IV SA/Po 901/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miasta i Gminy Kórnik w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając zakaz realizacji nowych zjazdów na drogę krajową za przekroczenie kompetencji.
Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 14 ust. 2, który zakazywał realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11. Sąd uznał ten zakaz za istotne naruszenie prawa, stanowiące przekroczenie kompetencji organu planistycznego i wkroczenie w uprawnienia zarządcy drogi. Jednocześnie sąd oddalił skargę w części dotyczącej ustaleń o sposobie obsługi komunikacyjnej terenu, uznając je za zgodne z przepisami o planowaniu przestrzennym.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów Biernatki, Dębiec i Prusinowo. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa w zakresie § 14 ust. 2 uchwały, który zakazywał realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11, argumentując, że kwestie te są uregulowane w ustawie o drogach publicznych i należą do kompetencji zarządcy drogi. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, stwierdzając nieważność tej części uchwały jako przekroczenie uprawnień organu planistycznego. Sąd podkreślił, że zakaz bezpośrednich zjazdów stanowił niedopuszczalne wkroczenie w kompetencje zarządcy drogi, które powinny być rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Jednakże, sąd oddalił skargę w pozostałej części § 14 ust. 2, dotyczącą sposobu obsługi komunikacyjnej terenu poprzez drogi lokalne i zbiorcze, uznając te ustalenia za zgodne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które pozwalają na określenie zasad modernizacji i budowy systemów komunikacji oraz warunków powiązań z układem zewnętrznym. Sąd zasądził od Gminy Kórnik na rzecz Wojewody koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie ma kompetencji do wprowadzania w planie miejscowym zakazu realizacji zjazdów z dróg publicznych, gdyż kwestie te są uregulowane w ustawie o drogach publicznych i należą do kompetencji zarządcy drogi.
Uzasadnienie
Ustawodawca kompleksowo uregulował kwestie zjazdów w ustawie o drogach publicznych, a kompetencje w tym zakresie posiada zarządca drogi, który wydaje decyzje administracyjne. Plan miejscowy nie może wkraczać w te kompetencje poprzez wprowadzanie zakazów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
u.p.z.p. art. 14 § 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 15 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.d.p. art. 29 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 93 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.p.z.p. art. 20 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § 12
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego § 14
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § 15
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11 w planie miejscowym stanowi przekroczenie kompetencji organu planistycznego i narusza przepisy ustawy o drogach publicznych.
Odrzucone argumenty
Żądanie stwierdzenia nieważności § 14 ust. 2 Uchwały także w części dotyczącej ustalenia, że obsługę komunikacyjną terenu należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach.
Godne uwagi sformułowania
Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11 obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach ustalenie generalnej zasady, że nieruchomości przyległe do drogi głównej nie będą obsługiwane z tejże drogi, z jednoczesnym przewidzeniem w planie miejscowym innej możliwości obsługi komunikacyjnej tych terenów, odpowiada wymogom art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p.
Skład orzekający
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
przewodniczący
Tomasz Grossmann
sprawozdawca
Jacek Rejman
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie przez organy planistyczne zakazów dotyczących zjazdów z dróg publicznych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakazu bezpośrednich zjazdów na drogę krajową. Interpretacja przepisów dotyczących obsługi komunikacyjnej terenów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego i podziału kompetencji między organami, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów i orzecznictwa.
“Sąd administracyjny: Gmina nie może zakazać zjazdów na drogę krajową w planie miejscowym!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 901/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-11-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-10-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Jacek Rejman Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/ Tomasz Grossmann /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Inne Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 1465 art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Dz.U. 2023 poz 977 art. 14 ust. 8, art. 15 ust. 2 i 3 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1688 art. 66 ust. 2, art. 67 ust. 3 pkt 4 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j.) Dz.U. 2021 poz 2404 par. 12 Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (t. j.) Dz.U. 2003 nr 164 poz 1587 par. 4 pkt 9, par. 14 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Dz.U. 2023 poz 645 art. 29 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 27 września 2023 r. nr LIX/898/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: Biernatki, Dębiec i Prusinowo - etap II, gmina Kórnik 1. stwierdza nieważność § 14 ust. 2 zaskarżonej uchwały w części obejmującej wyrażenie: "Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11,"; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Gminy Kórnik na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Na sesji w dniu 27 września 2023 r. Rada Miasta i Gminy Kórnik (dalej jako "Rada Gminy" lub "Organ") podjęła uchwałę nr LIX/898/2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: Biernatki, Dębiec i Prusinowo – etap II, gmina Kórnik (zwaną dalej "Uchwałą", "Planem miejscowym" lub "Planem"). Pismem z 26 maja 2025 r. (znak: IR-XI.0552.28.2025.2) Wojewoda Wielkopolski (dalej jako "Wojewoda" lub "Skarżący"), reprezentowany przez r. W., wywiódł skargę na Uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 14 ust. 2, ze względu na istotne naruszenie prawa, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że Uchwała wraz z dokumentacją prac planistycznych została doręczona Wojewodzie 12 października 2023 r. Jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977, z późn. zm.; w skrócie "u.p.z.p."). Następnie Skarżący wyjaśnił, że w wyniku analizy Uchwały w zakresie zgodności z u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym 27.9.2023 r.), w odniesieniu do zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p."), stwierdził, że w § 14 ust. 2 Uchwały – w którym w zakresie zasad dotyczących modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej ustalono, że: "Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11, obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach" – stanowi przekroczenie zakresu dopuszczalnych ustaleń m.p.z.p. określonych w art. 15 u.p.z.p. i stoi w sprzeczności z celem uchwalania planów miejscowych, określonym w art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.p.z.p. Żaden z przepisów ustawy nie przyznaje radzie gminy kompetencji do wprowadzenia w drodze planu miejscowego zakazu realizacji zjazdów z dróg. Kwestie związane z realizacją zjazdów w sposób kompleksowy uregulowano w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 320, z późn. zm.; w skrócie "u.d.p."), a zwłaszcza w jej art. 29. Skoro zatem kompetencje i formy działania w zakresie budowy i przebudowy zjazdów zostały uregulowane w ustawie, to niedopuszczalne jest regulowanie tej materii w sposób wtórny w m.p.z.p. Kwestie te są rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej, a nie aktu prawa miejscowego. Związanie zarządcy drogi treścią planu miejscowego w zakresie obsługi komunikacyjnej określonych terenów, w tym możliwości lokalizacji zjazdów z dróg publicznych, skutkowałoby bezprzedmiotowością art. 29 u.d.p. i wydawanych na jego podstawie decyzji administracyjnych. Uchwała w sprawie m.p.z.p. jako akt prawa miejscowego nie może pozostawać w sprzeczności z aktami prawnymi wyższego rzędu. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, wywodząc w konkluzji, że ustalenia zawarte w § 14 ust. 2 Uchwały stanowią istotne naruszenie zasad sporządzania planu. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy, zastępowana przez Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik, działającego przez r. B., uznała skargę w całości za zasadną, wyjaśniając w uzasadnieniu, że przemawia za tym dokonana w motywach skargi wykładnia przepisów u.p.z.p. oraz u.d.p., a także przywołane bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie w części. Na wstępie wypada podkreślić, że skargę na przedmiotową uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (stan prawny na dzień wniesienia skargi: Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g."). W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 238-241; zob. także np.: wyrok NSA z 15.7.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie nie orzekł o nieważności Uchwały - doręczonej mu, jak podano w skardze, w dniu 12 października 2023 r. - wobec czego był władny zaskarżyć ją później w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. Korzystając z kompetencji przewidzianej w tym przepisie, organ nadzoru ma obowiązek szczegółowego wykazania w skardze na czym, jego zdaniem, polega naruszenie prawa przez kwestionowany akt. Prawidłowo skonstruowana skarga "nadzorcza" powinna zatem zawierać uzasadnienie przesłanek i podstaw prawnych zastosowania tego środka. Pozwala to organom jednostek samorządu terytorialnego (w skrócie "j.s.t.") na merytoryczną polemikę z zarzutami podniesionymi w skardze, zaś sądowi administracyjnemu na ocenę argumentów przedstawionych przez obie strony postępowania (tak trafnie E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 237; por. też B. Dolnicki [w:] Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, pod red. B. Dolnickiego, Warszawa 2020, uw. 2 do art. 81). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takie uzasadnienie zawiera. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów j.s.t. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5.3.2008 r., I OSK 1799/07; z 9.4.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyroki NSA: z 5.6.2014 r., II OSK 117/13; z 20.12.2022 r., II OSK 2150/21) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Tak sprawowanej kontroli sądowej została poddana w niniejszej sprawie uchwała nr LIX/898/2023 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 27 września 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: Biernatki, Dębiec i Prusinowo - etap II, gmina Kórnik – w zaskarżonej części. Jest faktem notoryjnym, że zaskarżona Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 09 października 2023 r. (poz. 8871), weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia (zob. § 31 Uchwały), tj. 24 października 2023 r., nie była dotąd nowelizowana i nadal obowiązuje. Zarazem nie ulega wątpliwości, że Uchwała, jako podjęta w przedmiocie uchwalenia m.p.z.p. jest aktem prawa miejscowego - o czym wyraźnie stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (stan prawny właściwy dla Uchwały: Dz. U. z 2023 r. poz. 977; w skrócie "u.p.z.p."). Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. W kontekście wspomnianych granic zaskarżenia należy podkreślić, że autor skargi wskazał w niej wyraźnie, iż zaskarża Uchwałę jedynie w części, tj. w zakresie § 14 ust. 2 Uchwały. W konsekwencji w takim wyłącznie zakresie Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do zasad i trybu podjęcia zaskarżonej Uchwały – a w konsekwencji także do jej sądowej kontroli – znajdują zastosowanie przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed obszernej i gruntownej nowelizacji tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688; w skrócie "zm.u.p.z.p.2023") – co wynika z przejściowych unormowań art. 66 ust. 2 i art. 67 ust. 3 pkt 4 zm.u.p.z.p.2023. Należy jeszcze zauważyć, że zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. poz. 2404) do projektów planów miejscowych sporządzanych lub zmienianych na podstawie uchwały o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu miejscowego podjętej przed dniem 24 grudnia 2021 r. [tu: uchwały Nr XI/112/2015 Rady Miejskiej w Kórniku z dnia 29 lipca 2015 r. – uw. Sądu] stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami tymi są unormowania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587; zwanego dalej "rozporządzeniem MI"). Skarżący oparł swoje stanowisko w kwestii istotnej wadliwości § 14 ust. 2 Uchwały na zarzucie przekroczenia przez Radę Gminy upoważnienia ustawowego dla ustaleń planu miejscowego określonych w art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p., wskazując, że kwestie związane z realizacją zjazdów w sposób kompleksowy ustawodawca uregulował w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (stan prawny na dzień podjęcia Uchwały: Dz. U. z 2023 r. poz. 645, z późn. zm.; w skrócie "u.d.p.") – w tym zwłaszcza w art. 29 u.d.p. – i na tę okoliczność przywołał dość liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Na tle tego orzecznictwa należy jednak zwrócić uwagę na konieczność odróżniania – nie zawsze łatwego i oczywistego w konkretnym przypadku – ustaleń planistycznych wprowadzających niedopuszczalne, w kontekście regulacji u.d.p., skonkretyzowane zakazy lub nakazy lokalizowania zjazdów z określonych terenów na oznaczone drogi publiczne (o czym mowa niżej) od, zasadniczo dopuszczalnych, ogólnych ustaleń planistycznych w kwestii obsługi komunikacyjnej tych terenów, znajdujących swą normatywną podstawę przede wszystkim w przepisach art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. i § 4 pkt 9 rozporządzenia MI (por. np. praktyczne rozróżnienie takich ustaleń w pkt C uzasadnienia wyroku WSA z 2.10.2024 r., IV SA/Po 644/24). Oto bowiem w myśl art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Odpowiada temu przepis § 4 pkt 9 rozporządzenia MI, który stwierdza, że ustala się następujące wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego: ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać: a) określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych, b) określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym, c) wskaźniki w zakresie komunikacji i sieci infrastruktury technicznej, w szczególności ilość miejsc parkingowych w stosunku do ilości mieszkań lub ilości zatrudnionych albo powierzchni obiektów usługowych i produkcyjnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Skarżącego, że żaden z powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie uprawnia organu planistycznego do ustanawiania w planie miejscowym zakazów lub nakazów lokalizacji zjazdów z dróg publicznych. "Stanowisko to znajduje oparcie w dominującym, jak się wydaje, obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych [...] zgodnie z którym w ramach udzielonej radzie gminy kompetencji uchwałodawczej brak jest uprawnienia dla organu planistycznego do decydowania o lokalizacji zjazdu. Powyższe leży w kompetencji innego organu, a mianowicie zarządcy drogi, który zgodnie z art. 29 ust. 1 u.d.p. uprawniony jest do przeprowadzenia indywidualnej oceny technicznych i infrastrukturalnych możliwości dostępu do drogi publicznej terenu nieruchomości do niej przyległej, z uwzględnieniem obowiązujących zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, w drodze decyzji administracyjnej" (zob. wskazany w skardze wyrok WSA z 21.11.2024 r., IV SA/Po 764/24, oraz tam przywołane orzecznictwo NSA i WSA). W konsekwencji należy uznać, iż ustalenie przez Radę Gminy w § 14 ust. 2 ab initio Uchwały, że: "Zakazuje się realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11", uznać należy za niedopuszczalne, naruszające zasady sporządzania m.p.z.p., wkroczenie przez organ uchwałodawczy w ustawowe kompetencje zarządcy drogi w zakresie lokalizowania zjazdów z dróg publicznych, które to sprawy winny być rozpatrywane wyłącznie na zasadach i w trybie określonych przepisami u.d.p. Zarazem jednak nie może uchodzić z pola widzenia okoliczność, akcentowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jeżeli prawodawca lokalny w planie miejscowym decyduje się dokonać zmiany przeznaczenia określonych terenów, a zwłaszcza przeznaczyć je pod zabudowę, to od początku procesu projektowania takich rozwiązań powinien mieć na uwadze obowiązek ustalenia związanych z tym zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji, w tym określenia warunków powiązań układu komunikacyjnego z kształtowanym planem nowym układem zewnętrznym – § 4 pkt 9 lit. b rozporządzenia MI (por. wyrok NSA z 9.1.2023 r., II OSK 2172/22). Określone w § 4 pkt 9 rozporządzenia MI wymogi dotyczące stosowania standardów przy tworzeniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego, odnoszące się do zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, dotyczą określenia układu komunikacyjnego w znaczeniu urbanistycznym. Obejmują one całą jednostkę urbanistyczną, którą poddano regulacji w m.p.z.p., stąd konieczność określenia również warunków powiązania tego układu (wraz z siecią infrastruktury technicznej) z układem zewnętrznym (por. wyrok NSA z 8.10.2019 r., II OSK 2795/17). "Prawodawca lokalny ma więc obowiązek tak ukształtować przeznaczenie terenów objętych planem, by w sposób racjonalny zapewnić dostępność komunikacyjną poszczególnych obszarów, jakie ten plan obejmuje, ze szczególnym uwzględnieniem terenów, które z natury takiej dostępności wymagają" (zob. wyrok NSA z 9.1.2023 r., II OSK 2172/22; podobnie wyrok NSA z 28.9.2022 r., II OSK 2834/19). Zarazem z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że rozwiązanie planistyczne polegające na ustaleniu generalnej zasady, że nieruchomości przyległe do drogi głównej nie będą obsługiwane z tejże drogi, z jednoczesnym przewidzeniem w planie miejscowym innej możliwości obsługi komunikacyjnej tych terenów, odpowiada wymogom art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. (por. wyroki NSA: z 1.4.2011 r., II OSK 109/11; z 13.01.2017 r., II OSK/1018/15). W konsekwencji za zbyt daleko idące należało uznać żądanie Skarżącego stwierdzenia nieważności § 14 ust. 2 Uchwały także w jego części końcowej, obejmującej ustalenie, że: "obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach". Takie ustalenie, w ocenie Sądu w niniejszym składzie, odpowiada dyspozycji art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. W tym kontekście wypada jeszcze zwrócić uwagę na wyrażone w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym interpretacja art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w świetle art. 29 u.d.p. nie powinna prowadzić do skrajnego wniosku o całkowitym zakazie wypowiadania się w planie miejscowym o dopuszczalnej lokalizacji zajazdów drogowych. Zasady podłączenia nieruchomości do dróg (zwłaszcza w sytuacji, gdy nieruchomości mogą być obsługiwane z różnych dróg) mieszczą się bowiem w kategorii zagadnień planistycznych (zob. wyroki WSA: z 31.10.2012 r., II SA/Po 731/12; z 30.9.2020 r., II SA/Po 441/20; por. też wyroki NSA: z 1.4.2011 r., II OSK 109/11 i z 13.01.2017 r., II OSK/1018/15; a także wyrok WSA z 7.3.2024 r., VII SA/Wa 2978/23). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. stwierdził nieważność § 14 ust. 2 Uchwały w części obejmującej wyrażenie: "Zakazuje się w granicach planu realizacji nowych bezpośrednich zjazdów na drogę krajową nr 11,". W pozostałej części – tj. co do żądania Wojewody stwierdzenia nieważności § 14 ust. 2 Uchwały także w pozostałej, niewskazanej w pkt 1 wyroku, części, tj. w zakresie wyrażenia: "obsługę komunikacyjną terenu planu od strony drogi krajowej nr 11 należy realizować wyłącznie poprzez układ dróg lokalnych i zbiorczych z włączeniem do drogi krajowej na istniejących skrzyżowaniach." – Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając należne pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenie ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.), w wysokości 480 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI