IV SA/Po 905/24

IV SA/Po 905/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie IV SA/Po 136/19 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2018 r., nr [...] Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję SKO z dnia 12 grudnia 2018 r., która została wydana po rozpoznaniu wniosku M. S. o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak: [...], o zmianie innej decyzji (w części wysokości zasiłku stałego przyznanego M. S.). SKO decyzją z dnia 12 grudnia 2018 r. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany własnej decyzji, bowiem decyzja zmieniana została wcześniej wyeliminowana z obrotu prawnego.
Sąd wskazał, że z sentencji zaskarżonej decyzji nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji ponownego rozpoznania sprawy. Dodatkowo, że SKO nie odniosło się merytorycznie do oceny decyzji o stwierdzeniu nieważności, ponadto w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów i wniosków M. S. wnoszącego o ponowne rozpoznanie sprawy. Niezależnie od tego Sąd zarzucił, że decyzja wskazywała, że została wydana w wyniku odwołania, nie powołano w niej podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. oraz sam sposób sformułowania sentencji budził wątpliwości.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z dnia 7 października 2024 r. nr [...], w której wskazało, że "po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu
7 października 2024 r. wniosku M. S. (...), o ponowne rozpatrzenia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak: [...] w sprawie zmiany innej decyzji organu - działając na podstawie przepisów art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 17 pkt 1, 127 §2 i art. 138 §1 pkt 1" orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z 3 października 2018 r., znak [...] w K. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r. w przedmiocie zmiany własnej decyzji. Decyzją zmieniającą dokonano bowiem zmiany innej decyzji Prezydenta Miasta K., która została wcześniej wyeliminowana z obrotu prawnego. W związku z tym zaszła konieczność wyeliminowania decyzji zmieniającej – jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie jest możliwa zmiana decyzji, która nie funkcjonuje już w obrocie prawnym. Dalej Kolegium wskazało, że pismem dnia 15 października 2018n r. M. S. zwrócił się do SKO w K. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, która zakończyła się wydaniem decyzji z dnia 3 października 2018 r., tj. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej.
Następnie SKO motywowało, że zgodnie z przepisem art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej kolejności przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z tego względu rozpatrując wniosek M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności powyższej decyzji zmieniającej należy wydać decyzję, o której mowa w przepisie art. 138 § 1 k.p.a.
Dalej, SKO argumentowało, że decyzją z dnia 18 lutego 2014 r. Prezydent Miasta K. przyznał M. S. m.in. zasiłek stały. Jednakże w wyniku odwołania się strony od rozstrzygnięcia organu tut. Kolegium - decyzją z 14 kwietnia 2014 r., uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie organ w dniu 29 kwietnia 2014 r. wydał decyzję, na mocy której zmienił powyższą własną decyzję z dnia 18 lutego 2014 r., która została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego.
SKO wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, stanowiącym odstępstwo od wyrażonej w art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady trwałości decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi, których przyczyną powstania może być nie tylko naruszenie przepisów samego prawa materialnego, lecz również naruszenie szczególnie istotnych przepisów proceduralnych - zaznaczyć w tym miejscu należy, że postępowanie w tym zakresie nie zmierza do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, która była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, lecz do wyeliminowania z obrotu prawnego aktów dotkniętych wadą kwalifikowaną. Natomiast przepis art. 156 §1 Kpa reguluje przesłanki, które stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Należy więc zbadać, czy decyzja w stosunku do której wniesiono o stwierdzenie nieważności, dotknięta jest którąkolwiek z wad.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż nie jest możliwa zmiana decyzji, która nie istnieje już w obrocie prawnym. W związku z tym decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa i należało stwierdzić jej nieważność. Z tego względu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 3 października 2018 r., znak: [...] została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna.
Skargę na powyższą decyzję SKO w K. z 7 października 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. S. wskazując, że decyzją z 29 kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta K. przyznał mu zasiłek stały na podstawie wywiadu środowiskowego na okres od 1 kwietnia 2013 r. w sprawie nowej, a nie w kontynuacji. Zdaniem Skarżącego wydana decyzja przyznająca zasiłek stały nie jest i nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa i nie jest obarczona żadną wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem Skarżącego rażącym naruszeniem prawa jest takie naruszenie, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej, oczywistej sprzeczności z treścią norm prawnych i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez praworządny organ państwa. Zdaniem M. S. budzić powinno wszelkie wątpliwości co do zakresu stwierdzanej nieważności. Organ bowiem wskazał, że nieważność dotyczy "zmiany decyzji własnej", czyli prawdopodobnie pkt 1 decyzji z 29 kwietnia 2014 r., a nie unieważnienia jej w całości, tzn. całej decyzji przyznającej , co stwierdził WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 136/19 z dnia 19 czerwca 2019 r. Ponadto Skarżący zarzucił SKO w K. bezczynność w ponownym rozpoznaniu sprawy po wyroku Sądu. Dodatkowo Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego albowiem decyzja organu I instancji przyznająca zasiłek nie jest obarczona wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 k.p.a. Wskazał, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji ponownego rozpatrzenia sprawy, organ nie odniósł się merytorycznie do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nawet ich nie zrelacjonowało. Skarżący zarzucił organowi naruszenia szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jego zdaniem jeśli w pkt 1 decyzji organy popełniły błąd w pisowni, to powinny go sprostować. Skarżący wnosił o unieważnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji lub ich uchylenie, Prezydent nie wydał decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 11 marca 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego znak: [...] z dnia 7 października 2024 r. oraz o przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, dopuścił się naruszenia art. 7a k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., będąc związanym oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania wyrażonym w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt: IV SA/Po 204/19, nie uwzględniając wytycznych wskazanych w ww. wyroku. Organ wydając decyzję oraz jej uzasadnienie nie rozstrzygnął wątpliwości zasygnalizowanych w wyroku. W dalszym ciągu nieokreślony został zakres stwierdzanej nieważności decyzji, czy to w całości czy w części. O ile skuteczność dokonania zmiany decyzji, której nieważność uprzednio została stwierdzona była przedmiotem rozważań wskazanych również w treści decyzji z dnia 7 października 2024 r., o tyle w dalszym ciągu nie sposób doszukać się jakiegokolwiek stanowiska organu w zakresie pozostałych punktów decyzji wydanej dnia 29 kwietnia 2014 r. tj. pkt 2. oraz pkt 3., które, nie sposób uznać, by w jakikolwiek realizowały przesłanki wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, że brak zajęcia jakiegokolwiek stanowiska przez organ we wskazanym powyżej zakresie, ma bezpośredni wpływ na sytuację Skarżącego.
Wskazał także, że niewątpliwie w zaskarżonej decyzji brakuje również opisu stanu faktycznego związanego z okolicznościami wydania obu decyzji Prezydenta Miasta K., tj. decyzji z dnia 18 lutego 2014 r. - aktualnie wyeliminowanej z obrotu prawnego oraz decyzji z dnia 29 kwietnia 2014 r. ([...]).
Niezależnie od powyższego Skarżący zarzuca również organowi, naruszenie przepisu art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na brak zawarcia w niej oceny prawnej i merytorycznej, odnosząc się jedynie do kwestii stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. Naruszenie to uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, pomimo wskazania konkretnych zaleceń Organowi przez orzekający Sąd. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstaw prawnych decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ uzasadniając decyzję, jedynie lakonicznie wskazał, iż pierwotna decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednak nie wskazuję w żaden sposób, w jaki sposób do tego doszło, na podstawie jakiego aktu została wyeliminowana. Nie przedstawia żadnego twierdzenia, ani dowodu na poparcie przedstawionego stanowiska, które faktycznie jest najistotniejszym elementem podstawy podjęcia zaskarżonej decyzji.
Jedynie na marginesie wskazano, iż niezrozumiałym dla Skarżącego jest czas, który był organowi potrzebny na wydanie decyzji z dnia 7 października 2024 r., kiedy wyrok stwierdzający nieważność poprzednio wydanej decyzji zapadł w dniu 19 czerwca 2019 r. Organ potrzebował zatem ponad 5 lat by wydać decyzję, która bezpośrednio wpływa na sytuację Skarżącego. Mając na względzie, że od pierwszej decyzji Prezydenta K. dotyczącej Skarżącego do wydania decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania minęło ponad dziesięć lat, w wątpliwość należy poddać działanie organu jako zgodnego z zasadami Kodeksu Postępowania Administracyjnego.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. stawił się pełnomocnik Skarżącego, który wnosił i wywodził jak w skardze oraz w piśmie procesowym z 11 marca 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 136/19. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153). W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są - co do zasady - związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego, powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 9 do art. 153). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., I GSK 534/12, LEX nr 1487724, wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., II FSK 1404/13, LEX nr 1774161). Związanie sądu administracyjnego oznacza, że nie może on w przyszłości, orzekając w tej samej sprawie, formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r., I GSK 534/12, LEX nr 1487724).
W tym miejscu odnosząc się do wniosku peł. skarżącego zawartego w piśmie z 11 mara 2024 r. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu z 16 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 204/19, Sąd wskazuje, że przywołany wyrok dotyczy sprawy w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku stałego, a podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji było nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – uchylenie decyzji organu I instancji w części i orzeczenie co do istoty sprawy oraz brak orzeczenia co do pozostałej części decyzji organu I instancji. Tymczasem w niniejszej sprawie SKO wydało zaskarżoną decyzję w trybie nadzwyczajnym - stwierdzenia nieważności, po ponownym rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., czyli utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu, zatem w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Wniosek pełnomocnika skarżącego nie mógł zatem odnieść skutku.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2014 r. poz. 572, dalej: k.p.a.).
Dla porządku wskazać należy, że decyzją z dnia 18 lutego 2014 r. Prezydent Miasta K. przyznał M. S. zasiłek stały. Na skutek odwołania M. S., SKO w K. decyzją z 14 kwietnia 2014 r. uchyliło decyzję Prezydenta z 18 lutego 2014 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W międzyczasie Prezydent wydał decyzję z dnia 29 kwietnia 2014 r., którą w punkcie 1 decyzji zmienił decyzję z 18 lutego 2014 r. w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego; w punkcie 2 przyznał zasiłek stały od dnia 1 kwietnia 2013 r. do 29 lutego 2014 r. w miesięcznej kwocie [...]zł oraz w punkcie 3 decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W dniu 10 sierpnia 2016 r. Burmistrz zwrócił się do SKO w K. o rozważenie na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29 kwietnia 2014 r. w związku ze zmianą decyzji z 18 lutego 2014 r., która została uprzednio uchylona (decyzją SKO z 14 kwietnia 2014 r.).
W dniu 3 października 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 17 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany własnej decyzji, bowiem "decyzji zmieniana" została wcześniej wyeliminowana z obrotu prawnego.
Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 15 października 2018 r. SKO wydało decyzję z 12 grudnia 2018 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany własnej decyzji, bowiem decyzja zmieniana została wcześniej wyeliminowana z obrotu prawnego.
Równolegle toczyło się postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego.
W związku ze skargą na decyzję SKO z dnia 12 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uprzednio rozpoznający sprawę (sygn. akt IV SA/Po 136/19) stwierdził nieważność tej decyzji i wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia
19 czerwca 2019 r. na katalog uchybień dotyczących decyzji z dnia 12 grudnia 2018 r., skutkujących stwierdzeniem jej nieważności. Sąd wskazał po pierwsze, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. SKO rozpatrując ponownie sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązane było zatem do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a. Przepis ten ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu, co oznacza że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. SKO wydaje zatem decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Tymczasem SKO w postępowaniu odwoławczym, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydało decyzję, której rozstrzygniecie było nieznane treści przepisu art. 138 § 1 pkt 1 - 3 k.p.a. SKO zostało zatem zobowiązane do oceny – w drodze samokontroli – czy wydało prawidłowe rozstrzygnięcie, czemu powinno dać wyraz w decyzji zawierającej jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w przywołanym już art. 138 § 1 k.p.a.
Po drugie Sąd wskazał, że z zaskarżonej decyzji - przy uwzględnieniu nie tylko treści jej sentencji, lecz również treści jej uzasadnienia - nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji ponownego rozpatrzenia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przy tym na dokonanie przez organ jakiejkolwiek merytorycznej oceny uprzednio wydanej przez niego decyzji lub na dokonanie jakiejkolwiek formalnej oceny dotychczasowego postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie. SKO chcąc pozostać przy stanowisku wyrażonym w decyzji z dnia 3 października 2018 r. powinno utrzymać tę decyzję w mocy, natomiast chcąc zmienić to stanowisko powinno uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy. Sąd podkreślił, że choć w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wspomniano o złożonym przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to SKO nie tylko w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów i wniosków Skarżącego, ale nawet ich nie zrelacjonowało. Sąd podkreślił konieczność zachowania należytej staranności przy redagowaniu treści decyzji.
W ocenie Sadu poprzednio rozpoznającego sprawę wątpliwości budził brak ponownego rozpatrzenia sprawy nie tylko na tle art. 138 § 1 k.p.a., lecz również na gruncie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., samo zaś uzasadnienie w sposób rażący odbiegało od wymogów sformułowanych w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.
Dalej, Sąd zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja zawiera szereg uchybień: SKO poprzedziło swe rozważania stwierdzeniem, że uczyniło to po rozpoznaniu "odwołania" zamiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, relacjonując zaś wcześniejszy przebieg postępowania podało, że od decyzji z dnia 18.02.2014 r. skarżący złożył "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" zamiast odwołanie. W konkluzji uzasadnienia z kolei SKO za zasadne uznało stwierdzenie "nieważności Prezydenta (...)". Zwrócił także uwagę na niepowołanie ani w sentencji, ani w uzasadnieniu żadnego punktu z art. 156 § 1 k.p.a. Także sam sposób sformułowania sentencji zaskarżonej decyzji (niezależnie od rażącego uchybienia art. 138 § 1 k.p.a.) budzić mógł wątpliwości co do zakresu stwierdzanej nieważności decyzji z dnia 29.04.2014 r.: określenie "w przedmiocie zmiany decyzji własnej" może sugerować, że stwierdzana nieważność dotyczy jedynie punktu 1 decyzji z dnia 29.04.2014 r., nie zaś jej całości.
Ostatecznie Sąd zwrócił uwagę, że SKO przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winno przestrzegać zasad wynikających z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., gdyż zasady przytoczone w powyższych przepisach już przekroczono wydając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Przy wydawaniu obu wskazanych decyzji brał udział ten sam członek SKO jako przewodniczący składu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO w K. wydało opisaną w części wstępnej uzasadnienia decyzję z 7 października 2024 r. zaskarżoną przez M. S. i będącą w związku z tym przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie.
W pierwszej kolejności, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zobowiązany był do kontroli wykonania wytycznych wskazanych w powyżej przywołanym wyroku WSA w Poznaniu z 19 czerwca 2019 r. (art. 153 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w tym zakresie, wytyczne te zostały wykonane jedynie częściowo, na co słusznie zwrócił uwagę Skarżący i jego pełnomocnik w piśmie procesowym.
Zaakceptować zatem należy sformułowanie rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji SKO z dnia 7 października 2024 r. jako wydanego w postępowaniu odwoławczym, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. "utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję", jako wydanego zgodnie z możliwymi rozstrzygnięciami wskazanymi w art. 138 § 1 k.p.a., mianowicie z punktem 1 tego przepisu – utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przestrzegał zasad wynikających z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. W tym zakresie wskazania Sądu poprzednio rozpoznającego sprawę uznać należy za wypełnione.
Kolejne wskazania WSA zawarte w uzasadnieniu wyroku z 19 czerwca 2019 r. nie zostały jednak wykonane. Pierwsze zastrzeżenia budzi już ponowny brak wskazania w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, a także w istocie w uzasadnieniu decyzji z 7 października 2024 r., która z przesłanek stwierdzenia nieważności opisana w art. 156 § 1 punkt od 1 do 7 k.p.a. ma zastosowanie w sprawie. Nie jest bowiem wskazaniem przesłanki stwierdzenia nieważności przytoczenie pełnego brzmienia art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a.
Dalej, organ nie dokonał merytorycznej oceny uprzednio wydanej decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności z 3 października 2018 r., która jest przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO poprzestało jedynie na stwierdzeniu, że skoro nie jest możliwa zmiana decyzji, która nie istnieje już w obrocie prawnym, to w związku z tym decyzja Prezydenta z 29 kwietnia 2014 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa i należało stwierdzić jej nieważność. W tym zakresie zmieniono tylko konkluzję uzasadnienia decyzji wskazując, że decyzja SKO z 3 października 2018 r. została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna.
Nadal budzi wątpliwości zakres stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29 kwietnia 2014 r.: "w przedmiocie zmiany decyzji własnej", co - jak zauważył Sąd poprzednio rozpoznający sprawę – może sugerować, że stwierdzana nieważność dotyczy jedynie punktu 1 decyzji z dnia 29 kwietnia 2014 r., nie zaś jej całości (decyzja ma 3 punkty). Organ ponownie rozpatrując sprawę przemilczał to wytknięte uchybienie, w żaden sposób nie odniósł się do tej wątpliwości, nie uzasadnił, że rozważył, iż w tym aspekcie prawidłowe jest rozstrzygnięcie decyzji z 3 października 2018 r. Organ wskazał jedynie, że organ w dniu 29 kwietnia 2014 r. wydał decyzję, na mocy której zmienił powyższą własną decyzję z dnia 18 lutego 2014 r., która została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie odniósł się jednak do tego jak rozstrzygnięcie decyzji z 3 października 2018 r. o treści "stwierdzić nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie zmiany własnej decyzji" ma się do pozostałych punktów decyzji z 29 kwietnia 2014 r. Zwłaszcza, że w uzasadnieniu decyzji z dnia
3 października 2018 r., w części wstępnej organ odnosi się jedynie do zmiany decyzji w części – dotyczącej wysokości zasiłku stałego, ale w części zważeniowej uzasadnienia stwierdza, że należało stwierdzić nieważność decyzji Prezydenta z
29 kwietnia 2014 r., co sugeruje, że całej decyzji, która ma 3 punkty. SKO ponownie rozpatrując sprawę tej sprzeczności nie dostrzegło i uchybiło treści przepisów postępowania art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ zaniechał także odniesienia się do zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 15 października 2018 r. złożonego przez M. S.. We wniosku podniesiono natomiast szereg zarzutów. Wskazano, że organ przyznał od miesiąca kwietnia 2014 r. Skarżącemu obligatoryjny zasiłek stały w kwocie [...]zł. Zdaniem Skarżącego sporządza aktualizację wywiadu w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia po raz kolejny. Prezydent Miasta K. wydając decyzję o przyznaniu zasiłku stałego od miesiąca kwietnia 2014 r. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast decyzją z dnia 3 października 2018 r. stwierdzono nieważność tejże decyzji, co zdaniem Skarżącego godzi w praworządność. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania o stwierdzeniu nieważności, o odmowę stwierdzenia nieważności decyzji organu i instancji. Zarzucił także bezczynność w rozpoznaniu sprawy, wskazał na postępowanie przed Sądem o sygn. akt IV SA/Po 253/17. Zdaniem M. S. decyzja Prezydenta wywołała już nieodwracalne skutki prawne, o których stanowi art. 156 § 2 k.p.a, a co najważniejsze, w ocenie Skarżącego, decyzja Prezydenta nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – nie jest obarczona żadną wadą kwalifikowaną. Po raz kolejny, pomimo wskazań w wyroku z 19 czerwca 2019 r., organ nawet nie zreferował tego wniosku, ani nawet jednym zdaniem nie odniósł się do twierdzeń M. S., które w zakresie wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, czy upływu czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a., powinny zostać zbadane.
Organ także nie konwalidował chociażby takich wytkniętych przez Sąd naruszeń, jak to że SKO ponownie poprzedziło swe rozważania stwierdzeniem, że uczyniło to po rozpoznaniu "odwołania" zamiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Jak już wskazano powyżej, organ nie powołał ani w sentencji ani w uzasadnieniu decyzji żadnej z konkretnych przesłanek stwierdzenia nieważności, o jakich mowa w punkach od 1 – 7 art. 156 § 1 k.p.a., zatem w istocie nie dokonał subsumpcji stanu faktycznego pod konkretną ustawową przesłankę nieważności.
W takim stanie sprawy, w świetle art. 153 p.p.s.a. brak ponownego rozpatrzenia sprawy budzi poważne zastrzeżenia nie tylko na tle art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., lecz również na gruncie zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 k.p.a. oraz uzasadnienie decyzji SKO z dnia 7 października 2024 r. nadal odbiega od wymogów sformułowanych w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.
W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2024 r. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium oceni decyzję z 3 października 2018 r., odniesie się do zarzutów wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy z 15 października 2018 r., w tym art. 156
§ 2 k.p.a. i wypełni wskazania zawarte w niniejszym wyroku.
Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu rozpoznany zostanie przez referendarza sądowego zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.