IV SA/Po 893/21

IV SA/Po 893/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-01-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Busz
Maria Grzymisławska-Cybulska /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1094/22 - Wyrok NSA z 2024-02-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1876
art. 59 ust. 1 ust. 2 ust. 5 art. 61  ust. 2 pkt 1  pkt 2 pkt 3 ust. 2d ust. 2e
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7 art. 10 art. 11 art. 15 art. 77 par. 1 art. 80 art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. S.-F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej, oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta O. W., decyzją z dnia [...] maja 2021 roku (nr [...]), skierowaną do D. S.-F., ustalił odpłatność za pobyt matki B. S. w Domu Pomocy Społecznej następujący sposób:
- od [...].10.2020r. do [...].10.2020r. w wysokości [...] zł,
- od [...].11.2020r. do [...].01.2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie,
- od [...].02.2021r. do [...].03.2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie,
- od [...].04.2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
Organ zobowiązał adresatkę decyzji do uiszczania opłaty w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy MOPS w ostrowie W., a opłatę za okres od dnia od [...].10.2020r. do [...].10.2020r. wnieść w terminie do dnia [...].05.2021r.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że B. S., na mocy decyzji z dnia [...] października 2020 roku, została przyjęta z dniem [...] października 2020 roku na czas nieokreślony do Domu Pomocy Społecznej w O. W..
Odrębną decyzją z tej samej daty ustalono jej odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70% dochodu ([...] zł za okres od [...].10.2020r. do [...].10.2020r.; [...] zł miesięcznie od [...].11.2020r. do [...].01.2021r. oraz [...] zł od [...].04.2021r.).
Koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w O. W. od [...].02.2020r. do [...].01.2021r. wynosił [...] zł, a od dnia [...].02.2021r. wynosi [...] zł.
Do ponoszenia pozostałej części odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej są córki: D. S.-F. oraz R. B.. Ta ostatnia z mocy ustawy jest zwolniona z wnoszenia swojej części opłat z uwagi na kryteria dochodowe.
D. S.-F. nie odesłała podpisanej umowy dotyczącej opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu rodzinnego. Organ ustalił opłatę za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji.
D. S.-F. skorzystała z prawa do złożenia odwołania.
Odwołująca się podniosła zarzut braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuzasadnione przerzucenie na nią kosztów pobytu matki w DPS z uwagi na zwolnienie siostry z obowiązku ponoszenia tych kosztów oraz brak wyjaśnienia na jakiej podstawie organ ustalił podział i proporcje ponoszenia tych opłat wyłącznie przez wnosząca odwołanie.
W uzasadnieniu stawianych zarzutów wskazano, że w uzasadnieniu decyzji nie wskazano dokumentów i dowodów na podstawie ustalono wysokość kosztów pobytu w DPS oraz konieczności ich ponoszenia wyłącznie przez odwołującą się.
Zamiast jednej decyzji organ wydała, co najmniej dwie, o ile nie trzy decyzje, w sprawie opłat B. S. w DPS. Z uzasadnienia decyzji nie wynika w oparciu o jakie dokumenty organ ustalił sytuację rodzinną i finansową odwołującej się, a w konsekwencji przyjął, że ta sytuacja pozwala na ponoszenie tych opłat w całości i w tak znacznej wysokości.
Odwołująca zaznaczyła, że "nie uchylała się od współpracy z pracownikiem socjalnym, który okazywał się niekompetentny i nie potrafił pokierować sprawą w sposób adekwatny do zaistniałej sytuacji, co w żaden sposób nie zwalniało organu od ustalenia mojej sytuacji finansowej i rodzinnej w oparciu o inne dokumenty, jakie powinny być zgromadzone w toku postępowania a wskazane w stosowanych przepisach".
Odnośnie sytuacji B. S. organ lakonicznie jedynie wskazał kwoty bez wyjaśnienia jak je wyliczono i czy faktycznie stanowią one 70% dochodu. Podobnie organ uczynił w odniesieniu do R. B.. Niemożliwym jest ustalenie czy organ w ogóle badał wystąpienie okoliczności mogących stanowić o zwolnieniu od konieczności ponoszenia opłat.
Organ w ogóle nie wyjaśnił z jakich powodów obciążył odwołującą się całością opłaty w sytuacji, gdy są dwie osoby zobowiązane do jej ponoszenia. Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej opłata obciążająca daną osobę nie powinna zwiększana, gdy jedna z osób współzobowiązanych (siostra R. B.) zostaje zwolniona z odpłatności. Ta zasada znajduje zastosowane także do sytuacji, gdy określenie opłaty następuje decyzją administracyjną. Zatem zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty przez siostrę R. B. nie może powodować zwiększenia zakresu obowiązków po stronie pozostałych osób zobowiązanych, lecz skutkuje przeniesieniem tego obowiązku na gminę w zakresie zwolnienia.
Odwołująca się zażądał uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem "prowadzenia postępowania w stosunku do wszystkich osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty, ustalenia ich sytuacji finansowej i rodzinnej, okoliczności uzasadniających zwolnienie odwołującej się od ponoszenia opłaty".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że wysokość odpłatności za pobyt w konkretnym domu opieki społecznej jest publicznie ogłaszana w odpowiednich dziennikach urzędowych, co wynika z treści art. 60 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej, jeśli zstępny odmawia zawarcia umowy oraz nie wyraża zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to wysokość opłaty z pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej ustala się w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą ponoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.
W sytuacji, gdy doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia dochodu osoby zobowiązanej, ale następuje odmowa podpisania umowy, to ustala się odpłatność w wysokość, która uwzględnia, że odpłatność mogą ponosić jedynie osoby, których dochód przekracza 300% kryterium dochodowego i jednocześnie dochód osoby lub rodziny po potrąceniu opłaty nie może być niższy niż 300% kryterium dochodowego.
W sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie godzi się zarówno na podpisanie umowy, jak i przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, to wydaję się decyzję o odpłatności w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne obowiązane osoby.
Wnosząca odwołanie, jako zstępna B. S. jest jedną z dwóch osób (córek B. S.) zobowiązanych do wnoszenia opłat. W toku postępowania ustalono, że B. B. nie kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności.
Organ wskazał przy tym, że poza wszelkim wątpliwościami Kolegium pozostaje fakt, iż D. S.-F., wbrew zapewnieniom składanym w odwołaniu, odmówiła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz podpisanie umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Odmowa przedstawienia danych koniecznych do wypełnienia wywiadu nastąpiła w rozmowie telefonicznej. Odwołująca się nie wykonała zapewnień o przesłaniu tych danych drogą mailowa lub tradycyjną pocztą, a także nie odpowiedziała na wezwanie pisemne z dnia [...] lutego 2021 roku. W ten sposób wnosząca odwołanie uniemożliwia zastosowanie regulacji warunkujących wysokość opłaty od spełnienia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź kryterium dochodowego rodziny. W tej sytuacji kwestionowana odwołaniem decyzja została wydana bez ustalania spełnienia kryterium dochodowego w odniesieniu do osoby znajdującej się w kręgu zobowiązanych do ponoszenia opłat, która odmówiła zarówno zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu, jak i podpisania umowy w sprawie ponoszenia opłat.
D. S.-F., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżąca wniosła o zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta O. W. (w treści skargi błędnie podano O. M.).
W ocenie skarżącej kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem:
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak zgromadzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy po wszczęciu postępowania,
- art. 42 § 1 K.p.a. poprzez doręczanie pism w tym decyzji i zobowiązań osobom trzecim w miejscu pracy skarżącej,
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie,
- brak merytorycznego ustosunkowania się przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze do zarzutów odwołania i podniesionych w nim nieprawidłowości.
W uzasadnieniu skargi je autorka podniosła, że Kolegium skupiło się jedynie na okolicznościach związanych z odmową podpisania umowy i odmową zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów odnośnie pozbawienie prawa strony w toku postępowania o umieszczenie B. S. w Domu Pomocy Społecznej. Brak odniesienia się do zarzutów odwołania stanowi naruszeniu zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 K.p.a.
W toku całego postępowania, wszystkie pisma dla strony, doręczane były z naruszeniem art. 42 K.p.a., co spowodował nie tylko pozbawienie prawa do czynnego udziału w toku postępowania, ale spowodowało również negatywne skutki procesowe.
Organy dokonywały doręczeń w miejscu pracy innym osobą niż skarżąca. Brak jest jakiegokolwiek dowodu, iż wszystkie pisma zostały skarżącej przekazane. Skarżąca nigdy nie otrzymała pisma datowanego na [...] lutego 2021 roku, a tym samym nie mogła na nie odpowiedzieć. Z wadliwego doręczenia organy wyciągnęły negatywne skutki procesowe. Brak odpowiedzi doprowadził do wydania zaskarżonej decyzji.
Skarżąca nie odmawiała sporządzenia wywiadu, a wręcz przeciwnie chciała jego przeprowadzenia, aby przedstawić wszystkie okoliczności, z których wynikałoby, iż nie powinna płacić za pobyt matki w DPS. Niestety osobista sytuacja skarżącej uniemożliwiała stawiennictwo w MOPS. Skarżąca proponowała przeprowadzenie wywiadu przez pracownika MOPS w P., ewentualnie przesłanie wywiadu na adres e-mail. Skarżąc nigdy nie otrzymała wywiadu, ani na e-mail, ani listem poleconym.
Organ posiadał wiedzę, że skarżąca z powodu pandemii nie mogła stawić się w siedzibie MOPS w celu złożenia wyjaśnień i przejrzenia akt postępowania. W ocenie skarżącej organy zmierzały do pozbawienia jej możliwości osobistego udziału w sprawie oraz ewentualnego składania wyjaśnień i wniosków dowodowych.
Skarżąca nie była wzywana ani do przedstawienia dokumentów na okoliczność swojej sytuacji materialnej, rodzinnej i zawodowej, ani do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Organ powinien zgromadzić materiał dowodowy w toku postępowania administracyjnego, a nie bazować na dowodach i dokumentach zebranych przed wszczęciem postępowania. W niniejszej sprawie po wszczęciu postępowania organ nie zebrał żadnego materiału dowodowego. Taki stan rzeczy jednoznacznie wynika z uzasadnienia decyzji.
Autorka skargi poniosła, iż w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej powinno nastąpić ustalenie zarówno osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat, jak i ustalenie wysokości opłaty za pobyt w konkretnym DPS, a także ustalenie jaka część opłat przypada na poszczególne osoby zobowiązane do jej wnoszenia. Za takim zakresem decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS przemawia § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 roku w sprawie domów opieki społecznej.
W sytuacji, gdy kilka podmiotów jest zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, organ powinien prowadzić jedno postępowanie z udziałem wszystkich zobowiązanych, tak aby mogli się oni stać uczestnikami, bądź stronami. Nie ulega bowiem wątpliwości, że każdy ze zobowiązanych ma taki sam obowiązek ponoszenia opłat, który różnicuje wyłącznie osiągane kryterium dochodowe. Organ zamiast jednej decyzji wydanej w oparciu o art. 59 ustawy o pomocy społecznej wydał, co najmniej dwie o ile nie trzy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd nie podziela zapatrywań autorki skargi, co do tego, że kwestia odpłatność skarżącej oraz jej siostry powinna być rozstrzygnięta decyzją wydaną w sprawie skierowania B. S. do Domu Opieki Społecznej.
Ustawodawca wyraźnie rozróżnił decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej, decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej oraz decyzję w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej kierowaną do osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
W świetle rozwiązań ustawowych określających właściwość organów w kategoriach spraw wymienionych powyżej, art. 59 ust. 1 ust. 2 i ust. 5 oraz art. 61 ust. 2d ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2020, poz. 1876 ze zm.; dalej w skrócie u.p.s.), sugerowana przez autorkę skargi konieczność załatwiania wskazanych spraw zawsze jedną decyzją przedstawia się jako niewykonalna.
Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5. W przypadku regionalnego domu pomocy społecznej finansowanego z dochodów własnych samorządu województwa decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy, a decyzję o umieszczeniu i opłacie mieszkańca domu za jego pobyt w tym domu wydaje marszałek województwa.
Sąd wskazuje również, że wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, a więc oddziaływać wstecz. Od momentu przyjęcia do domu pomocy rozpoczyna się pobyt w nim, który zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. jest odpłatny. Nie w każdym przypadku będzie możliwe wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt jednocześnie z decyzją o skierowaniu do takiego domu. Natomiast zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli od dnia umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, gdyż decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego (wyrok NSA z 10.09.2019 r., I OSK 1236/19, LEX nr 2728495).
Skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej - do dnia 1 stycznia 2004 roku - jest prawem wyłącznie służącym osobie o umieszczenie się ubiegającej, a nie innym podmiotom, nawet osobom najbliższym ubiegającego się (wyrok NSA z 17.03.2015 r., I OSK 2229/13, LEX nr 1676017).
Sąd nie ujawnił, aby zaskarżona decyzja lub też decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa stanowiący podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 §1 pkt 4 ustaw z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735; dalej w skrócie K.p.a.) w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.
Analiza przekazanych Sądowi akt administracyjnych wskazuje następujący przebieg działań podejmowanych przez organy w kontrolowanej sprawie.
Na podstawie wniosku z dnia [...] lipca 2020 roku o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL organ ustalił adres zameldowania na stałe skarżącej (ul. K. J. [...], O. W.).
Pismem z dnia [...] listopada 2020 roku, skierowanym na wskazany powyżej adres, organ zawiadomił skarżąca o konieczności ustalenia odpłatności za pobyt matki skarżącej w Domu Opieki Społecznej. Korespondencji powróciła do organu z adnotacją, że pomimo podwójnego awizo przesyłka nie została podjęta.
W dniu [...] listopada 2020 roku sporządzona została notatka służbowa przez pracownika socjalnego MOPS w O. W., który z mediów dowiedział się, że D. S.-F. pracuje na stanowisku dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P..
Po konsultacji z radcą prawnym pracownicy organu przyjęli, że wobec braku podejmowania korespondencji w miejscu zamieszkania (zameldowania na stałe) korespondencja do D. S.-F. będzie kierowana na adres miejsca pracy z adnotacją "KORESPONDENCJA PRYWATNA, NIE OTWIERAĆ, DORECZYĆ BEZPOŚREDNIO ADRESATOWI".
W obszernym piśmie z dnia [...] grudnia 2020 roku, przesłanym na adres zakładu pracy, organ poinformował D. S.-F. o:
- dotychczas podjętych działaniach w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt jej matki w DPS,
- treści regulacji prawnej dotyczącej obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz trybu ustalania tej odpłatności,
- konieczności przeprowadzenia wywiadu w celu ustalenia sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej, który jest niezbędny do wyliczenia wysokości obciążającej ją odpłatności za pobyt matki w DPS.
Organ poprosił o kontakt telefoniczny lub na wskazany adres e-mail z pracownikiem socjalnym.
Pismo zawiera informację, że w oparciu o art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) ustalenie sytuacji dochodowej, majątkowej i rodzinnej zamiast wywiadu w miejscu zamieszkania może nastąpić w oparciu o rozmowę telefoniczną, dokumenty lub oświadczenia, a także ich kopie, w tym elektroniczne.
W odpowiedzi na powyższe pismo D. S.-F. przesłała na wskazany adres kontaktowy e-mail informację, że w odpowiedzi na pismo prosi o kontakt telefoniczny w sprawie wywiadu środowiskowego. Ponadto zaznaczyła, że "po odebraniu w miejscu pracy korespondencji w dniu [...] grudnia (dostarczenie korespondencji imiennie do mnie) wykonała telefon pod wskazany numer telefonu. Nikt nie odebrał i nikt nie oddzwonił".
Z adnotacji urzędowej z dnia [...] stycznia 2021 roku wynika, że termin telefonicznego wywiadu został ustalony na dzień [...] stycznia 2021 roku.
Z treści kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że D. S.-F. ma zły kontakt z matką oraz nie zobowiązuje się do pomocy finansowej na rzecz matki przebywającej w DPS.
Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad sporządził także notatkę służbową, iż D. S.-F. poinformowała go o tym, że informacje do wywiadu z pkt III i IV, pozostałe dane osobowe, a także wszelkie obciążenia rodziny oraz zaświadczenie o dochodach zostaną przesłane do MOPS na adres e-mail.
W dniu [...] lutego 2021 roku na adres e-mail oraz korespondencją tradycyjną organ wezwał D. S.-F. do dostarczenia brakujących danych o sytuacji finansowej i rodzinnej, danych z dowodu osobistego, aktualnego adresu przebywania.
W obszernym piśmie z dnia [...] marca 2021 roku, przesłanym na adres zakładu pracy, organ poinformował D. S.-F. o:
- regulacji prawnej dotyczącej osób obowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oraz sposobie ustalania tej opłaty,
- kosztach utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w O. W.,
- wysokości kosztów ponoszonych przez jej matkę,
- dalszych osobach zobowiązanych do pokrycia kosztów pobytu w DPS,
- sposobie wyliczenia kwoty obciążającej D. S.-F..
Do pisma załączone zostały dwa egzemplarze umowy, podpisane przez zastępcę dyrektora MOPS w Ostwie W., dotyczące ustalenia i wnoszenia przez D. S.-F. odpłatności za pobyt B. S. w DPS.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 roku, przesłanym na adres zakładu pracy, organ zawiadomił D. S.-F. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej jej odpłatność za pobyt matki B. S. w Domu Pomocy Społecznej w O. W..
Decyzja Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] maja 2021 roku została skierowana na adres zakładu pracy. Skarżąca skorzystała z prawa do odwołania, które wniosła za pośrednictwem Poczty Polskiej. Na kopercie zwierającej przesyłkę, jako adres nadawcy wskazała adres zakładu pracy (ul. [...]). Na wskazany przez nadawcę adres przesłano korespondencją dotycząc usunięcia braków formalnych odwołania. Skarżąca w terminie usunęła braki formalne odwołania. Korespondencję przekazała za pośrednictwem Poczty Polskiej. Na kopercie zwierającej przesyłkę, jako adres nadawcy wskazała adres zakładu pracy.
Sąd nie podziela stanowiska autora skargi, że opisane w skardze naruszenie art. 42 § 1 K.p.a. jest innym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit c P.p.s.a.
Błędy, jakimi obarczone są zwrotne potwierdzenia odbioru, nie pozwalają na formułowanie oceny, że korespondencja kierowana na adres zakładu pracy, nie trafiała do adresata/skarżącej. Opisany powyżej przebieg działań podejmowanych w celu ustalenia odpłatności w formie umowy, a także czynności przeprowadzonego postępowania w celu ustalenia tej odpłatności decyzją administracyjną, przeczą sugestiom skargi, bo dowodzą, że wymiana korespondencji pomiędzy organem a skarżącą była skuteczna.
Podkreślenia przy tym wymaga, że w toku postępowania administracyjnego, na etapie wnoszenia odwołania i usuwania jego braków, skarżąca sama, jako adres do doręczeń wskazała adres zakładu pracy D. S.-F., ul. [...]
W świetle materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych twierdzenia o uniemożliwieniu skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2021 roku) są w sposób oczywisty nieprawdziwe.
Brak jest podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, czy też art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd nie ujawnił żadnych podstaw uzasadniających kwestionowanie stanowiska Kolegium, co do tego, że D. S.-F. odmówiła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz podpisanie umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W tym zakresie za organem odwoławczym należy powtórzyć, że ustawodawca określił dwie formy prawne (umowa lub decyzja) dla załatwienia sprawy opłat za pobyt w domu opieki społecznej. Przy czym pierwszeństwo przyznał formie umowy, a działania mające na celu załatwienie sprawy w tej formie uczynił przesłankami warunkującymi stosowanie formy decyzji administracyjnej.
Podkreślenia wymaga, że ani na etapie odwołania, ani na etapie skargi do sądu administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła argumentacji, która uzasadniałaby stanowisko o zbędności, nieaktualności przesłanek, załatwienia kontrolowanej sprawy w formie decyzji administracyjnej.
Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, że na żadnym etapie postępowania administracyjnego (zawiadomienie z dnia 6 kwietnia 2021 roku) skarżąca nie zgłaszała gotowości do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. W tych okolicznościach organy prawidłowo przyjmowały, że zrealizowane i aktualne są przesłanki do załatwienia sprawy w formie decyzji, czyli w sposób określonym w art. 61 ust. 2d u.p.s.
Argumentacja skargi wprost potwierdza, że skarżąca nie przekazała w toku postępowania administracyjnego danych niezbędnych do ustalenia jej odpłatności za pobyt matki w DPS według kryterium dochodowego.
Skoro ani na etapie działań zmierzających do zawarcia umowy, ani po wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji, skarżąca nie przekazała brakujących danych o sytuacji finansowej i rodzinnej, to organ prawidłowo wydały decyzję na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. W tym kontekście całkowicie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 80 K.p.a., bo różnica między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej (określone poza postępowaniem administracyjnym) a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu (ustalone decyzją administracyjną w innym postępowaniu) została obliczona prawidłowo.
Brak jest podstaw do formułowania zarzutów, że rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy nastąpiło z naruszeniem art. 15 K.p.a.
Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest w ocenie Sądu pełne i wyczerpujące. Nie ma podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a.
Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym.
Skoro siostra skarżącej przekazała dane, z których wynika, że według kryterium dochodowego zwolniona jest z ustawowego obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS, to wówczas na skarżącą, jako zobowiązaną w tej samej kolejności (art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.), przechodzi ciężar ponoszenia opłaty w całej wysokości niesfinansowanej z dochodów matki zobowiązanej w pierwszej kolejności (61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). Obowiązek gminy, jako zobowiązanej w trzeciej kolejności (art. 61 ust. 2 pkt 3 u.p.s.), aktualizuje się dopiero wówczas, gdy nie ma osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty w kolejności drugiej lub brak jest podstaw do określenia im obowiązku wnoszenia tej opłaty.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.