstał od dnia 1 stycznia 2006 r.
W decyzji wyrażono również pogląd, iż w ramach ustalania czy wymagana sieć zbierania pojazdów została zapewniona nie mogą być brane pod uwagę punkty demontażu, z którymi V. Sp. z o.o. nie ma bezpośrednio podpisanej umowy (powiązane ze spółka S. Sp. z o.o. tj. spółką "partnerską") Stacji takich jest 94,
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
przy 49, z którymi umowy bezpośrednio podpisała V. Sp. z o.o. Te uwagi skonkludowano stwierdzeniem, iż nawet gdyby uznać jakoby w skład sieci wchodziły wszystkie stacje zgłoszone przez Stronę, to tak nie spełniono wymagań ustawowych. Poza obszarem sieci pozostawały bowiem tereny, gdzie były miejscowości a więc zamieszkiwali potencjalni właściciele pojazdów.
W skardze do sądu administracyjnego Spółka podniosła następujące zarzuty: naruszenie przepisów Konstytucji, które zdaniem skarżącej powinny być bezpośrednio stosowane a to:
- art. 20 i 22, w zakresie konstytucyjnych warunków ograniczenia wolności gospodarczej - podniesiono, iż zastosowana przy orzekaniu regulacja art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (wynika z niej konieczność ponoszenia całej sankcji w przypadku gdy nie utworzone pełnej sieci zbierania pojazdów w myśl art. 11 ust. 1 ustawy) nie motywuje do podejmowania stosownych działań, art. 32 w zakresie nie uwzględnia, iż dochodzi do nierównego traktowania podmiotów, bowiem podmiot, który utworzył sieć zbierania pojazdów obejmującą prawie całe terytorium gdzie mogą znajdować się właściciele pojazdów, przez co faktycznie spełniony jest cel regulacji, ponosi dotkliwą sankcję (opłata za brak sieci zbierania pojazdów) a sankcji tej nie ponosi podmiot dysponujący siecią obejmująca wszystkie wymagane tereny
- naruszenie przepisów Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz.U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864 zał), zwanego dalej "traktatem WE, a to:
- art. 12 i 43 (zasada niedyskryminacji i wolności gospodarczej) z przyczyn analogicznych do zarzutu naruszenia art. 20, 22 i 32 Konstytucji RP,
- art. 249 poprzez zastosowanie regulacji art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, która, w ocenie Strony skarżącej niweczy cele dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.Urz. UEwyd. spec. 15/t. 5 s. 224) tj. osiągniecie lepszego stanu środowiska poprzez stworzenie efektywnej sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji,
- naruszenie art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
poprzez przyjęcie, iż wymagana ustawą sieć zbierania pojazdu nie może funkcjonować, w oparciu o umowę z "partnerem" podmiotu wprowadzającego
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
pojazd do obrotu, który ma podpisane umowy ze stacjami demontażu,
- art. 107 § 1 i 3 oraz 8 i 11 K.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w orzeczeniu do całej argumentacji podniesionej przez Stronę - w tym zakresie podniesiono, iż organ wadliwie zinterpretował intencję strony odnośnie zastosowania w sprawie przepisów Konstytucyjnych i nie odniósł się w pełni do kwestii niezgodności stosowanych regulacji z Traktatem WE.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym (k. 40) skarżąca Spółka wniosła aby Sąd, o ile nie uzna za właściwe samodzielnie ocenić zgodność kwestionowanej regulacji art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z Konstytucją, zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, w myśl art. 193 Konstytucji RP.
W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, iż prawodawca, modyfikując w 2007 roku treść art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, krytycznie oceniał uprzednio obowiązujące regulacje. Projekt poselski przewidywał modyfikacje regulacji z mocą wsteczną tak aby zmiany obejmowały rok 2006. Potwierdził, iż sieć zbierania pojazdów (uwzględniając stacje demontażu, z którymi Spółka miała bezpośrednie umowy oraz: z którymi umowy miał "partner Spółki") faktycznie nie obejmowała całego terenu, gdzie mogli być właściciele pojazdów, co Strona wie na podstawie własnych danych. Sieć nie obejmowała jednak wyłącznie terenów mało zaludnionych. Stronie nie przedstawiono nigdy żadnych dokumentów potwierdzających ustalenia dokonywane w tym zakresie przez organ.
Pełnomocnik organu oświadczył, iż oceniając kwestię zapewnienia wymaganej sieci nie brano pod uwagę terenów w ogóle niezamieszkałych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Kwestionowana decyzja została podjęta w następującym stanie prawnym.
W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wprowadzający pojazd (w myśl art. 3 pkt 14 pojęcie do obejmuje importera) był zobowiązany do utworzenia sieci zbierania pojazdów, spełniającej wskazane w ustawie wymagania (pokrycie terenów zamieszkałych tak aby zapewnić możliwość oddania pojazdu właścicielowi w odległości nie większej niż 50 km od miejsca zamieszkania lub siedziby, przy czym zasadą jest przyjmowanie bez dodatkowych opłat - art. 23 ust. 3 ustawy). W ramach sieci mogły być
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
uwzględnione stacje demontażu lub punkty zbierania pojazdów. W przypadku nie spełnienia tego wymagania podmiot zobligowany był do obliczenia i samodzielnego uiszczenia stosownej opłaty (art. 14 ust. 1). Ustawa wprawdzie obligowała określone podmioty do utworzenia sieci, jednak sankcja za niewypełnienie obowiązku w tym zakresie była równoważna do obciążeń przewidzianych dla podmiotów, które wprowadzały pojazdy lecz nie były zobligowane do utworzenia sieci ze względu na mniejszy obrót (patrz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy i art. 14 ust. 4). Wskazane regulacje zostały zmodyfikowane, w związku z nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 176, poz. 1236). Zmiana polegała na faktycznym ograniczeniu obowiązku utworzenia sieci zbierania pojazdów pokrywającej całe terytorium kraju przez podmioty dokonujące większego obrotu - ponad 1000 sztuk pojazdów (dodany w art. 14 ust. 5) oraz zróżnicowaniu dla nich opłat sanacyjnych za brak sieci w pewnym zakresie (dodanie w art. 14 ust. 6). Jednoczenie art. 2 ustawy nowelizującej wskazuje, iż nowe zasady znajdą zastosowanie dla opłat należnych za rok 2007.
Z kolei w myśl art. 401 ust. 11 i 12 oraz art. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm..) opłaty z tytułu braku sieci zbierania pojazdów jest gromadzona na wyodrębnionym rachunku Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i przeznaczana na wspieranie finansowe systemu zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, co jest realizowane m.in. w formie dopłat, w myśl art. 410 a ustawy - Prawo ochrony środowiska.
Wskazane regulacje miały na celu transpozycję przepisów dyrektywy 2000/053/WE. W myśl art. 5 ust. 1 dyrektywy, kraje członkowskie mają zapewnić istnienie dostępnej sieci punktów demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (cel taki potwierdza pkt 15 preambuli). Z jej regulacji nie wynika, aby sieci takie musiały być stworzone przez podmiot wprowadzający pojazd na rynek ("producenta" w rozumieniu art. 2 pkt 3), skoro użyto pojęcie "podmiot gospodarczy" obejmujące także podmioty prowadzące gospodarkę odpadami (patrz art. 2 pkt 10 dyrektywy). Z pkt 7 zd. 2 preambuli do dyrektywy oraz art. 5 ust. 4 zd. 2 wynika wyłącznie, iż intencją prawodawcy było aby koszty funkcjonowania sieci pokrywali wprowadzający pojazdy na rynek (producenci).
Jak wynika ze wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych, zadania wskazane w dyrektywie są realizowane w Polsce poprzez stymulowanie ekonomiczne wprowadzających pojazdy od eksploatacji do tworzenia sieci zbierania pojazdów oraz poprzez realizacje zadań w zakresie funkcjonowania systemu zbierania i poddawania odzyskowi pojazdów przy pomocy środków publicznych (z wpływów z tytułu opłat za brak sieci). Z przepisów dyrektywy nie wynika, iż jeden z tych systemów musi uzyskać określone preferencje. Zasadą musi być jedynie aby ciężar ekonomiczny działania sieci ponosił wprowadzający pojazd do obrotu.
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
Podstawę procedowania w niniejszej sprawie przez organ był art. 75 § 4 ustawy -Ordynacja podatkowa (a contrario), który w związku z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji może stanowić podstawę do orzekania o zwrocie nadpłaty.
Bezsporny jest w sprawie stan faktyczny. Podmiot wprowadzający na terytorium Polski pojazdy (importer) nie zapewnił sieci zbierania pojazdów zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Okoliczność tą potwierdza zarówno fakt samodzielnego dokonania wpłaty (na podstawie własnych danych przedsiębiorcy), treść wniosku o zwrot nadpłaty (wskazuje się na niezaradność ponoszenia opłaty pomimo iż wymagana ustawą sieć zbierania pojazdów nie została utworzona) jak i stwierd2:enia Pełnomocnika skarżącej na rozprawie, iż według danych strony sieć nie pokrywała całego terenu kraju tj. terenów o małej gęstości zaludnienia. W aktach sprawy brak jest wprawdzie materiałów potwierdzających ustalenie organu, iż sieć nie pokrywa terenów zamieszkałych (jak wskazano w decyzji z dnia (...) marca 2008 r. ustaleń w tym zakresie dokonano przy użyciu programu komputerowego). Strona skarżąca dopiero na rozprawie podniosła, iż nie przedstawiono jej żadnej dokumentacji związanej z tymi ustaleniami (istotnie do akt sprawy nie załączono dokumentacji odzwierciedlającej metodykę oceny - wydruki komputerowe itp.). Trzeba jednak mieć na uwadze, iż kwestia ta była bezsporna w toku postępowania, a Strona nie zwracała się o udostępnienie stosownych materiałów. Gromadzenie materiału dowodowego w kwestiach bezspornych wykraczałoby poza obowiązek właściwego wyjaśnienia sprawy, w myśl art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przedmiotem postępowania nie było bowiem ustalenie należnych opłat na zasadzie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wobec ich nieuiszczenia, lecz stwierdzenie nadpłaty w związku z okolicznościami podniesionymi przez Stronę we wniosku (podnoszone kwestie niekosntytucyjności przepisów a nie spełnienie obowiązku wynikającego z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji).
Ustalenia Spółki są zgodne z ustaleniami organu - jej Pełnomocnik na rozprawie potwierdził, iż sieć nie obejmowała terenów zaludnionych, choć wskazywał iż chodzi o tereny małozaludnione. Z kolei pełnomocnik organu wskazał, iż oceniając czy zapewniono utworzenie sieci pominięto tereny w ogóle niezaludnione, pomimo tego dochodząc do identycznej konstatacji, iż wymagana sieć zbierania pojazdów nie ostała utworzona. Okoliczność, iż sieć utworzona przez stronę skarżącą nie obejmowała wyłącznie terenów mało zaludnionych jest bez znaczenia. Nie można bowiem wykluczyć, iż także na tych terenach będą mieć miejsce zamieszkania lub siedziby potencjalnie zainteresowani zwrotem pojazdu do stacji demontażu (ew. punktu zbierania pojazdów). Mniejsza gęstość zaludnienie
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
oznacza wprawdzie potencjalnie mniejszą grupę użytkowników pojazdów. Małe zaludnienie jednak ma równocześnie z reguły związek z niewielkim potencjałem ekonomicznym regionu a więc zamożnością jego mieszkańców. Doświadczenie życiowe wskazuje, iż mieszkańcy takich regionów bywają końcowymi użytkownikami pojazdów, w tym także marek uchodzących za tzw. "luksusowe" (nabywają pojazdy używane i są ich ostatnimi użytkownikami przed przekazaniem do demontażu). Stąd mały potencjał demograficzny nie pozwala a priori wykluczyć zamieszkiwanie osób zainteresowanych przekazaniem pojazdu do stacji demontażu. Należy podkreślić, iż prawodawca dopiero nowelizując ustawę w roku 2007 dopuścił pozostawienie części terenów zamieszkałych poza siecią zbierania pojazdów (5% powierzchni).
Bezsporne jest między stronami, iż skarżąca Spółka nie prowadziła działalności w okresie 1-8 stycznia 2006 r., co skutkowało stwierdzeniem nadpłaty w określonej wysokości, w związku z treścią art. 14 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (uprzednio należność została uiszczona przez Spółkę także za ten okres). Poza sporem jest również, iż opłata z tytułu wprowadzonych na rynek pojazdów, za 2006 roku, o ile legalne jest jej pobranie, wynosiłaby 1 376 161,64 zł.
Wobec wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych i faktycznych zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Pozostaje w zgodzie z wiążącymi organ regulacjami o charakterze materialnoprawnym. W przypadku braku sieci zbierania pojazdów, spełniającej wymagania art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji sprzed nowelizacji, Strona skarżąca, jako importer pojazdów, była zobligowana do uiszczenia opłaty za cały okres gdy były wprowadzane do obrotu pojazdy. Wysokość tej opłaty nie jest kwestionowana.
Nietrafne są zarzuty skargi, iż decyzja została wydana z naruszeniem przywoływanych norm Konstytucyjnych.
W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż organ administracji jest obowiązany do stosowania regulacji normatywnych mających charakter źródła prawa w Polsce (wskazane w art. 87 Konstytucji). Kwestia ich zgodności z Konstytucją ma z reguły charakter ocenny (wymaga wartościowania szeregu zasad zawartych w Konstytucji, które w pewnych stanach faktycznych, co do zasady, mogą pozostawać w opozycji). Stąd prawodawca ustanowił konstytucyjnie umocowany organ państwa, właściwy do rozstrzygania powstałych wątpliwości (art. 188 pkt 1-3 Konstytucji). Wyklucza to możliwość oceny legalności (pod katem zgodności z Konstytucją) aktów normatywnych przez organy administracji, a w przypadku sądów możliwość ta jest znacznie ograniczona (prezentowany bywa pogląd, iż może dotyczyć aktów wykonawczych - a contrario z art. 178 ust. 1 Konstytucji). Podnoszona w skardze zasada stosowania Konstytucji wprost (art. 8 ust. 2) nie dotyczy sytuacji, gdy
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
określona regulacja normatywna pozostaje w ewentualnej sprzeczności z normami Konstytucji. Przepis taki jest wiążący do czasu jego wyeliminowania we właściwym trybie, przy czym nie bez znaczenia jest, iż prawodawca przyznał organowi konstytucyjnemu uprawnienie do pozostawienia takiego aktu w obrocie prawnym przez określony czas (art. 190 ust. 3 zd. 2 i 3 Konstytucji). Oznacza to, iż prawodawca przez pryzmat wartościowania poszczególnych zasad dopuszcza pozostawanie w obrocie prawnym (a więc rodzenie określonych skutków prawnych) przez pewne regulacje będące w sprzeczności z regułami wyrażonymi w Konstytucji, co prowadzi do sytuacji, iż nie można ich zakwalifikować jako niekonstytucyjne, a więc niezgodne z Konstytucją, jako całym aktem normatywnym kreującym porządek prawny.
W tym kontekście wywody skargi, w których zarzucono organowi administracji, iż nie odwołał się bezpośrednio do przepisów Konstytucji, z którymi, w ocenie Strony, pozostają w sprzeczności określone regulacje normatywne (Strona przytoczyła odnośną argumentacja starając się wykazać tą sprzeczność) nie mogą spotkać się z aprobatą. Również Sąd nie jest właściwy do samodzielnego przesądzania podniesionej kwestii domniemanej sprzeczności konkretnych przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (sprzed nowelizacji).
Jednocześnie w ocenie Sądu w sprawie nie zachodzą przesłanki do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, w myśl art. 193 Konstytucji. Sąd bowiem nie powziął wątpliwości odnośnie sprzeczności kwestionowanych regulacji z Konstytucją.
Ustanowiony w polskim prawodawstwie system (obowiązujący w 2006 roku) zakładał alternatywnie konieczność utworzenia przez przedsiębiorców pełnego sytemu odbioru pojazdów (spełniającego wymagania art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji) albo poniesienie opłat w pełnym wymiarze za brak takie sieci (art. 14 ust. 1). Przyjęte przez prawodawcę reguły były jasne i przejrzyste a wybór jednego z rozwiązań pozostawał w gestii przedsiębiorcy (powinien więc zostać oparty na ocenie możliwości i rachunku ekonomicznym). W przypadku nie utworzenia systemu przez przedsiębiorcę zadania w zakresie utworzenia sytemu zbierania i demontażu pojazdów mogły być realizowane poprzez system redystrybucji zgromadzonych środków z tytułu opłat za brak sieci (wskazane dopłaty do demontażu). Poza oceną w sprawie pozostaje kwestia, czy przyjęty system był optymalny czy też korzystniejszym rozwiązaniem było przyjęcie później bardziej elastycznych regulacji (złagodzenie wymagań pokrycia siecią zbierania pojazdów całego terenu gdzie mogą być właściciele pojazdów, czy zróżnicowanie opłaty sanacyjnej). Wyłącznie zmiana przyjętych rozwiązań (ich liberalizacja) nie może prowadzić do uznania, iż uprzednie regulacje (system bardziej rygorystyczny dla przedsiębiorców zainteresowanych tworzeniem sieci) pozostawały w sprzeczności z Konstytucją. Sama krytyczna ocena przez
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
prawodawcę poprzednich rozwiązań (mogąca być przykładowo wyłącznie odzwierciedleniem zmienionych preferencji politycznych) nie może stanowić ważnej przesłanki do uznania, iż wcześniej ustanowiony system był niekonstytucyjny. Należy podkreślić, iż prawodawca nowelizując ustawę o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z mocą wsteczną (nowela przyjęta pod koniec 2007 roku dotyczyła zasad obowiązujących od początku roku jej przyjęcia), nie objął zmianą zasad dotyczących roku 2006 (na rozprawie wskazano, iż takie propozycje zawierał projekt poselski). Prawodawca zajął więc jasne stanowisko, iż pomimo krytycznej oceny wcześniejszych rozwiązań, mają one znaleźć zastosowanie do należności za 2006 rok. W tym kontekście za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów Konstytucji w zakresie gwarantowanej wolności gospodarczej (art. 20 i 22).
Niezasadny jest również zarzut naruszania zasady równości i niedyskryminacji (art. 32 Konstytucji). Nie wykazano bowiem aby podmioty kwalifikowane według tych samych kryteriów pozostawały w odmiennej sytuacji prawnej. Nie można bowiem uznać, analogii odnośnie sytuacji faktycznej zapewnienia sieci zbierania pojazdów obejmującej wszystkie tereny, gdzie mogą być potencjalni posiadacze pojazdów według precyzyjnie normatywnie określonych kryteriów (odległość od miejsc zbierania pojazdów) z przypadkiem gdy sieci spełniającej takie kryteria nie zapewniono. Poza oceną pozostaje kwestia, czy merytorycznie zapewnienie sieci spełniającej wymagania normatywne jest niezbędne z punktu widzenia zakładanego celu, skoro jest on definiowany przez elementy o treści ocennej (system odbioru pojazdów "dostępny", "skuteczny" itp.). Jeszcze raz należy podkreślić, iż decyzja o utworzeniu pełnej sieci zbierania pojazdów lub uiszczenie opłat za jej brak pozostawała w gestii przedsiębiorcy (jak wskazano ustawa nakazywała tworzenie sieci, jednak sankcje za jej nieutworzenie były analogiczne do sytuacji prawnej podmiotów wprowadzających pojazdy, które sieci nie musiały tworzyć - patrz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy). Sytuację więc gdy poniesiono znaczne nakłady, lecz pełnej sieci nie zdołano utworzyć, co spowodowało konieczność poniesienia opłaty, należy uznać za szczególną. Możliwość jej zaistnienia nie przesądza o niekonstytucyjności regulacji, lecz oznacza, iż przyjęty model obciążał znacznym poziomem ryzyka przedsiębiorcę zainteresowanego tworzeniem sieci.
Można jedynie zauważyć, iż o ile Strona skarżąca nie podziela powyższego poglądu może wnieść skargę konstytucyjną, w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji.
Sąd z analogicznych przyczyn nie podziela zarzutu skargi naruszenia, rozumianych jako lustrzane, regulacji Traktatu WE, tj. zasady wolności gospodarczej i niedyskryminacji (art. 12 i 43). Przede wszystkim jednak w rozpatrywanej sprawie nie ma mowy o pozostawaniu w gorszej sytuacji prawnej podmiotu zagranicznego w stosunku do krajowego, co mogłoby mieć istotne znaczenie z punktu widzenia wskazanych regulacji Traktatu.
Sygn. akt IV SA/Wa 1102/08
Regulacje kształtujące sytuacje prawna podmiotów w 2006 nie pozostają także w sprzeczności z art. 249 Traktatu WE, z uwagi na brak sprzeczności przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z przepisami dyrektywy 2000/053/WE. Jak wskazano, z mocy dyrektywy, na krajach członkowskich spoczywał obowiązek zapewnienia utworzenia systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. W skardze przywoływano argumenty, iż przyjęte reguły prawne tworzenia tego systemu w Polsce, gdy chodzi o stymulowanie wprowadzających pojazdy do obrotu do tworzenia własnych sieci odbioru pojazdów poprzez sankcje ekonomiczne, nie były optymalny (został następnie zmodyfikowany). Nie przesądza to, iż przyjęte regulacje pozostawały w sprzeczności w wymaganiami dyrektywy. Bowiem system zbierania pojazdów mógł być zapewniony w kraju równocześnie poprzez redystrybucje środków publicznych uzyskanych uprzednio od przedsiębiorców, którzy nie utworzyli sieci w wymaganym zakresie. Stosowne wymagania dyrektywy mogły więc zostać wypełnione.
Nie zasadne są zarzuty skargi odnośnie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Stanowisko organu mogło być dla strony niesatysfakcjonujące, skoro nie uwzględniono żądania i nie podzielono sformułowanej argumentacji prawnej. Jednocześnie, wprawdzie dość lakonicznie w stosunku do szerokich wywodów wnioskodawcy, jednak organ administracji wyjaśnił przyczyny, dla których poza zakresem rozważań postawił kwestie domniemanej sprzeczności z Konstytucją oraz stosownymi przepisami wspólnotowymi przepisu art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
W tej sytuacji poza granicami sprawy pozostaje kwestia, czy w ramach sieci utworzonej przez Spółkę, można uwzględnić stacje, z którymi umowy miał podpisany "partner" skarżącej Spółki (kwestia interpretacji art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji). Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, co potwierdził na rozprawie pełnomocnik skarżącej Spółki, także wliczając stacje demontażu powiązane z "partnerem" Spółki sieć punktów nie została w pełni zapewniona. Stąd kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla meritum orzekania.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.