IV SA/Wa 1070/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska dotyczącą zezwolenia na trwałe wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, uznając, że należność i opłaty powinny być ustalane po faktycznym wyłączeniu gruntu.
Spółka złożyła skargę na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska, która uchyliła decyzję Dyrektora Parku Narodowego zezwalającą na trwałe wyłączenie gruntów leśnych. Spółka kwestionowała sposób ustalenia należności i opłat rocznych, zarzucając m.in. naruszenie art. 139 k.p.a. i art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sąd oddalił skargę, uznając, że należność i opłaty powinny być ustalane po faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji, a decyzja Ministra w tym zakresie była prawidłowa.
Przedmiotem sprawy była skarga spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska, która uchyliła decyzję Dyrektora Parku Narodowego zezwalającą na trwałe wyłączenie 2,4660 ha gruntów leśnych z produkcji na cele turystyki, sportu i rekreacji. Spółka kwestionowała sposób ustalenia należności z tytułu wyłączenia oraz opłaty rocznej, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 139 k.p.a. i art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Skarżąca podnosiła, że należność powinna być pomniejszona o wartość gruntu w dniu faktycznego wyłączenia, a decyzja Ministra była niewykonalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że Dyrektor nie był uprawniony do określenia konkretnej kwoty należności w decyzji, a jedynie do zawarcia informacji o obowiązku jej uiszczenia i podstawie naliczenia. Należność i opłaty powstają od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, co zapewnia stronie możliwość skorzystania z prawa do pomniejszenia należności o wartość gruntu. Sąd podkreślił, że decyzja Ministra w zakresie należności i opłat ma charakter deklaratoryjny, a obowiązek zapłaty powstaje dopiero z chwilą faktycznego wyłączenia gruntu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Należność powinna być ustalana po faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji, ponieważ dopiero wtedy można określić jej ostateczną wysokość, uwzględniając pomniejszenie o wartość gruntu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntu z produkcji ma charakter konstytutywny, natomiast ustalenie należności i opłat ma charakter deklaratoryjny i powstaje od dnia faktycznego wyłączenia. Pozwala to na uwzględnienie prawa strony do pomniejszenia należności o wartość gruntu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 6
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Należność z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów leśnych ulega pomniejszeniu o wartość wyłączanego z produkcji gruntu, określoną na dzień faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji.
u.o.g.r.l. art. 11 § ust. 1a
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nieleśne określa się obowiązki związane z wyłączeniem.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o.g.r.l. art. 139
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Należność z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji powinna być ustalana po faktycznym wyłączeniu gruntu, a nie w decyzji zezwalającej na wyłączenie. Decyzja Ministra w zakresie należności i opłat ma charakter deklaratoryjny, a obowiązek zapłaty powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony. Naruszenie art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez niewłaściwe zastosowanie i przytoczenie przepisu bez ustalenia wartości gruntu i faktycznego pomniejszenia należności. Decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania.
Godne uwagi sformułowania
Należność powinna być ustalana po faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji. Decyzja w pozostałej części ma charakter deklaratoryjny. Obowiązek uiszczenia tych należności i opłat, a także prawo do pomniejszenia należności o wartość gruntu, powstanie dopiero z chwilą faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji.
Skład orzekający
Anna Sękowska
przewodniczący
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Marzena Milewska-Karczewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania należności i opłat za trwałe wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, momentu powstania obowiązku zapłaty oraz stosowania art. 139 k.p.a. w przypadku rażącego naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na cele inne niż leśne, w szczególności związane z inwestycjami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnych związanych z wyłączeniem gruntów leśnych, co jest istotne dla podmiotów planujących inwestycje na takich terenach. Interpretacja przepisów dotyczących momentu ustalania należności i opłat ma praktyczne znaczenie.
“Kiedy zapłacisz za wyłączenie lasu pod inwestycję? Sąd wyjaśnia kluczowe terminy i zasady.”
Dane finansowe
WPS: 1 042 295,24 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 1070/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Sękowska /przewodniczący/ Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/ Marzena Milewska-Karczewska Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 249/22 - Postanowienie NSA z 2023-04-06 I OSK 1070/21 - Wyrok NSA z 2022-07-12 I SA/Wa 118/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-13 Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant: sekr. sąd. Marika Bibrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z [...] kwietnia 2021 r., [...] w przedmiocie zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych oddala skargę. Uzasadnienie I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzja Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister" lub "organ II instancji") z [...] kwietnia 2021 r., [...], którą ww. organ uchylił decyzję Dyrektora [...] Parku Narodowego (dalej: "Dyrektor" lub "organ I instancji") z [...] grudnia 2019 r., [...] zezwalającą na trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 2,4660 ha, o typach siedliskowych las mieszany górski, bór mieszany górski i bór górski (lasy ochronne), położonych na terenie [...] Parku Narodowego, zgodnie z wykazem działek ewidencyjnych, oddziałów i pododdziałów leśnych oraz ich powierzchni wyszczególnionych w załączniku tabelarycznym nr 1 i załączniku mapowym nr 1 do decyzji, przeznaczonych pod usługi turystyki, sportu i rekreacji (pkt 1); ustalającą należność z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, o których mowa w pkt 1 decyzji, w wysokości 1.042.295,24 zł, zgodnie z wyliczeniem zawartym w załączniku tabelarycznym nr 2 do decyzji, co stanowi równowartość 5 366,02 m3 drewna (pkt 2); ustalającą opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów, o których mowa w pkt. 1 decyzji, w wysokości 10% należności, o której mowa w pkt 2 decyzji, stanowiącą równowartość 536,602 m3 drewna (pkt 3) – w osnowie w części od pkt 2 do słów "wynosi 104.229,57 zł", i w tym zakresie Minister orzekł co do istoty w ten sposób, że dodał pkt 2-4 w brzmieniu: "2. Określam należność z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, o których mowa w pkt 1 decyzji, o równowartości 5 366,02 m3 drewna; 3. Określam opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów, o których mowa w pkt 1 decyzji, w wysokości 10% należności, stanowiącą równowartość 536,602 m3 drewna; 4. Należność, o której mowa w pkt 2 decyzji, ulega pomniejszeniu o wartość wyłączanego z produkcji gruntu, określoną na dzień faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, przy czym zobowiązuję K. Sp. z o.o. do bezzwłocznego poinformowania Dyrektora [...] Parku Narodowego o tym fakcie". II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. Pismem z 29 października 2019 r. K. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca" lub "spółka") wystąpiła do Dyrektora z wnioskiem o trwałe wyłączenie z produkcji gruntów leśnych, będących przedmiotem wcześniejszego postępowania przetargowego, w którym spółka uczestniczyła, złożyła ważną ofertę i została poinformowana o możliwości podpisania umowy dzierżawy. II.2. Dyrektor decyzją z [...] grudnia 2019 r., [...], w punkcie 1 zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji leśnej fragmentów nieruchomości gruntowych, oznaczonych geodezyjnie jako działkach ewid. nr [...], [...] oraz [...]. Dyrektor ustalił również należność za wyłączenie z produkcji oraz opłatę roczną (pkt 2 i 3 decyzji. W końcowej części ozonowy decyzji organ I instancji uściślił kwestię opłaty rocznej i wskazał rachunek bankowy właściwy do uiszczenia opłaty rocznej. W uzasadnieniu Dyrektor opisał podstawę działania oraz wyjaśnił, jak naliczono należność. Organ I instancji zauważył również, że należność zostanie pomniejszona o wartość gruntu leśnego, odrębną decyzją, po poinformowaniu przez stronę o faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji. Dyrektor ponadto wskazał, że strona postępowania brała czynny udział w postępowaniu dowodowym. II.3. Pismem z 7 stycznia spółka wniosła odwołanie od spornej decyzji w zakresie punktu 2 i 3 osnowy, to jest odpowiednio dot. należności i opłaty rocznej. W stanowisku dołączonym do odwołania skarżąca wyjaśniła motywy złożenia środka odwoławczego. W ocenie spółki należność powinna być z urzędu pomniejszona o wartość gruntu leśnego, zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1326; dalej: "ustawa o ochronie"), a w spornej decyzji organ wskazał, że uczyni to dopiero osobną decyzją. Ponadto spółka zauważyła, że zasady obliczania i uiszczania opłaty rocznej są uregulowane ustawowo i zgodnie z cytowanym orzecznictwem, nie są przedmiotem postępowania. II.4. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Minister decyzją z [...] kwietnia 2021 r., [...] uchylił decyzję organu I instancji w osnowie w części od pkt 2 do słów "wynosi 104.229, 57 zł", i w tym zakresie orzekł co do istoty w ten sposób, że dodał pkt 2-4 w brzmieniu: "2. Określam należność z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, o których mowa w pkt 1 decyzji, o równowartości 5 366,02 m3 drewna; 3. Określam opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nieleśne gruntów, o których mowa w pkt 1 decyzji, w wysokości 10% należności, stanowiącą równowartość 536,602 m3 drewna; 4. Należność, o której mowa w pkt 2 decyzji, ulega pomniejszeniu o wartość wyłączanego z produkcji gruntu, określoną na dzień faktycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, przy czym zobowiązuję K. Sp. z o.o. do bezzwłocznego poinformowania Dyrektora [...] Parku Narodowego o tym fakcie". Przechodząc do uzasadnienia rozstrzygnięcia w części merytorycznej, Minister stwierdził, że należność za trwałe wyłączenie gruntu z produkcji leśnej została obliczona prawidłowo. Co więcej spółka nie zgłosiła uwag do tak obliczonej należności, z wyjątkiem jej niepomniejszenia o wartość gruntu w chwili jego faktycznego wyłączenia z produkcji leśnej. Poza sporem znajduje się więc zarówno powierzchnia wyłączenia, typ siedliskowy lasu, jak i wskaźniki liczbowe służące obliczeniu należności. Sporne okazuje się jedynie niedookreślenie pomniejszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie. Zdaniem Ministra, konstrukcja norm ujętych w art. 12 ust. 1 i 6 tej ustawy powodują, że zarzut spółki jest nieprawidłowy, choć treść decyzji zawarta w pkt 2 osnowy wymagała korekty. Zgodnie z przywołaną ustawą właściwy organ wydaje zgodę na trwałe wyłączenie gruntów z produkcji leśnej. Jest to bez wątpienia czynność pierwotna, zaś powstanie tytułu do ustalenia należności i określenia opłaty rocznej, jest jedynie nieodłącznym skutkiem jej wykonania. Sam ustawodawca w kwestii należności w prowadził szereg unormowań, które mogą się wykluczać, gdy by czytać je wąsko, a nie zgodnie z sensem unormowania. Wbrew opinii Spółki brak precyzyjnego pomniejszenia należności w decyzji jest prawidłowy, albowiem stanowi i to zagadnienie przyszłe, które jest, względnie , niemożliwe do określenia, na dzień wydawania decyzji. Sporna decyzja nie określa bowiem momentu trwałego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej - raz, ponieważ organ I instancji nie ma takiego upoważnienia ustawowego, a dwa, nie zna zamierzeń adresata decyzji - a tylko takie zdarzenie pozwala pomniejszyć należność. Okazuje się przy tym, że w określonych przypadkach decyzja wyłączeniowa mogłaby być niewykonalna z mocy prawa - z racjonalności działań ustawodawcy jak i adresata decyzji takie postrzeganie pozbawione jest sensu . Przyjmując więc, że organ z urzędu pomniejsza należność, należy wskazać, że jest to działanie wtórne, po pierwsze, do uzyskania samej decyzji, a po drugie, do momentu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji. Zdaniem Ministra na etapie wydawania decyzji wyłączeniowej nie ma więc możliwości uwzględnienia okoliczności, które pozwoliłyby precyzyjnie określić wartość pomniejszenia należności, stąd takowe musi być działaniem wtórnym. Z powodów wykazanych powyżej, Minister znalazł podstawę do częściowego uchylenia spornej decyzji i orzekł w tym zakresie, jak na wstępie. Brak zapewnienia pomniejszenia należności w osnowie spornej decyzji, mogło skutkować niepewnością po stronie spółki co do uwzględnienia tej okoliczności. Dokładną wysokość pomniejszenia ustali organ I instancji w chwili powiadomienia go przez Spółkę o momencie faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji. Przechodząc do uzasadnienia zmiany orzeczenia w części dot. pkt 2 i 3 osnowy spornej decyzji, Minister stwierdził wadę natury redakcyjnej, a nie wadę skutkującą potrzebą umorzenia postępowania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1a ustawy o ochronie, w decyzji dotyczącej wyłączenia z produkcji gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nieleśne określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Minister zauważył, że w ocenie doktryny przez te obowiązki należy rozumieć nie tylko zagadnienia merytoryczne dot. samej tylko ochrony gruntów, ale także zagadnienia proceduralne i organizacyjne związane z wydaniem orzeczenia. W tym zakresie podniósł, że decyzja administracyjna nie musi przyjmować wyłącznie charakteru konstytutywnego, ale również charakter deklaratoryjny. Nie jest więc błędem, że organ zawarł informacyjnie obowiązki spółki wynikające z wydanej decyzji - błędem było jedynie nadanie tej informacji charakteru konstytutywnego. Co się bowiem tyczy tak należności jak i opłat rocznych, organ nie ustala ich wysokości, częstotliwości wnoszenia itp., ale stwierdza, że takowe będą wymagalne w konkretnej sprawie w wysokości odpowiadającej określonej kubaturze drewna. Korekta rozstrzygnięcia poprzez "określenie" a nie "ustalenie" wysokości należności i opłat rocznych usuwa charakter konstytutywny orzeczenia oraz nadaje rozstrzygnięciu czytelnego charakteru deklaratoryjnego. Minister wspomniał przy tym, że załącznik tabelaryczny nr 2 dołączony do decyzji Dyrektora może służyć obliczeniu wysokości należności (po uwzględnieniu pomniejszenia) i opłaty rocznej. Ustalenia materialne poczynione przez organ I instancji są prawidłowe, z wyjątkiem nieujęcia pomniejszenia należności, co jak wspomniano wcześniej, nastąpić może dopiero po zgłoszeniu trwałego wyłączenia z produkcji. Co więcej, ustalenia tam poczynione mogą służyć organowi I instancji do kontroli wnoszonych należności oraz opłat rocznych, w razie wadliwego wykonania decyzji wyłączeniowej. Podsumowując, Minister stwierdził podstawę do częściowego uchylenia spornej decyzji i orzeczenia w tym zakresie co do istoty. III.1. Pismem z 1 czerwca 2021 r., skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżyła decyzję Ministra z [...] kwietnia 2021 r., [...] w całości i zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 139 k.p.a. poprzez ustalenie należności z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych w wysokości wyższej niż ustalona w decyzji organu pierwszej instancji i tym samym wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie przez jego niewłaściwe zastosowanie i przytoczenie treści tego przepisu w sentencji zaskarżonej decyzji, bez ustalenia wartości gruntu wyłączanego z produkcji i bez faktycznego pomniejszenia należności, na skutek czego: 3. decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania (w zakresie pkt. 2 i 4) i jest niewykonalna nadal. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3 także o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Argumentując skargę, skarżąca wskazała, że w uchylonej decyzji Dyrektora z [...] grudnia 2019 r. w punkcie 2 ustalono, że należność z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych wynosi 1.042.295,24 zł i o ile w dniu wydania uchylonej decyzji kwoty te byłyby takie same, to już w dniu wydania zaskarżonej decyzji przez Ministra lub w dniu sporządzenia niniejszej skargi należność z tego tytułu wynosi 1.056.247,38 zł (5.366,02 m2 x 196,84 zł za 1m3), a zatem jest o 13.952,14 zł wyższa od ustalonej decyzją Dyrektora. Z uwagi na powyższe skarżąca przyjęła, że zmiana w zakresie określenia należności z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych (pkt 2) dokonana w taki sposób, jak ustalono w zaskarżonej decyzji (poprzez wyeliminowanie kwoty 1.042.295,24 zł), rażąco narusza prawo oraz interes strony. Sposób ustalenia oraz termin i sposób uiszczenia opłaty rocznej wynika wprost z przepisów prawa. Art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o ochronie definiuje pojęcie opłaty rocznej, zaś art. 12 ust. 7, 8 i 14 tej ustawy określają szczegółowy sposób ustalenia jej wysokości, przy czym w myśl art. 12 ust 14 powołanej ustawy opłatę roczną uiszcza się w terminie do 30 czerwca tego roku. Skarżąca podniosła, że żaden z powołanych przepisów nie wskazuje, iż wysokość opłaty rocznej jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej. Nie ma przy tym znaczenia, czy decyzja ma charakter konstytutywny czy deklaratoryjny, a redakcyjna zamiana, jakiej dokonał Minister, poprzez zastąpienie słowa "ustalenie" słowem "określenie" niczego nie zmienia w treści rozstrzygnięcia. Skarżąca wskazała również, że w dodanym punkcie 4 Minister orzekł, że należność z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji gruntów leśnych ulega pomniejszeniu o wartość wyłączanego z produkcji gruntu, zobowiązując skarżącą spółkę do bezzwłocznego poinformowania Dyrektora o fakcie wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Tymczasem, skarżąca w odwołaniu od uchylonej decyzji, wskazywała, że w decyzji ustalającej należność tę należało pomniejszyć, zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 6 ustawy. W zaskarżonej decyzji Minister orzekł wprawdzie - w dodanym punkcie 4 - o pomniejszeniu należności o wartość wyłączanego gruntu, jednak rozstrzygnięcie w tym zakresie w zasadzie ograniczyło się tylko do powtórzenia przepisu prawa. W ocenie skarżącej ustalenie należności z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów leśnych (pkt 2 decyzji) wymagało wcześniejszego ustalenia wartości wyłącznego z produkcji gruntu. W przeciwnym wypadku strona skarżąca zobowiązana będzie do zapłaty należności w wysokości określonej w pkt 2 zaskarżonej decyzji w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, mając prawo do jej pomniejszenia o nieustaloną wartość wyłączanego z produkcji gruntu. Oznacza to, że decyzja w zakresie obowiązku uiszczenia należności (pkt. 2 i 4) w dniu jej wydania była niewykonalna, ponieważ ostateczny zakres nałożonego na stronę obowiązku był nieustalony i pozostaje ona niewykonalna do czasu ustalenia wartości wyłącznego z produkcji gruntu. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, zaskarżoną decyzję należało uchylić, a w zakresie pkt 3 postępowanie umorzyć. III.2. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. Bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia przez Ministra art. 139 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przewidziany w art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius nie ma zatem charteru bezwzględnego. Zasada legalizmu (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a.) wymaga, aby możliwa była zamiana decyzji na niekorzyść strony odwołującej się w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Dyrektor nie był uprawniony do określenia w osnowie decyzji konkretnej kwoty należności z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji (pkt 2). W odniesieniu do wspomnianej należności, organ ten był jedynie uprawniony, na podstawie art. 11 ust. 1a ustawy o ochronie, do zawarcia informacji o obowiązku jej uiszczenia oraz wskazania podstawy jej naliczenia w postaci kubatury drewna (wartość ta nie ulega zmianie). Na tak szerokie zastosowanie art. 11 ust. 1a wskazano w piśmiennictwie (por. J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, Warszawa 2015, Nb 10 do art. 11). Określenie konkretnej kwoty należności w decyzji Dyrektora nie było możliwe, albowiem warunkiem powstania obowiązku jej zapłaty, determinującym również jej wysokość (w aspekcie zmiennej w postaci cen drewna w danym roku) jest faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji (zob. art. 12 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 12 ust. 11 ustawy o ochronie). To samo wynika z definicji "należności" zawartej w art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie, odczytywanym z definicją "wyłączenia gruntu z produkcji" (art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie). Faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji nie może przy tym nastąpić przed dniem, w którym decyzja zezwalająca na wyłączenie stanie się ostateczna. Jeżeli strona dokonałaby takiego wcześniejszego faktycznego wyłączenia, zobowiązana byłaby do uiszczenia opłaty podwyższonej w trybie art. 28 ustawy o ochronie. Uzupełniająco należy wskazać, że w razie bezprawnego wyłączenia gruntu z produkcji (czyli również w razie faktycznego wyłączenia przed uzyskaniem ostatecznej decyzji zezwalającej na takie wyłączenie), możliwość pomniejszenia należności (art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie), podnoszona wielokrotnie w skardze, nie znajduje w ogóle zastosowania (zamiast wielu zob. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2017 r., II OSK 985/15, CBOS oraz wyrok NSA z 20 listopada 2012 r., II OSK 1307/11, CBOSA). Reasumując ten fragment, określenie w punkcie 2 decyzji kwotowo wysokości należności przez Dyrektora stanowiło rażące naruszenie prawa, a uchylenie tej części decyzji przez Ministra nie naruszało art. 139 k.p.a. Wypowiedź Ministra zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dotycząca prawidłowości wyliczenia należności, odnosiła się nie do konkretnej kwoty należności, a do sposobu obliczenia należności w związku z powierzchnią wyłączenia oraz typów siedliskowych lasów (s. 2-3). Można zauważyć, że Minister istotnie nie wyjaśnił stronie w sposób przekonujący tego, że konkretna kwota należności związana jest z momentem faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, a uczynił to dopiero w odpowiedzi na skargę (s. 3). To uchybienie art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) nie miało jednak w realiach niniejszej sprawy wpływu na jej wynik, skoro kwestionowane rozstrzygnięcie finalnie odpowiada prawu materialnemu. IV.3. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie. Zgodnie z tym przepisem, należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Oczywiste jest, że wspomniane pomniejszenie może nastąpić nie wcześniej niż z dniem faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji. Z kolei to wyłączenie, aby było zgodne z prawem, o czym mowa wyżej, nie może nastąpić wcześniej, niż decyzja zezwalająca na wyłączenie stanie się ostateczna. Organ orzekając o zezwoleniu na wyłączenie nie może zatem równocześnie orzec o pomniejszeniu należności o konkretną kwotę. W oparciu o art. 11 ust. 1a ustawy o ochronie dopuszczalne jest natomiast zamieszczenie informacji o prawie strony do pomniejszenia oraz zobowiązanie jej do poinformowania organu o dniu faktycznego wyłączenia. Postanowienie te w istocie mają na celu ochronę interesu strony, tj. skuteczne i niezwłoczne zrealizowanie jej prawa do przedmiotowego pomniejszenia. Do odmiennych wniosków nie prowadzi powoływany wielokrotnie w skardze wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014r., II OSK 2093/12, CBOSA. Otóż uchodzi uwadze skarżącej, że w stanie faktycznym, w którym orzekał NSA, w obrocie prawnym funkcjonowała już ostateczna decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntu z produkcji. Z wyroku tego w żadne sposób nie wynika, aby ustalenie wartości gruntu oraz orzeczenie o pomniejszeniu mogło nastąpić równocześnie z wydaniem decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji. IV.4. Zdaniem Sądu, na podstawie art. 11 ust. 1a ustawy o ochronie dopuszczalne jest zawarcie informacji o obowiązku zapłaty opłat rocznych i podstawie ich wyliczenia. Sąd podziela tu pogląd piśmiennictwa, że "w decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji ustala się obszar objęty wyłączeniem oraz określa się obowiązki związane z wyłączeniem (uiszczenia należności i opłat, zdjęcia i wykorzystania próchniczej warstwy gleby itp.)"- zob. J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, op.cit. IV.5 Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące rzekomej niewykonalności decyzji Ministra. Zarzuty te opierają się na błędnej tezie, że należność jest płatna w z związku z samym wydaniem decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji, a nie dopiero z faktycznym wyłączeniem gruntu z produkcji. Tymczasem, jak wskazał NSA w wielokrotnie powoływanym przez stronę wyroku w sprawie II OSK 2093/12, "Ustawodawca w sposób jednoznaczny obowiązek poniesienia powyższych opłat (należności, opłat rocznych i jednorazowego odszkodowania) nałożył na osobę, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji i postanowił, że obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Wynika to wprost z art.12 ust. 1 omawianej ustawy". Powiązanie daty powstania tego obowiązku od daty fatycznego wyłączenia gruntu z produkcji ma na celu ochronę interesu strony, w tym przede wszystkim zapewnienie realności prawa do pomniejszenia należności o wartość gruntu. Jak bowiem zauważył NSA w wyroku z w sprawie II OSK 2093/12: "Trzeba podkreślić, że ustawodawca nie użył słów o zwrocie kwoty wynikającej z pomniejszenia ani jej zaliczenia na poczet innych opłat". Sąd w niniejszym składzie podziela ten pogląd NSA. W świetle tego poglądu nie można mówić o niewykonalności zaskarżonej decyzji. Istota tej decyzji sprowadza się do zezwolenia skarżącej na wyłączenie gruntów z produkcji (w tym aspekcie decyzja ta kształtuje prawo). Natomiast w pozostałej części decyzja ma charakter deklaratoryjny, co ma swoje umocowanie w art. 11 ust.1a ustawy o ochronie. Minister określił tylko podstawę ustalenia wysokości należności oraz opłat rocznych (punkty 2 i 3), a także wskazał na prawo strony do pomniejszenia należności o wartość gruntu (punkt 4). Obowiązek uiszczenia tych należności i opłat, a także prawo do pomniejszenia należności o wartość gruntu, powstanie dopiero z chwilą faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji. IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI