IV SA/WA 1036/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A.B. i A.O. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 lutego 2024 r., która stwierdziła umorzenie z mocy prawa postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1959 r. dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym zasad demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności, pewności prawa, lojalności państwa wobec obywateli oraz ochrony praw słusznie nabytych, a także prawa do sądu i prawa własności. Argumentowali, że organ powinien kontynuować postępowanie w celu stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.), jest zgodna z Konstytucją RP, w tym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13). Sąd podkreślił, że celem tych zmian jest zapewnienie stabilności stosunków prawnych i bezpieczeństwa obrotu prawnego, co przeważa nad interesem jednostki w nieograniczonej czasowo możliwości wzruszania decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu, 30-letni termin jest wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, a jego wprowadzenie stanowi proporcjonalne ograniczenie możliwości dochodzenia praw w postępowaniu nadzwyczajnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów wprowadzonych nowelizacją k.p.a. z 2021 r. dotyczących terminów wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych oraz zgodność tych przepisów z Konstytucją RP.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego związanego z nowelizacją k.p.a. z 2021 r. i wyrokiem TK P 46/13. Może być mniej relewantne dla spraw, gdzie termin 30 lat nie upłynął.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami demokratycznego państwa prawnego, pewności prawa i ochrony praw nabytych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowe przepisy są zgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest konieczne dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych i bezpieczeństwa obrotu prawnego, co przeważa nad interesem jednostki w nieograniczonej czasowo możliwości wzruszania decyzji. Termin ten jest wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Czy organ administracji publicznej miał obowiązek umorzyć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1959 r. na podstawie przepisów wprowadzonych ustawą z 2021 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ miał taki obowiązek.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że w przypadku, gdy od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, organ jest zobligowany do umorzenia postępowania o stwierdzenie jej nieważności z mocy prawa, zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 2021 r.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 158 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa z 2021 r. art. 2 § 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 243
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 442 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja k.p.a. z 2021 r. wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodna z Konstytucją RP. • Stabilność stosunków prawnych i bezpieczeństwo obrotu prawnego uzasadniają ograniczenie czasowe możliwości wzruszania decyzji administracyjnych. • Organ miał obowiązek umorzyć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1959 r. na podstawie art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 2021 r.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności, pewności prawa, lojalności państwa wobec obywateli oraz ochrony praw słusznie nabytych. • Organ naruszył prawo do sądu i prawo własności skarżących poprzez umorzenie postępowania. • Organ powinien kontynuować postępowanie w celu stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
„Oznacza to, że po upływie wskazanych terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone.” • „W ocenie Sądu celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.” • „Wprowadzone regulacje ograniczające możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (...) była konieczna i wynikała z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13 (...) i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla jednostek, które przez trzydzieści lat mogły skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności.” • „W ocenie Sądu racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji.”
Skład orzekający
Monika Barszcz
przewodniczący
Agnieszka Wąsikowska
członek
Wojciech Białogłowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów wprowadzonych nowelizacją k.p.a. z 2021 r. dotyczących terminów wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych oraz zgodność tych przepisów z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego związanego z nowelizacją k.p.a. z 2021 r. i wyrokiem TK P 46/13. Może być mniej relewantne dla spraw, gdzie termin 30 lat nie upłynął.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ograniczeń czasowych w postępowaniach administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Wyjaśnia interpretację przepisów wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 60 lat? Sąd Administracyjny wyjaśnia nowe limity czasowe.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.