IV SA/Wa 1/19

IV SA/Wa 1/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka
Kaja Angerman /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
657
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1858/21 - Wyrok NSA z 2023-02-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
art 34 pkt 3, 35 ust 1 i ust 3 w zw z art 32 ust 1 i 2, art 33 ust 1-4
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant ref. staż. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wydania pisemnej interpretacji przepisów prawa oddala skargę
Uzasadnienie
IV SA/Wa 1/19
UZASADNIENIE
Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z [...] października 2018 r. Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] S.A. z siedzibą w W. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów w zakresie sposobu stosowania przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.)
- orzekł:
a) wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód dotyczy każdego rodzaju działalności gospodarczej bez względu na ilość pobieranych wód lub ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, jak również bez względu na fakt, czy działania wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego są prowadzone w związku z główną działalnością Spółki czy też mają charakter akcesoryjny,
b) wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne dotyczy każdego rodzaju usług wodnych, bez względu na ilość pobieranych wód lub ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, jak również bez względu na fakt, czy działania wymagające uzyskania pozwolenia wodnoprawnego są prowadzone w związku z główną działalnością Spółki czy też mają charakter akcesoryjny,
c) obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego dotyczy każdego podmiotu, korzystającego z wód w ramach szczególnego korzystania z wód lub usług wodnych,
d) pobór wód przez spółkę, niezależnie od częstotliwości i rozmiaru, zawsze stanowić będzie usługę wodną i wymagać uzyskania pozwolenia wodnoprawnego,
e) pobór wód przez spółkę, niezależnie od częstotliwości i rozmiaru, zawsze stanowić będzie usługę wodną i wymagać uzyskania pozwolenia wodnoprawnego,
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, ze spółka pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r. zwróciła się o wydanie interpretacji indywidulanej, na podstawie przepisu art. 34 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, w zakresie dotyczącym obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód lub na usługi wodne, w związku z odpowiednio: prowadzeniem działalności gospodarczej lub korzystaniem z wód w ramach usług wodnych, dla działań w zakresie poboru wód lub wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi prowadzonych w ramach działalności akcesoryjnej Spółki oraz usług serwisowych, w przypadkach w których zakres korzystania z wód, tj. pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi nie przekracza progów określonych dla zwykłego korzystania z wód. Do wniosku załączono dokument potwierdzający wniesienie przepisanej prawem opłaty.
W ramach przedłożonego wniosku Spółka przedstawiła pięć zagadnień wymagających rozstrzygnięcia, jak również do każdego z poruszonych zagadnień załączyła swoje stanowisko odnośnie do sposobu rozumienia przepisów. Wspólnym elementem wszystkich poruszonych zagadnień była kwestia poboru wód lub wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości mniejszej aniżeli progi określone dla zakresu zwykłego korzystania z wód, w związku z działalnością akcesoryjną prowadzoną przez Spółkę, jak również w związku z realizacją robót serwisowych.
Spółka każdorazowo błędnie przyjęła, że korzystanie z wód przez Spółkę w zakresie poboru wód w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5m3 na dobę oraz wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5m3 na dobę może być zakwalifikowane jako zwykłe korzystanie z wód, a tym samym nie będzie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Organ przytoczył treść art. 33 ustawy Prawo wodne. Podkreślił, że w przepisach ustawy wyróżniono kilka rodzajów korzystania z wód: zwykłe, powszechne, szczególne oraz usługi wodne. Przy czym szczególne korzystanie z wód oraz korzystanie z wód w ramach usług wodnych stanowi działalność reglamentowaną i objęte jest obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Organ uznał, że dla uznania korzystania z wód za zwykłe wszystkie wymienione w przepisie warunki muszą być spełnione łącznie. Gospodarstwo domowe oznacza ośrodek życia właściciela gruntu i osób z nim stale zamieszkujących, powiązanych ze sobą w taki sposób, że zwykłe korzystanie z wód zaspokaja ich potrzeby zarówno indywidualne, jak i zbiorowe. Gospodarstwo domowe nie jest prowadzone w formie spółki prawa handlowego, zatem w tym ujęciu zwykłe korzystanie z wód na potrzeby gospodarstwa domowego nie dotyczy działalności prowadzonej przez Spółkę.
Wyjaśnił, że usługi wodne zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Na gruncie powyższego oraz brzmienia przepisów ustawy - Prawo wodne przyjąć należy, że - w odróżnieniu od katalogów otwartych, tj. art. 33 ust. 4 ww. ustawy, zawierającego najistotniejsze przypadki zwykłego korzystania z wód oraz art. 34 tejże ustawy, zawierającego najistotniejsze, ale nie jedyne działania klasyfikowane jako szczególne korzystanie z wód - w art. 35 ust. 3 ustawy - Prawo wodne zawarty został zamknięty katalog działań stanowiących usługi wodne. Natomiast każde korzystanie z wód, które nie jest korzystaniem zwykłym bądź powszechnym oraz nie mieści się w zamkniętym katalogu usług wodnych, stanowi poprzez wykluczenie szczególne korzystanie zwód.
W świetle powyższego, każde korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej, które nie mieści się w zamkniętym katalogu usług wodnych i nie zostało wprost wyszczególnione w art. 34 ustawy - Prawo wodne stanowi wymienione w art. 34 pkt 13 tejże ustawy korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej.
Jednocześnie, na mocy art. 395 pkt 7 ustawy - Prawo wodne z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego zwolniony został pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę, tylko i wyłącznie, jeżeli wykonywane są w ramach zwykłego korzystania z wód. Tym samym, uwzględniając, że nawet okazjonalny pobór wód przez Spółkę nie stanowi poboru na potrzeby gospodarstwa domowego, nie można go zakwalifikować jako zwykłego korzystania z wód. Definicji zwykłego korzystania z wód nie należy traktować rozszerzająco włączając w jego zakres jakiegokolwiek korzystania z wód związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą - w przypadku działalności gospodarczej przepisy dotyczące korzystania z wód nie rozróżniają działalności głównej od działalności prowadzonej okazjonalnie, czy też akcesoryjnie. Korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej, niezależnie od zakresu i częstotliwości w żadnym przypadku nie stanowi zwykłego korzystania z wód, natomiast każdorazowo jest kwalifikowane jako szczególne korzystanie z wód bądź korzystanie z wód w ramach usług wodnych.
Taki sposób nie tylko rozumienia przepisów, ale również ich redakcji, wynika z aksjologii wprowadzonej regulacji prawnej, tj. ustawy - Prawo wodne. Celem reformy wprowadzonej przepisami ustawy - Prawo wodne jest realizacja zlewniowej polityki gospodarowania wodami, która spełnia kryteria funkcjonalności i bezpieczeństwa oraz zrównoważonego rozwoju, efektywności ekonomicznej, trwałości systemów, zgodnie z zasadą zrównoważonego gospodarowania wodami, w tym także z gospodarczym korzystaniem z zasobów wodnych. Wyrazem realizacji tych celów jest poddanie reglamentacji organów administracji jak najszerszego spektrum działalności gospodarczych i działalności wykraczających poza zwykłe korzystanie z wód związanych z korzystaniem z zasobów wodnych.
W sprzeczności z realizacją tych celów stałoby uznanie, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą mógłby korzystać z wód w ramach zwykłego korzystania, a przez to być wyłączonym z kontroli administracyjnej nad zakresem i celem korzystania z zasobów wodnych. Oznacza to, że pobór wód przez Spółkę, niezależnie od częstotliwości i rozmiaru, zawsze stanowić będzie usługę wodną uregulowaną w art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, która zgodnie z art. 389 pkt 1 tejże ustawy wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Nawet jeżeli Spółka w procesie technologicznym nie wykorzystuje pobranych wód, wody pobierane na cele socjalno-bytowe osób niezbędnych do funkcjonowania przedsiębiorstwa również klasyfikowane są jako pobór wód na cele gospodarcze.
Na gruncie obowiązującej ustawy - Prawo wodne każdy pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych realizowany jako usługa wodna rodzi obowiązek uiszczania opłaty za usługi wodne. Pozwolenie wodnoprawne Spółka zobowiązana jest uzyskać także na pobór wód z ujęcia stanowiącego własność spółki na potrzeby prac serwisowych na terenie nieruchomości, do których spółka posiada tytuł prawny - nawet jeżeli prace te wykonywane są przez podwykonawcę. Prace serwisowe stanowią element niezbędny do funkcjonowania przedsiębiorstwa, a zatem działania te związane są z działalnością gospodarczą i jeżeli wiążą się one z poborem wód, pobór ten realizowany jest na potrzeby działalności gospodarczej.
Spółka wniosła skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżam w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 35 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 33 ust. 1 - 4, i art. 34 pkt 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566; dalej, jako "PrWod") w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że nieznaczny, nieistotny i pomijalny ilościowo (poniżej 6 m3 w skali roku zgodnie z danymi z przyrządów pomiarowych) pobór wód podziemnych z danej studni stanowi usługę wodną w rozumieniu PrWod, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów - zgodna z konstytucyjną zasadą proporcjonalności - nakazuje przyjąć, że tego rodzaju pobór wód nie jest usługą wodną w rozumieniu PrWod, a w konsekwencji nie ma zastosowania obowiązek uiszczania opłat z tytułu usług wodnych ani obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na tego rodzaju pobór wód;
b) art. 35 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 33 ust. 1 - 4, i art. 34 pkt 13 PrWod poprzez jego błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że usługę wodną stanowi nieznaczny, pomijalny pobór wód podziemnych na cele działalności, stanowiącej działalność akcesoryjną w stosunku do głównej działalności gospodarczej podmiotu pobierającego wodę, podczas gdy w rzeczywistości taki jak pobór wód podziemnych - w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę - należałoby zakwalifikować jako zwykłe korzystanie z wód, niewymagające uiszczania opłat z tytułu usług wodnych ani uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że:
a) Spółka użytkuje obiekty służące do obsługi infrastruktury Spółki zlokalizowane w całej Polsce, z których część jest zaopatrywana w wodę z ujęć własnych. Woda jest zużywana przez pracowników na cele socjalno-bytowe i nie jest wykorzystywana w żadnym procesie technologicznym;
b) studnie, z których nieruchomości zaopatrywane są w wodę stanowią zarówno studnie kopane jak i głębinowe (głębokość powyżej i poniżej 30 m). Studnie były wykonywane w różnym czasie, szacunkowo od lat 60 XX wieku;
c) Spółka dysponuje prawem do przedmiotowych nieruchomości (własność, użytkowanie wieczyste lub umowa dzierżawy). Obsługa techniczna i utrzymanie nieruchomości są wykonywane na podstawie umowy przez inny podmiot gospodarczy będący w grupie kapitałowej Spółki. Na ww. nieruchomościach pracownicy wykonujący czynności serwisowe pojawiają się kilka razy w miesiącu;
d) studnie o których mowa powyżej są opomiarowane. W przeważającej większości pomiary wykazują znikomy pobór wody na poziomie 0,15 m3 - 6 m3 w ciągu całego roku kalendarzowego, są też przypadki braku jakiegokolwiek stwierdzonego poboru wody.
Zasadą jest dokonywanie wykładni przepisów prawa zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP. Zasada ta stanowi, że ustawodawca powinien stosować adekwatne (proporcjonalne) środki do osiągnięcia zamierzonych celów. Innymi słowy, prawo nie może nakładać nadmiernych, niekoniecznych obowiązków i uciążliwości dla podmiotów prawa, co niewspółmiernie ogranicza ich wolności. Zastosowanie tej zasady w procesie wykładni prawa nakazuje odrzucić taką interpretację przepisu, w świetle której regulacja (reglamentacja) danej dziedziny byłaby zbyt uciążliwa dla podmiotów prawa w stosunku do celu, który ustawodawca chce osiągnąć. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy przyjmującego PrWod było wprowadzenie regulacji administracyjnoprawnej poboru wód podziemnych tak, by pobór tych wód - za wyjątkiem zwykłego korzystania z wód - wymagał pozwolenia wodnoprawnego i był związany z uiszczaniem opłat (w szczególności: jako szczególne korzystanie z wód lub pobór w ramach usług wodnych). Niemniej, zakładając racjonalność ustawodawcy, trudno przyjąć, każdy pobór niebędący zwykłym korzystaniem z wód wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i uiszczania opłat, bez zastosowania rozsądnego kryterium de minimis. Sprowadzając rzecz do absurdu, literalna wykładnia przepisów prowadziłaby do wniosku, ze pobór nawet 1 mm3 wód podziemnych rocznie stanowiłby o obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W konsekwencji, wykładnia przepisów PrWod zgodna z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz zasadą racjonalnego ustawodawcy nakazywałaby przyjąć, że pobór wód podziemnych w pomijalnych ilościach nie powinien być uznawany za pobór wód w ramach szczególnego korzystania z wód lub usług wodnych (w rozumieniu PrWod), a zatem w ogóle nie powinien być objęty obowiązkami wskazanymi w tej ustawie (w tym obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i uiszczania opłat).
Jeżeli całkowita ilość pobieranej wody w stosunku rocznym lub miesięcznym oscyluje wokół limitów ilościowych dla zwykłego korzystania z wód (5 m3 na dobę), tj. gdy łączny pobór miesięczny jest mniejszy niż 5 metrów sześciennych, nie powinno ulegać wątpliwości, że nie jest to korzystanie z wód w ramach usług wodnych ani szczególne korzystanie z wód. Taki nieznaczny pobór wód podziemnych ma miejsce w sytuacji opisanej przez Spółkę w złożonym wniosku.
Nie uwzględniając konstytucyjnej zasady proporcjonalności, Prezes WP dokonał błędnej wykładni wskazanych w petitum niniejszej skargi przepisów PrWod, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania błędnej interpretacji indywidualnej. Wskazana wada uzasadnia uchylenie skarżonej decyzji w całości.
Zakres szczególnego korzystania z wód, trzeba oceniać przede wszystkim przez pryzmat przepisów wyznaczających zwykle korzystanie z wód. Wynika to z wykładni gramatycznej oraz systemowej przywołanych powyżej przepisów, ponieważ zgodnie z art. 34 PrWod, dopiero korzystanie z wód wykraczające poza powszechne czy zwykłe korzystanie z wód, aktualizuje przesłankę szczególnego korzystania z wód.
Ustawodawca nie zdecydował się na doprecyzowania pojęcia "korzystania na potrzeby działalności gospodarczej" (art. 34 pkt 13 PrWod), powtarzając w tym zakresie brzmienie poprzednio obowiązującego przepisu. Dorobek judykatury wypracowany na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, regulowanego ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tj. z dnia 11 maja 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121) (dalej jako: "Stare Prawo Wodne"), zachowuje zatem aktualność.
Zagadnienie możliwości skorzystania ze zwykłego korzystania z wód na cele prowadzonej działalności gospodarczej, było przedmiotem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Lu 828/13. Sąd ten stwierdził, że "Ustawodawca definiując w art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) zwykłe korzystanie z wód objął nim również korzystanie z wód przez przedsiębiorcę. Natomiast przepis art. 36 ust. 3 ustawy - zgodnie z którym nie jest zwykłym korzystaniem z wód korzystanie z wód "na potrzeby" działalności gospodarczej, należy odnosić wyłącznie do przypadków, gdy głównym przedmiotem tej działalności jest korzystanie z wód albo gdy korzystanie to związane jest bezpośrednio z głównym przedmiotem działalności gospodarczej. Tylko w takiej sytuacji można więc mówić o szczególnym korzystaniu z wód, na które wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Należy dodatkowo zauważyć, że w każdym przypadku, gdy działalność gospodarcza wiąże się z poborem wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę, a więc niezależnie od przedmiotu takiej działalności - mamy do czynienia ze szczególnym korzystaniem z wód, co wynika z art. 36 ust. 3 pkt 2 ustawy. W konsekwencji należy stwierdzić, że pozwolenie wodnoprawne będzie wymagane zasadniczo w przypadku inwestycji związanych z działalnością gospodarczą wiążącą się w znacznej mierze z poborem wód."
Rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, poczynione na kanwie poprzedniego stanu prawnego, zachowują aktualność. Skoro zatem ustawodawca z jednej strony wskazuje, że zwykłe korzystanie z wód ma służyć zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego, a z drugiej strony zastrzega, że korzystanie z wód "na potrzeby działalności gospodarczej, wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód" nie jest zwykłym korzystaniem z nich, to oznacza, że szeroko definiuje pojęcie "własnego gospodarstwa domowego", nie wyłączając z niego również działalności gospodarczej. W konsekwencji, korzystanie z wód przez Spółkę, tj. pobór wód podziemnych w nieznacznych ilościach, opisany we wnioski, powinno być uznane za zwykłe korzystanie z wód, nie wymagające uiszczania opłat za usługi wodne ani uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa.
W wydanej decyzji organ dokonał na wniosek skarżącej spółki stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców interpretacji indywidualnej przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
W ocenie sądu nie ma racji skarżąca spółka twierdząc, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ponieważ organ dokonał błędnej wykładni art. 35 ust. 1 i ust.3 w zw. z art. 32 ust.1 i ust. 2, art. 33 ust. 1 – 4 i art. 34 pkt 13 ustawy. Sąd nie podziela stanowiska spółki, że w stanie faktycznym jej dotyczącym prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów ustawy nakazywała przyjęcie, że nieznaczny (co zdaniem spółki oznacza nieistotny i pomijalny ilościowo) pobór wód podziemnych ze studni wynoszący w skali roku poniżej 6 m3 na cele działalności akcesoryjnej w stosunku do głównej działalności gospodarczej podmiotu pobierającego wodę, stanowi zwykłe korzystanie z wód, niewymagające ani uiszczania opłat, ani uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Swoje stanowisko spółka opiera na wykładni przepisów prawa dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z 8 maja 2014 r. tj. dotyczącej przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, a więc ustawy, która przestała obowiązywać. Podkreślić należy, że w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne zmianie uległy nie tylko pojęcia zwykłego i szczególnego korzystania z wód, zdefiniowano w sposób ścisły pojęcie usług wodnych, ale również zmianie uległo podejście w zakresie swobody i racjonalności korzystania z wód. Niewątpliwie zmiany podążyły w kierunku zwiększonej reglamentacji i zasady odpłatności za korzystanie z zasobów wód. Dlatego na gruncie nowej ustawy konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i odpłatności za korzystanie z wód stanowią zasadę, od której ustawodawca przewidział wyjątki w ściśle określonych sytuacjach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności przez organ przy wykładni przepisów ustawy należy zauważyć, że w art. 9 ust. 1 ustawy określono cele jakimi należy kierować się w gospodarowaniu wodami, a więc zachowanie zasady racjonalnego i całościowego traktowania zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, z uwzględnieniem ich ilości i jakości. Jednocześnie w ust. 3 ustanowiona została zasada, że gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.
Z art. 11 ustawy wynika, że instrumentami zarządzania zasobami wodnymi są:
1) planowanie w gospodarowaniu wodami;
2) zgody wodnoprawne;
3) opłaty za usługi wodne oraz inne należności;
4) kontrolę gospodarowania wodami;
5) system informacyjny gospodarowania wodami.
Zarówno więc reglamentacja w dostępie do wody, wymóg zgód i opłat za korzystanie z jej zasobów uznane zostały przez ustawodawcę za konieczne ograniczenie wolności i praw jednostek mające na celu racjonalne traktowanie zasobów wód, zgodne z interesem społecznym.
Według art. 389 ustawy pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na usługi wodne, a także na szczególne korzystanie z wód. Pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego nie wymagają działania szczegółowo określone w art. 395 ustawy, w tym pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę, na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Wskazany przepis zawęża kryterium limitu poboru wód decydującego o zwolnieniu z posiadania pozwolenia wodnoprawnego wyłącznie do przypadku zwykłego korzystania z wód.
W art. 35 ustawy zdefiniowano pojęcie usług wodnych i wyszczególniono działania, które są tym pojęciem objęte. Według tej definicji usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.
Usługi wodne obejmują m.in. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych, a więc sposób korzystania z wody przez skarżącą spółkę. Usługi wodne są działaniami, które nie są pozostałymi określonymi w ustawie sposobami korzystania z wód. Szczególnym korzystaniem z wód jest każde korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód i zwykłe korzystanie z wód oraz korzystanie, które nie zostało zaliczone do usług wodnych. Do szczególnego korzystania z wód zaliczono korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej, inne niż zaliczone do usług wodnych (art. 34 pkt 13 ustawy). Dlatego też pewne działania podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą będą miały charakter usług wodnych, a niektóre charakter szczególnego korzystania z wód. Przykładem takiego działania może być pobór wód podziemnych. W obu przypadkach wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 ustawy).
Opłaty uiszczane są za usługi wodne (m.in. pobór wód, art. 268 ustawy) i niektóre działania polegające na szczególnym korzystaniu z wód (art. 269 ustawy).
W ocenie sądu stanowisko skarżącej spółki, że dokonywany przez nią pobór wód w nieznacznych ilościach, do 6 m3 na rok ze znajdujących się na nieruchomościach do których posiada tytuł prawny studni, powinien być traktowany jako dokonywany w ramach zwykłego korzystania z wód, nie jest zasadne. Prowadzona działalność, która wiąże się z poborem wód w związku z eksploatacją urządzeń znajdujących się na różnych nieruchomościach i ich obsługą serwisową niezależnie od ilości wykorzystywanej wody nie mieści się w pojęciu zwykłego korzystania z wód. Stanowi pobór wód w ramach usług wodnych, z których korzysta jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i podlega opłacie.
Stosownie do treści art. 33 ust. 1 ustawy właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Z ust. 3 i 4 tego przepisu wynika, że zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego i uprawnienie to obejmuje:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę;
2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.
Definicja zwykłego korzystania z wód jest jednoznaczna i dotyczy wyłącznie poboru i wprowadzania ścieków w zakresie służącym zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz rolnego. Nie może być wątpliwości, że skarżąca spółka nie prowadzi gospodarstwa rolnego, ani też jako podmiot o konkretnej formie organizacyjnej nie prowadzi własnego gospodarstwa domowego i nie zaspokaja jego potrzeb w zakresie poboru wody.
Pojęcie gospodarstwa domowego nie zostało zdefiniowane w tej ani żadnej innej ustawie. W istocie jest pojęciem ekonomicznym lub socjologicznym. Na gruncie ekonomicznym gospodarstwo domowe rozumiane jest jako jedno- lub wieloosobowy podmiot gospodarczy, zazwyczaj opierający się na więzach rodzinnych, produkujący dobra, gromadzący środki pieniężne i rzeczowe oraz dysponujący nimi i organizujący proces konsumpcji, którego celem jest zaspokajanie potrzeb wszystkich członków. Gospodarstwo domowe tworzą osoby wspólnie zamieszkujące i utrzymujące się. Na tle tej definicji należy zauważyć, że zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego w zakresie poboru wody lub wprowadzania ścieków może wiązać się z działaniem obejmującym prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę lub osoby tworzące wspólne gospodarstwo domowe, w miejscu ich zamieszkania. W takim przypadku, zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego może być tak silnie związane z wykonywaniem działalności gospodarczej przez niektórych członków gospodarstwa domowego, że rozdzielenie tych statusów i aktywności nie jest możliwe. Wówczas w praktyce korzystanie z wody na potrzeby gospodarstwa domowego i tej działalności może mieścić się w pojęciu zwykłego korzystania z wód. Podobne założenie dotyczy zaspokajania potrzeb gospodarstwa rolnego, które dotyczy zarówno potrzeb członków rodziny prowadzącej gospodarstwo, jak też potrzeb związanych z funkcjonowaniem tego rodzaju działalności zarobkowej (przy uwzględnieniu limitu pobieranych wód).
Jednak wskazane w ustawie wyjątki wynikające z konieczności zapewnienia możliwości zaspokojenia codziennych życiowych potrzeb osób zamieszkujących daną nieruchomość i wykonujących w tym samym miejscu swoją pracę nie dotyczą podmiotu będącego spółką prawa handlowego, która korzysta z wód podziemnych na wielu różnych nieruchomościach w celach związanych z prowadzeniem swojej działalności. W aktualnym stanie prawnym niski, okazjonalny pobór wód, który nie mieści się w zwykłym korzystaniu z wód nie stanowi przesłanki zwalniającej od konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Stanowić może okoliczność zwalniającą od obowiązku uiszczania opłaty jeżeli jej wysokość nie przekracza 20 zł (art. 279a ustawy).
W takiej sytuacji to spółka powinna podjąć decyzję czy dotychczasowy niski pobór wód uzasadnia dalsze korzystanie z wód i konieczność uzyskania pozwoleń wodnoprawnych, czy też raczej przemawia za rezygnacją z korzystania z poboru wód podziemnych i wymaga innej organizacji prowadzonej działalności. Spółka ma prawo zrezygnować z korzystania z dotychczasowych urządzeń wodnych służących do poboru wód. Dodatkowo należy wskazać, że dotychczasowe doświadczenia podmiotu gospodarczego w zakresie korzystania z wód, nie stanowią wystarczającej przesłanki do założenia, że w przyszłości pobór wód będzie również niski.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.