IV SA/Po 901/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-11-27
NSAbudowlaneWysokawsa
planowanie przestrzenneuchwaładroga krajowazjazdykomunikacjaorgan nadzoruWSA Poznańnaruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miasta i Gminy Kórnik w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając zakaz realizacji nowych zjazdów na drogę krajową za przekroczenie kompetencji.

Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 14 ust. 2, który zakazywał realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11. Sąd uznał ten zakaz za istotne naruszenie prawa, stanowiące przekroczenie kompetencji organu planistycznego i wkroczenie w uprawnienia zarządcy drogi. Jednocześnie sąd oddalił skargę w części dotyczącej ustaleń o sposobie obsługi komunikacyjnej terenu, uznając je za zgodne z przepisami o planowaniu przestrzennym.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów Biernatki, Dębiec i Prusinowo. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa w zakresie § 14 ust. 2 uchwały, który zakazywał realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11, argumentując, że kwestie te są uregulowane w ustawie o drogach publicznych i należą do kompetencji zarządcy drogi. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, stwierdzając nieważność tej części uchwały jako przekroczenie uprawnień organu planistycznego. Sąd podkreślił, że zakaz bezpośrednich zjazdów stanowił niedopuszczalne wkroczenie w kompetencje zarządcy drogi, które powinny być rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże, sąd oddalił skargę w pozostałej części § 14 ust. 2, dotyczącą sposobu obsługi komunikacyjnej terenu poprzez drogi lokalne i zbiorcze, uznając te ustalenia za zgodne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które pozwalają na określenie zasad modernizacji i budowy systemów komunikacji oraz warunków powiązań z układem zewnętrznym. Sąd zasądził od Gminy Kórnik na rzecz Wojewody koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie ma kompetencji do wprowadzania w planie miejscowym zakazu realizacji zjazdów z dróg publicznych, gdyż kwestie te są uregulowane w ustawie o drogach publicznych i należą do kompetencji zarządcy drogi.

Uzasadnienie

Ustawodawca kompleksowo uregulował kwestie zjazdów w ustawie o drogach publicznych, a kompetencje w tym zakresie posiada zarządca drogi, który wydaje decyzje administracyjne. Plan miejscowy nie może wkraczać w te kompetencje poprzez wprowadzanie zakazów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

u.p.z.p. art. 14 § 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.d.p. art. 29 § 1

Ustawa o drogach publicznych

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § 12

Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § 4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § 14

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § 15

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11 w planie miejscowym stanowi przekroczenie kompetencji organu planistycznego i narusza przepisy ustawy o drogach publicznych.

Odrzucone argumenty

Żądanie stwierdzenia nieważności § 14 ust. 2 Uchwały także w części dotyczącej ustalenia, że obsługę komunikacyjną terenu należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach.

Godne uwagi sformułowania

Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11 obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach ustalenie generalnej zasady, że nieruchomości przyległe do drogi głównej nie będą obsługiwane z tejże drogi, z jednoczesnym przewidzeniem w planie miejscowym innej możliwości obsługi komunikacyjnej tych terenów, odpowiada wymogom art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący

Tomasz Grossmann

sprawozdawca

Jacek Rejman

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie przez organy planistyczne zakazów dotyczących zjazdów z dróg publicznych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakazu bezpośrednich zjazdów na drogę krajową. Interpretacja przepisów dotyczących obsługi komunikacyjnej terenów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego i podziału kompetencji między organami, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i orzecznictwa.

Sąd administracyjny: Gmina nie może zakazać zjazdów na drogę krajową w planie miejscowym!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 901/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 977
art. 14 ust. 8, art. 15 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1688
art. 66 ust. 2, art. 67 ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 2404
par. 12
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu  zagospodarowania przestrzennego (t. j.)
Dz.U. 2003 nr 164 poz 1587
par. 4 pkt 9, par. 14 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania  przestrzennego
Dz.U. 2023 poz 645
art. 29
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 27 września 2023 r. nr LIX/898/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: Biernatki, Dębiec i Prusinowo - etap II, gmina Kórnik 1. stwierdza nieważność § 14 ust. 2 zaskarżonej uchwały w części obejmującej wyrażenie: "Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11,"; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Gminy Kórnik na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 27 września 2023 r. Rada Miasta i Gminy Kórnik (dalej jako "Rada Gminy" lub "Organ") podjęła uchwałę nr LIX/898/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: Biernatki, Dębiec i Prusinowo – etap II, gmina Kórnik (zwaną dalej "Uchwałą", "Planem miejscowym" lub "Planem").
Pismem z 26 maja 2025 r. (znak: IR-XI.0552.28.2025.2) Wojewoda Wielkopolski (dalej jako "Wojewoda" lub "Skarżący"), reprezentowany przez r. W., wywiódł skargę na Uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 14 ust. 2, ze względu na istotne naruszenie prawa, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że Uchwała wraz z dokumentacją prac planistycznych została doręczona Wojewodzie 12 października 2023 r. Jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977, z późn. zm.; w skrócie "u.p.z.p."). Następnie Skarżący wyjaśnił, że w wyniku analizy Uchwały w zakresie zgodności z u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym 27.9.2023 r.), w odniesieniu do zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p."), stwierdził, że w § 14 ust. 2 Uchwały – w którym w zakresie zasad dotyczących modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej ustalono, że: "Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11, obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach" – stanowi przekroczenie zakresu dopuszczalnych ustaleń m.p.z.p. określonych w art. 15 u.p.z.p. i stoi w sprzeczności z celem uchwalania planów miejscowych, określonym w art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.p.z.p. Żaden z przepisów ustawy nie przyznaje radzie gminy kompetencji do wprowadzenia w drodze planu miejscowego zakazu realizacji zjazdów z dróg. Kwestie związane z realizacją zjazdów w sposób kompleksowy uregulowano w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 320, z późn. zm.; w skrócie "u.d.p."), a zwłaszcza w jej art. 29. Skoro zatem kompetencje i formy działania w zakresie budowy i przebudowy zjazdów zostały uregulowane w ustawie, to niedopuszczalne jest regulowanie tej materii w sposób wtórny w m.p.z.p. Kwestie te są rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej, a nie aktu prawa miejscowego. Związanie zarządcy drogi treścią planu miejscowego w zakresie obsługi komunikacyjnej określonych terenów, w tym możliwości lokalizacji zjazdów z dróg publicznych, skutkowałoby bezprzedmiotowością art. 29 u.d.p. i wydawanych na jego podstawie decyzji administracyjnych. Uchwała w sprawie m.p.z.p. jako akt prawa miejscowego nie może pozostawać w sprzeczności z aktami prawnymi wyższego rzędu. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, wywodząc w konkluzji, że ustalenia zawarte w § 14 ust. 2 Uchwały stanowią istotne naruszenie zasad sporządzania planu.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy, zastępowana przez Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik, działającego przez r. B., uznała skargę w całości za zasadną, wyjaśniając w uzasadnieniu, że przemawia za tym dokonana w motywach skargi wykładnia przepisów u.p.z.p. oraz u.d.p., a także przywołane bogate orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części.
Na wstępie wypada podkreślić, że skargę na przedmiotową uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (stan prawny na dzień wniesienia skargi: Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g.").
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 238-241; zob. także np.: wyrok NSA z 15.7.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie nie orzekł o nieważności Uchwały - doręczonej mu, jak podano w skardze, w dniu 12 października 2023 r. - wobec czego był władny zaskarżyć ją później w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g.
Korzystając z kompetencji przewidzianej w tym przepisie, organ nadzoru ma obowiązek szczegółowego wykazania w skardze na czym, jego zdaniem, polega naruszenie prawa przez kwestionowany akt. Prawidłowo skonstruowana skarga "nadzorcza" powinna zatem zawierać uzasadnienie przesłanek i podstaw prawnych zastosowania tego środka. Pozwala to organom jednostek samorządu terytorialnego (w skrócie "j.s.t.") na merytoryczną polemikę z zarzutami podniesionymi w skardze, zaś sądowi administracyjnemu na ocenę argumentów przedstawionych przez obie strony postępowania (tak trafnie E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 237; por. też B. Dolnicki [w:] Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, pod red. B. Dolnickiego, Warszawa 2020, uw. 2 do art. 81).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takie uzasadnienie zawiera.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów j.s.t. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5.3.2008 r., I OSK 1799/07; z 9.4.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyroki NSA: z 5.6.2014 r., II OSK 117/13; z 20.12.2022 r., II OSK 2150/21) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Tak sprawowanej kontroli sądowej została poddana w niniejszej sprawie uchwała nr LIX/898/2023 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 27 września 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: Biernatki, Dębiec i Prusinowo - etap II, gmina Kórnik – w zaskarżonej części.
Jest faktem notoryjnym, że zaskarżona Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 09 października 2023 r. (poz. 8871), weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia (zob. § 31 Uchwały), tj. 24 października 2023 r., nie była dotąd nowelizowana i nadal obowiązuje.
Zarazem nie ulega wątpliwości, że Uchwała, jako podjęta w przedmiocie uchwalenia m.p.z.p. jest aktem prawa miejscowego - o czym wyraźnie stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (stan prawny właściwy dla Uchwały: Dz. U. z 2023 r. poz. 977; w skrócie "u.p.z.p."). Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji.
W kontekście wspomnianych granic zaskarżenia należy podkreślić, że autor skargi wskazał w niej wyraźnie, iż zaskarża Uchwałę jedynie w części, tj. w zakresie § 14 ust. 2 Uchwały.
W konsekwencji w takim wyłącznie zakresie Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.
Nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do zasad i trybu podjęcia zaskarżonej Uchwały – a w konsekwencji także do jej sądowej kontroli – znajdują zastosowanie przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed obszernej i gruntownej nowelizacji tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688; w skrócie "zm.u.p.z.p.2023") – co wynika z przejściowych unormowań art. 66 ust. 2 i art. 67 ust. 3 pkt 4 zm.u.p.z.p.2023.
Należy jeszcze zauważyć, że zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. poz. 2404) do projektów planów miejscowych sporządzanych lub zmienianych na podstawie uchwały o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu miejscowego podjętej przed dniem 24 grudnia 2021 r. [tu: uchwały Nr XI/112/2015 Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 29 lipca 2015 r. – uw. Sądu] stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami tymi są unormowania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587; zwanego dalej "rozporządzeniem MI").
Skarżący oparł swoje stanowisko w kwestii istotnej wadliwości § 14 ust. 2 Uchwały na zarzucie przekroczenia przez Radę Gminy upoważnienia ustawowego dla ustaleń planu miejscowego określonych w art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p., wskazując, że kwestie związane z realizacją zjazdów w sposób kompleksowy ustawodawca uregulował w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (stan prawny na dzień podjęcia Uchwały: Dz. U. z 2023 r. poz. 645, z późn. zm.; w skrócie "u.d.p.") – w tym zwłaszcza w art. 29 u.d.p. – i na tę okoliczność przywołał dość liczne orzeczenia sądów administracyjnych.
Na tle tego orzecznictwa należy jednak zwrócić uwagę na konieczność odróżniania – nie zawsze łatwego i oczywistego w konkretnym przypadku – ustaleń planistycznych wprowadzających niedopuszczalne, w kontekście regulacji u.d.p., skonkretyzowane zakazy lub nakazy lokalizowania zjazdów z określonych terenów na oznaczone drogi publiczne (o czym mowa niżej) od, zasadniczo dopuszczalnych, ogólnych ustaleń planistycznych w kwestii obsługi komunikacyjnej tych terenów, znajdujących swą normatywną podstawę przede wszystkim w przepisach art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. i § 4 pkt 9 rozporządzenia MI (por. np. praktyczne rozróżnienie takich ustaleń w pkt C uzasadnienia wyroku WSA z 2.10.2024 r., IV SA/Po 644/24).
Oto bowiem w myśl art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Odpowiada temu przepis § 4 pkt 9 rozporządzenia MI, który stwierdza, że ustala się następujące wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego: ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać: a) określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych, b) określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym, c) wskaźniki w zakresie komunikacji i sieci infrastruktury technicznej, w szczególności ilość miejsc parkingowych w stosunku do ilości mieszkań lub ilości zatrudnionych albo powierzchni obiektów usługowych i produkcyjnych.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Skarżącego, że żaden z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie uprawnia organu planistycznego do ustanawiania w planie miejscowym zakazów lub nakazów lokalizacji zjazdów z dróg publicznych. "Stanowisko to znajduje oparcie w dominującym, jak się wydaje, obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych [...] zgodnie z którym w ramach udzielonej radzie gminy kompetencji uchwałodawczej brak jest uprawnienia dla organu planistycznego do decydowania o lokalizacji zjazdu. Powyższe leży w kompetencji innego organu, a mianowicie zarządcy drogi, który zgodnie z art. 29 ust. 1 u.d.p. uprawniony jest do przeprowadzenia indywidualnej oceny technicznych i infrastrukturalnych możliwości dostępu do drogi publicznej terenu nieruchomości do niej przyległej, z uwzględnieniem obowiązujących zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, w drodze decyzji administracyjnej" (zob. wskazany w skardze wyrok WSA z 21.11.2024 r., IV SA/Po 764/24, oraz tam przywołane orzecznictwo NSA i WSA).
W konsekwencji należy uznać, iż ustalenie przez Radę Gminy w § 14 ust. 2 ab initio Uchwały, że: "Zakazuje się realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11", uznać należy za niedopuszczalne, naruszające zasady sporządzania m.p.z.p., wkroczenie przez organ uchwałodawczy w ustawowe kompetencje zarządcy drogi w zakresie lokalizowania zjazdów z dróg publicznych, które to sprawy winny być rozpatrywane wyłącznie na zasadach i w trybie określonych przepisami u.d.p.
Zarazem jednak nie może uchodzić z pola widzenia okoliczność, akcentowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jeżeli prawodawca lokalny w planie miejscowym decyduje się dokonać zmiany przeznaczenia określonych terenów, a zwłaszcza przeznaczyć je pod zabudowę, to od początku procesu projektowania takich rozwiązań powinien mieć na uwadze obowiązek ustalenia związanych z tym zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji, w tym określenia warunków powiązań układu komunikacyjnego z kształtowanym planem nowym układem zewnętrznym – § 4 pkt 9 lit. b rozporządzenia MI (por. wyrok NSA z 9.1.2023 r., II OSK 2172/22). Określone w § 4 pkt 9 rozporządzenia MI wymogi dotyczące stosowania standardów przy tworzeniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego, odnoszące się do zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, dotyczą określenia układu komunikacyjnego w znaczeniu urbanistycznym. Obejmują one całą jednostkę urbanistyczną, którą poddano regulacji w m.p.z.p., stąd konieczność określenia również warunków powiązania tego układu (wraz z siecią infrastruktury technicznej) z układem zewnętrznym (por. wyrok NSA z 8.10.2019 r., II OSK 2795/17). "Prawodawca lokalny ma więc obowiązek tak ukształtować przeznaczenie terenów objętych planem, by w sposób racjonalny zapewnić dostępność komunikacyjną poszczególnych obszarów, jakie ten plan obejmuje, ze szczególnym uwzględnieniem terenów, które z natury takiej dostępności wymagają" (zob. wyrok NSA z 9.1.2023 r., II OSK 2172/22; podobnie wyrok NSA z 28.9.2022 r., II OSK 2834/19).
Zarazem z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że rozwiązanie planistyczne polegające na ustaleniu generalnej zasady, że nieruchomości przyległe do drogi głównej nie będą obsługiwane z tejże drogi, z jednoczesnym przewidzeniem w planie miejscowym innej możliwości obsługi komunikacyjnej tych terenów, odpowiada wymogom art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. (por. wyroki NSA: z 1.4.2011 r., II OSK 109/11; z 13.01.2017 r., II OSK/1018/15).
W konsekwencji za zbyt daleko idące należało uznać żądanie Skarżącego stwierdzenia nieważności § 14 ust. 2 Uchwały także w jego części końcowej, obejmującej ustalenie, że: "obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach". Takie ustalenie, w ocenie Sądu w niniejszym składzie, odpowiada dyspozycji art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.
W tym kontekście wypada jeszcze zwrócić uwagę na wyrażone w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym interpretacja art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w świetle art. 29 u.d.p. nie powinna prowadzić do skrajnego wniosku o całkowitym zakazie wypowiadania się w planie miejscowym o dopuszczalnej lokalizacji zajazdów drogowych. Zasady podłączenia nieruchomości do dróg (zwłaszcza w sytuacji, gdy nieruchomości mogą być obsługiwane z różnych dróg) mieszczą się bowiem w kategorii zagadnień planistycznych (zob. wyroki WSA: z 31.10.2012 r., II SA/Po 731/12; z 30.9.2020 r., II SA/Po 441/20; por. też wyroki NSA: z 1.4.2011 r., II OSK 109/11 i z 13.01.2017 r., II OSK/1018/15; a także wyrok WSA z 7.3.2024 r., VII SA/Wa 2978/23).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. stwierdził nieważność § 14 ust. 2 Uchwały w części obejmującej wyrażenie: "Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11,".
W pozostałej części – tj. co do żądania Wojewody stwierdzenia nieważności § 14 ust. 2 Uchwały także w pozostałej, niewskazanej w pkt 1 wyroku, części, tj. w zakresie wyrażenia: "obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach." – Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił (pkt 2 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając należne pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenie ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.), w wysokości 480 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI