IV SA/WA 1015/22

IV SA/Wa 1015/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Łuczaj
Marzena Milewska-Karczewska /przewodniczący/
Tomasz Wykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 228/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-23
I OZ 226/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-23
I OZ 227/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-23
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1683
art. 35
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2023 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr DLŁ-WOPL.816.1.2021.MW w przedmiocie uchylenia uchwał Naczelnej Rady Łowieckiej w związku ze stwierdzeniem ich niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami Statutu Polskiego Związku Łowieckiego 1. uchyla punkt I zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz skarżącego P. P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr DLŁ-WOPL.816.1.2021.MW (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Minister Klimatu i Środowiska (dalej "Minister" albo "Organ"), po ponownym rozpatrzeniu na wniosek R. M. sprawy rozpatrzonej decyzją Ministra z dnia [...] października 2021 r., znak: [...], w sprawie niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami Statutu Polskiego Związku L. (dalej "[...]" albo "Związku") uchwał Naczelnej Rady L. (dalej "NRŁ" albo "Rady") podjętych w dniu [...] września 2019 r. orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), dalej także "k.p.a.", w zw. z art. 35a ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1683, z późn. zm.), dalej także "p.ł.", w następujący sposób:
(I) uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2021 r., znak: [...] , w części odnoszącej do uchwał [...] podjętych w dniu [...] września 2019 r. o numerach od [...] do [...] oraz uchwały w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b Statutu [...], i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że uchylił:
1) uchwałę w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b Statutu [...] - w części dotyczącej pkt 5 porządku obrad, dotyczącego glosowania nad wotum zaufania dla Prezydium [...] oraz uzależnienia głosowania nad kolejnymi uchwałami dotyczącymi Prezydium [...] od negatywnego wyniku tego głosowania;
2-12) uchwałę nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...] - w całości oraz uchwały od nr [...] do [...] w przedmiocie odwołania Prezesa i czterech Wiceprezesów [...] oraz powołania Prezesa i czterech Wiceprezesów [...] – w całości;
(II) utrzymał w pozostałym zakresie własną decyzję z dnia [...] października 2021 r., znak: [...], to jest w części odnoszącej się do umorzenia postępowania w zakresie uchwał [...] podjętych w dniu [...] września 2019 r. o numerach od [...] do [...] oraz uchwały w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b Statutu [...] (poza częścią dotyczącą pkt 5 porządku obrad o której mowa w pkt I sentencji).
II. Przebieg postępowania, poprzedzający ponowne rozpoznanie przez Organ sprawy rozpatrzonej decyzją jego własną decyzją z dnia [...] października 2021 r., przedstawia się następująco:
1. Na posiedzeniu w dniu 4 września 2019 r., zwołanym na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b Statutu [...], stanowiącego załącznik do uchwały [...] Krajowego Zjazdu Delegatów [...] z dnia [...] lutego 2019 r., (dalej także "statutu"), [...] podjęła uchwały:
1) w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b Statutu [...] (liczba głosów za 35, przeciw 10);
2) nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...] (liczba głosów za 17, przeciw 26, wstrzymało się 1);
3) nr [...] w sprawie odwołania Kolegi R. M. z funkcji Prezesa [...] (liczba głosów za24, przeciw 22);
4) nr [...] w sprawie odwołania Kolegi A. P. z funkcji Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 28, przeciw 16, wstrzymało się 1);
5) nr [...] w sprawie odwołania Kolegi A. H. z funkcji Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 32, przeciw 12);
6) nr [...] w sprawie odwołania Kolegi R. C. z funkcji Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 29, przeciw 15);
7) nr [...] w sprawie odwołania Kolegi A. S. z funkcji Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 28, przeciw 17);
8) nr [...] w sprawie powołania Kolegi P. P. na funkcję Prezesa [...] (liczba głosów za 24, przeciw 21, wstrzymało się 1);
9) nr [...] w sprawie powołania Kolegi S. S. na funkcję Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 22, przeciw 19, wstrzymało się 2);
10) nr [...] w sprawie powołania Kolegi R. D. na funkcję Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 24, przeciw 20, wstrzymało się 0);
11) nr [...] w sprawie powołania Kolegi Z. Ł. na funkcję Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 23, przeciw 20, wstrzymało się 1);
12) nr [...] w sprawie powołania Kolegi D. Z. na funkcję Wiceprezesa [...] (liczba głosów za 23, przeciw 17, wstrzymało się 3);
13) nr [...] w sprawie wniosku o odwołanie Kolegi A. P. z funkcji łowczego okręgowego [...] w C. (liczba głosów za 34, przeciw 0, wstrzymało się 2);
14) nr [...] w sprawie uchylenia uchwały nr [...] Zarządu [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. w sprawie powołania Łowczego Okręgowego [...] w [...] (liczba głosów za 30, przeciw 7, wstrzymało się 1);
15) nr [...] w sprawie rozpatrzenia odwołania z dnia 11 lipca 2019 r. złożonego przez delegata Kol. R. G.od uchwały nr [...] [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie wyboru kandydatów na stanowisko łowczego okręgowego (liczba głosów za 33, przeciw 2);
16) nr [...] w sprawie zmian regulaminów prób i konkursów pracy psów myśliwskich (liczba głosów za 27, przeciw 5, wstrzymało się 1).
2. W dniu [...] września 2019 r. Minister Środowiska wszczął postępowanie w sprawie niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami statutu w/w uchwał [...] podjętych w dniu [...] września 2019 r.
3. W/w postępowanie zostało po raz pierwszy rozstrzygnięte decyzjami: 1) Ministra Środowiska z dnia [...] października 2019 r. nr [...] oraz 2) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek R. M. na podstawie art.127 § 3 k.p.a. - Ministra Klimatu z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...].
4. Prawomocnym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1171/20, wydanym po rozpatrzeniu skargi P. P., tut. Sąd uchylił w/w decyzje Ministra Środowiska i Ministra Klimatu, jak również postanowienie Ministra Środowiska z [...] września 2019 r. w sprawie wstrzymania wykonania uchwał podjętych na posiedzeniu [...] w dniu [...] września 2019 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż uwzględnienie skargi i uchylenie w/w decyzji było następstwem naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie do powyższego:
Po pierwsze, o wszczęciu postępowania nie zawiadomiono wszystkich jego stron. Sąd wskazał w tym kontekście, iż stronami postępowania w przedmiocie uchylenia uchwał [...] są: 1) [...], jako osoba prawna, reprezentowana na zewnątrz przez Zarząd Główny (art. 32a ust. 1 pkt 3 p.ł.), 2) [...], reprezentowana na zewnątrz przez Przewodniczącego (§ 85 ust. 3 statutu), 3) w przypadku uchwał [...] sprawach osobowych, w tym przede wszystkim w sprawie wyboru Prezydium [...] - członkowie [...], których te uchwały dotyczą.
Po drugie, wydając decyzję z [...] października 2019 r., Minister Środowiska istotnie naruszył m.in. art. 104 § 2 w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w części dotyczącej uchwał [...] nr [...]. Z kolei Minister Klimatu, jako organ ponownie rozpatrujący sprawę rozpatrzoną przez Ministra Środowiska, nie zauważył uchybienia pierwszej decyzji, uchylając decyzję tego organu w pominiętym przez niego zakresie i orzekając co do istoty sprawy. Tymczasem rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może dotyczyć kwestii, które nie były objęte osnową kontrolowanej w ramach wspominanego wniosku decyzji ministra.
Mając na uwadze, że uchylenie decyzji i postanowienia nastąpiło z powodu uchybień proceduralnych, Sąd wyjaśnił, że nie może w wyroku formułować wiążących ocen prawych co do warstwy merytorycznej sporu. Sąd sformułował natomiast następujące wskazania do dalszego postępowania:
(-) Rozpoznając sprawę ponownie, Organ przed wszystkim zawiadomi o toczącym się postępowaniu wszystkie strony. Obok biorących dotychczas udział w postępowaniu podmiotów reprezentujących [...] oraz [...] chodzi tu o osoby, których bezpośrednio dotyczyły uchwały [...] podjęte na posiedzeniu [...] września 2019 r., wobec których to uchwał zostało w dniu [...] września 2019 r. wszczęte postępowanie administracyjne przez Ministra;
(-) Ponownemu zbadaniu powinny podlegać również wszystkie kwestie materialnoprawne, dotychczas podnoszone przez Ministrów oraz strony. Organ winien m.in. w sposób szczególnie wnikliwy rozważyć argumenty stron dotyczące kluczowego dla sprawy zagadnienia, tj. dopuszczalności odwołania przez [...] dotychczasowych członków Prezydium [...] oraz wyboru nowych członków tego organu wykonawczego [...]. Kwestia ta jest niewątpliwe wysoce sporna, o czym świadczy już to, że Minister Środowiska oraz Minister Klimatu zaprezentowali tu odmienne stanowiska.
(-) W ramach rozważania tych argumentów Minister winien mieć m.in. na uwadze, że [...] oraz jej Prezydium są organami wewnętrznymi [...] wybieranymi przez członków [...], a nie organami administracji publicznej. W stosunku do podmiotów nie wykonujących władztwa publicznego nie znajduje w szczególności zastosowania zasada, że ich kompetencje trzeba wykładać w sposób ścisły (w odniesieniu do organów władzy publicznej zasad ta wywodzona jest m.in. z zasady legalizmu - art. 7 Konstytucji RP).
(-) Ponadto Minister winien rozważyć, czy do Prezydium [...] znajdzie odpowiednie zastosowanie powszechnie przyjmowana w orzecznictwie, chociaż wprost nie wyrażona w ustawie, tzw. zasada lustra. Otóż zgodnie z tą zasadą, podmiot uprawniony do powołania (wyboru) członka organu jest jednocześnie kompetentny do jego odwołania — zamiast wielu zob. M. Trzebiatowski, Odwołanie i ponowne powołanie członków rady nadzorczej spółki akcyjnej, Glosa 2006, nr 3, s. 79). Minister będzie w końcu zobowiązany do wnikliwego rozstrzygnięcia o zasadności argumentów ówczesnego skarżącego, odnoszących się do tego, że skoro dopuszczono w statucie odwołania członków organów Zrzeszenia lub koła (§ 111 ust. 5 statutu), to trudno racjonalnie przyjąć (m.in. w aspekcie reguł wnioskowania a maiori ad minus), że według tego samego statutu niedopuszczalne jest w ogóle odwołanie z funkcji w jednym z tych organów, a mianowicie z funkcji członka Prezydium [...].
5. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. R. M. wniósł do Ministra o podjęcie działań w trybie nadzoru (wniosek o stwierdzenie nieważności uchwał [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz [...]), wskazując, że uchwały zostały podjęte z rażącym naruszeniem przepisu § 111 ust. 1 statutu, z którego wynika, że organy [...] podejmują swoje uchwały zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków danego organu (kworum). Naruszenie wyżej przytoczonego przepisu miało polegać na tym, że w głosowaniu uchwał brała udział osoba nieuprawniona – R. M.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a., Organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku R. M. z dnia [...] maja 2021 o stwierdzenie nieważności, ewentualne uchylenie uchwały nr [...] [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie nieudzielenia wotum zaufania Prezydium [...] oraz uchwały [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie odwołania Prezesa [...] R. M., a także wniosku o wstrzymanie wykonania tych uchwał, argumentując to tym że na dzień złożenia rozpatrywanego przez Organ wniosku, tj. na dzień [...] maja 2021 r. oraz na dzień wydania przedmiotowego postanowienia nadal toczy się postępowanie, wszczęte w dniu [...] września 2019 r. przez Ministra Środowiska w sprawie niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami statutu [...] uchwał podjętych w dniu [...] września 2019 r. Postępowanie to dotyczy także uchwał [...] nr [...] oraz nr [...].
6. Decyzją z dnia [...] października 2021 r., wydaną po przeprowadzeniu nakazanego w/w wyrokiem tut. Sądu powtórnego postępowania wyjaśniającego w sprawie, Minister na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a., umorzył postępowanie wszczęte z urzędu w dniu 10 września 2019 r. w sprawie niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami statutu [...] uchwał [...] z dnia [...] września 2019 roku.
W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia Minister stwierdził, co następuje:
(i) [...] mogła na podstawie przepisu § 83 ust.1 statutu odwołać Prezesa [...] oraz jego zastępców, albowiem uprawnienie do odwołania wynika bezpośrednio z przyznanej [...] kompetencji do wyboru tych osób i jednocześnie nie jest w żaden sposób ograniczone przepisami p.ł. lub innymi przepisami statutu, w związku z czym należy stwierdzić brak niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami statutu uchwał [...] z dnia [...] września 2019 r.: nr [...] w sprawie odwołania Prezesa i Wiceprezesów [...];
(ii) uchwałę NRŁ w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu w części dotyczącej pkt 5 oraz uchwałę nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...] należy traktować jako działanie w ramach przysługującej [...] kompetencji do odwołania Prezydium [...], wynikającej w przepisu § 83 ust. 1 statutu, a nie jako działanie niezależne od czynności odwołania, które wymagałoby osobnej podstawy prawnej, co oznacza brak podstaw do ich uchylenia;
(iii) Brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwał [...] z dnia [...] września 2019 r. o nr [...] w sprawie powołania nowego Prezesa i Wiceprezesów [...]. Wybierając zastępców Prezesa [...] w trybie głosowania na listy kandydatów, [...] nie naruszyła żadnego przepisu statutu albowiem statut kwestii tej nie reguluje, pozostawiając uregulowanie sposobu wyboru trybu głosowania postanowieniom Regulaminu Obrad [...], a tryb głosowania na listy jest przewidziany w Regulaminie, co oznacza brak podstaw do stwierdzenia niezgodności przedmiotowych uchwał z postanowieniami statutu;
(iv) W zakresie pozostałych czterech uchwał podjętych przez [...] w dniu [...] września 2019 r., tj.: uchwały nr [...] w sprawie wniosku o odwołanie Kolegi A. P. z funkcji łowczego okręgowego [...] w C.; uchwały nr [...] w sprawie uchylenia uchwały nr [...] Zarządu [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. w sprawie powołania [...] [...] w W.; uchwały nr [...] w sprawie rozpatrzenia odwołania z dnia [...] lipca 2019 r. złożonego przez delegata Kol. R. G. od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie wyboru kandydatów na stanowisko łowczego okręgowego oraz uchwały nr [...] w sprawie zmian regulaminów prób i konkursów pracy psów myśliwskich, po analizie przedmiotowych uchwał Organ stwierdził, że [...] podejmując uchwały działała w ramach swoich kompetencji wynikających z postanowień statutu wskazanych w treści uchwał. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia niezgodności w/w uchwał z przepisami prawa lub postanowieniami statutu.
7. Pismem z dnia [...] października 2021 r. R. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozpatrzonej w/w decyzją Organu z dnia [...] października 2021 r., podnosząc naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. Organ rozpoznał ponownie sprawę rozpoznaną jego własną decyzją z dnia [...] października 2021 r., orzekając w ten sposób, iż:
1) zreformował decyzję Organu z dnia [...] października 2021 r. w części odnoszącej do uchwał [...], podjętych w dniu [...] września 2019 r. o numerach [...] oraz uchwały w sprawie zmiany porządku obrad [...], zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu, w części dotyczącej pkt 5 porządku obrad dotyczącego glosowania nad wotum zaufania dla Prezydium [...] oraz uzależnienia głosowania nad kolejnymi uchwałami dotyczącymi Prezydium [...] od negatywnego wyniku tego głosowania;
2) utrzymał własną decyzję w mocy w części odnoszącej się do umorzenia postępowania w zakresie uchwał [...], podjętych w dniu [...] września 2019 r. o numerach [...] oraz uchwały w sprawie zmiany porządku obrad [...], zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu [...] (poza częścią dotyczącą pkt 5 porządku obrad o której mowa w pkt I sentencji).
W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięć Organ wskazał w szczególności, co następuje:
1. Brak podstaw do podzielenia zarzutu wniosku R. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż P. P. nie został skutecznie wybrany na członka [...] z uwagi na nieuzyskanie wymaganej większości głosów podczas OZD.
Organ uzupełnił materiał dowodowy sprawy o przekazane przez [...]: 1) protokół z obrad V OZD [...] w C. z dnia [...] września 2018 r., 2) protokoły Komisji Skrutacyjnej OZD [...] w C., 3) protokoły z głosowania elektronicznego.
Sprawowanie nadzoru nad okręgowymi zjazdami delegatów należy do zadań [...] (a to zgodnie z § 82 ust. 3 pkt 31 statutu [...]). Sprawowanie nadzoru odbywa się m.in. poprzez stwierdzanie nieważności uchwały koła lub nadzorowanego organu Zrzeszenia (§ 118 ust. 2 statutu [...]). [...], której przyznaną statutowo kompetencją jest kontrola czynności okręgowego zjazdu delegatów, nie podjęła uchwały stwierdzającej nieważność wyboru P. P. na członka [...].
W okresie po dokonaniu przedmiotowego wyboru, a przed wejściem w życie obecnie obowiązującego statutu skuteczności wyboru P. P. nie wzruszył również [...], którego kompetencją, zgodnie z § 105 pkt 9 ówczesnego statutu, było uchylanie sprzecznych z prawem bądź statutem uchwał okręgowych zjazdów delegatów.
Mając na uwadze fakt, że ministrowi właściwemu do spraw środowiska przysługują instrumenty nadzoru w postaci uchylenia lub stwierdzenia nieważności uchwały [...] lub [...] (art. 35a ust. 9 pkt 1 i 2 p.ł.), Minister nie posiada kompetencji do stwierdzenia nieważności wyboru P. P. na członka [...], w ramach postępowania nadzorczego nad uchwałami [...].
Minister nie podziela argumentu strony, że P. P. nie był członkiem [...], uprawnionym do wzięcia udziału w głosowaniu w dniu [...] września 2019 r., albowiem zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, aby doszło do wzruszenia wyboru P. P. do [...], dokonanego przez V [...] [...] w C. - nie doszło bowiem do wzruszenia okoliczności tego wyboru w toku nadzoru nad okręgowymi zjazdami delegatów sprawowanego przez [...] (§ 82 ust. 3 pkt 31 statutu) ani pod rządami poprzedniego statutu [...] - w ramach kompetencji przyznanych Krajowemu Zjazdowi Delegatów na mocy § 105 pkt 9 ówczesnego statutu [...].
2. Nie można podzielić zarzutu co do tego, iż Organ nie dostrzegł faktu, że uchwały podjęte na posiedzeniu [...] z dnia [...] września 2019 r. zostały podpisane przez Prezesa [...] P. P., natomiast protokół z posiedzenia [...] z dnia [...] września 2019 r. został podpisany przez Prezesa [...] R. M., co w konsekwencji miałoby prowadzić do nieistnienia przedmiotowych uchwał. Argumentacja wspierająca powyższy zarzut pomija chronologię wpływu przedmiotowych dokumentów do akt sprawy postępowania i jej związek ze stanem faktycznym w zakresie piastowania stanowiska Prezesa [...].
Uchwały podjęte na posiedzeniu [...] w dniu [...] września 2019 r. zostały przekazane do Ministra Środowiska, w trybie nadzoru statuowanego przez art. 35a ust. 8 ustawy Prawo łowieckie, pismem z dnia [...] września 2019 r. (które wpłynęło do organu w dniu 16 września 2019 r.), znak: L.dz. [...], a także zostały podpisane przez P. P. jako Prezesa [...] - wybranego w toku przedmiotowego posiedzenia i jednocześnie zobowiązanego do przekazania przedmiotowych uchwał organowi nadzoru. Brak jest podstaw do uznania, aby osobą reprezentującą wówczas [...] mógł pozostawać R. M., który zgodnie z decyzją [...] przestał pełnić funkcję jej Prezesa.
Z kolei protokół z nadzwyczajnego posiedzenia [...] z dnia [...] września 2019 r. został przekazany do tutejszego organu w okresie późniejszym - wraz z uchwałą [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie przyjęcia protokołu z nadzwyczajnego posiedzenia [...] w dniu [...] września 2019 r., a przekazane wówczas dokumenty zostały opatrzone podpisem R. M., jako Prezesa [...].
Na przedmiotową okoliczność niewątpliwy wpływ miało wydanie przez Ministra Środowiska postanowienia z dnia [...] września 2019 r., znak: [...], wstrzymującego wykonanie uchwał podjętych na posiedzeniach [...] w dniu [...] września 2019 r., które zostało doręczone [...] w dniu [...] września 2019 roku. Postanowienie to wywołało skutek w postaci wstrzymania wykonania przedmiotowych uchwał, w tym także uchwał o odwołaniu R. M. z funkcji Prezesa [...] i powołania na to stanowisko P. P..
Jednocześnie postępowanie dotyczące uchwał podjętych przed [...] w dniu [...] września 2019 r. pozostawało w toku a postanowienie z dnia [...] września 2019 r. w mocy - aż do wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1171/20), którym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Klimatu z dnia [...] lutego 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2019 r., a także postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] września 2019 r. w sprawie wstrzymania wykonania uchwał podjętych na posiedzeniu [...] w dniu [...] września 2019 r.
Tym samym brak jest podstaw dla uznania, aby P. P. w momencie podpisania i przekazywania w trybie art. 35a ust. 8 p.ł. do Ministra Środowiska uchwał podjętych na posiedzeniu [...] w dniu [...] września 2019 r. działał poza sferą swoich uprawnień i obowiązków jako Prezesa [...] (wybranego wtoku przedmiotowego posiedzenia), co miałoby rodzić skutek w postaci możliwości kwestionowania ważności przedmiotowych uchwał z tego względu. Z uwagi na fakt, że wskutek postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] września 2019 r. R. M. został następnie de facto przywrócony na stanowisko Prezesa [...], zatem to on był uprawniony do działania w imieniu [...] i podpisywania dokumentów w momencie, gdy podejmowano uchwałę [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie przyjęcia protokołu z nadzwyczajnego posiedzenia [...] w dniu [...]. września 2019 r. i przekazywano ją, wraz z protokołem z nadzwyczajnego posiedzenia [...] w dniu [...] września 2019 r. do organu nadzoru.
Zarzut strony oparty na twierdzeniu, że przedmiotowa okoliczność rodzi skutek w postaci nieistnienia tych uchwał pozostaje więc bezzasadny.
Ponadto R. M. podniósł, że w toku postępowania Organ nie ustalił czy fakt udziału w głosowaniu osoby nieuprawnionej nie wpłynął na wynik głosowania, podnosząc jednocześnie pominięcie przez Organ treści § 124 pkt 3 ppkt 3 ówcześnie obowiązującego statutu.
Z poglądem tym nie sposób się zgodzić - kwestia ta była przedmiotem szczegółowej analizy Ministra na str. 12-14 uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2021 r., a więc została ona wyjaśniona na samym wstępie merytorycznej części uzasadnienia decyzji.
Jak wskazał sam wnoszący o ponowne rozpoznanie sprawy w piśmie z dnia [...] maja 2021 r., w jego ocenie nad uchwałami [...] z dnia [...] września 2019 r., głosowały osoby nieuprawnione (Kol. R. M. i Kol. J. B.). Brak uprawnienia do głosowania miał wynikać z naruszenia trybu wyboru do [...] poprzez wybór na członka [...] przez okręgowe zjazdy delegatów przed wyborem na delegata na [...] - niezgodnie z przepisem § 124 pkt 3 ppkt 3 obowiązującego na dzień wyboru Statutu [...].
W decyzji z dnia [...] października 2021 r. wyjaśniono, że wybór Kol. R.M. został dokonany z naruszeniem trybu wyboru członka [...], przewidzianego w § 124 pkt 3 ppkt 3 statutu, ponieważ wybrany kandydat nie był delegatem na [...], tym samym nie posiadał prawa do bycia wybranym do [...], co skutkowało tym że w dniu [...] października 2020 r. [...] uchyliła uchwałę [...] w R. w sprawie wyboru Kol. R.M. na członka [...]. Natomiast Kol. J. B. uzyskał prawo do bycia wybranym do [...], a uchwała V [...] w S.w sprawie wyboru Kol. J. B. nigdy nie została wyeliminowana z obrotu prawnego przez właściwe organy nadzoru (w przeciwieństwie do uchwały [...] [...] w R.w sprawie wyboru Kol. R. M. na członka [...]).
Na tym tle wskazano, że udział osoby nieuprawnionej do głosowania nie oznacza jednak automatycznej konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały, w głosowaniu nad którą brała udział osoba uprawniona, albowiem zarówno p.ł, jak i statut nie przewidują skutku prawnego w postaci nieważności uchwały w przypadku oddania na nią głosu przez osobę nieuprawnioną. Przepisy p.ł. oraz statutu [...] w ogóle nie regulują takiej sytuacji.
Należy zatem stosować ogólną zasadę, zgodnie z którą głos oddany przez osobę nieuprawnioną do głosowania jest głosem nieważnym co oznacza, że głos taki traktuje się jako głos nieoddany, a więc taki głos, którego w ogóle nie bierze się pod uwagę przy liczeniu głosów. Zatem, nieważnie oddany głos ma wpływ na uchwałę w sytuacji, w której uchwała bez nieważnie oddanego głosu nie uzyskałaby wymaganego kworum bądź nie zdobyła wymaganej większości głosów.
Jednocześnie, mając na uwadze, że liczba członków [...] wynosi 49 osób, [...] podejmuje uchwały przy obecności co najmniej ogólnej liczby członków [...] (§ 8 Regulaminu Obrad [...] obowiązującego w dniu [...] września 2019 r.), uchwały [...] zapadają zwykłą większością głosów (§ 9 ust. 1 Regulaminu), a najmniejsza liczba głosujących nad uchwałami w dniu [...] września 2019 r. wynosiła 33 osoby (uchwała nr [...] w sprawie zmian regulaminów prób i konkursów pracy psów myśliwskich), należy stwierdzić, że wszystkie uchwały [...] z dnia [...] września 2019 r. zostały podjęte z zachowaniem wymaganego regulaminem obrad [...] kworum.
Co więcej, analiza przebiegu głosowania nad uchwałami podjętymi w dniu [...] września 2019 r. pokazuje, że podjęte uchwały zapadły zwykłą większością głosów także przy zakwalifikowaniu głosu Kol. R. M. jako głosu nieważnego. Nieuprawnione zatem pozostaje twierdzenie strony, jakoby Organ nie wskazał konkretnych wyników głosowania (co zostało uczynione już na wstępie uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2021 r.), a jedynie wskazał na fakt podjęcia uchwał w obecności wymaganej ogólnej liczby członków. W uzupełnieniu powyższego, wobec wątpliwości strony w tym względzie, ponownie wskazać należy na wyniki dotyczące kolejno uchwały (w uzasadnieniu podano szczegółowe wyniki głosowań w sprawie podjęcia poszczególnych uchwał).
Analiza powyższych wyników głosowań wskazuje, że pomimo tajności głosowania, nieważność jednego głosu (Kol. R.M.) - niezależnie od tego czy był to w danym przypadku głos "za", "przeciw" czy też był on osobą, która wstrzymała się od głosowania, nie miała wpływu na wynik głosowania nad daną uchwałą. Najbardziej "wyrównane" z głosowań, tj. głosowanie nad uchwałą nr [...] w sprawie odwołania R. M.z funkcji Prezesa [...], zakończyło się oddaniem przez głosujących 24 głosów "za" oraz 22 głosów "przeciw" uchwale.
Zatem głos Kol. R. M. nie mógł mieć wpływu na wynik tego głosowania - niezależnie od tego, czy głosujący opowiadał się w tym przypadku za przyjęciem uchwały czy za jej odrzuceniem (i przyjmując, że był wówczas jedną z 46 osób, które oddały głos), albowiem uchwała zapadła różnicą dwóch głosów a nie jednego. Analogiczna sytuacja - braku wpływu na wynik głosowania - miała miejsce w przypadku pozostałych głosowań, gdzie różnica pomiędzy liczbą głosów za uchwałą i przeciw niej była większa.
W świetle powyższych wyjaśnień, okoliczności wskazane przez stronę, dotyczące udziału w głosowaniu nad uchwałami [...] z dnia [...] września 2019 r. przez osoby nieuprawnione, nie mogą być podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego żadnej z uchwał [...] z dnia [...] września 2019 r. z powodu niezgodności uchwał z przepisami prawa lub statutem.
Nie może nią również być wskazywana przez stronę i przeanalizowana przez organ jako pierwsza w ramach niniejszego uzasadnienia okoliczność, iż P. P. rzekomo nie był członkiem [...], uprawnionym do wzięcia udziału w głosowaniu w dniu [...] września 2019 r.. Jak już podkreślono - Organ nie ma podstaw do stwierdzenia, aby doszło do wzruszenia okoliczności wyboru P. P. do [...], dokonanego przez V Okręgowy Zjazd [...] w C..
3. Niezależnie od powyższego zachodzą podstawy do częściowego zreformowania decyzji z dnia [...] października 2021 r. Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy Minister nie podtrzymuje bowiem własnej oceny sformułowanej w decyzji z dnia [...] października 2021 r., iż z § 83 ust.1 statutu, przyznającego [...] uprawnienie wyboru prezesa i czterech jego zastępców, należy wywodzić, zgodnie z "zasadą lustra", również kompetencję do odwołania w/w osób. Powyższe wynika z następujących przyczyn:
3.1. Poprzednie rozważania, dotyczące zasady lustra, zasadniczo zostały oparte zostały na wyroku Sądu Najwyższego z 7 maja 2002 r., sygn. I CKN 832/00, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2005 r., sygn. I CK 505/04, oraz glosie do drugiego z wymienionych orzeczeń, wydanych w związku z wątpliwościami dotyczącymi powoływania i odwoływania członków rady nadzorczej spółki akcyjnej w świetle brzmienia przepisu art. 385 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020, poz. 1526, z późn. zm.) - dalej także "K.s.h.", a także na gruncie wcześniej obowiązującego art. 381 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Kodeks handlowy z dnia 27 czerwca 1934 r. (Dz.U. Nr 57, poz. 502, z późn. zm.).
Przepis art. 385 k.s.h. w swej konstrukcji w sposób zasadniczy różni się jednakże od § 83 ust.1 statutu, albowiem od momentu wejścia k.s.h. w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. (wówczas: Dz.U. Nr 94, poz. 1037), jak i w brzmieniu obecnie obowiązującym, art. 385 § 1 k.s.h. wprost wskazuje na uprawnienie walnego zgromadzenia zarówno do powoływania, jak i odwoływania członków rady nadzorczej. Co więcej, art. 385 § 2 k.s.h. podkreśla, że statut spółki może przewidywać inny sposób powoływania lub odwoływania członków rady nadzorczej. W omawianym przypadku zachodzi zatem istotna rozbieżność pomiędzy cytowanymi regulacjami k.s.h. a postanowieniami statutu [...], które nie wyrażają w sposób analogiczny możliwości odwołania członków Prezydium [...]. Ponadto wprowadzenie przepisu art. 385 k.s.h. było następstwem wątpliwości, jakie zachodziły w praktyce stosowania regulacji obowiązującego wcześniej Kodeksu handlowego w tym zakresie (tj. braku możliwości odwołania członków rad nadzorczych spółek akcyjnych) i ich celem było literalne stwierdzenie możliwości odwołania członków rady nadzorczej w spółce akcyjnej przez walne zgromadzenie. Dodatkowo, przywołana w poprzedniej decyzji, podobnie, jak i wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2021 r., glosa M. Trzebiatowskiego, "Odwołanie i ponowne powołanie członków rady nadzorczej spółki akcyjnej", zasadniczo odnosi się do kwestii petryfikacji możliwości odwołania członka rady nadzorczej spółki akcyjnej we wprowadzonych do k.s.h. przepisach, odwoływania członków rady wybranych w głosowaniu grupami oraz sytuacji, w której pomimo prawa zgromadzenia do odwołania członka rady wybranego w głosowaniu grupami ponowne wybory do rady mogą przebiegać według ogólnych reguł kodeksowych. Natomiast przeprowadzona w glosie (jak i w cytowanych orzeczeniach Sądu Najwyższego) analiza nie prowadzi do wniosku, że możliwe jest przyznanie danemu organowi powołującemu dany krąg osób, jednoczesnej kompetencji do odwołania tych osób, pomimo braku takiej kompetencji przyznanej ustawowo lub wyrażonej statutem. Wręcz przeciwnie - jak stwierdza sam glosator: "Zasada "lustra" odbija się też mocno w organizacyjnych dokumentach spółek kapitałowych. Znajduje odzwierciedlenie zazwyczaj w postanowieniach, które przyznają kompetencję do powoływania członków organów na zasadzie prawa szczególnego. Jest to widoczne także stanie faktycznym niniejszego wyroku. W § 32 ust. 2 pkt 4 statutu spółki, będącej adresatem wyroku, przewidziano, że walne zgromadzenie jest uprawnione do "powoływania i odwoływania tych członków rady nadzorczej, którzy nie są do niej powoływani przez poszczególnych akcjonariuszy".
Zatem nie sposób uznać, aby zasada lustra mogła być w niniejszej sprawie wywodzona z prawa spółek handlowych oraz przywołanego orzecznictwa i poglądów wskazanego przez Sąd glosatora i odpowiednio stosowana do kwestii odwołania członków Prezydium [...]. Regulacje Prawa łowieckiego nie zawierają w tym względzie przepisów o brzmieniu odpowiadającym art. 385 k.s.h. a w statucie [...], który jest w tej sytuacji wyłącznym aktem regulującym kwestię sprawowania funkcji w Prezydium [...], będącym jednocześnie wyrazem autonomii zrzeszenia w zakresie kształtowania wewnętrznych stosunków ustrojowych oraz praw i obowiązków w [...] przewidziano jedynie możliwość wyboru prezesa i czterech jego zastępców, ale nie ich odwołania.
3.2. Na tym tle znamienna jest okoliczność, która została już podniesiona przez Ministra Klimatu w decyzji z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...], że na posiedzeniu w dniu [...] października 2019 r. [...] uchwałą nr [...] przyjęła projekt zmian w statucie, który wprowadzał m.in. zmianę brzmienia § 83 ust.1 statutu, zastępując dotychczasowe brzmienie, tj. "[...] wybiera spośród swoich członków prezesa i czterech jego zastępców. Osoby te stanowią Prezydium Rady.", brzmieniem: "[...] wybiera i odwołuje spośród swoich członków prezesa i czterech jego zastępców. Osoby te stanowią Prezydium Rady, które organizuje i kieruje pracami rady.". Projektowana zmiana treści przedmiotowego zapisu statutu [...] jednoznacznie wskazuje zatem na brak możliwości odwołania członków Prezydium [...] (Prezesa i czterech jego zastępców), jak i przeświadczenie samego organu w postaci [...] o konieczności dodania takiej regulacji w Statucie [...].
3.3. Wskazać również należy, że w licznych regulacjach ustawowych, dotyczących stosunków ustrojowych organów administracji publicznej, osób prawnych, jak i szeroko pojętego ładu korporacyjnego, zasada lustra znajduje realne odzwierciedlenie w przepisach, które wprost wskazują na możliwość zarówno powołania (wyboru), jak i odwołania członków danego organu - tak np. rada nadzorcza w ustawie z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.LI. z 2021 r. poz. 648, z późn. zm.), rada nadzorcza w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 2439, z późn. zm.), czy też [...] w ustawie z dnia [...] października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Taka sytuacja nie ma natomiast miejsca na gruncie p.ł. oraz statutu.
3.4. Odnosząc się z kolei do twierdzenia zawartego w poprzedniej decyzji, że przepisy art. 32a ust 5 i 6 p.ł. wpisują się w zasadę lustra, zgodnie z którą nierozerwalnie z prawem do powołania pozostaje kompetencja do odwołania, natomiast modyfikacje kompetencji do odwołania powinny wynikać wprost z przepisu, wskazać trzeba, że przywołane w decyzji brzmienie przepisów art. 32a ust. 5 i 6 p.ł w dniu podejmowania uchwał, powinno prowadzić do całkowicie odmiennego wniosku, tj. braku obowiązywania zasady lustra, co zostało pominięte w podjętych rozważaniach, albowiem omawiany w decyzji art. 32a ust. 6 pkt 1 p.ł w brzmieniu aktualnym na dzień [...] września 2019 r., który dotyczy odwołania osób z funkcji pełnionych w ramach zarządów okręgowych w istocie nie modyfikował kompetencji do odwołania łowczego krajowego, wskazując wprost, że w skład zarządu okręgowego wchodzi łowczy okręgowy powoływany i odwoływany przez Zarząd Główny. Uznać zatem należy, że konieczność takiego sformułowania przepisu wymuszona była brakiem apriorycznej zasady dającej organowi jednoczesne kompetencje zarówno do powoływania, jak i odwoływania łowczego okręgowego.
3.5. Za nietrafną należy również uznać konstatację zawartą w poprzedniej decyzji, jakoby za przyjęciem dopuszczalności odwoływania z funkcji pełnionych w organach [...] przemawiało brzmienie § 111 ust. 5 statutu, w myśl którego "Uchwały dotyczące zmian Statutu, odwołania członków organów Zrzeszenia lub koła, połączenia koła z innym kołem, podziału koła, nadania członkostwa honorowego Zrzeszenia, wykluczenia członka z koła oraz wykluczenia koła ze Zrzeszenia wymagają większości 2/3 głosów". Takie wnioskowanie nie znajduje uzasadnienia w obliczu innych regulacji zawartych w statucie, w tym np. § 36, który wskazuje, że do wyłącznej kompetencji walnego zgromadzenia należy m.in. wybór i odwoływanie zarządu koła i jego poszczególnych członków i określanie liczby członków zarządu koła oraz sposobu wyboru zarządu (pkt 3), wybór i odwoływanie członków komisji rewizyjnej i określanie liczby członków komisji rewizyjnej (pkt 4). Niejako w kontrze do powyższych zapisów pozostaje § 36 pkt 5 statutu, wskazujący na wyłączną kompetencję walnego zgromadzenia w zakresie wyboru delegatów na okręgowe zjazdy delegatów, w którym ewidentnie nie ma mowy o możliwości ich odwołania. Powyższe prowadzi do wniosku, że konstrukcja prawa do odwołania członka danego organu zrzeszenia z pełnionej funkcji jest statutowi znana i znajduje zastosowanie w ściśle wskazanych w nim sytuacjach, co należy uznać za przejaw racjonalnego i intencjonalnego działania prawodawcy.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że w obowiązującym stanie prawnym, jak i stanie faktycznym sprawy, brak jest podstaw do dokonywania rozszerzającej interpretacji, czy wręcz nadinterpretacji § 83 ust.1 statutu [...] poprzez jego zastosowanie do odwołania członków Prezydium [...].
Zważywszy na wyżej podniesione okoliczności nieuprawnione jest zatem wnioskowanie, że skoro dopuszczono w statucie odwołanie członków organów Zrzeszenia lub koła, to można rozszerzające przyjąć, że według tego samego statutu dopuszczalne jest odwołanie z funkcji w jednym z tych organów, a mianowicie z funkcji członka Prezydium [...].
Ad marginem wskazać trzeba, że nawet gdyby hipotetycznie uznać odpowiednie stosowanie regulacji zawartej w § 111 ust. 5 statutu [...] do sytuacji odwołania członków Prezydium [...], to należałoby stwierdzić, że niemal wszystkie uchwały odwołujące członków Prezydium [...] (poza uchwałą nr [...] w sprawie odwołania Kolegi A. H. z funkcji Wiceprezesa [...]) nie uzyskały większości 2/3 głosów wymaganej dla skuteczności odwołania członków organów zrzeszenia (a w tym przypadku - odwołania członka organu z funkcji sprawowanej w tym organie), a tym samym uchwały te pozostawałyby wadliwe.
3.6. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że [...] nie mogła na podstawie przepisu § 83 ust.1 statutu odwołać Prezesa [...] oraz jego zastępców, albowiem uprawnienie do odwołania nie wynika z przyznanej NRŁ kompetencji do wyboru tych osób, a jednocześnie nie jest w żaden sposób zmodyfikowane przepisami p.ł. lub innymi przepisami statutu. W tej sytuacji należało stwierdzić niezgodność z postanowieniami statutu uchwał [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
3.7. Uchwały [...] odwołujące Prezesa [...]i jego zastępców zostały poprzedzone uchwałą [...] w sprawie zmiany porządku obrad [...], zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit.b statutu oraz uchwałą nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...].
Orzekając poprzednio, Organ stwierdził, iż uchwałę [...] w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu [...] w części dotyczącej pkt 5 porządku obrad oraz uchwałę nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...] należy traktować jako działanie w ramach przysługującej [...] kompetencji do odwołania Prezydium [...], wynikającej w przepisu § 83 ust. 1 statutu [...], a nie jako działanie niezależne od czynności odwołania, które wymagałoby osobnej podstawy prawnej.
W sytuacji, w której rozpatrując sprawę ponownie, Minister stwierdza brak umocowania w § 83 ust. 1 statutu do podjęcia uchwał o nr [...], dotyczących odwołania członków Prezydium [...], to w pełni uznając związek i nierozerwalność bytu przedmiotowych uchwał należy stwierdzić, że w konsekwencji wystąpiła przesłanka niezgodności z postanowieniami statutu i przesłanki do uchylenia uchwały [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu oraz uchwały z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...].
3.8. Ocena legalności kolejnych uchwał [...], podjętych w dniu [...] września 2019 r. o nr 221 - [...], dotyczących powołania nowego Prezesa i czterech Wiceprezesów [...], musi uwzględniać fakt, iż uchwały te zostały podjęte w bezpośrednim następstwie podjętych wcześniej uchwał dotyczących braku udzielenia wotum zaufania, a następnie odwołania członków Prezydium [...]. Uznać w tej sytuacji należy, iż uchylenie uchwał odwołujących Prezydium [...] w dotychczasowym składzie pociąga za sobą wadliwość uchwał o powołaniu nowych członków Prezydium [...], które zgodnie z § 83 ust.1 statutu składa się z 5 osób (prezesa i czterech jego zastępców).
W związku z uchyleniem uchwał dotyczących odwołania dotychczasowego Prezydium [...], stanowiska te pozostają nadal obsadzone, w związku z czym zdublowanie objętych już funkcji w Prezydium o kolejne pięć osób stoi w sprzeczności z § 83 ust.1 statutu [...] i z tego też względu uchwały o nr [...] zasługują na uchylenie.
Jednocześnie zasada zaufania do działania organów władzy publicznej zawarta w art. 2 Konstytucji RP, jak i wyrażona w art. 8 K.p.a., nie pozwala na wydanie decyzji, wskutek której te same funkcje w Prezydium [...] (tj. prezesa [...] i jego czterech zastępców) piastowałyby równocześnie dwie osoby.
3.9. W zakresie pozostałych czterech uchwał podjętych przez [...] w dniu [...] września 2019 r., tj.: uchwały nr [...] w sprawie wniosku o odwołanie Kolegi A. P. z funkcji łowczego okręgowego [...] w C.; uchwały nr [...] w sprawie uchylenia uchwały nr [...] Zarządu [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. w sprawie powołania Łowczego Okręgowego [...] w W.; uchwały nr [...] w sprawie rozpatrzenia odwołania z dnia [...] lipca 2019 r. złożonego przez delegata Kol. R.G. od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie wyboru kandydatów na stanowisko łowczego okręgowego oraz uchwały nr [...] w sprawie zmian regulaminów prób i konkursów pracy psów myśliwskich, należy zauważyć, że uchwały te całkowicie znajdują się poza warstwą merytoryczną sporu o wykładnię przepisu § 83 ust. 1 statutu [...], będącego kanwą niniejszego postępowania. Uchwały zostały niejako "przy okazji" objęte postępowaniem z uwagi na szeroko określony przedmiot postępowania w zawiadomieniu Ministra Środowiska z dnia [...] września 2019 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego (zawiadomienie dotyczyło wszystkich uchwał podjętych przez [...] w dniu [...] września 2019 r.).
Jednakże mając na uwadze, że postępowanie w stosunku do tych decyzji zostało wszczęte, organ jest zobowiązany je zakończyć w trybie przewidzianym przez k.p.a. Po analizie przedmiotowych uchwał organ stwierdził, że [...] podejmując uchwały działała w ramach swoich kompetencji wynikających z postanowień statutu wskazanych w treści uchwał. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia niezgodności uchwał z przepisami prawa lub postanowieniami statutu [...], ani zmiany decyzji 1 instancji w tym zakresie, w związku z czym orzeczono jak w punkcie II. sentencji.
IV. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. P. P. wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Ministra z dnia [...] kwietnia 2022 r. w części obejmującej punkt I tego aktu, w którym Minister uchylił w części własną decyzję z dnia [...] października 2021 r. i orzekł co do istoty sprawy, uchylając w całości uchwałę [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie porządku obrad oraz uchwały nr [...] w sprawie udzielenia wotum zaufania, odwołania oraz powołania członków Prezydium [...]. Skarżący podniósł, iż decyzja Ministra z dnia [...] kwietnia 2022 r. została wydana w zaskarżonej części z naruszeniem:
1) prawa materialnego, tj. art. 35a ust. 9 pkt 1 p.ł. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie uchwał jako niezgodnych ze statutem w efekcie błędnej wykładni unormowania § 83 ust.1 statutu i przyjęcia, że nie daje ono [...] kompetencji do odwołania członków Prezydium [...] w sytuacji, gdy:
a) zgodnie z zasadą odwoływalności członków organów oraz z zasadą "lustra" stosowanymi do [...] oraz [...] jako organizacji okoliczność, że § 83 ust. 1 statutu expressis verbis przyznaje [...] uprawnienie do wyboru członków Prezydium, oznacza, że wynika z niego również kompetencja do ich odwoływania;
b) Organ nie uwzględnił faktu, że zasada odwoływalności członków Prezydium [...] wynika z wykładni innych postanowień statutu (np. § 111 ust. 5) i p.ł. (np. art. 35o ust. 3), a przede wszystkim uprawnienie [...] do odwołania członków Prezydium [...] zostało wprost przewidziane w § 5 ust. 2 Regulaminu Obrad [...] (zał. nr 1 do uchwały [...] [...]), który obowiązywał w dacie podjęcia spornych uchwał;
c) Organ nie zastosował żadnych dyrektyw wykładni treści statutu jako oświadczenia woli, opierając się wyłącznie na dosłownym brzmieniu § 83 ust. 1 statutu, co skutkowało naruszeniem art. 65 § 1 - 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.), dalej: "k.c.";
d) [...] nie jest organem władzy publicznej, wobec czego do działań [...] znajduje zastosowanie zasada liberalizmu ([...] może czynić wszystko to, czego prawo zakazuje, a tylko w razie naruszenia zakazu prawnego aktualizuje się kompetencja nadzorcza Ministra z art. 35a ust. 9 pkt 1 p.ł.);
e) stanowisko Organu nie uwzględnia motywów zapadłego na gruncie niniejszej sprawy wyroku tut. Sądu z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1171/20, co stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a.;
f) pojęcie "niezgodności ze Statutem", aktualizujące na gruncie art. 35a ust. 9 pkt 1 p.ł. kompetencję nadzorczą Ministra do uchylenia uchwał [...], powinno obejmować wyłącznie sprzeczność z jednoznacznym postanowieniem [...], a nie sytuacje, gdy statut określonej materii wprost nie normuje;
2. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w braku wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności w zakresie okoliczności relewantnych na gruncie art. 65 § 1 - 2 k.c. dla wykładni statutu jako oświadczenia woli, faktu obowiązywania w dacie podjęcia uchwał § 5 ust. 2 Regulaminu Obrad [...] (zał. nr 1 do uchwały [...] [...]) oraz dowolnej ocenie intencji przyjęcia na posiedzeniu [...] w dniu [...] października 2019 r. uchwały nr [...];
3. przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w szczególności brakiem przekonywującego wyjaśnienia przyczyn zmiany w decyzji sposobu wykładni § 83 ust. 1 statutu w stosunku do decyzji Organu z dnia [...] października 2021 r. (co rodzi przypuszczenie, że jedyną przyczyną tej zmiany były doraźne potrzeby polityczne), brakiem przeprowadzenia i opisu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji procesu wykładni § 83 ust. 1 statutu w perspektywie dyrektyw oświadczeń woli (art. 65 § 1 - 2 k.c.) oraz nieuwzględnieniu faktu, że [...] oraz jej Prezydium są organami wewnętrznymi [...] wybieranymi przez członków [...], a nie organami administracji publicznej.
Skarżący wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj. z wydruku Regulaminu Obrad [...] (zał. nr 1 do uchwały [...] [...]) oraz uchwały [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. w sprawie Regulaminu Obrad [...] na wykazanie następujących faktów: (-) treści tych dokumentów, (-) faktu posiadania przez [...] uprawnienia do odwołania członków Prezydium [...], a w konsekwencji na wykazanie zasadności zarzutów podniesionych w pkt 1) - 3) powyżej.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 14 czerwca 2022 r., Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.2492). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, zwanej dalej "p.p.s.a.").
W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargę należało uwzględnić, albowiem decyzja Organu z dnia [...] kwietnia 2022 r. została wydana w zaskarżonej części (tj. w pkt I decyzji) z naruszeniem art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 35a ust. 9 pkt 1 p.ł., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję Organu należało w zaskarżonej części wyeliminować z obrotu prawnego.
VII. Kontrola legalności decyzji Organu w zaskarżonej części prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego w części objętej punktem I zaskarżonej decyzji Organu z dnia 28 kwietnia 2022 r., uregulowanym w art. 35a ust. 9 Prawa łowieckiego, było rozstrzygnięcie przez ministra właściwego do spraw środowiska, czy: (-) uchwała [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie zmiany porządku obrad [...], (-) uchwały [...] nr od [...] do [...], dotyczące wotum zaufania dla Prezydium [...], odwołania dotychczasowego Prezesa i Wiceprezesów [...] oraz powołania nowego Prezesa i Wiceprezesów [...], zostały podjęte niezgodnie z przepisami prawa lub postanowieniami statutu [...].
Trafnie wywiodła skarga wadliwość stanowiska Organu, wyrażonego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r., iż będące przedmiotem jego oceny w/w uchwały [...] zapadły z naruszeniem statutu [...]. Wadliwie zatem doszło do zreformowania przez Organ w decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r.– w odniesieniu do w/w uchwał - jego wcześniej decyzji z dnia [...] października 2021 r., umarzającej postępowanie w sprawie w związku z niestwierdzeniem wadliwości tych aktów.
2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:
2.1. W odniesieniu do przepisów p.ł.:
Organem [...] jest m.in. [...], do zadań której należy nadzór nad działalnością Zarządu Głównego oraz realizacja innych zadań przewidzianych statutem (art.32a ust.1 pkt 2 p.ł.).
Nadzór nad działalnością [...] sprawuje minister właściwy do spraw środowiska (art.35a ust.1 p.ł.).
Uchwały Krajowego Zjazdu [...] oraz [...] są przekazywane w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia ministrowi właściwemu do spraw środowiska (art.35a ust.8 p.ł.).
W razie stwierdzenia, że działalność Krajowego Zjazdu [...] lub [...] jest niezgodna z przepisami prawa lub postanowieniami statutu [...], minister właściwy do spraw środowiska, w zależności od rodzaju i stopnia stwierdzonych nieprawidłowości, może, w drodze decyzji administracyjnej:
1) uchylić w całości lub w części uchwałę niezgodną z postanowieniami statutu [...];
2) stwierdzić nieważność w całości lub w części uchwały niezgodnej z przepisami prawa;
3) udzielić organowi upomnienia i zażądać od niego podjęcia działań mających na celu zapewnienie stanu zgodnego z prawem albo zaprzestania działania niezgodnego z prawem (art.35a ust.9 p.ł.).
2.2. W odniesieniu do postanowień statutu [...]:
[...] wybiera spośród swoich członków prezesa i czterech jego zastępców. Osoby te stanowią Prezydium Rady (§ 83 ust.1).
Posiedzenia [...] zwołuje prezes [...]: 1) z własnej inicjatywy; 2) na wniosek: a) Zarządu Głównego, b) co najmniej 1/3 członków [...] (§ 84 ust.4).
Zasady zwoływania, obradowania i podejmowania uchwał określa regulamin obrad [...] (§ 84 ust.6).
W myśl § 85 statutu:
Do kompetencji Prezydium [...] należy:
1) przygotowywanie projektu porządku obrad [...];
2) przygotowywanie i kierowanie pod obrady Rady projektów uchwał;
3) kontrola wykonywania uchwał i zaleceń Rady (ust.1).
Prezes [...] organizuje prace Rady oraz prowadzi jej obrady. Prezes może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań zastępcę. W przypadku nieobecności prezesa i niewyznaczenia zastępcy zadania wykonuje zastępca najstarszy wiekiem (ust.2).
Prezes [...] reprezentuje ją na zewnątrz i składa oświadczenia w jej imieniu (ust.3).
Obsługę administracyjno-biurową [...] zapewnia Zarząd Główny (ust.4).
3. Istota sprawy sprowadza się do konieczności rozstrzygnięcia kwestii, czy według stanu prawnego obowiązującego w dniu 4 września 2019 r. [...] była uprawniona do odwołania Prezydium Rady, tj. Prezesa [...] oraz czterech Wiceprezesów w sytuacji, w której w statucie [...] uregulowano wyłącznie kwestię powołania członków Prezydium (§ 83 ust.1 statutu). Z powyższym łączy się konieczność przesądzenia legalności uchwał [...] z tej samej daty: 1) w sprawie zmiany porządku obrad [...], 2) w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...], 3) w sprawie powołania nowego Prezydium Rady.
Jak już wcześniej wskazano, zaskarżona obecnie decyzja Organu z dnia [...] kwietnia 2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Organu z dnia [...] października 2021 r. zapadły w następstwie prawomocnego wyeliminowania z obrotu prawnego - wyrokiem tut. Sądu z dnia 13 stycznia 2021 r. - poprzednich decyzji organu nadzorczego, wydanych w tej sprawie. Orzekając w sprawie po raz kolejny, Organ był zobowiązany do uwzględnienia obowiązków wynikających z art.153 p.p.s.a., zgodnie z dyspozycją którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Nie ulega kwestii, iż w poprzednim wyroku tut. Sąd nie sformułował definitywnej oceny co do tego, czy postanowienia statutu upoważniały [...] do odwołania dotychczasowych członków Prezydium Rady i powołania nowych, zamieszczając w to miejsce wskazanie co do konieczności wnikliwego rozważenia tej kwestii. Sąd wskazał jednakże, iż w ramach powyższego Organ winien mieć na uwadze, iż:
(-) [...] oraz jej Prezydium są organami wewnętrznymi [...] wybieranymi przez członków [...], a nie organami administracji publicznej. W stosunku do podmiotów nie wykonujących władztwa publicznego nie znajduje w szczególności zastosowania zasada, że ich kompetencje trzeba wykładać w sposób ścisły (w odniesieniu do organów władzy publicznej zasad ta wywodzona jest m.in. z zasady legalizmu – art. 7 Konstytucji RP);
(-) zachodzi konieczność przesądzenia, czy do Prezydium [...] znajdzie odpowiednie zastosowanie powszechnie przyjmowana w orzecznictwie, chociaż wprost nie wyrażona w ustawie, tzw. zasada lustra. Otóż zgodnie z tą zasadą, podmiot uprawniony do powołania (wyboru) członka organu jest jednocześnie kompetentny do jego odwołania – zamiast wielu zob. M. Trzebiatowski, Odwołanie i ponowne powołanie członków rady nadzorczej spółki akcyjnej, Glosa 2006, nr 3, s. 79);
(-) zachodzi konieczność wnikliwego rozstrzygnięcia o zasadności argumentów odnoszących się do tego, że skoro dopuszczono w Statucie odwołania członków organów Zrzeszenia lub koła (§ 111 ust. 5 statutu), to trudno racjonalnie przyjąć (m.in. w aspekcie reguł wnioskowania a maiori ad minus), że według tego samego statutu niedopuszczalne jest w ogóle odwołanie z funkcji w jednym z tych organów, a mianowicie z funkcji członka Prezydium [...].
Sąd orzekający obecnie stwierdza, iż ocena wszystkich w/w kwestii została prawidłowo dokonana przez Ministra w pierwszej decyzji wydanej w ramach wykonania w/w wyroku tut. Sądu, tj. decyzji z dnia [...] października 2021 r. Zasadnie uznał wtedy Organ brak podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie zmiany porządku obrad [...], (-) uchwał [...] o nr od [...] do [...], dotyczących wotum zaufania dla Prezydium [...] oraz odwołania dotychczasowego Prezesa i Wiceprezesów [...] oraz powołania nowego Prezesa i Wiceprezesów [...]. Trafnie uznał wtedy Minister, iż akty te nie naruszają przepisów prawa lub postanowień statutu [...]. Stosownie do powyższego:
3.1. Uwzględniając status prawny [...], [...] oraz Prezydium [...], brak jest przekonujących podstaw do wywodzenia, iż wykładnię przepisów statutu, regulujących kompetencje [...] w sprawach funkcjonowania Prezydium tego organu, należy oprzeć na zasadzie ścisłej wykładni tych kompetencji, analogicznej do tej, jaka obowiązuje na gruncie wykładni kompetencji organu władzy publicznej. W świetle tego rodzaju ścisłej wykładni organ posiadałby tylko te kompetencje, które zostały mu wprost w przepisie przyznane. Stosownie do powyższego:
Jak podnosi się w doktrynie prawa konstytucyjnego (por. Piotr Tuleja "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd.II.", publ. LEX): "Artykuł 7 Konstytucji statuuje zasadę legalizmu, zwaną również zasadą praworządności. Głosi ona, że wszystkie organy władzy publicznej powinny działać na podstawie prawa i w jego granicach. Prawo powinno zatem nie tylko stanowić kompetencję do działania, ale również być źródłem nakazów i zakazów wyznaczających ramy prawne owego działania. Kompetencji do działania nie można domniemywać, konstruują ją przepisy o różnym charakterze (przepisy materialne, proceduralne, ustrojowe).
Celem zasady legalizmu jest przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem. Działania organów bez podstawy prawnej i poza granicami prawa albo z naruszeniem tych granic są zawsze nielegalne i mogą rodzić odpowiedzialność konstytucyjną i karną osób te działania podejmujących, a także odpowiedzialność odszkodowawczą państwa.
(...) Artykuł 7 stanowi ważną dyrektywę interpretacyjną, która zakazuje rozszerzającej wykładni przepisów kompetencyjnych (zob. TK – K 20/01) i domniemywania kompetencji organów władzy publicznej (zob. TK – Ts 216/04; podobnie MS, t. I, s. 305). Ten ostatni zakaz wyklucza działania organów władz publicznych bez odpowiedniego przyzwolenia przez prawo. Realizując kompetencję, organ musi uwzględniać treść normy upoważniającej i nie może poszukiwać analogii w innych przepisach prawa odnoszących się do innych czy nawet podobnych regulacji w ramach przyznanych mu przez ustawodawcę kompetencji (WSA w Łodzi – II SA/Łd 203/21).".
Trafnie zaznaczył Organ, że w/w konstytucyjna zasada legalizmu i wynikająca z niej zasada ścisłej wykładni kompetencji dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej. Konstytucja nie definiuje użytego w art. 7 i w innych swoich normach (np. w art. 77 ust. 1) pojęcia organu władzy publicznej i celem odkodowania znaczenia tego pojęcia należy posiłkować się orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z [...] grudnia 2001 r. sygn. [...] Trybunał wyjaśnił, jak należy rozumieć pojęcie "władzy publicznej" oraz "organu władzy publicznej", wskazując, że mieszczą się w tym pojęciu także instytucje inne niż państwowe lub samorządowe, o ile wykonują funkcje władzy publicznej w wyniku powierzenia czy przekazania im tych funkcji przez organ władzy państwowej lub samorządowej. Wykonywanie takich funkcji łączy się z reguły, chociaż nie zawsze, z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Natomiast "organ" władzy publicznej oznacza instytucję, strukturę organizacyjną, jednostkę władzy publicznej, z której działalnością wiąże się wyrządzenie szkody, nie zaś organ osoby prawnej w kategoriach prawa cywilnego.
Uwzględniając powyższe, trafnie wywiódł Organ brak podstaw do traktowania [...], jako organu władzy publicznej a tym samym brak podstaw do traktowania [...] ZŁ, jako adresata konstytucyjnej zasady legalizmu.
Organ zwrócił w tym kontekście uwagę, iż [...] nie jest państwową jednostką organizacyjną, ale posiadającym osobowość prawną zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które prowadzą gospodarkę łowiecką poprzez hodowlę i pozyskiwanie zwierzyny oraz działają na rzecz jej ochrony poprzez regulację liczebności populacji zwierząt łownych (art. 32 ust. 1 i 2 p.ł.). [...] jest zatem podmiotem zewnętrznym wobec administracji publicznej, a tym samym korzysta z ochrony prawnej, jaką dla takich podmiotów przewiduje Konstytucja RP, w tym także z praw przewidzianych w rozdziale II Konstytucji RP (np. prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), co powoduje, że nie jest adresatem normy z art. 7 Konstytucji RP, albowiem adresatami art. 7 nie są obywatele oraz inne osoby będące podmiotami wolności lub praw wskazanych w rozdz. II Konstytucji RP (tak. M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016).
Nie zmienia takiego wniosku fakt, iż w przepisach p.ł. ustawodawca powierzył [...] wykonywanie kompetencji Państwa, jak na przykład prowadzenie gospodarki łowieckiej, ustalanie kierunków i zasad rozwoju łowiectwa, zasad selekcji populacyjnej i osobniczej zwierząt łownych oraz czuwanie nad przestrzeganiem przez członków [...] prawa, zasad etyki, obyczajów i tradycji łowieckich (art. 34 pkt 1,4 i 5 p.ł.). Organy [...] nie kształtują bowiem władczo sytuacji jednostki, w przeciwieństwie do organów władzy publicznej. Konsekwentnie nie zmienia postrzegania [...] w kontekście tego, czy można mu przypisywać status organu administracji publicznej, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowane w wyroku z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1379/16, w którym orzeczono, że [...] oraz jego zarządy okręgowe są podmiotami, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, z późn zm.). Odnotować bowiem należy, że art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odróżnia wymienione w pkt 1 "organy władzy publicznej" od wymienionych w pkt 5 "podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym". W przywołanym wyroku NSA nie zaliczył zatem [...] do "organów władzy publicznej".
W sytuacji, w której: (-) [...] nie ma statusu "władzy publicznej", (-) organy [...] nie są organami "władzy publicznej", (-) do [...] nie ma zastosowania zasada legalizmu wyrażona w art. 7 Konstytucji RP, przy dokonywaniu rekonstrukcji kompetencji organów [...], wynikających z przepisów ustrojowych [...], nie należy stosować ścisłej wykładni językowej tych przepisów. W konsekwencji oznacza to, że jeżeli z brzmienia przepisu § 83 ust.1 statutu nie wynika wprost kompetencja [...] do odwołania Prezesa [...] i jego czterech zastępców, to nie oznacza to a priori braku takiej kompetencji.
3.2. W świetle powyższych uwarunkowań trafnie przyjął Organ w decyzji z dnia [...] października 2021 r., iż na potrzeby ustalenia, czy § 83 ust.1 statutu upoważnia [...] do odwołania swojego Prezesa i jego zastępców, celowym jest sięgnięcie do innych metod wykładni przepisów prawa niż wykładnia językowa. Powyższe obejmuje w szczególności zbadanie dopuszczalności wywiedzenia tego rodzaju kompetencji [...] w oparciu o przyjmowaną w orzecznictwie, chociaż nie wyrażoną w ustawie, tzw. zasadę lustra, w myśl której podmiot uprawniony do powołania członka organu jest jednocześnie kompetentny do jego odwołania.
Organ sięgnął w tym kontekście do orzecznictwa SN, zapadłego na gruncie k.h. i k.s.h., tj. wyroków z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt I CKN 832/00 oraz z dnia 21 stycznia 2005 r. I CK 505/04, jak też glosy M. Trzebiatowskiego – "Odwołanie i ponowne powołanie członków rady nadzorczej spółki akcyjnej. Glosa do wyroku SN z dnia 21 stycznia 2005 r. I CK 505/04". Jak trafnie zaznaczył wówczas glosator "Zarówno na tle obecnej, jak i poprzedniej kodyfikacji, toczy się spór o zasadę "lustra". W myśl tej zasady podmiot uprawniony do powołania członka organu jest jednocześnie kompetentny do jego odwołania. SN wydaje się podzielać opinię o jej obowiązywaniu. Podstawy do takiej konkluzji daje pierwszy z cytowanych wyżej wyroków [tj. wyrok z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt I CKN 832/00 – dop. Sądu]. W jego uzasadnieniu SN potwierdził zastosowanie wymienionej zasady w odniesieniu do walnego zgromadzenia. Wyprowadził ją z reguł wykładni systemowej i celowościowej. Uznał, że jest ona "oczywista", "powszechnie uznawana w piśmiennictwie i orzecznictwie" oraz "przyjmowana również przez obce systemy prawne". Sąd Najwyższy zgodził się z oceną dokonaną w sprawie przez sąd apelacyjny, który wyraził powyższą zasadę kilkakrotnie. Określił ją jako "generalną zasadę dotyczącą odwoływalności wybieranych organów osoby prawnej przez osoby lub gremia, które je powołały". Dlatego przyjął, że członkowie rady nadzorczej w spółce akcyjnej mogą być odwoływani przed upływem kadencji "przez ten sam organ, który ich powołał". Nawiązał zarazem do opinii piśmiennictwa, według której odwołanie członków rady następuje "przez organ lub osobę uprawnioną do ich powołania". Ponownie rozpatrując sprawę w kolejnym toku instancji, podtrzymał swoje zdanie. Jak zaznaczył SN, odtwarzając stanowiska sądów niższej instancji, sąd apelacyjny oddalił apelację, "powołując się na swoje stanowisko (...) i dodatkowo podkreślając, że zasadą polskiego systemu prawnego jest możliwość odwołania członków określonych organów przez wybierające je gremia".
Odnotować należy, iż w/w zasada lustra jest złożonym zagadnieniem prawnym, którego szczegółowe aspekty na tle k.h. i k.s.h., w tym np. kwestia właściwego adresata oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji w organie spółki, tj. przesądzenie, czy adresatem ma być organ powołujący, czy też organ uprawniony do reprezentacji spółki, budziły liczne spory doktrynalne i orzecznicze, obejmujące również negowanie samej zasady lustra (np. A. Opalski, w: Opalski, Komentarz KSH, t. IIA, 2018, art. 202).
Niezależnie od powyższego uznać należy, iż w swoim zasadniczym zakresie, tj. w zakresie przyjęcia generalnego założenia, wykraczającego poza zakres regulacji prawa spółek handlowych, iż w razie nieuregulowania wprost w ustawie, czy też w akcie ustrojowym podmiotu korporacyjnego kwestii organu właściwego do odwołania członków innego organu tego podmiotu, kompetencja w tym zakresie przysługuje organowi, który członków tych powołał - zachowuje swoją aktualność. Nie można wprawdzie wykluczyć, iż w odniesieniu do odwoływania członków danego rodzaju organu podmiotu korporacyjnego dałoby się powołać istotną argumentację prawną, przemawiającą za odstępstwem od tej zasady, czy wręcz za wnioskiem, iż członkowie danego organ są nieodwoływalni w okresie trwania kadencji organu, który ich powołał. Działanie zasady lustra należy jednakże domniemywać zawsze wtedy, gdy brak jest obiektywnych, racjonalnych przesłanek, przemawiających za koniecznością zapewnienia piastunom danego organu zaawansowanej instytucjonalnej ochrony niezależności, polegającej na ustanowieniu ich nieusuwalności.
Jak już wskazano [...] wybiera spośród swoich członków prezesa i czterech jego zastępców. Osoby te stanowią Prezydium Rady (§ 83 ust.1).
Do kompetencji Prezydium [...] należy:
1) przygotowywanie projektu porządku obrad [...];
2) przygotowywanie i kierowanie pod obrady Rady projektów uchwał;
3) kontrola wykonywania uchwał i zaleceń Rady (§ 85 ust.1 statutu).
Prezes [...] organizuje prace Rady oraz prowadzi jej obrady. Prezes może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań zastępcę. W przypadku nieobecności prezesa i niewyznaczenia zastępcy zadania wykonuje zastępca najstarszy wiekiem (§ 85 ust.2 statutu).
Prezes [...] reprezentuje ją na zewnątrz i składa oświadczenia w jej imieniu (§ 85 ust.3 statutu).
Co istotne, w przeciwieństwie do samej [...], wymienionej wprost jako organ [...] w stosownym katalogu zamieszczonym w art.32a ust.1 p.ł. (tj. w pkt 2 tego ustępu), samo Prezydium [...] statusu takiego nie posiada, podobnie, jak i nie posiadają go odrębnie Prezes czy też Wiceprezesi [...].
Uwzględniając w/w okoliczności, brak jest w ocenie Sądu podstaw do zakładania, iż do zabezpieczenia prawidłowego sposobu wykonywania swoich zadań przez członków Prezydium [...], tj. organu wewnętrznego [...], w którego kompetencjach pozostaje przede wszystkim organizacja pracy Rady, konieczne jest zagwarantowanie nieusuwalności tychże osób.
Punktem wyjścia do rozważań nad pozycją prawną i rolą członków Prezydium [...] musi być stwierdzenie potrzeby wykładania przepisów statutu w sposób, zapewniający [...] możliwość sprawnego działania, z czym w pierwszej kolejności łączy się potrzeba stworzenia warunków do efektywnego kierowania pracami [...], zapobiegających w szczególności paraliżowi organizacyjnemu i decyzyjnemu. Elementarne wymogi racjonalności wskazują na konieczność stworzenia formalnej możliwości niezwłocznej wymiany części lub całości Prezydium Rady, odpowiedzialnego za organizację prac [...], w sytuacji, w której sprawność funkcjonowania [...] jest w oczywisty sposób zagrożona a stan ten daje się powiązać z różnego rodzaju okolicznościami, leżącymi po stronie członków Prezydium. W pierwszej kolejności chodzi tu o sytuacje, w których: (-) osoby te utraciły zdolność do działania w wyniku zdarzeń losowych (np. z powodu choroby), (-) rażąco zaniedbują swoje obowiązki, (-) podejmują działania obstrukcyjne. Należy jednakże wymienić w tym kontekście również sytuację, w której z różnych powodów część lub wszyscy członkowie Prezydium [...] utracili zaufanie większości członków [...], tak iż dalsze pełnienie przez nich dotychczasowych funkcji w nieunikniony sposób pociągnie za sobą realne ryzyko napięć, konfliktów, zakłócających prace Rady. Wywodzenie w takiej sytuacji, wyłącznie w oparciu o niezamieszczenie w statucie postanowienia wyraźnie przewidującego odwoływalność członków Prezydium [...] i wskazującego organ właściwy do takiego odwołania, braku możliwości odwołania tych osób, nie wytrzymuje próby krytyki. Powyższe stanowi oczywistą przesłankę do wywodzenia odwoływalności członków Prezydium [...] z zasady lustra i umocowania do podjęcia czynności w tym zakresie przez samą [...]. W ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek, przekonujących przesłanek, przemawiających przeciwko oparciu funkcjonowania Prezydium [...] na zasadzie swoistego "demokratycznego mandatu", w świetle którego Prezydium pełni funkcję tak długo, jak długo posiada poparcie większości członków [...].
Nie można przy tym podzielić stanowiska Organu, powołującego się na § 111 ust. 5 statutu, że do odwołania na tej zasadzie członków Prezydium [...] konieczne byłoby uzyskanie 2/3 głosów członków [...]. Jak trafnie wywodzi skarga wymóg ten odnosi się do członków organów [...], a jak już zaznaczono organem takim nie jest Prezydium [...]. Podczas, gdy odwołanie członka [...] rzeczywiście wymagać winno większości 2/3 głosów, to - wobec braku odmiennej regulacji - do odwołania członka Prezydium [...] wystarczające jest zachowanie zwykłej większości głosów. Zastosowanie znajduje w tym przypadku dyspozycja normy ogólnej z § 111 ust. 1 statutu, w myśl której, jeżeli statut nie stanowi inaczej, organy [...] i koła podejmują swoje uchwały zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy liczby członków danego organu (kworum).
Stwierdzić należy, iż przesłanką do negowania posiadania przez [...] w dniu [...] września 2019 r. kompetencji do odwołania Prezydium nie może być fakt późniejszego podjęcia przez [...] wewnętrznych działań legislacyjnych, zmierzających do zapisania tej kompetencji [...], dotąd w statucie nieodzwierciedlonej, wprost w § 83 statutu. Nie można zatem zasadnie wywodzić, iż skoro [...] dopiero podjął próbę uregulowania kwestii odwoływalności Prezydium [...] przez [...], to wcześniej odwoływalność ta nie była dopuszczalna. Jak już bowiem wykazano, dopuszczalność ta wynikała, niezależnie od milczenia w tym zakresie statutu, z działania samej zasady lustra. Planowana nowelizacja statutu ma zatem charakter nie normatywny a wyłącznie porządkujący, tj. jedynie ujmujący w tekście prawnym kompetencję już istniejącą.
Jedynie uzupełniająco wskazać należy, iż uprawnionym jest stwierdzenie, że w świetle przepisów p.ł. oraz statutu zasada lustra (wyrażona poprzez umocowanie konkretnego organu [...], powołującego piastuna innego organu, także do jego odwołania) znajduje zastosowanie również w odniesieniu do niektórych organów [...].
W wiążącym dla oceny sprawy stanie prawnym obowiązującym w dniu 4 września 2019 r. zasada ta doznawała niewątpliwie ograniczenia poprzez wprowadzenie instytucji kadencyjności organów [...] (art.32a ust.2 i 35o p.ł.), czy też przekazania kompetencji w zakresie odwołania piastunów organów [...] zakresie organowi administracji (art.32a ust.5 p.ł.), niemniej została zastosowana wprost chociażby w art.32a ust.6 p.ł., odnoszącym się do zarządu okręgowego [...], stanowiącym, iż w skład zarządu okręgowego wchodzą: 1) łowczy okręgowy - powoływany i odwoływany przez Zarząd Główny; 2) członkowie w liczbie od 2 do 4 - powoływani i odwoływani przez Zarząd Główny na wniosek łowczego okręgowego (stan prawny obowiązujący do 14 stycznia 2020 r.). Zasada ta została również inkorporowana do § 111 ust.5 statutu, wskazującego, iż uchwały dotyczące m.in. odwołania członków organów Zrzeszenia lub koła wymagają większości 2/3 głosów. Trafnie natomiast wskazał Organ w zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r., iż w/w § 111 ust.5 statutu należy wykładać łącznie z szczegółowymi przepisami p.ł. i statutu, regulującymi te kwestie w odniesieniu do poszczególnych organów.
Jednocześnie wskazać należy, iż pomimo dopuszczenia przez Sąd na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a. przedłożonych przez Skarżącego P. P. regulaminów obrad [...], dokumenty te nie miały zasadniczego wpływu na wynik sprawy.
3.3. Trafnie wskazał Organ w decyzji z dnia [...] października 2021 r. na brak podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego dwóch uchwał [...] z dnia [...] września 2021 r., poprzedzających zmianę składu Prezydium [...], tj.: 1) uchwały w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanych na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu [...], 2) uchwały nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...], nie podzielając stanowiska wcześniejszej decyzji nadzorczej ministra właściwego do spraw środowiska co do wydania tych uchwał bez podstawy prawnej.
Prawidłowo stwierdził Organ, iż z racji tego, iż na dzień podjęcia w/w uchwał: (-) [...] posiadała kompetencję do odwołania członków Prezydium NRŁ, (-) przepisy statutu [...], jak i przepisy regulaminu obrad [...] nie przewidywały poprzedzenia uchwał w sprawie odwołania członków Prezydium [...] głosowaniem nad wotum zaufania dla tych członków Prezydium [...], podjęcie uchwały w sprawie udzielenia bądź nieudzielenia wotum zaufania dla Prezydium [...] było w zasadzie zbędne. [...] mogła zatem od razu przystąpić do głosowania uchwał w sprawie odwołania członków Prezydium [...], bez uzależnienia głosowania nad nimi od wcześniejszego nieudzielenia wotum zaufania.
Nie można jednakże abstrahować od faktu, iż w sytuacji, w której: (-) zmiany personalne w organach różnych podmiotów korporacyjnych motywowane są utratą przez podmioty uprawnione do dokonywania takich zmian zaufania do dotychczasowych piastunów określonych stanowisk, czy też funkcji, (-) jednocześnie zmiany tego rodzaju mogą z uwagi na dany kontekst sytuacyjny stanowić źródło daleko idących sporów, czy też sprzeciwów, istotnie zakłócających funkcjonowanie organu, celowym (aczkolwiek formalnie niekoniecznym) może się okazać dodatkowe, czytelne odzwierciedlenie w/w utraty zaufania poprzez podjęcie uchwały w przedmiocie wotum zaufania/nieufności dla dotychczasowych piastunów, stanowiącej w tym kontekście de facto uzasadnienie uchwały o odwołaniu.
W tej sytuacji należy całkowicie zgodzić się z Organem, orzekającym w dniu [...] października 2021 r., iż uchwałę [...] w sprawie zmiany porządku obrad [...], zwołanych na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu [...] w części dotyczącej pkt 5 oraz uchwałę nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...] należy traktować jako działanie w ramach przysługującej [...] kompetencji do odwołania Prezydium [...], wynikającej w przepisu § 83 ust.1 statutu, a nie jako działanie niezależne od czynności odwołania, które wymagałoby osobnej podstawy prawnej. Brak jest zatem podstaw do uchylenia uchwały [...] z dnia 4 czerwca 2019 r. w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu [...] oraz uchwały z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w sprawie wotum zaufania dla Prezydium [...] albowiem podjęcie tych uchwał miało umocowanie w § 83 ust. 1 statutu i w konsekwencji nie wystąpiła przesłanka niezgodności postanowieniami Statutu [...].
3.4. Brak podstaw do zakwestionowania legalności uchwał [...] o nr od [...] do [...], dotyczących powołania nowych członków Prezydium [...].
Trafnie przyjął Organ w decyzji z dnia [...] października 2021 r., iż o istotnej wadliwości w/w uchwał nie stanowi samo użycie w nich nieścisłego pojęcia "powołuje" daną osobę na członka Prezydium w miejsce prawidłowego "wybiera", o którym mowa w § 83 ust.1 statutu. Fakt, iż przepis ten został wskazany w treści w/w uchwał jako podstawa prawna ich podjęcia jednoznacznie przesądza, że zamiarem [...] było podjęcie uchwał w sprawie wyboru członków Prezydium [...]. W tej sytuacji należy zgodzić się z oceną Organu, iż waga tego uchybienia nie daje podstaw do stwierdzenia niezgodności w/w uchwał ze statutem lub przepisami prawa.
Należy zgodzić się z Organem, iż podstaw do wywodzenia istotnej wadliwości przedmiotowych uchwał nie można wywodzić z takiej wykładni § 83 ust.1 statutu, w świetle której skoro w skład Prezydium [...] wchodzi 5 stanowisk (stanowisko prezesa oraz cztery odrębne stanowiska jego zastępców), to wybór na te stanowiska powinien się odbywać odrębnie na każde z nich, tak, iż na każde z tych stanowisk powinna być sporządzona oddzielna lista kandydatów. Przy takim założeniu fakt, iż w świetle wydruków potwierdzających przebieg/wyniki głosowań głosowania odbywały się na wszystkie te stanowiska łącznie w oparciu o jedną listę kandydatów, miałby przesądzać o wadliwość głosowania. Trafnie wskazał w tym kontekście Organ, że przepis § 83 ust.1 statutu określa skład Prezydium [...] i wskazuje organ kompetentny do jej wyboru. Z brzmienia przepisu "wybiera spośród swoich członków prezesa i czterech jego zastępców" nie wynikają natomiast żadne wytyczne co do sposobu głosowania nad czterema zastępcami, tzn. czy do głosowania powinny zostać sporządzone osobne listy kandydatów na każdego zastępców czy też głosowanie może odbyć się na wspólną listę kandydatów na czterech zastępców. Statut pozostawia to zagadnienie do uregulowania NRŁ, stanowiąc w § 82 ust. 3 pkt 5, że do pozostałych zadań [...] należy uchwalanie regulaminu obrad [...]. Regulamin Obrad [...] w § 11 ust. 1 wyraźnie stanowi, że wybory do Prezydium Rady odbywają się poprzez głosowanie na osoby. Rada może uchwalić głosowanie na listy kandydatów. Zatem wybierając zastępców Prezesa [...] w trybie głosowania na listy kandydatów, [...] nie naruszyła żadnego przepisu statutu, albowiem statut kwestii tej nie reguluje, pozostawiając uregulowanie sposobu wyboru trybu głosowania postanowieniom regulaminu obrad, a tryb głosowania na listy jest przewidziany w regulaminie.
3.5. Sąd podziela w całości stanowisko zaskarżonej obecnie decyzji Organu z dnia [...] kwietnia 2022 r. co do braku podstaw do wywodzenia wadliwości kwestionowanych uchwał [...] z dnia [...] września 2019 r. z racji:
(-) domniemanego braku skuteczności wyboru P. P. na członka [...] (kwestia omówiona przez Organ w uzasadnieniu decyzji na kartach k.356 – 357 akt Organu),
(-) braku tożsamości pomiędzy osobą podpisującą uchwały [...] z dnia [...] września 2019 r. i jednocześnie przekazującą je w trybie art. 35a ust. 8 p.ł. organowi nadzorczemu (obie czynności dokonane przez P. P.) oraz osobą podpisującą protokół z posiedzenia [...] ze w/w daty (czynność dokonana przez R. M.) – kwestia omówiona przez Organ w uzasadnieniu decyzji na kartach 357 – 359 akt Organu),
(-) udziału w głosowaniu osoby nieuprawnionej (kwestia omówiona przez Organ w uzasadnieniu decyzji na kartach 359 – 362 akt Organu).
Sąd przyłącza się w całości do szczegółowej argumentacji Organu we w/w zakresie, przytoczonej w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.
4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Minister rozpatrzy ponownie sprawę rozpatrzoną jego własną decyzją z dnia [...] października 2021 r. w zakresie pkt I tego aktu, przyjmując, stosownie do ocen sformułowanych powyżej, brak podstaw do uznania, iż uchwały [...] podjęte w dniu [...] września 2019 r. o numerach od [...] do [...] oraz uchwała w sprawie zmiany porządku obrad [...] zwołanego na podstawie § 84 ust. 4 pkt 2 lit. b statutu, zostały wydane z naruszeniem statutu lub przepisów prawa. Jak już wcześniej wskazano, na zasadzie art.153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.200 i 205 § 2 p.p.s.a.