IV SA/PO 191/04

IV SA/Po 191/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Maciej Dybowski
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant referent - stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005r sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy O. - Z. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie podwyższonej opłaty drogowej /-/M.Dybowski /-/P. Miładowski /-/ J. Stankowski MB
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], na podstawie art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 czerwca 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432) a nadto § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 51, poz. 607) Dyrektor Urzędu Celnego obciążył spółkę L. Sp.Zo.o. w O.-Z. podwyższoną opłatą w wysokości 1087,79 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że podwyższoną opłatę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2001r. o godz. 6:31 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...]kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. Sp.zo.o. podnosząc, że zgodnie z dokumentami przewozu towar był załadowany poprawnie i z zachowaniem niezbędnych parametrów. Odwołująca się podważała prawidłowość pomiaru z powodu baraku możliwości zweryfikowania prędkości pojazdu i z uwagi na prawdopodobieństwo dodania gazu przez kierowcę w momencie przejazdu drugiej, ciągnącej osi przez wagę. Zdaniem strony w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. P. 7/98 oraz wyroku NSA III RN 9/2000 decyzja Dyrektora Urzędu Celnego pozbawiona jest podstaw prawnych, albowiem opiera się na rozporządzeniach wydanych niezgodnie z delegacją ustawową zawartą w ustawie o drogach publicznych.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. , nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 kpa. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 czerwca 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia , w związku z art. 2 ust. 2,§ 9 ust. 1pkt 2, ust.2 i ust. 4 pkt 2, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 51, poz. 607) oraz Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 15 stycznia 2001 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2000 r. (MP nr 2, poz. 63) Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że podwyższona opłata pieniężna została nałożona w dniu 28 listopada 2001 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu marki VOLVO o nr rejestracyjnym naczepy [...]i ciągnika typu [...], należącego do przedsiębiorstwa L. Sp.Zo.o. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 czerwca 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust.2 i § 9 przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000 r., a jej wysokość jest obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg, a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że kierowca nie mógł być obserwatorem wszystkich czynności związanych z pomiarem, gdyż część z nich musiał sam wykonywać. Był on jednak osobiście obecny przy pomiarze odległości pomiędzy osiami pojazdu oraz otrzymał protokół z ważenia, w którym mógł zawrzeć swoje uwagi i spostrzeżenia. Odnosząc się do powołanych przez stronę orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. P. 7/98 oraz wyroku SN III RN 9/2000 ( a nie jak wskazała Odwołująca się - NSA) Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że orzeczenia te nie odnoszą się do przepisów prawnych, na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono również, że przedmiotowa opłata za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny.
Skargę na powyższą decyzję w imieniu L. Sp.Zo.o. wniosła Prezes B. L. zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej naruszenie art. 10 § 1, art. 40 § 1, art. 45 i art. 108 § 1 kpa. Skarżąca wskazała, że decyzja została doręczona osobie nieuprawnionej do jej odbioru, a właściwa strona postępowania dowiedziała się o wszczętym postępowaniu już po jego zakończeniu i wydaniu decyzji. Skarżąca podkreśliła też, że w decyzjach organów obu instancji nie ustosunkowano się do zastrzeżeń kierowcy, jakie wniósł on w związku z przeprowadzeniem ważenia do protokołu kontroli pojazdu. W skardze podkreślono też, że we wszystkich dotychczasowych sprawach, w których nakładano karę pieniężną na Skarżącą, przekroczenie dopuszczalnego nacisku stwierdzono zawsze na drugiej osi pojazdu, która jest osią napędową, w konsekwencji czego w trakcie ruszania pojazdu wykazuje znacznie większy nacisk niżby wynikało to z wagi położonego na nią ładunku. Nigdy natomiast nie stwierdza się przekroczenia dopuszczalnej wagi ładunku, co sugerować by mogło, że towar jest nieprawidłowo rozłożony w skrzyni ładunkowej. Skarżąca podniosła również, że urządzenia kontrolne wagi nie zapewniają sygnalizacji o błędzie, gdy pojazd przejeżdża przez wagę ze zmienną prędkością, jeśli tylko prędkość ta mieści się w odpowiednich granicach. Jako załącznik do skargi przedstawiono opinię prawną dotyczącą stosowania wag dynamicznych do kontroli nacisku osi pojazdów i zespołów pojazdów wydaną przez Instytut Studiów Podatkowych M. i Wspólnicy, zgodnie z którą stosowanie wag dynamicznych do wyznaczania masy i nacisku osi pojazdów było zgodne z obowiązującymi przepisami do dnia 20 czerwca 2002 r. pod warunkiem, odbywało się z zachowaniem określonych w tych przepisach wymagań i warunków dotyczących konstrukcji i użytkowania tych wag.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację podkreślając, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 10 kpa. skoro odpowiedzialny za prawidłowe załadowanie towaru kierowca samochodu strony skarżącej brał udział w ważeniu pojazdu, a następnie podpisał protokół. Skoro treść protokołu była znana stronie, a oczywistym jest, że w wyniku ważenia zostało wszczęte postępowanie administracyjne to miała ona wszelkie możliwości składania wniosków dowodowych.
W dniu 14 maja 2003 r. L. Sp.Zo.o. wniosła pismo uzupełniające skargę, w którym podniosła, że Dyrektor Izby Celnej w kolejnych decyzjach dotyczących nałożenia kary pieniężnej zgodził się ze Skarżącą, że dodanie gazu przez kierowcę w trakcie przejeżdżania przez wagę ma wpływ na wynik ważenia osi napędowej. Skarżąca wskazała, że dotychczas wszystkie kary pieniężne zostały na nią nałożone w związku z przekroczeniem nacisku właśnie na oś napędową a kierowca podczas przejazdu przez wagę musi przyspieszać aby utrzymać wymaganą prędkość.
Kolejne pismo procesowe zostało złożone przez pełnomocnika Skarżącej adwokata D. S. w dniu 7 lipca i 2 sierpnia 2004 r. Pełnomocnik zarzucił Naczelnikowi Urzędu Celnego w O. naruszenie art. 7, 10 i 61 § 3 kpa. poprzez nie poinformowanie strony o wszczęciu postępowania i o zamiarze wydania decyzji, przez co strona była pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. W konsekwencji nie można więc uznać za podstawę do wydania decyzji protokołu z ważenia pojazdu, który -jako okoliczność faktyczna - może być na podstawie art. 81 kpa. uznana za udowodnioną tylko i wyłącznie wtedy, kiedy strona miała możliwość wypowiedzenia się o niej. Nie można uznać, że kierowca zatrudniony u Skarżącej jest jej przedstawicielem. Pełnomocnik Skarżącej wniósł także o zobowiązanie Dyrektora Izby Celnej do załączenia do akt sprawy upoważnienia do wydania decyzji dla osoby pod nią podpisaną czyli dla Kierownika Zmiany oraz dopuszczenie dowodu z tego dokumentu.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 12 grudnia 2005 r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. bądź Dyrektora Urzędu Celnego dla Inspektora celnego, którego podpis widnieje pod decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], Zastępca naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień kierownika zmiany A. G. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 30 grudnia 1997 r., nr [...]i art. 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. -Kodeks celny (Dz.U. nr 23, poz. 117 ze zm.).
W zakresie ustalonym dla kierownika zmiany w pkt IV Karty, funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze zaznaczył też, że w dniu wydawania decyzji organem administracji państwowej był Dyrektor Urzędu Celnego.
Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego, a w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2000 r., nr 71 poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub zagranicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2 a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się opłaty podwyższone.
Ustęp 4 omawianej regulacji upoważniał Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad wprowadzania tych opłat, organów władnych do udzielania stawek i do ich pobierania. W oparciu o przepisy delegujące ustawy Rada Ministrów wydała 27 czerwca 2000 r. rozporządzenie w sprawie opłat drogowych (DZ.U. nr 51, poz. 607 ze zm.) regulując m.in. wysokość pobranych opłat za przejazd pojazdów nienormatywnych.
Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej organ błędnie przywołał rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia o 10,75 kN, w związku z czym Dyrektor Urzędu Celnego nałożył na skarżącą podwyższoną opłatę pieniężną w wysokości 1087,79zł.
Skarżąca zakwestionowała umocowanie kierownika zmiany do podpisania w imieniu Dyrektora Urzędu Celnego decyzji podjętej w pierwszej instancji. Zarzut ten, jako najpoważniejszy, gdyż jego potwierdzenie prowadzi do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa.) Sąd rozpatrzył w pierwszej kolejności. Skarżąca podniosła, że nie ulega wątpliwości kompetencja naczelnika urzędu celnego do wydania takiej decyzji, a organ ten mógł na podstawie art. 268 a kpa. upoważnić pracownika kierowanej przez niego jednostki do załatwienia w jego imieniu spraw w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
Ustawą z dnia [...] marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 41 poz. 365 ze zm.) zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych-dyrektora urzędu celnego (art. 2 pkt 2) i utworzono organ naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych (art. 5 ust.1). Należy jednak zauważyć, że cytowana ustawa weszła w życie w dniu 1 maja 2002 r., a więc po wydaniu decyzji w I instancji. W czasie wydania orzeczenia organem administracji państwowej w sprawach celnych był dyrektor urzędu celnego. Odpowiadając na wezwanie Sądu o przedstawienie stosownego upoważnienia dla Kierownika Zmiany podpisanego pod decyzją organu I instancji Naczelnik Urzędu Celnego w O. przedstawił 2 dokumenty: decyzję nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. i decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 1997 r., nr [...]. Ze względu na datę wydania decyzji w I instancji miarodajna dla oceny prawidłowej delegacji kompetencji mogła być jedynie druga z wymienionych decyzji. Na jej podstawie upoważniono Zastępców Dyrektora Urzędu Celnego i Naczelników Oddziałów do podejmowania w imieniu Dyrektora decyzji, jak i wykonania obowiązków lub innych czynności przypisanych temu organowi jako organowi administracji celnej zgodnie z Regulaminem organizacyjnym Urzędu. Kompetencję tę ograniczono jednocześnie do wskazanych w decyzji przepisów Kodeksu celnego. W § 2 decyzji określono, że Zastępca Dyrektora i Naczelnicy Oddziałów mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego. W piśmie z dnia 14 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. określił, iż Kierownik Zmiany był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt 1.1 Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego.
Podstawowy zarzut strony skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podnosi, że kara pieniężna została nałożona za przekroczenie obciążenia na osi napędowej, które zawsze zwiększa się przy dodawaniu gazu przez kierowcę. Przejeżdżając przez wagę kierowca nie może zaś utrzymać wymaganej prędkości bez przyspieszania. Wagi są wyposażone w aparaturę kontrolującą zachowanie odpowiedniej prędkości, ale nie mogą gwarantować, że prędkość ta jest stała. Ewentualne przyspieszenia nie powodują wystąpienia ostrzeżenia o błędzie ważenia, a kierowca nie został poinformowany o wpływie, jaki wywierają one na wynik pomiaru nacisku na osie.
Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT-97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 9 października 2001 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997 r., nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze dnia 12 lutego 2001 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.
Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r., (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40 ), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust.9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Nie są w tym zakresie słuszne zarzuty zawarte w przedstawionej przez Skarżącą opinii prawnej dotyczącej stosowania wag dynamicznych do kontroli nacisku osi pojazdów i zespołów pojazdów wydanej przez Instytut Studiów Podatkowych M. i Wspólnicy. Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszenia w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi ( por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1409/97).Zupełnie chybiony jest zarzut zawarty w przedłożonej sądowi opinii, jakoby zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. utraciło moc w dniu 30 czerwca 2002 r., jako że ważenie pojazdu odbyło się przed tą datą.
Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia. Jakkolwiek obecny podczas kontroli kierowca pojazdu zarzucił organowi I instancji, że nie zezwolono na ponowne ważenie to na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia było bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.
Skarżąca podniosła także, że nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Sąd stwierdza, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki, jednak brak ten nie stał się uchybieniem formalnym, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wszelkie zarzuty strona mogła bowiem podnieść w odwołaniu i zostały one rozpatrzone przez organ II instancji. Ponadto trzeba bezwzględnie zauważyć, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałym kontekście sytuacyjnym nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Tym samym również i ten zarzut Skarżącej okazał się bezzasadny.
Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie podwyższonej opłaty pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 maja 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97 , wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.
Zakwestionowane w skardze rozporządzenie w sprawie opłat drogowych aktualnie nie obowiązuje. Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125 poz. 1371) znowelizowana ustawę o drogach publicznych, wprowadzając w miejsce opłat podwyższonych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez właściwego zezwolenia lub niezgodnego z jego warunkami kary pieniężne. Wysokość kar została określona ustawowo. Jednocześnie zmieniono treść upoważnienia z art. 13 ust.4 o drogach publicznych wykreślając z jego zakresu regulacje dotyczące opłat, o których mowa w art. 13 ust. 2 ustawy. W konsekwencji ustawowych zmian wydane zostały rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 8 poz. 60), które uchyliło poprzednie rozporządzenie w sprawie opłat drogowych zawierające zakwestionowane w skardze przepisy. Nowe rozporządzenie zawierało przepisy przejściowe zgodnie z którymi do spraw wszczętych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe (§8). Generalnie zatem w dniu wydania decyzji nakładającej przedmiotową opłatę przepisy przywołanego przez organy administracji publicznej rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000 r. obowiązywały i były dla organów orzekających wiążące. Wbrew wywodom skarżącej wysokość przedmiotowej opłaty została prawidłowo przy zastosowaniu przywołanych wyżej przepisów obliczona. Przekroczenie bowiem dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN dla osi pojedynczej pociąga za sobą opłatę za 1 km 1,30 zł, jeśli owe przekroczenie mieści się w przedziale od 105-110 kN. Opłatę zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia oblicza się wg zryczałtowanej trasy pojazdu wynoszącej 400 km. Nadto w myśl § 10 rozporządzenia opłata ta podlega zmianom w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych, licząc od następnego miesiąca, w którym wskaźnik ten został ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zastosowany przez organ 10,1 % został ogłoszony w przywołanym przez organ odwoławczy komunikacie Prezesa GUS z 15 stycznia 2001 r. Niespornym w sprawie było, że ze względu na pomiary odległości między osiami przeciążona była osią pojedynczą.
Prawidłowo w niniejszej sprawie organ celny wymierzył opłatę drogową podwyższoną o 90%. Wbrew bowiem sugestiom strony skarżącej na takie działanie zezwala norma dekodowana ze wszystkich przepisów regulujących omawianą problematykę w tym ustawy o Drogach publicznych, postanowień omawianego tu rozporządzenia w sprawie opłat drogowych. Użyteczną w tym procesie są reguły zawarte co do omawianych rozwiązań ujętych w poprzedzającym rozporządzenie z dnia 27 czerwca 2000 r.- rozporządzeniu Rady Ministrów z 14 października 1996 r. Z całokształtu owych przepisów wynika, iż podwyższona opłata zwiększona nadto o 90 % dotyczy przekroczenia masy całkowitej względnie nacisków osi. Jakkolwiek rację ma skarżący, że w § 9 ust. 1 pkt 2 normodawca użył sformułowania " dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi" lecz nie oznacza to, iż chodzi tu o koniunkcję. W myśl bowiem § 2 ust. 3 przekroczenie jakiejkolwiek dopuszczalnej wielkości (więcej niż 1 parametru) rodzi obowiązek ustalenia opłat za każde przekroczenie oddzielnie.
Podobnie jest z naciskami na oś jeśli występują one na kilku osiach pojedynczych lub składowych (§2 ust. 4). jakkolwiek te zasady dotyczą pobierania opłat przed wykonaniem przejazdu to jednak z brzmienia § 9 ust. 1 wyraźnie wynika, że w przypadku pojazdu nienormatywnego bez właściwego zezwolenia wysokość "opłaty podstawowej"- z § 2 ust. 2 ulega podwyższeniu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której przewoźnikom "opłacałoby się", unikając stosownej kontroli, dokonywać przewozów pojazdami ponadnormatywnymi bez uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia. Podwyższona opłata za przejazd pojazdem ponadnormatywnym miała w zamyśle ustawodawcy charakter restrykcyjny i pełniła rolę swoistej kary. Ten zamysł ustawodawca potwierdził także aktem prawnym w randze ustawy. Taką konsekwencję przewiduje znowelizowana i aktualnie obowiązująca ustawa o drogach publicznych. Zauważyć przy tym należy, że ustalanie opłaty na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia RM z 27 czerwca 2000 r. następuje w istocie w taki sam sposób jak ustalanie owej opłaty zgodnie z regułami wskazanymi w § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 123 poz. 578 ze zm.). Jakkolwiek obydwa omawiane akty zostały uznane orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego za niezgodne z konstytucją, to nie z powodu przewidzianych w obu rozporządzeniach rozwiązań lecz z powodu przekroczenia delegacji ustawowej (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1999 r. sygn. akt P 7/98- co do rozporządzenia RM z 14 października 1996 r. i z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie P 6/02). Oparcie rozstrzygnięcia o przepis uznany za sprzeczny z konstytucją może prowadzić do jego wzruszenia przez Sąd Administracyjny nawet wówczas, gdy przepis ten obowiązywał w dacie procedowania administracyjnego, a rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego zapadło dopiero w toku postępowania sądowego (sądowo-administracyjnego). Jednakże nie bez znaczenia dla odmiennej oceny pozostaje fakt, iż Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu z 10 grudnia 2002 r. uznając przepis § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przyjął jednak, iż pobrane na podstawie tegoż przepisu opłaty nie podlegają zwrotowi. Rozstrzygnięcie to dotyczyło także uznania za niezgodny z konstytucją art. 13 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, w zakresie którym upoważnia on Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz przepisu wykonawczego (§ 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozp. RM z 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych), lecz i w tym wypadku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy te tracą moc dopiero z dniem 30 listopada 2003 r. Generalnie Trybunał akcentował, że z punktu widzenia także konstytucyjnego porządku prawnego i celu ustawodawcy wynikającego z ustawy o drogach publicznych sama zasadność ponoszenia ujemnych konsekwencji za przejazdy nienormatywnych pojazdów bez zezwolenia nie budzi wątpliwości. Zarówno kwestionowane rozporządzenie RM jak i postanowienia ustawy o drogach publicznych wprowadzają dolegliwość finansową, która miała i ma charakter kary finansowej dla tych użytkowników dróg posługujących się pojazdami nienormatywnymi, którzy korzystali z nich w sposób bezprawny - bo bez zezwolenia. W tych okolicznościach zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte w oparciu o przepis, który wówczas obowiązywał i który wiązał organy administracji publicznej, a którego uchylenie nastąpiło dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego i to z powodu jedynie przekroczenia delegacji ustawowej biorąc pod rozwagę wywody poczynione w uzasadnieniu przywołanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego nie narusza prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Reasumując-nawet przyjmując, że zarzuty i przedstawiony wyżej tok procedowania nie był do końca poprawny, to nie miał on istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Podobnego wpływu nie miały też zarzucane naruszenia prawa materialnego (art. 145 §1 pkt 1 lit "c" ostatnio wymienionej ustawy).
W tych okolicznościach na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
/-/M.Dybowski /-/P. Miładowski /-/ J. Stankowski
MB