IV SA/Po 966/04

IV SA/Po 966/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-12-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Sygn. powiązane
II OSK 456/05 - Postanowienie NSA z 2006-01-27
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2004 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...]. /-/ M. Dybowski JFS /-/ M.Hrycaj
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich M. K. urodzonej [...]r., z tytułu poddania Wnioskodawczyni wysiedleniu, w ramach którego przebywała z przyczyn narodowościowych w innym miejscu odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy).
W lakonicznym uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż po analizie przedłożonych przez Stronę dokumentów ( bez ich indywidualnego wskazania) należy uznać, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w Jej sprawie przesłanki art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy; w szczególności z przedstawionych przez Stronę dokumentów nie wynika, w którym z obozów przesiedleńczych w Łodzi przebywała.
M. K., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że w początkach wojny mieszkała wraz z matką i bratem w [...] (ojciec- żołnierz kawalerii- był w obozie jenieckim). W grudniu 1939 r. Wnioskodawczyni wraz z rodziną, zostali wysiedleni z dwunastohektarowego gospodarstwa rolnego, do klasztoru w Gostyniu. Matka miała 15 minut na spakowanie (wolno było wziąć jedną pierzynę i odzież) i ubranie dwojga dzieci w wieku dwu i sześciu lat. Po kilkunastu dniach, pod strażą hitlerowską, zostali wywiezieni do pociągu w Gostyniu, a w godzinach rannych znaleźli się na bocznym torze w Łodzi. Otrzymali tam gorącą kawę; w zimnie i o głodzie spędzili tam kilka dni, bowiem nie wolno było wychodzić z wagonów. Z Łodzi przewieziono ich do Tarnowa, gdzie do wiosny mieszkali w szkole [...]. Matka sama pracowała ( jako pomoc kuchenna przy wojsku niemieckim) i utrzymywała rodzinę do 1945 r. W postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy Wnioskodawczyni wskazała, że prawdopodobnie doszło do pomyłki, bowiem brat M. K [...] - K [...] M [...], na podstawie takich samych dokumentów jak Wnioskodawczyni, decyzją Kierownika Urzędu nr [...] otrzymał uprawnienia kombatanckie. Losy brata i Wnioskodawczyni były takie same- tak samo zostali wysiedleni, razem przebywali w obozie przesiedleńczym w Łodzi przy ul. Żeligowskiego 41, co także wynika z zaświadczenia z dnia [...] - nr [...]. Wnioskodawczyni musiała opiekować się bratem K [...], bowiem mama musiała przymusowo pracować, a ojciec był całą wojnę w stalagu. Niemiec, który zajmował ich gospodarstwo, uciekając w styczniu 1945 r. podpalił dom mieszkalny i stodołę (która spłonęła w całości wraz z maszynami i sprzętem rolniczym). Z domu ostały się zgliszcza (spłonęły części drewniane i wyposażenie). Do pisma Wnioskodawczyni załączyła: odpis decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy K [...] M [...] s. T [...], ur. [...] r. w [...], uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim; kserokopię zaświadczenia Archiwum Państwowego w Łodzi- tożsamego z odpisem zaświadczenia załączonego przez Wnioskodawczynię (k. 3, 12, 14, 15 akt administracyjnych).
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kpa, i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego- j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty zaprezentowane w decyzji z [...] r.; podniósł, że z treści zaświadczenia Archiwum Państwowego w Łodzi z [...] wynika, że Strona wraz z rodziną została wysiedlona do obozu przesiedleńczego na terenie b. pow. gostyńskiego, a nie do Łodzi na ul. Żeligowskiego 41/43. Z życiorysu i pism Strony wynika, że z obozu przesiedleńczego w Gostyniu została wywieziona na tereny "Generalnej Guberni"; trasa biegła przez Łódź, gdzie przebywała kilka dni, lecz nie w obozie przesiedleńczym, lecz w wagonach kolejowych, których nie wolno im było opuszczać. Przebywanie w wagonach kolejowych nie jest represją w rozumieniu ustawy i nie może być traktowane jako działalność kombatancka ani równorzędna z taką działalnością. W grudniu 1939 r. obóz w Łodzi na ul. Żeligowskiego 41/43 nie został jeszcze uformowany. Z powszechnie znanych źródeł historycznych wynika, że obóz ów istniał dopiero od 1940 r. ( "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-45 Informator encyklopedyczny"- PWN Warszawa 1979- dalej "Informator"). Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania Stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Kierownik Urzędu zbada, czy istnieją przesłanki wznowienia postępowania w sprawie przyznania K [...] M [...] uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie przesiedleńczym.
Decyzję z [...] r. poprzedza w aktach administracyjnych kserokopia s. 420-421 "Informatora", zawierająca końcówkę hasła Radom, hasło Radomsko i dalsze- do hasła Radzikowice (k. 16v- 20 akt administracyjnych).
M[...] K [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] r., wnosząc o "zmianę" zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Wnioskodawczyni przytoczyła w szczególności argumenty uprzednio podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała w szczególności, że masowe wywożenie zorganizowanymi i ściśle strzeżonymi transportami kolejowymi setek a być może tysięcy mieszkańców z powiatu gostyńskiego na tereny tzw. Generalnej Guberni, było faktem udokumentowanym historycznie. Ten typ represji dotyczył także Wnioskodawczyni i Jej rodziny, co odnotowano w dokumentach Archiwum Państwowego w Łodzi. Wnioskodawczyni wraz z matką, bratem i rodzicami ojca, zostali przymusowo wysiedleni z gospodarstwa już [...] r. i przewiezieni do klasztoru Księży Filipinów w Gostyniu. Tam przebywali pod nadzorem żandarmów niemieckich w nieludzkich warunkach ( spali na posadzce Bazyliki, brak dostępu do wody i sanitariatów). Stąd dnia 15 grudnia 1939 r. przewieziono ich transportem kolejowym do Łodzi, gdzie transport ów stanowił obóz przejściowy dla wysiedleńców. Po przeprowadzonej segregacji i szczegółowej rewizji ( matka musiała oddać złotą obrączkę i marki niemieckie), transportem kolejowym przewieziono ich do Tarnowa i w Wigilię- 24 grudnia 1939 r., zakwaterowano ich w szkole im. Marii Konopnickiej w Tarnowie. Następnie otrzymali mieszkanie u Księży Misjonarzy na ul. Krakowskiej 39 w Tarnowie, gdzie mieszkali do wyzwolenia. Ojciec- Tomasz przebywał jako jeniec wojenny w Niemczech. Wiarogodność zeznań Wnioskodawczyni potwierdza ankieta, wypełniona po zakończeni II wojny światowej. Do skargi Wnioskodawczyni załączyła m. in. odpis: artykułu E. Curyk- Sierszulskiej "Obóz w Klasztorze", listu ks. Zbigniewa Starczewskiego COr Superiora Kongregacji Oratorium Św. Filipa Neri w Gostyniu z dnia 21 czerwca 2004 r.; ankiety M [...] M [...] z 4 maja 1952 r. (k. 2, 6-8 akt sądowych).
Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie- z uwagi na uchybienie terminu.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 5 października 2004 r.- sygn. IV SA/Po 966/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił M [...] K [...] termin do wniesienia skargi.
Pismem z dnia 12 października 2004 r. M [...] K [...] wskazała świadków wysiedlenia, wiezionych tym samym transportem do Łodzi- M [...] L [...] i L [...] A [...]; do pisma dołączyła kserokopię artykułu Lili Gabryelów pt. "Święta Góra cierpienia" ( Panorama Leszczyńska z 15.1.2004 s. 8).
W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. Stanowisko swe organ orzekający uzasadnił tym, że Skarżąca nie mogła przebywać w obozie w Łodzi ( przy ul. Żeligowskiego, bądź w innym, wymienionym w rozporządzeniu), bowiem z "Informatora" wynika, że obozy te powstały dopiero w 1940 r. Pobytu w transporcie kolejowym nie można uznać za tożsamy z pobytem w obozie hitlerowskim. Do pisma Kierownik Urzędu załączył: kserokopie "Informatora", zawierającego hasło Gostyń i s. 292-293, zawierającego hasło Łódź; odpis akt postępowania nr [...], zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] r. o odmowie przyznania K [...] M [...] uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wobec braku w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku żądania Skarżącej przeprowadzenia rozprawy, Sąd orzekał w trybie uproszczonym ( art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692; k. 4-5, 9, 10- 12).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadną.
I. Zgodnie z art. 106 § 3 upsa, Sąd Administracyjny bierze pod uwagę fakty
powszechnie znane, nawet bez powołania się na nie strony; do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio kpc ( art. 106 § 5 upsa). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że ustawowe określenie "fakty powszechnie znane" (art. 228 § 1 kpc, art. 77 § 4 kpa, art. 153 kpk z 1969 r., art. 168 kpk z 6 czerwca 1997 r.- Dz.U. 89/97/555 ze zm.) obejmuje również fakty historyczne, utrwalone w piśmiennictwie naukowym- te relacje o pewnych mających miejsce w przeszłości zdarzeniach, w tym także politycznych, które w sposób zgodny z zasadami metodologii naukowej, a więc w oparciu o różnorakie źródła, ujawnione zostały przez historyków (wyrok SN z 9.3.1993- WRN 8/93- OSNKW 7-8/93/49; OSP 6/94/ 117 z glosą J. Tylmana; WPP 2/94/101 z glosą S. Przyjemskiego; PS 4/96/67 z omówieniem J. Gudowskiego; PS 5/96/38 z omówieniem Z.Dody i J.Grajewskiego, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr.1998 t.1 s.473 uw.8).
Z niekwestionowanych przez Wnioskodawczynię ustaleń Kierownika Urzędu wynika, że Skarżąca wraz z rodziną została wysiedlona do obozu przesiedleńczego na terenie b. powiatu gostyńskiego, choć Kierownik Urzędu nie ustalił, gdzie była siedziba tego obozu (k. 18 akt administracyjnych). Z najnowszej i najpełniejszej monografii traktującej o wysiedleniach ludności polskiej z Wielkopolski ( Marii Rutowskiej "Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-41"- Instytut Zachodni 2003) wynika, że Niemcy utworzyli obóz przesiedleńczy dla wysiedlanej ludności polskiej z Wielkopolski do Generalnego Gubernatorstwa w klasztorze Księży Filipinów w Gostyniu ( tamże s. 96).Z zestawienia liczbowego wysiedlonej, przesiedlonej i wyrugowanej ludności polskiej z Kraju Warty w latach 1939- 45 wynika, że w okresie od 1 grudnia 1939 do 20 stycznia 1941 z powiatu gostyńskiego wysiedlono 3222 osoby ( M. Rutowska- op. cit. s. 57). Co prawda z zestawienia liczbowego wysiedlonej ludności polskiej z Kraju Warty w latach 1939- 45 wynika, że w okresie od 1 grudnia 1939 do 20 stycznia 1941 r. na podstawie pierwszego planu krótkofalowego w okresie od 1 do 17.12.1939 r. nie wykazano ludności wysiedlonej z powiatu gostyńskiego (M. Rutowska- op. cit. s. 54), lecz nie ulega wątpliwości, że 8 grudnia 1939 r. usunięto wielu Polaków, zamieszkałych w Gostyniu (M. Rutowska- op. cit. s. 64). W zaświadczeniu z dnia 29 marca 2001 r. nr 841-1496/2001 Archiwum Państwowego w Łodzi na podstawie akt Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu Oddziału w Łodzi sygn. 38/I, s. 65 (któremu Kierownik Urzędu nie odmówił wiarogodności) wynika, że M [...] M [...] wraz z K [...] M [...] i rodziną, zostali wysiedleni z miejscowości D [...] - brak nazwy ówczesnego powiatu i daty wysiedlenia (k. 3 akt administracyjnych). Ze znanej Sądowi z urzędu publikacji "Ortsverzeichnis des Reichsgaues Warteland" - NS- Gauverlag und Druckerei Warteland Gmbh Posen - Oktober 1941( s. 10, 219) wynika, że D [...] nazwane zostało "B [...]" i znajdowało się w powiecie (kreis) Gostlingen (czyli Gostyń).
Z innych publikacji wynika, że podczas całego okresu okupacji Niemcy wysiedlili ponad 6000 mieszkańców Gostynia i powiatu gostyńskiego; wysiedlenia mieszkańców powiatu do Generalnego Gubernatorstwa niemieckie władze bezpieczeństwa rozpoczęły w początku grudnia 1939 r. ( "Nowa encyklopedia powszechna PWN" t. 2 s. 581 PWN 1995; Andrzej Hanyż "Ziemia Gostyńska- przewodnik" Wyd. Pozn.1967 s. 15). Tylko cztery powiaty- w tym gostyński- według raportu sytuacyjnego z października 1943 r., przygotowanego dla Delegatury Rządu RP w odniesieniu do gmin wiejskich, liczył nie mniej niż 60 % ludności polskiej ( AAN, delegatura Rządu... sygn. 202/III/139k. 60-62, 88-89, 106- 107, 154- 155; cyt. za: T. Janicki "Wieś w Kraju Warty 1939-45" PSO Poznań 1996 s. 94- 95).
II. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r.( Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319) i art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nie tylko sądy, lecz i organy administracji publicznej, winny stosować Konstytucję wprost ( art. 8 ust. 2 Konstytucji RP)- mają obowiązek dokonywać wykładni ustaw i przepisów podstawowych, kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe- wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie , spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją- zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (przykładowo: orzeczenie TK z 24.2.1997 r.- K 19/96, wyrok TK z 25.11.1997 r.- U 6/97, wyrok TK z 10.11.1998 r.- K 39/97, wyrok TK z 5.1.1999 r.- K 27/98, wyrok TK z 28.4.1999 r.- K 3/99, akceptowane przez J. Oniszczuka "Konstytucja RP w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" Zakamycze 2000 s. 65, 116, 811-813; uzasadnienie wyr. TK z 8.11.2000-SK 18/99-OTK ZU 7/00 s.1273). Jeśli Sąd nie osiągnąłby w procesie dekodowania normy prawnej z uwzględnieniem przepisów Konstytucji pomyślnego rezultatu, wówczas winien odmówić zastosowania owego przepisu ustawy w konkretnej sprawie (wyroki SN z dnia: 7.4.1998- I UKN 90/98-OSNAP 1/00/6 z częściowo aprobującą glosą A. Józefowicza- Prz.Sejm.2/01/88; 29.8.2001- III RN 189/00- OSNAP 6/02/130; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5.X.2000- III Aua 1494/99- OSA 4/01/18; W.Skrzydło "Konstytucja RP-komentarz" Zakamycze 1998 s.188-9), bądź winien zadać pytanie prawne (art.193 Konstytucji).
Kierownik Urzędu dokonał błędnej wykładni art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy- w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o kombatantach...- Dz.U. 38/99/360- przez przyjęcie, że organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz był innym miejscem odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, wobec nie ujęcia danego obozu w § 6 rozporządzenia.
Ustawodawca w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy- w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 1999 r. (Dz.U. 38/99/360)- upoważnił Prezesa Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, do określenia, w drodze rozporządzenia- po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu- miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c oraz w pkt 3.
Wykładnia językowa owego przepisu nie prowadzi do wniosku, że tylko pobyt w obozach wymienionych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, pozwala na spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy.
Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w poprzednim Wykazie jednolitym obozów z dnia 18 marca 1993 r. (dalej Wykaz), wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, nie znalazły się w ogóle obozy przejściowe, aktualnie wymienione § 6 pkty 1-10 rozporządzenia, bowiem wymieniono w punkcie IV wykazu jedynie Zamość i Zwierzyniec ( obecnie wymienione w § 6 pkt 11 i 12 rozporządzenia). Dnia 11 sierpnia 1993 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i Dyrektor Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu- Instytutu Pamięci Narodowej uzupełnili Wykaz przez dodanie punktu VII o treści: obozy przesiedleńcze poza wymienionymi w pkt IV- uprawnienia przysługują wyłącznie dzieciom do lat 14 osadzonym w obozach przesiedleńczych z uwzględnieniem wymogów określonych w art. 4 ust. 2 ustawy.
Na tle art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, Sąd Najwyższy zaprezentował trafny pogląd, że przyznanie uprawnień kombatanckich uzależnione zostało od spełnienia dwu warunków: 1) określonych przyczyn represji, do których zaliczono przyczyny polityczne, narodowościowe, religijne i rasowe; 2) przebywania z tychże przyczyn w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady lub w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Umocowanie w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, dało Kierownikowi Urzędu uprawnienie do określenia miejsc odosobnienia, a nie do różnicowania pod względem podmiotowym uprawnień osób tam przebywających; art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy nie przewidywał żadnych dodatkowych warunków podmiotowych. Art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, nie upoważniał Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich ( następnie Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu- Instytutu Pamięci Narodowej) do wskazywania osób uprawnionych do świadczeń z ustawy, a jedynie do wyrażenia opinii o faktach historycznych, tj. do określenia charakteru miejsc odosobnienia. Opinia Komisji nie była wiążąca dla Kierownika Urzędu, ani dla Sądu orzekającego w sprawie; adnotacja zawarta w punkcie IV Wykazu (dotycząca obozów w Zamościu i Zwierzyńcu: "Uprawnienia przysługują wyłącznie dzieciom do lat 14, osadzonym w tych obozach", wyraźnie przekroczyła umocowanie ustawowe Komisji ( wyrok SN z 5.7.1996- III ARN 17/96- OSNAP 3/97/31). Godzi się przypomnieć, że pobyt dziecka do lat 14 w obozie w Zamościu (jako w obozie równoznacznym z obozem koncentracyjnym), został uznany za uprawniający do świadczeń rentowych określonych w art. 4 ust. 2 ustawy z 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz.U. 34/75/186), dopiero po pozytywnej opinii Komisji co do charakteru obozu i po uchwale SN z 4.11.1982- III UZP 5/82- OSNC 5-6/83/67.
Z kolei w opinii z dnia 10 lutego 1999 r. Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdzono, że Obozy Przesiedleńcze w Gnieźnie i Młyniewie nie spełniały warunków art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy. Mimo tego obecnie w rozporządzeniu oba te obozy wymienione są w § 6 punktach 1 i 8.
W toku dyskusji zapoczątkowanych pismem z dnia 10 grudnia 1996 r. L. dz. BO 1581/96 Biura Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, sędziowie NSA- Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu stanęli na stanowisku (co do podobnego zagadnienia prawnego), że sporządzony na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 pierwotnego brzmienia ustawy Wykaz miał jedynie walor dowodu, co nie wykluczało możliwości wykazywania przez stronę w ramach postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich, iż w warunkach o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy przebywała na terytorium innym, niż objęte wykazem. Nawet przyjęcie odmiennego poglądu, nie powodowało takiego stanu rzeczy, by samo pominięcie określonego terytorium w Wykazie miejsc zesłań i deportacji wyłączało możliwość uznania istnienia uprawnień. Gdyby strona wskazywała okoliczności potwierdzające, że była przymusowo zesłana bądź deportowana na nie objęte wykazem terytorium, wówczas załatwienie sprawy winno być poprzedzone rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, jakim byłaby kwestia uzupełnienia wykazu. Paradoksalnym byłby wniosek, że wykazy prowadzone na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy, byłyby prowadzone bez związku z informacjami pochodzącymi od stron poszczególnych postępowań i bez możliwości uzupełniania ich z inicjatywy zainteresowanych ( pismo z dnia 20 lutego 1997 r.- Prez. 214/97).
III. Nie ulega wątpliwości, że sporządzenie obszernego katalogu obozów, wymienionych w § 3 rozporządzenia, możliwe było dzięki postępowi nauk historycznych ( w szczególności dzięki opublikowaniu pomnikowej pracy "Łagry- przewodnik encyklopedyczny"- pod red. N. Ochotkina i A. Roginskiego- Wyd. Stowarzyszenie "Memoriał" i Państwowego Archiwum Federacji Rosyjskiej- KARTA 1998 r.).
Podobny postęp nauk historycznych miał miejsce w stosunku do stanu wiedzy o obozach hitlerowskich, utrwalonego w wydanym w 1979 r. w PWN "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-45 Informatorze encyklopedycznym", opracowanym przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, w którym w ogóle nie wymienia się obozu przesiedleńczego w Gostyniu. Z badań historyków wynika, że prócz obozów, wymienionych w § 6 rozporządzenia, ludność polska osadzana była w obozach przejściowych ( o różnych nazwach niemieckich- zwłaszcza w początkowym okresie wysiedleń) w szczególności w: Bąblinie, Budzyniu, Olicie, Bruczkowie, Chludowie, Lubiniu, Kazimierzu Biskupim, Puszczykówku, Cerekwicy, Kowanówku, Nowych Skalmierzycach, Kole, Kaliszu, Koninie, Wągrowcu, Lesznie, Racocie, Rusku, Turku, Wronkach, Gostyniu ( w klasztorze Księży Filipinów), Słupcy, Rawiczu, Kępnie, Brodziszewie, Komorowie k. Wolsztyna, Kruszewie, Mechlinie, Gutowie Małym ( M. Rutowska- op. cit. s. 40, 42, 49, 95- 96, 163- 194). "Informator" zawiera pewien uporządkowany zasób wiedzy według stanu na dzień oddania publikacji do druku (sprzed 1979 r.), w oparciu o ówcześnie znane i przebadane źródła archiwalne, lecz także monografie (np. W. Jastrzębskiego "Hitlerowskie wysiedlenia z ziem polskich wcielonych do Rzeszy w latach 1939- 45" Poznań 1968), niepublikowane relacje świadków a nawet publikacje prasowe. Ów zasób wiedzy uległ w następnych 25 latach dalszemu uzupełnieniu i krytycznej analizie, czego przejawem są np.: powołana monografia M. Rutowskiej czy w opracowanie "Obozy hitlerowskie w Łodzi" pod red. A. Głowackiego i S. Abramowicza Łódź 1998.
W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że nie nazwa obozu, zwłaszcza w nomenklaturze niemieckiej, lecz jego funkcja w realizacji polityki eksterminacyjnej okupanta wobec Polaków, warunki życia w obozie, zadania obozu, przyczyny osadzania w nim ludności polskiej, decydują o jego charakterze ( przykładowo- wyrok NSA z 6.2.1985- II SA 1789/84- OSP 12/85/240, akceptowany przez A. Świątkowskiego "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych, kombatantów, osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s. 75). Z badań historycznych wynika, że warunki pobytu w poszczególnych obozach przesiedleńczych, zwłaszcza podczas pierwszych wysiedleń w ramach pierwszego planu krótkofalowego ( od początków listopada do 17 grudnia 1939 r.- gdy wysiedlono Skarżącą wraz z rodziną), były trudniejsze, niż w obozie Poznań- Główna (zwłaszcza w okresie od początku 1940 do likwidacji obozu), który wymieniono w § 6 rozporządzenia (M. Rutowska- op. cit. s. 49, 103, 117). Takie właśnie warunki życia w obozie przesiedleńczym w klasztorze Księży Filipinów w Gostyniu jawią się w niniejszej sprawie. Na ocenę charakteru miejsca odosobnienia wpływają także warunki transportu z obozu- Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 4.11.1982- III UZP 5/82, trafnie zwrócił uwagę na gehennę dzieci w czasie hitlerowskich akcji wysiedleńczo- pacyfikacyjnych i śmierć wielu dzieci w czasie transportu (OSNC 5-6/83/67 s. 22 akapit 1). Z podobną hekatombą dzieci mamy do czynienia w przypadku transportów wysiedlonych Polaków- starosta Becht z Tarnowa podał, że z transportu z Poznania, w grudniu 1939 r. w Krakowie wyładowano 40 zmarłych w drodze dzieci (cyt. za J. Marczewski "Hitlerowska koncepcja polityki kolonizacyjno- wysiedleńczej i jej realizacja w "Okręgu Warty" Poznań 1979 s. 166). Jest rzeczą oczywistą, że sięganie do opracowań uznanych autorytetów naukowych jest częstą i pożądaną praktyką organów administracji publicznej; czynione z należytą starannością przyczyniać się może do dokonywania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (odpowiednio- Krzysztof Lesiakowski w komentarzu do artykułu Gustawa Romanowskiego "Odmowa na wszelki wypadek. Gdy brakuje wiedzy historycznej" Rzeczpospolita 29.8.2002 s. C1).
IV. W wyrokach z dnia: 24 maja 2001 r.- sygn. II SA/Po 2390/99 i z 10 lipca 2001 r.- sygn. II SA/Po 1767/00 Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował pogląd, że przyznanie przez Kierownika Urzędu 17 osobom uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie przejściowym w Gnieźnie w latach 1939- 40 i odmowa przyznania uprawnień kombatanckich M [...] K [...], stanowi naruszenie zasady równości ( art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).
Umieszczenie w § 6 rozporządzenia Poznania- Głównej, Gniezna i Młyniewa, przy nie umieszczeniu innych obozów przesiedleńczych, w sytuacji, gdy deportacje ludności polskiej, żydowskiej i cygańskiej odbywały się pod nadzorem policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa III Rzeszy- wespół z placówkami i centralami przesiedleńczymi i podległymi im obozami dla wysiedlanych Polaków i Żydów ( M. Rutowska- op. cit. s. 28- 37, 40, 50), nie znajduje dostatecznego uzasadnienia historycznego. Nie ulega wątpliwości, że osoby osadzone w każdym z uprzednio wymienionych obozów przejściowych pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa; przyczyny represji miały charakter polityczny, narodowościowy, religijny bądź rasowy, a pobyt w tych miejscach odosobnienia miał charakter eksterminacyjny dla dzieci do lat 14 w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy.
V. Zagadnienie dopuszczalności każdego dowodu, nie będącego sprzecznym z prawem, jako przejawu rzetelności proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, było już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktryny. W szczególności w polskim systemie prawa nie obowiązuje formalna teoria dowodów (wyrok NSA z 9.3.1989-II SA 961/88-ONSA 1/89/33, akceptowane przez zespół sędziów NSA pod red. R. Hausera "Kpa z orzecznictwem NSA, SN i TK"W.Pr.1995 s.165 t.8; odpowiednio- K. Piasecki "Kpc z komentarzem" W.Pr.1989 t.2 s. 412 uw.1). Pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.2.1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. 10/83/49 ze zm.) utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego, z którego wynika, że przed Sądem ubezpieczeń społecznych dopuszczalne są wszelkie dowody nie zakazane przez prawo procesowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4.3.1997-III Aua 105/97- Apel.W-wa 2/97/7; wyrok SN z 25.7.1997-II UKN 186/97-OSNAP 11/98/342; wyrok SN z 24.5.2001-I PKN 413/00-Mo.Pr.22/01/1102= Rzeczpospolita 24-26.12.2001 s.C1, akceptowane przez A.Krajewskiego "Ubezpieczenie społeczne- praktyczne omówienie z orzecznictwem" WZPP 2002 s.173). Nie sposób wyprowadzać z tego wniosku o niedopuszczalności prowadzenia dowodów z zeznań świadków przed organami administracji w sprawach o zasiłek przedemerytalny. Utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego, że ustalenie wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach, jako przesłankę świadczenia, ustalać winien urząd pracy w postępowaniu o przyznanie tego zasiłku (odpowiednio- wyrok SN z 3.11.1994-I PZP 45/94-OSNAP 6/95/74, akceptowany przez J.Gudowskiego-PS 4/98/81).
Już pod rządem Konstytucji PRL z 22.7.1952 r. (j.t. Dz.U. 7/76/36, zm.2/80/81, 11/82/83, 39/83/175) Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 10.6.1987 r.- P 1/87 (OTK 1987 p.1, akceptowane przez: T. Żyznowskiego "Cywilnoprawna problematyka ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości-wybrane zagadnienia" W-wa 1988 s.55; K. Działochę i S.Pawelę "Orzecznictwo TK 1986-93- wybór, opracowanie, piśmiennictwo" Wyd. Pr. IUSTITIA 1996 s.129 i n.,poz.7; zespół sędziów NSA pod red. R.Hausera- op. cit. s. 167 t. 17) orzekł, że przepisy § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.9. 1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz.U. 47/85/244) są niezgodne z przepisem art. 88 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 22/85/99) i art. 75 kpa. Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu owego orzeczenia, że celem art. 88 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości było umożliwienie repatriantom zaliczenia wartości pozostawionego mienia na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali. Prawo repatrianta do zaliczenia tego mienia wynikało ex lege z art. 88 ust. 1 owej ustawy i nie wymagało żadnego dowodu do czasu złożenia wniosku o zaliczenie wartości tego mienia w sprawie wcześniej przezeń wszczętej o ustanowienie na jego rzecz użytkowania wieczystego względnie nabycia państwowej nieruchomości. Prawo repatrianta realizowało się dopiero w konsekwencji wszczęcia takiego postępowania i jego zakończenia decyzją administracyjną. Wydanie decyzji musiało być poprzedzone postępowaniem według reguł kpa. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej- udowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne może nastąpić za pomocą wszelkich legalnych środków (art.: 7, 75, 76 § 3 i art.86 kpa). Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że jakiekolwiek ograniczenie w tym przedmiocie wynikać może tylko z przepisów ustawowych.
Od czasu wydania owego orzeczenia nastąpił znaczny rozwój nauk prawnych; nastąpiła także zmiana stanu prawnego. Wraz z wejściem w życie art. 1 Konstytucji RP z 1952 r., znowelizowanej art.1 pkt 3 i 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 29.12.1989 r.(Dz.U. 75/89/444), utrzymanego w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17.10.1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą RP oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. 84/92/426 ze zm.) wprowadzono do porządku prawnego zasadę państwa prawnego, ograniczającego swobodę ustawodawcy zwykłego. W ramach tej zasady w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazano prawo do sądu - tym prawa obywatela do rzetelnej procedury ( J. Mikołajewicz "Pojmowanie
w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP"- w: "Polskie dyskusje o państwie prawa" pod red. S. Wronkowskiej-W.Sejm.1995 s.99 i n. zwłaszcza s.107-8 i akceptowane przezeń orzeczenia). Z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z 2.4.1997 r. Sądy utraciły kompetencje do wydawania niekonstytucyjnych wyroków (art. 8 ust.1 i 2 w zw. z art. 178 ust.1 Konstytucji). Prawo do sądu - także w zakresie rzetelności proceduralnej- określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art.: 9, 87 ust.1, 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25.1.1995 r.- OTK I/95/219 wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny- możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury; sądy mają obowiązek stosować Konstytucję wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, a obowiązkiem sądu jest badanie w każdym przypadku zgodności stosowanego prawa z Konstytucją (art. 8 ust.1 i 2, art.178 ust.1 Konstytucji RP; uzasadnienie wyroku TK z 12.3.2002- P 9/01- OTK A 2/02/14; wyrok SN z 29.8.2001-III RN 189/00-OSNAP 6/02/130).
Niekonstytucyjną i naruszającą zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadę proporcjonalności ( art. 31 ust. 3), zasadę równości wobec prawa (art.32 ust.1), prawo do sądu w zakresie odpowiednio ukształtowanej procedury (art. 45 ust.1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) byłaby taka wykładnia powołanego rozporządzenia przez to, że bez dostatecznego powodu ograniczeniu uległby katalog środków dowodowych, dopuszczonych w art. 75 § 1 kpa, mimo że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy materialnej, utrudniając obywatelowi uzyskanie na drodze prawnej uprawnień kombatanckich w sytuacji, gdy obóz, w którym przebywał, nie zostałby ujęty w rozporządzeniu.
Przed sądem administracyjnym niedopuszczalne jest prowadzenie dowodów z zeznań świadków, przeto dowody dopuszczalne w myśl art. 75 § 1 kpa winny być z należytą starannością przeprowadzone przed organami administracji państwowej. Zasady dopuszczania jako dowodu wszystkiego, co nie jest sprzeczne z prawem (w szczególności dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych i oględzin) nie może ograniczać wykładnia prawa, dokonana wbrew zasadzie dokonywania wykładni ustawy i aktu doń wykonawczego w zgodzie z Konstytucją.
Skoro normodawca konstytucyjny wskazuje, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym ( art. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319)), w którym obowiązuje zasada równości ( art. 32 ust. 1 Konstytucji), to wymóg wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją nakazuje, by umieszczenie w wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.- w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o kombatantach...- Dz.U. 38/99/360; aktualnie j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.)- rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. 106/01/1154) danego obozu przesiedleńczego ma jedynie taki walor, że w konkretnej sprawie strona nie musi prowadzić dowodów, że osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa a pobyt w tych miejscach odosobnienia miał charakter eksterminacyjny dla dzieci do lat 14 w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. Ani ustawa o kombatantach, ani kodeks postępowania administracyjnego, nie wprowadziły zakazu dowodzenia w postępowaniu przed organem administracji publicznej w trybie art. 75 kpa, że pobyt w obozie innym, niż wymienione w § 6 rozporządzenia, był represją w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach.
Przeciwna wykładnia prowadziłaby do naruszenia prawa do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) na skutek nierzetelności proceduralnej , skoro w postępowaniu przed sądem administracyjnym niemożliwe jest prowadzenie innych dowodów, niźli uzupełniające z dokumentów i to w warunkach określonych w art. 103 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692).
VI. Zakres kognicji organu administracji publicznej wyznacza norma
prawa materialnego. W niniejszej sprawie błędna wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, i § 6 rozporządzenia doprowadziła do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędne uznanie, że nie ujęcie obozu w Gostyniu w rozporządzeniu, i nie osadzenie w obozie przesiedleńczym w Łodzi, zwalnia organ administracji publicznej od czynienia dalszych ustaleń w sprawie.
Kierownik Urzędu z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i 4 kpa pominął fakty powszechnie znane, wskazujące na istnienie obozu przesiedleńczego w klasztorze Księży Filipinów na Świętej Górze w Gostyniu; nie przesłuchał M [...] K [...] w charakterze strony by ustalić, w jakich warunkach przebywała ona w tym obozie i w jakich warunkach odbywał się transport wysiedlonych z jej udziałem do Tarnowa przez Łódź, gdzie i kiedy transport został sformowany i czy na trasie był dołączony do innego- większego transportu; kiedy dokładnie wyruszył i kiedy przybył do miejsca docelowego.
Organ orzekający błędnie oparł się na kserokopii "Informatora", która nie dotyczyła ani obozu w Gostyniu, ani w obozów w Łodzi (k. 17, 16 v akt administracyjnych); nie mogła ona zatem posłużyć dokonaniu ustaleń faktów, istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kierownik Urzędu naruszył także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu ( art. 10 § 1 kpa) oraz wymóg umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów ( art. 81 kpa), bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przesłano Wnioskodawczyni odpisów właściwych stron "Informatora" (co umożliwiłoby uniknięcie owej pomyłki w sięganiu do źródła) i nie pouczono Ją o możliwości wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego.
Powyższe uchybienia stanowiły naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81, art. 107 § 3 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie, Kierownik Urzędu przesłucha świadków J. Z. M. L. i L. A. - wskazanych dopiero w postępowaniu skargowym (k. 7, 26 akt sądowych) oraz Skarżącą, dla ustalenia warunków pobytu w owym obozie, przyczyn osadzenia w nim Skarżącej i Jej rodziny, charakteru i funkcji obozu w Gostyniu w realizacji ludobójczej polityki okupanta wobec Polaków. Kierownik Urzędu zwróci się do Archiwum Państwowego w Łodzi i IPN- Oddziału w Łodzi dla szczegółowego ustalenia okresu osadzenia w obozie Skarżącej i Jej rodziny, daty sformowania i trasy transportu- w szczególności czy był to transport do Tarnowa, o którym raportował starosta Becht (Sądowi z urzędu wiadomym jest, że zachowały się niemal w całości listy transportowe byłej Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu- Oddziału UWZ w Łodzi. Celowym jest jednak- z uwagi na formę ich przechowywania- wskazanie jak najprecyzyjniejszych danych ( w szczególności dnia i miejsca odprawienia transportu; daty dotarcia do punktu konkretnego punktu docelowego; M. Rutowska- op. cit. s. 155, 159; 203- 204 przypis 8; ).
Uzupełniwszy ustalenia faktyczne, Kierownik Urzędu rozważy potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i ewentualnie biegłego- znawcy problematyki wysiedleń ludności polskiej z "Kraju Warty" do Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939-40, o uznanym dorobku naukowym (art. 84 § 1 kpa) dla ustalenia charakteru i zadań obozu przesiedleńczego w Gostyniu w realizacji niemieckiej polityki eksterminacyjnej wobec ludności polskiej.
Rozpoznając sprawę powtórnie organ orzekający przeprowadzi zawnioskowane przez Skarżącą dowody oraz przeprowadzi wskazane dowody z urzędu. Ustalenia faktyczne, staranną ocenę dowodów i akt subsumcji Kierownik Urzędu przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 kpa.
Skoro zachodziły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692), należało orzec jak w sentencji. Zaskarżoną decyzją nie przyznano Skarżącej żadnych praw, przeto nie zachodziła przesłanka do orzekania na podstawie art. 152 upsa.
/-/ M.Dybowski
JFS