IV SA/Po 523/25

IV SA/Po 523/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionej kopii akt oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza Gminy [...], postanowieniem z dnia 17 lutego 2025 roku (znak: [...]), na podstawie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) odmówił K. Z. wydania uwierzytelnionej kopii akt spraw prowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] od dnia 01.01.2025 r. do dnia wydania postanowienia, albowiem wnioski nie zostały uzasadnione ważnym interesem publicznym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że K. Z. (dalej jako: skarżący) w dniach 13 stycznia 2025 r., 15 stycznia 2025 r. i 27 stycznia 2025 r. zwrócił się w treści odwołań o wydanie uwierzytelnionej kopii akt dotychczasowej pomocy.
Organ I instancji wyjaśnił, że skarżący wnioski tej treści składał już uprzednio wielokrotnie, co stanowiło podstawę wydania w dniu 31 grudnia 2024 r. postanowienia odmawiającego wydania uwierzytelnionej kopii akt w sprawach prowadzonych przez ten organ w. okresie od dnia złożenia pierwszego wniosku o udzielenie pomocy społecznej tj. od dnia 2 października 2017 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. Wobec powyższego - zdaniem organu I instancji - wskazane na wstępie wnioski skarżącego mogą dotyczyć okresu wydania kopii akt sporządzonych od dnia 1 stycznia 2025 r. i w tym zakresie zostały przez organ rozpatrzone.
Następnie pismami z 23 stycznia 2025 r. i 27 stycznia 2025 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego z prośbą o wskazanie w terminie 7 dni od dnia odebrania pisma, ważnego interesu strony, dla którego akta miałyby być udostępnione. Skarżący nie podał żadnych okoliczności wskazujących na ważny interes w uzyskaniu uwierzytelnionej kopii akt sprawy administracyjnej.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący, żądając wydania poświadczonych kopii akt sprawy i uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań podał, że uzasadnienie odmowy wydania uwierzytelnionych akt sprawy nie zasługuje na aprobatę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W ocenie Kolegium argumentacja przedstawiona przez stronę nie dowodzi zaistnienia ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów.
Odnosząc się do treści zażalenia organ odwoławczy wskazał, że pisma strony są chaotyczne, dotyczą szeregu kwestii. Strona przedstawia w nich swój negatywny stosunek do organów administracji i ich pracowników oraz podnosi argumenty odnoszące się do treści skarżonych decyzji organu I instancji. Pisma te nie przedstawiają jednak argumentów pozwalających na pozytywne załatwienie żądania strony z uwagi na brak wykazania istnienia ważnego interesu strony. Zamiar złożenia zawiadomienia do organów ścigania, jak również podnoszone przez skarżącego "względy zdrowotne, organizacyjne i inne" także nie stanowią o istnieniu ważnego interesu strony.
Kolegium wyjaśniło, że potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach spraw, czy też chęć weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodowymi, nie stanowi o ważnym interesie.
K. Z., pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r., skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego i zażądał:
1. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych,
2. uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości,
3. wydania skarżącemu kopii zawartości akt sprawy,
4. przeprowadzenia dowodów z pism zawnioskowanych w odwołaniu i ponagleniu,
5. nakazania Burmistrzowi Gminy [...], aby ujawnił kto i za co otrzymał nagrody pieniężne i inne świadczenia w ciągu ostatnich 10 lat oraz nakazania kierownikowi organu, aby podał dlaczego prowadzi działalność przestępczą i dlaczego działa bez upoważnienia,
6. przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań skarżący przedstawił swoją sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Ponadto zarzucił pracownikom Ośrodka Pomocy Społeczne w [...] dokonywanie fałszerstw na dokumentach oraz zbiorach dokumentów, a także utrudnianie i uniemożliwianie mu zapoznania się z aktami sprawy. Skarżący wyjaśnił przy tym, że nie może zapoznać się z aktami sprawy z uwagi na swój stan zdrowia,
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z 19 sierpnia 2025 r. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na ustawowe zwolnienie od obowiązku ponoszenia tych kosztów oraz przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego osobę wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej jako: p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd nie znalazł okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy na rozprawie, nie wskazał ich także sam skarżący. Miał także zapewnioną możliwość wypowiedzenia się w sprawie, jak i jego ustanowiony z urzędu pełnomocnik.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (wyrok WSA w Olsztynie z 8.07.2025 r., II SA/Ol 945/24, LEX nr 3895495). Nadto, Sąd uwzględnia przepis art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przez które rozumieć należy akta administracyjne, ale i sądowe sprawy.
Organy obu instancji prawidłowo ustaliły też stan faktyczny, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przyjmuje jako podstawę dla swoich rozważań prawnych.
Przedmiotem zaskarżenia (oceny legalności) w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2025 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Gminy [...] z dnia 17 lutego 2025 roku (znak: [...]), o odmowie wydania uwierzytelnionej kopii akt sprawy administracyjnej, które zostało wydane na podstawie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej w skrócie "k.p.a.").
W ocenie Sądu, w świetle akt sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowane skargą postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w postaci błędnej wykładni przepisów art. 73 § 1-2 k.p.a. oraz art. 74 § 2 k.p.a.
Prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym może przybierać postać dwóch odrębnych uprawnień. Pierwsze zostało uregulowane w art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Stronie służy prawo zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy, niezależnie od tego, czy zostały zaliczone do dowodów służących rozstrzygnięciu sprawy, czy też nie mają takiego charakteru. Prawo to przysługuje stronie także po zakończeniu postępowania. Uprawnienie do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek nie wymaga przy tym spełnienia przez stronę żadnych warunków, a organ nie może co do zasady ograniczać dostępu do akt.
Uprawnienie innego rodzaju zostało ustanowione w art. 73 § 2 k.p.a., przewidującym, że strona ma także prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Powyższe uprawnienie dotyczy szczególnej formy dostępu do akt sprawy. W tym ostatnim przypadku na stronie spoczywa obowiązek wykazania "ważnego interesu" w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.
Należy podkreślić, że podstawową formą uzyskiwania kopii lub odpisów z akt sprawy administracyjnej jest ich samodzielne wykonywanie przez stronę postępowania (art. 73 § 1 k.p.a.), natomiast wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem.
Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy pojęcie "ważny interes strony", o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a., jest pojęciem nieostrym, co zobowiązuje organ rozpatrujący podanie wniesione na podstawie powołanego przepisu, by dokonał oceny, czy w danej sprawie, ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub potrzeby strony, została spełniona przesłanka "ważnego interesu strony". Nie ulega przy tym wątpliwości, że to na wnioskującej stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej żądanie jest uzasadnione ważnym interesem.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez organy administracji publicznej na potrzeby wydania zaskarżonych postanowień. Analiza treści dokumentów włączonych do akt administracyjnych nakazuje przyjmować, że istotne okoliczności kontrolowanej sprawy pozostają pomiędzy stronami bezsporne.
Niewątpliwie w treści pism z 13 stycznia 2025 r., 15 stycznia 2025 r. i 27 stycznia 2025 r. skarżący skierował do organu żądanie wydania mu kopii akt spraw poświadczonych za zgodność z oryginałem i kolejno ponumerowanych. Skarżone organy prawidłowo uznały, że w treści wniosku zawarte zostało żądanie wydania uwierzytelnionej kopii akt sprawy w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. Zasadne też organ I instancji wezwał stronę do wykazania jego ważnego interesu (k. 44, i 46 akt adm. I inst.).
Analiza argumentacji skarżącego, którą zawarł w uzasadnieniu wniosku, w uzasadnieniu zażalenia, a także w treści skargi, doprowadziła Sąd do przekonania, że skarżone organy prawidłowo rozpoznały podstawy uzasadniające żądanie, jako jedynie chęć posiadania takiej uwierzytelnionej kopii akt sprawy, która to potrzeba powodowana/motywowana jest toczącym się postępowaniem odwoławczym, subiektywnym przekonaniem skarżącego o fałszowaniu dokumentów i stanem zdrowia skarżącego.
Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska o błędnym zastosowaniu prawa, tj. przepisów art. 73 § 2 w związku z art. 74 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu organy trafnie uznały, że argumentacja powołana przez skarżącego nie uzasadniała przyjęcia stanowiska o zaistnieniu po stronie skarżącego ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionej kopii akt sprawy. Nadto, wezwania skarżącego z 23 stycznia 2025 r. i 27 stycznia 2025 r. do wykazania ważnego interesu sprawy, dla którego uwierzytelnione akta miałyby zostać udostępnione, pozostały bez odpowiedzi. Wezwania zwierały zakreślony 7-dniowy termin do ich wykonania oraz pouczenie o skutkach niewywiązania się z niego w postaci odmowy wydania uwierzytelnionych kopii akt. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżący odebrał powyższe wezwania w dniu 3 lutego 2025 r. i nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami, nie stanowi o ważnym interesie. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii dokumentów lub wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby ustalenie dodatkowego wymogu uzasadnienia przez stronę, że ma "ważny interes" w ich uzyskaniu. W takim przypadku wystarczającym rozwiązaniem byłoby ustanowienie w art. 73 § 2 k.p.a. samego uprawnienia strony do posiadania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń w możliwości ich żądania (wyrok NSA z 12.12.2024 r., II OSK 800/22, LEX nr 3854950; wyrok WSA w Poznaniu z 06.08.2025 r., sygn. akt: IV SA/Po 776/24, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 roku o sygn. akt I OPS 1/18, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy końcowo wyjaśnić należy, że motywy powoływane przez skarżącego we wniosku i zażaleniu nie stanowią o zaistnieniu ważnego interesu w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a., czyli podstawy do pozyskania uwierzytelnionej kopii akt sprawy, ale skarżący może nadal wystąpić o wydanie mu kserokopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy na podstawie art. 73 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd podzielił w całości ocenę sprawy dokonaną przez organy I i II instancji. Zaskarżone postanowienie SKO w [...], jak i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gminy [...] odpowiadają prawu, zatem Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości, ja orzekł w wyroku.