IV SA/Wa 1023/21

IV SA/Wa 1023/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aleksandra Westra.
Kaja Angerman /przewodniczący/
Tomasz Wykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1057/22 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) sędzia del. SO Aleksandra Westra Protokolant: ref. staż. Monika Batogowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] (dalej "Stowarzyszenia") od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej "Prezydenta") z dnia [...] września 2020 r. nr [...] znak [...], odmawiającej uchylenia decyzji Prezydenta z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] znak [...], którą to decyzją ustalono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków w [...] – utrzymało decyzję Prezydenta z dnia [...] czerwca 2012 r. w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:
1. Pismem z dnia 24 lutego 2020 r. Stowarzyszenie, powołując się na art.31 k.p.a., wniosło do Prezydenta o:
1) wznowienie przez organ z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] znak [...], ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków w [...] (dalej "decyzja środowiskowa" albo "decyzja zmieniona/zmieniana") – z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a.,
2) dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału we wznowionym postępowaniu na prawach strony.
Uzasadniając w/w wniosek Stowarzyszenie wskazało w szczególności, co następuje:
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] r. (dalej "decyzją zmieniającą") Prezydent orzekł o zmianie decyzji środowiskowej z 2012 r. (decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] SKO utrzymało decyzję zmieniającą w mocy). Wyrokami: 1) NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 1784/15, 2) tut. Sądu z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 342/17, 3) NSA z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 2944/17 decyzja zmieniająca została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Decyzja środowiskowa z 2012 r. jest decyzją związaną z decyzją zmieniającą z 2014 r. Wyeliminowanie przez sądy administracyjne decyzji zmieniającej z obrotu prawnego obliguje Prezydenta do wznowienia postępowania zakończonego decyzją środowiskową w związku z wystąpieniem przesłanki z art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. i w efekcie do uchylenia tej decyzji.
2. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Prezydent, powołując się na art.149 § 1, art.150 § 1 i art.147 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie oraz dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu na prawach strony.
3. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Prezydent, powołując się na art.151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji środowiskowej z 2012 r., stwierdzając niewystąpienie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania przewidzianej w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a.
4. Pismem z dnia 7 października 2020 r. Stowarzyszenie wniosło do SKO odwołanie od decyzji Prezydenta (za pośrednictwem tego organu), podtrzymując stanowisko w sprawie.
III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie SKO rozpatrzyło odwołanie Stowarzyszenia od decyzji Prezydenta, utrzymując tę decyzję w mocy.
W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia SKO wskazało w szczególności, co następuje:
1. Stosownie do brzmienia art. 145 §1 pkt 8 k.p a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Jak wynika z powyższego przepisu, strona może skutecznie wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania w oparciu o wskazaną w powyższym przepisie podstawę, dopiero w sytuacji gdy ostateczna decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie została wydana w oparciu o decyzję orzeczenie, które zostało uchylone lub zmienione. Z przepisu tego wyraźnie wynika również, iż decyzja, w stosunku do której ma być prowadzone postępowanie wznowieniowe ma być poprzedzona, oparta na decyzji, orzeczeniu które następnie zostały uchylone zmienione. Tylko w taki przypadku istnieje podstawa do wznowienia w oparciu o art. 145§1 pkt 8 k.p.a. Jeżeli natomiast decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie nie została wydana w oparciu o uchyloną zmienioną decyzję, orzeczenie, to nie ma przesłanek wskazanych w przepisie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
2. W przedmiotowej sprawie decyzja środowiskowa z 2012 dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i rozbudowie oczyszczalni ścieków w [...], tak w dniu składania podania o wznowienie, jak w dacie orzekania przez organ odwoławczy istnieje w obrocie prawnym (nie została ani uchylona ani zmieniona). Decyzji, tej jak wynika z akt sprawy nie poprzedzała inna decyzja, która by została uchylona bądź zmieniona. W przedmiotowej sprawie brak jest zależności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. pomiędzy decyzją środowiskową z 2012, a innym orzeczeniem, które poprzedzało by wydanie tej decyzji.
3. Sformułowanie użyte przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy rozumieć szeroko, jako związek pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu administracyjnego. Zgodnie z wyrokiem NSA z 10.10.2006 r., II GSK 156/06, LEX nr 276701, związek, o którym mówi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. można zobrazować jako pewną sekwencję ..działań prawnych" organu administracyjnego, zgodnie z logiką których jedna decyzja lub jedno orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji (ta druga decyzja jest zależna od decyzji pierwszej). Podkreślić przy tym trzeba, iż wydanie drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej. Językowy sens sformułowania "w oparciu" można przy tym scharakteryzować zwrotem "na podstawie", co wprost wskazuje, iż jakaś rzecz lub jakiś stan (tu decyzja) znajduje uzasadnienie czy wręcz merytoryczne umocowanie w jakiejś innej rzeczy lub innym stanie (również decyzji). Pojęcie użyte przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy zatem rozumieć szeroko, jako związek pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu administracyjnego.
Jednocześnie musi dojść do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji lub orzeczenia sądu, w oparciu o które została wydana ostateczna decyzja zależna. Por. wyrok NSA z 11.01.2017 r., I OSK 511/15, LEX nr 2240946, zgodnie z którym zawarty w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zwrot "w oparciu" wskazuje, że musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy decyzją organu a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy jedna decyzja lub jedno orzeczenie -sądu stanowi podstawę innej decyzji, od nich zależnej (pochodnej). Taka jednak sekwencja prawna działań organu administracji nie wyczerpuje jeszcze omawianej przesłanki wznowieniowej. Musi bowiem ponadto dojść do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji lub orzeczenia sądu, w oparciu o które została wydana ostateczna decyzja zależna).
4. W przedmiotowej sprawie z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja zmieniająca z 2014 r. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2017 r. WSA w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji, wydaną w tym przedmiocie. Należy jednak podkreślić, iż decyzja zmieniająca z 2014 r. nie poprzedzała decyzji środowiskowej z 2012 r. Uchylona decyzja była decyzją zmieniającą decyzję, której zmiany w trybie wznowienia domaga się Stowarzyszenie.
5. Odnosząc się do drugiej części odwołania tj. "orzeczenia, czy uchylenie przez sąd (IV SA/Wa 342/17 z dnia 12 kwietnia 2017 r.) decyzji środowiskowej nr [...] spowodowało również uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r.", Kolegium wskazuje, iż nie jest kompetentne do zmiany, wyjaśniania, uzupełniania wyroków wydawanych przez wojewódzki sąd administracyjny.
IV. Pismem z dnia 4 czerwca 2021 r. Stowarzyszenie wniosło do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą SKO, podnosząc przeciwko temu aktowi zarzuty naruszenia następujących przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń przez organ, że brak podstaw określonych w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a. do uchylenia dotychczasowej decyzji oraz ograniczenie się organu jedynie do stwierdzenia braku podstawy z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.,
2) art. 8 i 9 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia Stowarzyszenia, działającego bez profesjonalnego pełnomocnika na etapie postępowania odwoławczego i postępowania przed organem I instancji, że strona składająca zarzut naruszenia art. 156 k.p.a. powinna wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie podnosić ten zarzut w uzasadnieniu wniosku o wznowienie decyzji, czym organ naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
W uzasadnieniu w/w zarzutów skargi wskazano w szczególności, co następuje:
1. Z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, iż organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a. Zaskarżona decyzja nie wskazuje na to, że organ II instancji w jakikolwiek sposób zbadał jakąkolwiek podstawę uchylenia decyzji poza tą wnioskowaną przez Stowarzyszenie tj. podstawą z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.. Organ II instancji ograniczył się do stwierdzenia braku tylko jednej przesłanki, czym naruszył art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W toku postępowania Stowarzyszenie wskazywało na liczne uchybienia decyzji środowiskowej. Powyższe obligowało organy obu instancji do dokonania oceny, czy powyższe uchybienia można zakwalifikować jako przyczyny wznowienia postępowania zakończonego decyzją środowiskową. Ocena tego rodzaju nie została jednak dokonana. Organy nie wykazały zatem, iż w sprawie brak jest podstaw do uchylenia decyzji środowiskowej na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a..
W postępowaniu wznowieniowym organ I instancji, wydając decyzję o odmowie uchylenia decyzji środowiskowej stwierdził, że decyzja została wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1. k.p.a. Takie stwierdzenie nie odpowiada jednak prawdzie, gdyż zgodnie z tym artykułem organ nie wypowiada się w postępowaniu jedynie co do zarzutu, czy znajduje on oparcie w przyczynach wznowienia, lecz stwierdza również, czy istnieją inne podstawy uchylenia decyzji.
Tym samym organy wadliwie ograniczyły badanie przyczyn wznowienia postępowania wyłącznie do przyczyny wskazanej we wniosku Stowarzyszenia (art.145 § 1 pkt 8 k.p.a.).
2. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Stowarzyszenie zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazywało na rażące naruszenie prawa, uzasadniające "rozpatrzenie decyzji Nr [...] w trybie art. 156 k.p.a.". Prezydent mógłby zatem sam wystąpić do SKO o stwierdzenie nieważności tych decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, lub rzetelnie wykazać dlaczego tego odmawia. Żaden z organów w niniejszym postępowaniu o wznowienie nie pouczył Stowarzyszenia, że w celu stwierdzenia nieważności decyzji Stowarzyszenie powinno wystąpić z odrębnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Żaden z organów nie pouczył również o tym w jaki sposób składa się tego rodzaju wniosek. Z tego powodu Stowarzyszenie zawarło zarzut rażącego naruszenia prawa powodującego nieważność decyzji środowiskowej we wniosku o wznowienie i w odwołaniu od decyzji. Zasada zaufania obywateli do organów państwa wymaga, aby osobie, która zamierza wnieść żądanie do organu administracji publicznej, organ ten udzielił informacji o formie i trybie wnoszenia podań, ich materialnoprawnej podstawie i właściwości organu. W tej sprawie niestety organy nie zastosowały się do tej zasady.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 8 lipca 2021 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
Zgodnie z art.15 zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji odwoławczej Organu prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego o charakterze nadzwyczajnym, uregulowanym w art.145 i nast. k.p.a., było wznowienie przez organ z urzędu, po uprzednim rozpatrzeniu wniosku organizacji społecznej złożonym w trybie art.31 k.p.a., postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, wydaną w trybie zwyczajnym, tj. decyzją ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko.
Po wznowieniu postępowania organy obu instancji przeprowadziły, tak jak tego wymaga art.149 § 2 k.p.a., postępowanie co do przyczyn wznowienia (dopiero bowiem bezsporne ustalenie przez organ wznowieniowy, iż w sprawie wystąpiły tego rodzaju przyczyny, ściśle zdefiniowane w przepisach k.p.a., umożliwia dokonywanie merytorycznej oceny decyzji kwestionowanej wznowieniem), uznając, iż wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia w sprawie nie wystąpiła przyczyna wznowienia przewidziana w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. (przepis ten odwołuje się do sytuacji, w której decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione). W następstwie powyższego organy uznały, iż zachodzą podstawy do orzeczenia w sprawie na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. do odmowy uchylenia decyzji środowiskowej z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a.
Stanowisko organów obu instancji jest słuszne, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:
2.1. W zakresie przesłanek i trybu wszczęcia na żądanie organizacji społecznej postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby (art.31 § 1 pkt 1 i nast. k.p.a.):
Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (art.31 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art.31 § 2 k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.).
"W przepisie art. 31 § 1 k.p.a. nie ograniczono możliwości żądania wszczęcia postępowania tylko do postępowań zwyczajnych, a tym samym dopuszczalne jest także występowanie przez organizację społeczną z żądaniem wszczęcia postępowań nadzwyczajnych." – por. wyrok tut. Sądu z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3417/18.
2.2. W zakresie obowiązków organu wznowieniowego, wynikających z art.149 § 2 k.p.a.:
Po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie administracyjne obowiązkiem organu jest, co wynika wprost z art.149 § 2 k.p.a., przeprowadzenie postępowania: 1) co do przyczyn wznowienia oraz 2) co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Podkreślić w tym kontekście należy, iż podstawowym obowiązkiem organu wznowieniowego jest jednoznaczne ustalenie, czy w sprawie istotnie wystąpiły ściśle określone w przepisach k.p.a. przyczyny wznowienia postępowania (stanowiące zamknięty katalog wybranych uchybień procesowych), albowiem dopiero ta okoliczność (tj. wykazanie zaistnienia w/w przyczyn) upoważnia organ do ponownego rozpatrzenia sprawy, rozpatrzonej decyzją administracyjną, będąca przedmiotem postępowania o wznowienie.
Przyczyny wznowienia postępowania wskazano w art.145 § 1 pkt 1 – 8, art.145a, art.145aa i art.145b.
W piśmiennictwie prawniczym (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany" LEX/el. 2020 - komentarz, stan prawny: 1 listopada 2020 r.) podnosi się w tym kontekście, co następuje:
"Wady z art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 są istotnymi wadami postępowania. Nie jest jednak wiadome, jaki wpływ wywarły one na decyzję administracyjną. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Skutki prawne decyzji wzruszalnych są zatem uznane przez prawo, a nowym aktem pozbawia się jedynie zdolności ich wywoływania w przyszłości (...).
Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową) poprzedzającego wydaną decyzję, a nie wadą samej decyzji (...).
Przesłanki wznowienia postępowania są określone w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, że przyczyny wznowienia są ograniczone jedynie do tych wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa i 145b. Dodatkowe przesłanki mogą być wprowadzane tylko w drodze ustawowej. (...)"
Przedmiotem postępowania przewidzianego w art.149 § 2 k.p.a. jest zatem:
1) w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, które stało się przedmiotem wznowienia, było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a, art. 145aa bądź 145b;
2) następnie (tj. dopiero w razie ewentualnego ustalenia, że wady, o których mowa powyżej, istotnie wystąpiły) przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub postanowieniem.
W myśl art.151 § 1 pkt 1 k.p.a. już samo ustalenie przez organ wznowieniowy, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej. Odmowa ta następuje zatem wyłącznie z uwagi na niestwierdzenie w/w przesłanek i nie wymaga przeprowadzenia przez organ kontroli decyzji w zakresie wykraczającym poza te przesłanki.
"Przepis art. 149 § 2 k.p.a. przewiduje, że postanowienie o wznowieniu postępowania, które wydaje się w sytuacji, gdy wnoszący o wznowienie powołuje się na przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 k.p.a. (w niniejszej sprawie podniesiona przez skarżącą okoliczność pominięcia jej przy wydaniu kwestionowanej decyzji), umożliwia uruchomienie kolejnej fazy postępowania, to jest rozpoznawczej, w której organ wznowieniowy w pierwszym rzędzie bada, czy faktycznie zachodzi przesłanka wznowieniowa, na którą powołano się we wniosku. Dopiero w razie stwierdzenia, że taka przesłanka faktycznie występuje, organ przystępuje do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że w sytuacji, gdy po zbadaniu (rozpoznaniu w myśl art. 149 § 2 k.p.a.), czy zaistniała powołana we wniosku przesłanka wznowieniowa stwierdza, że taka przesłana w rzeczywistości nie zaistniała, wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (kwestionowanej wnioskiem o wznowienie)." – por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1069/09.
2.3. W zakresie związania organu wznowieniowego przyczynami wznowienia postępowania, wskazanymi w postanowieniu o wznowieniu postępowania (art.149 § 1 k.p.a.):
W orzecznictwie sądowym akcentuje się konieczność zróżnicowania zakresu postępowania co do przyczyn wznowienia, przeprowadzanego przez organ wznowieniowy stosownie do wymagań art.149 § 2 k.p.a., w zależności od tego, czy do wznowienia postępowania doszło na wniosek strony, czy też z urzędu. Stosownie do powyższego:
"Jeżeli organ wznowił postępowanie z urzędu, to postanowienie o wznowieniu postępowania nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 k.p.a., z wyjątkiem określonej w pkt 4 tego przepisu." - wyrok NSA z dnia 18 kwietnia grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3202/15.
"Organ, prowadząc postępowanie na wniosek strony, związany jest podstawami wznowieniowymi w nim zawartymi i nie może odnosić się do innych podstaw niewskazanych przez stronę. Tylko w postępowaniu wznowieniowym wszczętym z urzędu to organ jest pełnym dysponentem takiego postępowania i może samodzielnie wskazywać przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego." - wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 373/18.
2.4. W zakresie przyczyny wznowienia postępowania wskazanej w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a.:
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (art.145 § 1 pkt 8 k.p.a.).
"Zawarty w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zwrot "w oparciu" wskazuje, że musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy decyzją organu a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę innej decyzji, od nich zależnej (pochodnej). Taka jednak sekwencja prawna działań organu administracji nie wyczerpuje jeszcze omawianej przesłanki wznowieniowej. Musi bowiem ponadto dojść do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji lub orzeczenia sądu, w oparciu o które została wydana ostateczna decyzja zależna. Skoro wykładnia przesłanek wznowieniowych - o czym była wcześniej mowa - musi mieć charakter zawężający oraz skoro w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. jednoznacznie mowa jest o uchyleniu lub zmianie decyzji czy orzeczenia, to oczywistym jest, że inne sytuacje w tym zakresie nie mogą być brane pod uwagę." – wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 380/21.
3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy prowadzi do następujących wniosków:
3.1. Należy w całości podzielić stanowisko organów, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, przewidziana w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. albowiem wbrew przekonaniu Stowarzyszenia po wejściu do obrotu prawnego zwalczanej przez Stowarzyszenie decyzji środowiskowej z 2012 r. nie doszło uchylenia, czy też zmiany żadnej takiej decyzji administracyjnej, w oparciu o którą decyzja środowiskowa z 2012 r. byłaby oparta w rozumieniu art.145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Wprawdzie niespornym jest, iż:
(-) w następstwie przeprowadzenia przez tut. Sąd oraz NSA sądowo - administracyjnej kontroli legalności decyzji z 2014 r., zmieniającej decyzję środowiskową z 2012 r. na podstawie art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (wówczas Dz.U. z 2013 r., poz.1235), dalej "u.u.i.ś.", doszło do uchylenia decyzji z 2014 r.,
(-) pomiędzy w/w decyzjami z 2012 i 2014 zachodziły bezsporne, daleko idące związki zarówno procesowe, jak i materialno – prawne,
- niemniej charakter tych związków nie daje najmniejszych podstaw do wywodzenia, iż decyzja z 2012 r. została wydana "w oparciu" o decyzję z 2014 r.
O ile zatem późniejsza decyzja z 2014 r. w oczywisty sposób nie mogłaby funkcjonować w obrocie prawnym bez wcześniejszej decyzji z 2012 r. (co do zasady bowiem decyzja zmieniającą inną decyzję odwołuje się bezpośrednio do decyzji zmienianej, nie zastępując jej a jedynie modyfikując niektóre z jej rozstrzygnięć, tak, iż konkretyzacja zakresu uprawnień i obowiązków strony następuje w dalszym ciągu na podstawie uzupełniających się rozstrzygnięć obu tych decyzji), o tyle zależność ta nie zachodzi w odwrotnym kierunku, tj. co do zasady decyzja zmieniana (tu decyzja z 2012 r.) może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym bez późniejszej decyzji zmieniającej, konkretyzując w kompletny sposób uprawnienia i obowiązki strony (natomiast w zakresie innym niż taki, jaki został przejściowo ukształtowany w okresie funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji zmieniającej).
O ile zatem zarówno dopuszczalność wydania decyzji zmieniającej decyzję wcześniejszą, jak i poźniejsza trwałość decyzji zmieniającej, jest uwarunkowana nieprzerwanym pozostawaniem decyzji zmienianej w obrocie prawnym (decyzja zmieniająca jest zatem bezspornie decyzją wydaną w oparciu o decyzję zmienianą), o tyle trwałość decyzji zmienionej późniejszą decyzją zmieniającą (tj. możność funkcjonowania decyzji zmienionej w obrocie prawnym) nie zależy od nieprzerwanego funkcjonowania decyzji zmieniającej w obrocie prawnym (decyzja zmieniana nie jest zatem decyzją wydaną w oparciu o decyzję zmieniającą).
Zależności tej nie zmienia okoliczność, iż decyzja zmieniająca może np. usuwać wadliwości decyzji zmienianej, czy też przedłużać termin jej obowiązywania (tak, iż decyzja zmieniająca de facto zapewnia czy to prawidłowe funkcjonowanie decyzji zmienianej, czy też jej obowiązywanie). O ile nie można zaprzeczyć, iż usunięcie w takiej sytuacji decyzji zmieniającej z obrotu prawnego wywołałoby daleko idące skutki dla skuteczności, czy też samego bytu decyzji zmienianej (w pierwszym przypadku – prowadziłoby bowiem do powrotu decyzji zmienianej do kształtu nie odpowiadającego prawu, w drugim natomiast – byłoby równoznaczne z wygaśnięciem decyzji zmienianej z uwagi na upływ zastrzeżonego w niej pierwotnego terminu obowiązywania), o tyle powyższe w dalszym ciągu nie dawałoby podstaw do przyjęcia, iż decyzja zmieniana została wydana w oparciu o decyzję zmieniającą. Niezależnie bowiem od wpływu decyzji zmieniającej na ostateczne ukształtowanie treści stosunku prawnego, będącego przedmiotem decyzji zmienianej, nie może ulegać wątpliwości, iż dopuszczalność wydania wcześniejszej decyzji zmienianej nie mogła być co do zasady w żaden sposób uzależniona od wydania późniejszej decyzji zmieniającej. Samodzielność, autonomiczność decyzji zmienianej w stosunku do późniejszej decyzji zamieniającej (nawet w sytuacji, w której późniejsza decyzja zmieniająca dokonała istotnych zmian w decyzji zmienianej) jest zatem oczywista. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zmieniającej nie spełnia zatem kryteriów przyczyny wznowienia postępowania, o której mowa w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a., mogącej stanowić przesłankę do wzruszenia decyzji zmienianej.
Zakwestionowanie legalności decyzji zmienianej może nastąpić w takiej sytuacji tylko w razie wystąpienia innych przyczyn wznowienia postępowania, ewentualnie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, uregulowanym w art.156 i nast. k.p.a.
3.2. Nie ulega wątpliwości, co jasno wynika z przywołanego wcześniej orzecznictwa sądowego, iż w odróżnieniu od wznowienia postępowania na wniosek strony, w którym prowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające na okoliczność wystąpienia przyczyn wznowienia musi się ograniczyć wyłącznie do weryfikacji przyczyny wskazanej przez wnioskodawcę wznowienia, organowi, który wznowił postępowanie administracyjne z urzędu, przysługuje swoboda w określaniu przedmiotu w/w postępowania wyjaśniającego (organ decyduje zatem samodzielnie, które z przyczyn wznowienia postępowania bierze pod uwagę), niezależnie od przyczyn wskazanych wcześniej w postanowieniu, wznawiającym postępowanie.
Trafnie zatem podniesiono w skardze, iż w sytuacji, w której kontrolowane obecnie postępowanie wznowieniowe (poprzedzone wnioskiem sui generis, złożonym przez Stowarzyszenie na podstawie art.31 k.p.a.) zostało wszczęte przez organ z urzędu, to badanie ewentualnych przyczyn wznowienia postępowania zakończonego decyzją środowiskową z 2012 r. nie musiało ograniczać się do badania wyłącznie przyczyny, o której mowa w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a., wskazanej zarówno we wniosku Stowarzyszenia. Tak ustalony zakres kompetencji organu wznowieniowego należy jednakże wykładać w ten sposób, iż organ ten wprawdzie może uwzględnić z urzędu inną przyczynę wznowienia postępowania niż przyczyna powołana przez organizację społeczną (inicjującą tryb z art.31 k.p.a.), niemniej wadliwości decyzji organu wznowieniowego, wydanej na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a. (tj. decyzji odmawiającej uchylenia decyzji kontrolowanej w postępowaniu wznowieniowym z uwagi na niestwierdzenie przyczyn wznowienia postępowania) nie można wywodzić z samego tylko faktu niezbadania przez organ dodatkowych przyczyn wznowienia w sytuacji, w której strona nie wykaże (a co najmniej nie uprawdopodobni), iż dodatkowa przyczyna wznowienia, nie dostrzeżona przez organ wznowieniowy, istotnie w sprawie wystąpiła.
Bezspornym jest, iż orzekające w niniejszej sprawie organy przeprowadziły badanie przyczyn wznowienia postępowania wyłącznie w kontekście przesłanki z art. art.145 § 1 pkt 8 k.p.a., powołanej we wniosku Stowarzyszenia złożonego na podstawie art.31 k.p.a. W skardze poczyniono zarzut procesowy natury ogólnej, iż organy zaniechały zbadania z urzędu, czy w sprawie wystąpiły inne z przyczyn wznowienia postępowania niż przyczyna wskazana w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. Stowarzyszenie nie wykazało jednakże, iż prawdopodobieństwo wystąpienia takiej przyczyny istotnie wystąpiło. Wykazania takiego prawdopodobieństwa nie można wywodzić z samego ogólnego przekonania Stowarzyszenia o wadliwości decyzji środowiskowej z 2012 r., nie powiązanego w żaden sposób ze skonkretyzowanymi przyczynami wznowienia, zdefiniowanymi w art.145 § 1 pkt 1 – 7, art.145a, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., albowiem, jak już sygnalizowano wcześniej, wznowienie postępowania administracyjnego może nastąpić tylko w przypadku wystąpienia ściśle określonych uchybień o charakterze procesowym (nie zaś uchybień o jakimkolwiek charakterze).
Należy zatem kategorycznie podkreślić, iż założywszy nawet, iż decyzja środowiskowa z 2012 r. jest wadliwa (czego Sąd jednakże w najmniejszym stopniu obecnie nie przesądza), to jej wzruszenie w trybie uregulowanym w art.145 i nast. k.p.a. było bezwzględnie uzależnione od zaistnienia którejkolwiek z przyczyn wznowienia postępowania spośród przewidzianych w art.145 § 1 pkt 1 – 8, art.145a, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Dopiero jednoznaczne wykazanie, iż któraś ze w/w okoliczności wystąpiła w sprawie, upoważniałoby organ wznowieniowy do dokonania ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, rozstrzygniętej ostateczną decyzją kwestionowaną w postępowaniu wznowieniowym (a tym samym do ustalenia, czy decyzja ta jest ostatecznie zgodna z prawem, pomimo obciążenia jej uchybieniami, o których mowa w art.145 § 1 pkt 1 – 8, art.145a, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a., czy też nie).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w sytuacji, w której: (-) organy obu instancji w pełni zasadnie wykluczyły wystąpienie w sprawie przyczyny wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., powołanej we wniosku Stowarzyszenia jako jedyna, (-) ani w toku kontrolowanego postępowania wznowieniowego (podobnie, jak i w skardze) Stowarzyszenie nie powołało innej przyczyny wznowienia, która miałaby zachodzić w sprawie – orzeczona przez organy odmowa uchylenia decyzji środowiskowej na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a., oparta wyłącznie o analizę przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., jest w pełni prawidłowa.
3.3. Odnotować należy, iż pomimo jednoznacznego oznaczenia przez Stowarzyszenie przedmiotu żądania wniosku zawartego w piśmie z 24 lutego 2020 r. jako żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją środowiskową w związku z wystąpieniem przyczyny wznowienia art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., w uzasadnieniu wniosku powołano również art.156 k.p.a., odnoszący się do innego rodzaju nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (tj. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej) wskazując, iż przepis ten winien zostać zastosowany przez organ wznowieniowy z racji tego, iż w ocenie Stowarzyszenia decyzja środowiskowa z 2012 r. narusza prawo w sposób rażący. Podobny sposób argumentacji został powołany przez Stowarzyszenie także w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji ("W dniu 24 lutego 2020 r. Stowarzyszenie (...) wystąpiło z wnioskiem o wznowienie z urzędu, na podstawie art.145 § 1 pkt 8 k.p.a., postępowania zakończonego ostateczną decyzją [środowiskową – dop. Sądu] w celu jej uchylenia oraz dopuszczenie Stowarzyszenie (...) do udziału w postępowaniu na prawach strony. (...)" - str.1 pisma na k.123 akt Prezydenta ; "We wniosku Stowarzyszenie przedstawiło merytoryczne argumenty, że decyzja [środowiskowa – dop. Sądu] rażąco narusza prawo i powinna być rozpatrywana na podstawie art.156 k.p.a." - str.3 pisma na k.125 akt Prezydenta). Bezspornym jest, iż tak sformułowane żądanie Stowarzyszenia było błędne, albowiem art.156 k.p.a., właściwy dla innego rodzaju nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, w oczywisty sposób nie może znaleźć zastosowania przy wznowieniu postępowania administracyjnego. Abstrahując już od: (-) konsekwentnego i stanowczego zaznaczania przez Stowarzyszenie w toku kontrolowanego postępowania wznowieniowego, iż żąda ono wznowienia postępowania zakończonego decyzją środowiskową z uwagi na przyczynę wznowienia wskazaną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (na żadnym etapie kontrolowanego postępowania Stowarzyszenie nie wskazywało zatem na to, iż przedmiotem jego żądania jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej), (-) znanego tut. Sądowi z urzędu wieloletniego doświadczenia Stowarzyszenia w inicjowaniu różnego rodzaju postępowań administracyjnych i uczestnictwa w tych postępowaniach, stwierdzić należy, tak jak to wywodzi skarga, iż w sytuacji, w której: (-) Stowarzyszenie nie było reprezentowane przed organami przez profesjonalnego pełnomocnika, (-) Stowarzyszenie pozostawało w błędnym przekonaniu, iż w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, uregulowanym w art.145 i nast. k.p.a., dopuszczalne jest stosowanie art.156 k.p.a. – obowiązkiem organów wznowieniowych było, stosownie do art.9 k.p.a., pouczenie Stowarzyszenia o możliwości żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej na podstawie art.156 i nast. k.p.a.
Zaniechanie przez organy wykonania w/w obowiązku nie ma jednakże wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy. Stanowisko Stowarzyszenia, zajęte w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, nie daje bowiem podstaw do wykładania go w ten sposób, iż Stowarzyszenie w oczywisty sposób nie było zainteresowane wznowieniem postępowania a wyłącznie wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej (jedynie nieściśle formułując przedmiot żądania), tak iż dokonane wznowienie postępowania należy uznać za oczywiście niezgodne z intencjami Stowarzyszenia (co organy winny były bez trudu ustalić nawet w sytuacji nieścisłości sformułowań wniosku). Wprost przeciwnie, analiza pism procesowych Stowarzyszenia daje dostateczne podstawy do sformułowania konkluzji, iż: (-) świadomą intencją Stowarzyszenia, jednoznacznie operującego we wniosku zarówno przyczyną wznowienia postępowania, wskazaną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., jak i innymi przepisami regulującymi wznowienie postępowania administracyjnego, było doprowadzanie do wznowienia postępowania zakończonego decyzją środowiskową z 2012 r., (-) Stowarzyszenie wprawdzie mylnie uznało, iż we wznowionym postępowaniu można zastosować art.156 k.p.a. z uwagi na wywodzone obciążenie decyzji środowiskowej rażącym naruszeniem prawa, niemniej oczywistym jest, iż doprowadzenie postępowaniem wznowieniowym do osiągnięcia celu zakładanego przez Stowarzyszenie (tj. do wyeliminowania decyzji środowiskowej z obrotu prawnego) było co do zasady dopuszczalne także w ramach środków przysługujących organowi wznowieniowemu pod wstępnym warunkiem potwierdzenia się przyczyny wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Co do zasady zatem przeprowadzenie przez organy postępowania wznowieniowego nie było błędem, natomiast Skarżąca winna była mieć możliwość równoległego żądania wszczęcia w stosunku do tej samej decyzji środowiskowej z 2012 r. (w procedurze uregulowanej w art.31 k.p.a.) postępowania nieważnościowego. Droga do powyższego nie jest jednakże przed Stowarzyszeniem zamknięta.
3.4. Niezależnie od w/w kwestii stwierdzić należy (co zasygnalizował również organ I instancji), iż na długo przed złożeniem przez Stowarzyszenie wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie upłynął termin prawa materialnego, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a., umożliwiający organowi wznowieniowemu ingerencję w byt prawny decyzji będącej przedmiotem postępowania o wznowienie. Stosownie do powyższego:
Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się w tym kontekście, co następuje:
"Z art. 146 § 1 k.p.a. wynika bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, co oznacza też zakaz dokonywania ustaleń materialnoprawnych wadliwości decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego." – wyr. NSA z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2767/18:
"Termin pięcioletni, wynikający z art. 146 § 1 k.p.a., chociaż zamieszczony został w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, a zatem jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. Upływ tego terminu oznacza więc bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, nie może być on przywrócony, a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu." – wyr. NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 107/18.
Jak wynika z ustaleń organu I instancji decyzja środowiskowa z 2012 r. nabyła status decyzji ostatecznej w dniu 11 lipca 2012 r. W tej sytuacji termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., upłynął w stosunku do tej decyzji z dniem 11 lipca 2017 r. Oznacza to, iż co do zasady spowodowane przez Stowarzyszenie wznowienie postępowania zakończonego decyzją środowiskową z 2012 r. nie mogło doprowadzić do uchylenia decyzji środowiskowej nawet, gdyby przyczyna z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. istotnie w sprawie wystąpiła.
Sygnalizując zatem w/w zagadnienie upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a., pozwalające na wydobycie szerszego kontekstu sprawy, Sąd nie traci jednakże z pola widzenia tego, iż obligatoryjna podstawa do odmowy uchylenia decyzji środowiskowej (na zasadzie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a.) wynikała w niniejszej sprawie już z samej oceny kwestii poprzedzającej badanie zachowania w/w terminu, tj. z uwagi na niespełnienie się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z tej racji Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.