IV SA/Po 886/24

IV SA/Po 886/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący/
Izabela Bąk-Marciniak /sprawozdawca/
Jacek Rejman
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Sygn. powiązane
III OSK 981/25 - Wyrok NSA z 2025-11-28
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono orzeczenie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. T. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia 1 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary nagany uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 3 sierpnia 2021 r., nr [...].
Uzasadnienie
W dniu 25 czerwca 2021 roku Komendant Miejski Policji w K. wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec aspiranta R. T. zarzucając policjantowi naruszenie dyscypliny służbowej:
1. W okresie od [...] września 2020 roku pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w K. R. T. dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godzinach od 19:00 do 07:00 - w nocy z [...] września 2020 roku w godzinach 00:53 do 01:50 nie realizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, tj. na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w K.; - w nocy z [...] września 2020 roku w godzinach 01:10 do 02:58 nie realizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyslokacją służby i zadaniami przekazanymi podczas odprawy służbowej przebywając w tym czasie w miejscu niewidocznym, tj. na ul. [...] w K..
2. W okresie od [...] września 2020 roku pełniąc służbę w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w K. dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego polegającego na dwukrotnym naruszeniu dyscypliny służbowej w ten sposób, że pełniąc służby w godzinach od 19:00 do 07:00 - w nocy z [...] września 2020 roku w godzinach 00:53 do 01:50 przebywając na parkingu nieistniejącej już [...] przy ul. [...] w K. dokonał w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 00:50 patrolu miasta; - w nocy z [...] września 2020 roku w godzinach 01:10 do 02:58 przebywając na ul. [...] w K. dokonał w notatniku służbowym wpisów odnośnie realizacji od godz. 01:00 patrolu osiedla [...], o godz. 01:45 patrolu w rejonie osiedla [...], których to czynności we wskazanym w notatniku czasie lub miejscu faktycznie nie zrealizował.
Orzeczeniem z dnia 3 sierpnia 2021 roku, nr [...] Komendant Miejski Policji w K. orzekł winę policjanta – aspiranta R. T. w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył obwinionemu karę nagany.
W uzasadnieniu Komendant wskazał, że do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów z Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. przyczynił się system pozycjonowania GPS, zamontowany w radiostacjach będących w radiowozach. Z przeprowadzonej analizy służb nocnych policjantów pełnionych w okresie od [...] lipca 2020 roku do [...] września 2020 roku sporządzono tabelę obejmującą datę i godziny służby nocnej, skład patrolu, radiowóz, z wykorzystaniem którego była spełniona służba nocna, czasokres w jakim system odnotował dłuższy pobyt radiowozu w jednym miejscu ze wskazaniem lokalizacji radiowozu. Do tabeli załączono wydruki z map z systemu CISCO dla poszczególnych służb obrazujące czasokres oraz lokalizację radiowozów. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano następnie weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku dwóch służb aspiranta R. T. lokalizacja radiowozu nie zgadzała się z się z zapisami w notatniku służbowym.
W dniu 6 sierpnia 2021 roku R. T. wniósł odwołanie od orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. wnosząc o uznanie kary za niebyłą, a także wykreślnie informacji o jej wymierzeniu z jego akt osobowych. Obwiniony wniósł w całości o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Orzeczeniem z dnia 1 września 2021 roku, nr [...] Komendant Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu organ przytoczył obowiązujące przepisy, oraz zrelacjonował dotychczasowy przebieg sprawy, podzielając kwalifikacje dokonana przez Komendanta Miejskiego Policji w K.. W związku z faktem, iż zaistniało uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, w dniu 25 czerwca 2021 roku wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Zdaniem organu odwoławczego R. T. dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku służby R. T. lokalizacja radiowozu, z wykorzystaniem którego policjant pełnił służbę, nie zgadzały się z zapisami w notatniku służbowym. Organ nie uznał argumentacji w zakresie błędnego działania systemu GPS i jego nieprawidłowości i nie prowadzono czynności wyjaśniających w zakresie niezgodności lokalizacji systemu GPS z zapisami w notatniku służbowym policjanta.
Pismem z dnia 20 września 2021 roku R. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na orzeczenie Komendanta Policji w przedmiocie winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary upomnienia zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów:
a. przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kp.a. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być zakwalifikowane zostać jako przewinienie dyscyplinarne;
b. przepisu art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 14 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 roku w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym i § 10 i § 13 ust. 1 i 2 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 22 września 2017 roku w sprawie pełnienia służby na drogach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż - w nocy z [...] września 2020 roku w godzinach 00:53 do 01:50 nie realizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyspozycją służby; - w nocy z [...] września 2020 roku w godzinach 01:10 do 02:58 nie zrealizował zadań służbowych i obowiązków określonych zgodnie z dyspozycja służby;
c. przepisu art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 Wytycznych Nr [...] Komendant Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 roku w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż w sposób nieuprawniony dokonał w notatniku służbowym wpisów dotyczących realizacji zdań niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy z uwagi na błędne dane lokalizacyjne GPS.
II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
a. przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez zaniechanie umorzenia przedmiotowego postępowania ponieważ pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte z dniem 14 października 2020 roku i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w K. przez pracownika cywilnego A. Z.; w tym również dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w K. - w tym notatnika służbowego Skarżącego,
b. przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ ograniczył swoje czynności do zebrania dowodów wyłącznie w postaci dokumentów, tj. map przedstawiających położenie nadajnika GPS, zaniechał weryfikacji i ustaleń w zakresie sprawności i prawidłowego funkcjonowania urządzenia GPS oraz systemu CISCO,
c. przepisu art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej, w świetle której organ uprawniony był do przetwarzania i wykorzystania danych lokalizacyjnych; naruszenie zasady przekonywania i brak należytego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy; nienależyte sporządzenie orzeczenia, objawiające się w braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł;
d. przepisu art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1c ustawy o Policji w zw. z art. 20a ust. 1 i 1a ustawy o Policji w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.) w z w. z art. 5 poprzez nieuprawnione wykorzystanie danych lokalizacyjnych pochodzących z urządzeń GPS, znajdujących się z policyjnych środkach transportu,
e. przepisu art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw., z art. 15 k.p.a. poprzez arbitralne działania organu I instancji objawiające się brakiem przeprowadzenia odpowiedniego, rzetelnego postępowania,
f. przepisu art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym uznanie wszystkich wskazanych okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości w aktach sprawy zabrakło pełnowartościowego dowodu, który przesądzałby o jakimkolwiek uchybieniu, którego miał dopuścić się w trakcie pełnionej służby R. T., a tym samym brak dowodu, który dawałby podstawy zarówno do jego uznania za winnego naruszenia dyscypliny służbowej, jak również uzasadniałby wymierzenie.
W konsekwencji pełnomocnik strony skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczenia organu administracji I i II instancji w całości, bądź o uchylenie w całości orzeczenia Komendanta Policji jak również orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. oraz umorzenie w całości postępowania jako bezprzedmiotowego; względnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Komendanta Policji oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2022 r. w sprawie sygn. akt III SA/Po 1518/21 uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 3 sierpnia 2021 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że sprawy dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji wpisują się w kognicję sądów administracyjnych zgodnie z art. 138 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1882, ze zm.).
Dalej Sąd zwrócił uwagę na spór pomiędzy skarżącym a Komendantem Wojewódzkim Policji dotyczący zastosowania przepisu art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, który stanowi, że "Postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego".
Mając na względzie okoliczności, które zostały przedstawione w toku postępowania dyscyplinarnego, Sąd I instancji uznał, że organy nie wykazały, iż dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego R. T. był dopiero dzień 13 kwietnia 2021 roku, w którym to Komendant Miejski Policji w K. nakazał przeprowadzenie czynności sprawdzających.
W ocenie tego Sądu już wcześniej przełożony dyscyplinarny R. T. miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Już w treści samej notatki służbowej z dnia 13 kwietnia 2021 roku, jak i później w postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2021 roku, nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. o wszczęciu czynności wyjaśniających wprost zaznaczono, że zostały one prowadzone "...w związku z ujawnieniem w dniu [...] września 2020 roku i [...] września 2020 roku faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w K. i Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K., którzy spali podczas służby poleciła dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. w okresie od [...] lipca 2020 roku do [...] września 2020 roku".
W ocenie Sądu w kontekście powyższego była nie do zaakceptowania teza, że termin 90-dniowy zakreślony ustawą na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy o Policji) należy liczyć od daty postanowienia o wszczęciu czynności wyjaśniających wobec R. T.. Trzeba pamiętać, że w świetle art. 135 ust. 3 ustawy o Policji rola przełożonego dyscyplinarnego określona jest jako autonomiczna. Jeżeli więc przełożony dyscyplinarny wiedział o zdarzeniu, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, a do tego wobec niektórych postawił zarzuty dyscyplinarne, natomiast wobec jednego z nich nie znalazł podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, to fakt, że znacznie później dopatrzył się w działaniu tego ostatniego naruszenia obowiązków służbowych, nie przywraca już możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Innymi słowy, w niniejszej sprawie wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny R. T. miał już krótko po zdarzeniu i pod tym kątem należało analizować materiał dowodowy. Świadczyć o tym mogły chociażby podjęte pierwsze czynności postaci skompletowania dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w K., a następnie dokonaniu kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy KMP w K. - w tym skserowaniu notatnika służbowego R. T. w dniu 14 października 2021 roku, które to czynności zostały podjęte na skutek stwierdzenia nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Policji podległych Komendantowi Policji w K.. Zdaniem Sądu pomimo tego, że wewnętrzne czynności następujące po zdarzeniach, które miały miejsce w okresie od dnia 3 do dnia 10 września 2020 roku, skutkowały później podjęciem kolejnych czynności wyjaśniających, które w efekcie zostały zakończone wszczęciem postępowań dyscyplinarnych formalnie wobec innych funkcjonariuszy Policji i dalej nie były ukierunkowane formalnie wprost co do osoby R. T., to nie można przyjąć, że przełożony dyscyplinarny nie wiedział o zajściu z udziałem skarżącego. W tym względzie należało jednocześnie dostrzec, że powyższe okoliczności faktyczne sprawy nie zostały w pełni uwzględnione w orzeczeniach Komendanta Miejskiego Policji w K. oraz Komendanta Policji. Odniesienie się do tych okoliczności było jednak istnienie z punktu widzenia możliwości uruchomienia całego postępowania w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie przedstawionych zarzutów R. T. w świetle przytoczonego art. 135 ust 3 ustawy o Policji. Tym bardziej, ze skarżący sygnalizował już na etapie postępowania odwoławczego powyższe wątpliwości dotyczące powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Finalnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec stwierdzenia wszczęcia postępowania w warunkach upływu terminu z art. 135 ust. 3 u.o.P., co prowadziło do konkluzji o niemożności jego dalszego prowadzenia, odstąpił od dalszej analizy pozostałych zarzutów skargi związanych z merytoryczną sferą sprawy, to jest dotyczących zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd meriti zaznaczył również, że mimo przedstawionych rozważań nie orzekł bezpośrednio o umorzeniu postępowania prowadzonego przed organami, jako że kontrolowane postępowanie dyscyplinarne nie jest "postępowaniem administracyjnym" w rozumieniu art. 145 § 3 P.p.s.a., podzielając w tym względzie pogląd wyrażony w orzecznictwie (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r.; sygn. akt III OSK 401/21).
W ocenie Sądu wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w warunkach przekroczenia 90-dniowego terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Wobec tego nie było podstaw do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Komendant Policji wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. art. 135 ust. 3 u.o.P., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dniem powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego był dzień wcześniejszy niż 13 kwietnia 2021 r., albowiem samo analizowanie przez policjantów prowadzących czynności nadzorcze zebranego w sprawie materiału jest równoznaczne z analizą tego materiału realizowaną przez przełożonego dyscyplinarnego,' a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym w sytuacji, gdy w rzeczywistości po raz pierwszy przełożony dyscyplinarny dowiedział się o przypuszczeniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez Skarżącego, zapoznając się z treścią notatki służbowej st. asp. I. N. z dnia 13 kwietnia 2021 r. i postanowieniem opatrzonym tą samą datą, wszczął czynności wyjaśniające w trybie i na zasadach określonych w przepisie art. 134i ust. 4 oraz ust. 4a u.o.P., w związku z wątpliwościami co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprawidłowym realizowaniu zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w K., po przeprowadzeniu których w dniu 25 czerwca 2021 r. wydał — na podstawie art. 134i u.o.P. - postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu w związku z otrzymaniem informacji uzasadniającej podejrzenie popełnienia przez niego czynu podlegającego odpowiedzialności dyscyplinarnej, co w konsekwencji powinno skutkować uznaniem, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia orzeczenia Komendanta Policji nr [...] z dnia 1 września 2021 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. nr [...] z dnia 3 sierpnia 2021 r., albowiem do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie doszło z przekroczeniem terminu o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., gdyż przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się Skarżący faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez Skarżącego przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że organy (Komendant Miejski Policji w K. i Komendant Policji) nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., czyli tego, iż dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego skarżącego był dopiero dzień 13 kwietnia 2021 r., a także poprzez dokonanie oceny, że przełożony dyscyplinarny już przed tym dniem miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie materiałów w sposób jednoznaczny wynikało, że dopiero w wyniku prowadzonych przez wyznaczonych policjantów czynności nadzorczych co do sposobu realizacji obowiązków służbowych przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w K., w trakcie których gromadzono i analizowano zebrane materiały, poddano pod wątpliwość prawidłowość realizacji przez skarżącego czynności służbowych, co znalazło odzwierciedlenie w notatce służbowej datowanej na dzień 13 kwietnia 2021 r., z którą zapoznał się przełożony dyscyplinarny i który niezwłocznie po powzięciu wiadomości co do tych wątpliwości wszczął czynności wyjaśniające w trybie art. 134i ust. 4 u.o.P., przy czym wiadomość o tym, że określone zdarzenie będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, powziął w rzeczywistości dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w treści którego, z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego postępowania dyscyplinarnego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 135 ust. 3 u.o.P., w sytuacji gdy zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu i na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili wydania obu decyzji, co skutkowało wydaniem wyroku uwzględniającego skargę, w sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu, powinno prowadzić do jej oddalenia.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2024 r. w sprawie sygn. akt III OSK 1801/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazało, że przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny kontrola prawidłowości zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, a spór w sprawie dotyczy tego, od jakiej daty należy liczyć 90-dniowy termin, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 kwietnia 2021 r. z treści której wynika, że Komendant Miejski Policji w K. w związku z ujawnieniem w dniu [...] września 2020 r. i [...] września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w K. i Wydziału Ruchu Drogowego KMP w K. polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] września 2020 r. Dalej Sąd pierwszej instancji odnotował, że z treści notatki służbowej jak i z treści postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 25 czerwca 2021 r. wynika, że czynności wyjaśniające, mające na celu sprawdzenie w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] września 2020 r., zostały zlecone w związku z ujawnieniem w dniu [...] września 2020 r. i [...] września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy. W świetle powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, jeżeli więc przełożony dyscyplinarny wiedział o zdarzeniu, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, a do tego wobec niektórych postawił zarzuty dyscyplinarne, natomiast wobec jednego z nich nie znalazł podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, to fakt, że znacznie później dopatrzył się w działaniu tego ostatniego naruszenia obowiązków służbowych, nie przywraca już możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Innymi słowy, w niniejszej sprawie wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny skarżącego miał już krótko po zdarzeniu i pod tym kątem należało analizować materiał dowodowy. Świadczyć o tym mogły chociażby podjęte pierwsze czynności postaci skompletowania dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę [...], a następnie dokonaniu kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy [...] - w tym skserowaniu notatnika służbowego skarżącego w dniu 14 października 2021 r., które to czynności zostały podjęte na skutek stwierdzenia nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Policji podległych Komendantowi Policji w K.. Zdaniem Sądu pierwszej instancji pomimo tego, że wewnętrzne czynności następujące po zdarzeniach, które miały miejsce w okresie od dnia 3 do dnia 10 września 2020 r., skutkowały później podjęciem kolejnych czynności wyjaśniających, które w efekcie zostały zakończone wszczęciem postępowań dyscyplinarnych formalnie wobec innych funkcjonariuszy Policji i dalej nie były ukierunkowane formalnie wprost co do osoby skarżącego, to nie można przyjąć, że przełożony dyscyplinarny nie wiedział o zajściu z udziałem skarżącego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest nieprawidłowe. Jest ono bowiem sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania oraz fundamentalnymi zasadami postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze szczegółowym sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, że moment wykonania kserokopii notatników służbowych uznać należy za równoznaczny z uzyskaniem wiedzy o przewinieniu dyscyplinarnym przez przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z ustaleń organów, skarżący w badanym okresie pełnił 10 służb nocnych, z czego tylko 2 służby były pełnione w sposób nieprawidłowy. Fakt ten został wykazany w toku czynności wyjaśniających. Co istotne, postępowania wyjaśniające obejmowały innych funkcjonariuszy Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w K.. Zatem tylko wnikliwe postępowanie wyjaśniające mogło dać organowi obraz rzeczywistego przebiegu służb funkcjonariuszy w okresie [...] lipca 2020 r. do [...] września 2020 r. i podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Należy bowiem podkreślić, że przewinienia dyscyplinarne, które były podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu, nie miały charakteru czynu jednorazowego. Polegały również na zaniechaniach i obejmowały pewien okres w czasie. Okoliczności te tym bardziej determinują zapatrywanie, że "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy skorelować nie z uzyskaniem jakichkolwiek wiadomości lecz z uzyskaniem wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwalają one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Dodać przy tym należy, że w realiach tej sprawy organ zastosował tzw. kumulatywną kwalifikację czynów skarżącego, gdyż na gruncie przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2020 r. nie znajdowała zastosowania konstrukcja czynu ciągłego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r.; sygn. akt I OSK 1605/12). Dopiero ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610), obowiązującą od dnia 1 października 2020 r., dodano do u.o.P. art. 132c definiujący tzw. dyscyplinarny czyn ciągły, charakteryzujący się zachowaniami o tym samym charakterze (w celu wykonania tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności) w krótkich odstępach czasowych. Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należało, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia Komendanta Policji z dnia 1 września 2021 r. nr [...] oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr [...], albowiem w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie sposób uznać, że do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organom dyscyplinarnym nie sposób postawić zarzutu braku wnikliwości, tym bardziej, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego winno być (i było) uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinień, a nie jakiekolwiek, w istocie niezweryfikowane fakty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje :
Na wstępie wskazać trzeba, że odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów uregulowana została w art. 132 i nast. zawartych w Rozdziale 10 ustawy o Policji. W art. 132 ust. 1 ustawy o Policji wprost wskazano, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej, stosownie do art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przykładowe sposoby naruszenia dyscypliny służbowej zostały przez prawodawcę podane w art. 132 ust. 3 ustawy o Policji, a wśród nich wymieniono m.in. zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 3).
Co nie mniej istotne dla czynionych tu rozważań przepisy Rozdziału 10 ustawy o Policji zawierają także regulacje odnoszące się do zasad i sposobu przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, co do zasady kompleksowo regulując ta materię. Zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, a więc tylko pomocniczo, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm., dalej: "K.p.k.") dotyczące porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. 117a, wezwań, terminów, doręczeń, świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się art. 184 K.p.k.
Już ostatnie przesądza o tym, że chybione są zarzuty sformułowane w skardze skierowanej do tut. Sądu w tej części, w której skarżący odwołał się w nich do poszczególnych przepisów K.p.a. Ta ostatnia ustawa nie ma bowiem zastosowania ani do zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego, ani do poprzedzającego jego wydanie postępowania dyscyplinarnego. Rozpatrzenie skargi wymaga w konsekwencji albo odniesienia się do przepisów ustawy o Policji, które zostały w niej wprost wskazane, albo do przepisów tej ustawy, które odpowiadać będą przywołanych w niej przepisom K.p.a., o ile te ostatnie w ustawie o Policji w ogóle obowiązują. Zauważyć bowiem trzeba, że brak jest zwłaszcza podstaw do tego by sięgnąć do rozwiązania z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przewidującego nieważność decyzji administracyjnej wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Również ustawa o Policji nie przewiduje instytucji nieważności orzeczenia dyscyplinarnego, regulując w art. 135r – 135s jedynie wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
Analiza treści skargi prowadzi równocześnie do wniosku, że wszelkie sformułowane w niej zarzuty stanowią w istocie zarzuty naruszenia prawa procesowego, nie zaś – jak sugeruje jej treść – także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarżący formułuje wprawdzie na wstępie do petitum skargi zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, jednak przywołane w powiązaniu z tym regulacje lub podniesiona na jego poparcie argumentacja świadczą o tym, iż skarżący podważa prawidłowość postępowania dyscyplinarnego od jego strony formalnej, a to z perspektywy dopuszczalności jego wszczęcia oraz prawidłowości poczynionych w nim ustaleń faktycznych, które zdaniem skarżącego sprowadzają się do błędnego, bo opartego na wadliwie pozyskanych i przede wszystkim niewiarygodnych środkach dowodowych, uznania, że dokonał przypisanych mu skarżonym orzeczeniem czynów.
Przechodząc do oceny naruszeń prawa, które stara się wykazać skarżący, na wstępie do dalszych rozważań przypomnieć trzeba, iż niniejsza sprawa przekazana została do ponownego rozpoznania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1801/22. Zgodnie z art. 190 zd. 1 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Już to powoduje, że nie może odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 135 ust. 3 w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Pierwsza z tych regulacji przewiduje, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Stosownie zaś do drugiej z nich postępowanie dyscyplinarne umarza się, jeżeli zostało ono wszczęte po upływie terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3
Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku przesądził, że w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie sposób uznać, że do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. NSA wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, iż przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, faktycznie powziął dopiero 28 maja 2021 r. Nie sposób w ocenie NSA przyjąć, że to moment wykonania kserokopii notatników służbowych uznać należy za równoznaczny z uzyskaniem wiedzy o przewinieniu dyscyplinarnym przez przełożonego dyscyplinarnego.
Odnosząc się wobec ostatniego do pozostałych zarzutów skarżącego uznać należy, że zasadnie zwrócono w nich uwagę na zgromadzenie w sprawie niepełnego materiału dowodowego, a także jego arbitralną ocenę, choć zasadność tych zarzutów wynika z przyczyn, o których mowa poniżej.
Zgodnie z art. 134ha ustawy o Policji podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniach dyscyplinarnych stanowią ustalenia faktyczne (ust. 1). Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny kształtują swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (st. 2). Przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny rozstrzygają samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie są związani rozstrzygnięciem sądu lub innego organu. Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące (ust. 3).
Analiza powyższej regulacji wskazuje jednoznacznie, że ustanawia ona zasadę tak zwanej swobodnej oceny dowodów, która to ocena nie może mieć jednak charteru arbitralnego, i dowolnego. Musi być ona zatem oparta o kompletnie zebrany i oceniony jego całokształcie materiał dowodowy pozwalający na jednoznaczne ustalenie wszystkich istotnych prawnie okoliczności sprawy.
Inaczej rzecz ujmując ewentualny zarzut dowolności skierowany pod adresem orzeczenia dyscyplinarnego wykluczają jedynie ustalenia dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego i zebranego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego wydania decyzji o przekonującej treści.
Jak przewidziano w art. 134i ust. 5a ustawy o Policji celem postępowania dyscyplinarnego jest w szczególności: 1) ustalenie, czy czyn, którego popełnienie zarzucono obwinionemu, został popełniony i czy obwiniony jest jego sprawcą; 2) wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu, o którym mowa w pkt 1; 3) zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie.
Przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno zatem nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej.
Przepisy te dodane został z dniem 1 października 2020 r. na mocy art. 1 pkt 28 i pkt 29 lit. f ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610, zob. art. 48 tej ustawy nowelizującej). Ustawodawca - zwłaszcza wobec wprowadzonych rozwiązań procesowych - przewidział ich zastosowanie do już toczących się postępowań dyscyplinarnych, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (por. art. 28), a zatem konsekwentnie także do nowo wszczynanych postępowań dyscyplinarnych. Skoro postępowanie dyscyplinarne w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte po 1 października 2020 r., to przywołane powyżej regulacje procesowe niewątpliwie znajdują do niego zastosowanie.
Podsumowując w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym należało zbadać, czy zgromadzony w nim materiał dowodowy stanowi dostateczną podstawę do ewentualnego wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej, tj. czy materiał ten obejmuje całokształt okoliczności mających znaczenie dla sprawy i czy podjęto wszelkie czynności w celu wyjaśnienia zdarzeń będących przedmiotem postępowania dyscyplinarnego.
Powyższym wymogom w kontrolowanej sprawie w ocenie Sądu nie sprostano.
W realiach tejże sprawy kluczowym środkiem dowodowym uczyniono wskazania odbiornika GPS i systemu CISCO. Jak wyjaśniono w wydanych wobec skarżącego orzeczeniach odbiornik GPS zamontowany jest w radiostacjach będących w radiowozach. Pozycjonowanie sygnału GPS następować ma zaś co minutę i polegać na odświeżaniu systemu, przez co po każdej minucie system wskazywać ma faktyczne położenie radiowozu. W materiale dowodowym znajdować ma się jakoby wydruk mapy z systemu CISCO. Dane z tego systemu podlegały weryfikacji wobec zapisów znajdujących się w notatniku służbowym skarżącego.
Zauważyć w tym miejscy trzeba, iż znajdujące się w przekazanych sądowi aktach organu dyscyplinarnego kserokopie mapy nie są w jakikolwiek sposób opisane, ani omówione w uzasadnieniu zaskarżonych orzeczeń, a nadto znajdują się na nich jedynie adnotacje wskazujące numer radiowozu, godzinę datę i prędkość chwilową. Mapa ta nie odpowiada zatem informacji jakoby system CISCO dokumentował lokalizację co minutę, a w szczególności nie wynika z niej w czasie objętym zarzutami pojazd pozostawał nieruchomy w określonej pozycji.
W aktach sprawy brak przy tym jakichkolwiek dokumentów źródłowych w postaci wydruku, bądź zapisu w formacie elektronicznym danych z w/w systemu dotyczących położenia radiowozu rzekomo wykorzystywanego przez skarżącego w trakcie służby z [...] września 2020 r., co uniemożliwia weryfikację, czy zapisy te zostały prawidłowo odczytane i zinterpretowane tak przez autora sprawozdania jak i orzekające w sprawie organy dyscyplinarne.
Dalej wskazać należy, iż pomimo, że dane z systemu CISCO i odbiornika GPS w pojeździe służbowym, skarżącego stanowią z perspektywy powyższego podstawowy punkt odniesienia, w oparciu o który poczynione zostały istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne, na żadnym etapie postępowania dyscyplinarnego nie zostało w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione jaki konkretnie pojazd służbowy był przez skarżącego wykorzystywany w nocy z [...] września 2020 r.
Zgromadzony materiał dowodowy wykazuje zaś w tym względzie rozbieżności. W książce służby w patrolach, obchodach i na posterunkach WRD KMP K. wskazano bowiem, że skarżący pełnił służbę w dniu [...] września 2020 r. w godz. 19:00-7:00, jako dowódca wraz z A. A. jako kierowcą, przy użyciu pojazdu [...]. Wydruk mapy, stanowiący najprawdopodobniej wspomniany przez organ wydruk mapy z systemu CISCO oraz uzasadnienie decyzji odnosi się jednak do innego pojazdu, a mianowicie [...] Także w notatniku służbowym skarżącego widnieje wycinek wydruku, w którym odręcznie wpisano obydwa samochody. Do kwestii tej nie odniesiono się ani w zaskarżonym orzeczeniu, ani w poprzedzającym je orzeczeniu organu I instancji. Nie jest rolą Sądu jednoznaczne ustalenie tej kwestii w zastępstwie organów. Nie jest wiadomym jaki pojazd w rzeczywistości wykorzystywał skarżący, czy nastąpiła zmiana tego pojazdu, a jeżeli tak to na jakim etapie – przed podjęciem służby, czy w trakcie jej trwania.
Ustosunkowując się jeszcze do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących możliwości wykorzystania danych z odbiornika GPS poczynić przy tej okazji trzeba także kilka uwag o bardziej ogólnym charakterze.
Już teraz stwierdzić bowiem można, że w wydanych wobec skarżącego orzeczeniach prawidłowo wskazano, iż Policja ma prawo obserwowania i rejestrowania wykonywanych zadań służbowych, obiektów Policji i policyjnych środków transportu w celu zapewnienia realizacji ochrony form i metod realizacji zadań, informacji oraz danych identyfikujących policjantów w związku z realizacją zadań Policji stosownie do treści art. 20a ust. 1a w zw. z ust 1 ustawy o Policji. W istocie przepisy te uprawniają do rejestrowania i monitorowania za pomocą systemu GPS danych lokalizacyjnych z nadajników GPS umieszczonych w policyjnych środkach transportu.
Rejestrowanie danych o lokalizacji policyjnych środków transportu lub innych urządzeń służbowych będących na wyposażeniu Policji za pomocą systemu GPS stanowi przetwarzanie informacji w postaci danych o lokalizacji (tj. o położeniu geograficznym i przemieszczaniu) określonego środka transportu lub urządzenia służbowego, a w tym i danych o lokalizacji osób poruszających się pojazdem służbowym lub wyposażonych do służby w urządzenie służbowe zawierające nadajnik GPS. Zapisy danych lokalizacyjnych z systemu i nadajników GPS mogły być wykorzystywane dla celów związanych z pociągnięciem do odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów na podstawie art. 20 ust. 1c ustawy o Policji.
Nie można wobec tego zgodzić się ze skarżącym, by mogło w tym względzie dojść do naruszenia art. 5, czy art. 6 dyrektywy 2016/679. Nie tylko wyłączają to ostatnio podane regulacje, lecz także i fakt, że dane o lokalizacji odnosiły się bezpośrednio do pojazdu służbowego, nie zaś osoby skarżącego. Nawet gdyby sięgnąć w tym przypadku do art. 5 i art. 6 dyrektywy 2016/679, to zgoda na przetwarzanie danych osobowych, wymagana do stwierdzenia zgodności z prawem ich przetwarzania stosownie do art. 6 ust. 1 lit. a tej dyrektywy, stanowi wyłącznie jeden z wymienionych tam warunków, które - co wymaga podkreślenia - nie muszą być spełnione łącznie. W art. 6 ust. 1 lit. c dyrektywy 2016/679 zastrzeżono już, że ta zgodność z prawem zachodzi także wówczas, gdy przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, zaś w jego lit. e, gdy przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. Nie sposób nie zauważyć, że wykorzystanie danych lokalizacyjnych z odbiornika GPS w postępowaniu dyscyplinarnym służy zadaniom z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, skoro przewinienie dyscyplinarne ze swej istoty godzi w prawidłowość realizacji tych zadań.
Nie znajdują także zastosowania przepisy Prawa o miarach odnoszące się do konieczności przeprowadzenia legalizacji urządzenia pomiarowego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 Prawa o miarach przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane: 1) w ochronie zdrowia, życia i środowiska, 2) w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, 3) w ochronie prawa konsumenta, 4) przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, 5) przy dokonywaniu kontroli celno-skarbowej, 6) w obrocie – i są określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają kontroli metrologicznej. Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z 13 kwietnia 2017 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz. U. z 2017 r., poz. 885) nie przewiduje obowiązku przeprowadzenia tego rodzaju kontroli wobec odbiorników GPS.
Przedwczesne okazało się jednak odniesienie się do tej części zarzutów skarżącego, w której zwraca on uwagę na problematykę sprawności i prawidłowego funkcjonowania odbiornika GPS i systemu CISCO, a także jego bieżącą weryfikację. W zgromadzonym materiale dowodowym nie tylko istnieją bowiem niewyjaśnione w żaden sposób sprzeczności, o których była mowa powyżej, lecz ponadto - jak również zasygnalizowano powyżej - brak jest jakichkolwiek materiałów źródłowych, które po pierwsze, umożliwiłyby Sądowi bezpośrednie zapoznanie się z kompletnymi danymi pochodzącymi ze spornego odbiornika GPS i systemu CISCO (np. nagranymi na płycie CD), po drugie zaś, które pozwoliły na ocenę przez Sąd zasad działania tego systemu (np. informacji o specyfikacji urządzenia i samego systemu). W tym ostatnim kontekście warto zauważyć, że zarówno w zaskarżonym orzeczeniu, jak i orzeczeniu je poprzedzającym podano, iż dane są aktualizowane co minutę, jednak nie jest wiadomym na czym organy opierały się czyniąc takie ustalenia. W zgrormadzonym materiale dowodowym nie ma bowiem żadnych dokumentów, które wykazywałyby sposób działania odbiornika GPS lub systemu CISCO. Mało tego niewiadomym pozostaje jaki dokładnie model odbiornika GPS miał w sprawie zastosowanie. Brak w tym względzie jakichkolwiek dokumentów w materiale dowodowym sprawy.
Odnosząc się w dalszej kolejności do kolejnych zagadnień problemowych odnośnie zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego, zauważyć należy, że w sprawie poddanej kontroli tut. Sądu poza danymi mającymi pochodzić z odbiornika GPS i systemu CISCO, a także z notatnika służbowego skarżącego, nie pozyskano w istocie żadnych innych środków dowodowych, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Wprawdzie przesłuchano skarżącego w charakterze obwinionego, jednak ograniczył się on do nie przyznania do zarzutów. W charakterze świadka przesłuchano zaś D. K., jednak nie pamiętał on z uwagi na upływ czasu czy w zarzucanym skarżącemu okresie miał jakąkolwiek interwencję na wskazanym terenie.
W konsekwencji to analiza systemu CISCO miała doprowadzić do twierdzenia, jakoby skarżący przebywać miał na terenie innym aniżeli wskazanym we wpisach w notatniku służbowym.
Już proste zestawienie powyższych danych prowadzi do wniosku, że zgromadzony materiał dowodowy nie może być uznany w sprawie za wystarczający, nawet po usunięciu wykazanych już powyżej sprzeczności i nieprawidłowości. Organ nie podjął bowiem nawet trudu wyjaśnienia, jaki czas potrzebny jest do przejechania pomiędzy obszarem, gdzie przebywał skarżący, a miejscem w którym miał patrolować miasto. Porównanie ustalonego w ten sposób czasu mogłoby natomiast posłużyć do weryfikacji informacji jakie organ uzyskał z systemu CISCO oraz notatnika służbowego skarżącego.
Nie odniesiono się również w postępowaniu dotyczącym R. T. do dowodu z zapisów w notatniku służbowym policjanta, z którym pełnił on służbę, mimo że w sprawozdaniu z przebiegu postępowania wyjaśniającego wskazano, iż dokument ten był badany. W konsekwencji nie podjęto koniecznej w sprawie pełnej weryfikacji czynności jakie w nocy z [...] września 2020 r. w czasie służby wykonywać miał skarżący, w tym celem wykazania w sposób jednoznaczny, w jakich godzinach poszczególne czynności miały miejsce. Organ nie wyjaśnił przy tym, czy urządzenia, z których skarżący korzystał w czasie nadzoru nad ruchem na ul. [...] i [...] w K. przechowują jakiekolwiek dane, które mogłyby posłużyć takiej weryfikacji.
Z art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji wynika, że orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Przyjąć należy, że uzasadnienie to powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powinny być w nim również podane motywy działania organu co do oceny całokształtu sprawy, jak również motywy jego działań procesowych, podjętych w trakcie zbierania materiału dowodowego.
Uzasadnienie orzeczenia w przedmiocie wymierzenia policjantowi kary dyscyplinarnej powinno odzwierciedlać przebieg procesu rozumowania, który doprowadził organ do wniosku o winie lub niewinności obwinionego. Niedopuszczalne jest ogólne powoływanie się przez organ na przeprowadzone dowody, niezbędne jest bowiem ustalenie zależności każdego z nich, w całości lub w konkretnym fragmencie, od poszczególnych okoliczności faktycznych, które w sprawie wymagają udowodnienia i uzasadnienia. W razie istnienia pomiędzy dowodami sprzeczności organ w uzasadnieniu orzeczenia powinien wyjaśnić, na których z nich się oparł i dlaczego oraz z jakich powodów innych nie uwzględnił (por. wyroki NSA z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2574/15, z 25 września 2024 r., sygn. akt III OSK 410/23, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto w niniejszej sprawie Sąd w całości popiera argumentację i czyni ją jako własną zawartą w uzasadnieniu do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 800/24.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że z uwagi na braki w materiale dowodowym i czynionych w postępowaniu dyscyplinarnym ustaleniach faktycznych w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 134ha ust. 1 i ust. 2, a także art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji. Przesądza to o konieczności uwzględnienia skargi i uniemożliwia odniesienie się do tego, czy prawidłowo przypisano skarżącemu naruszenia dyscyplinarne z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.
Sąd nie znalazł podstaw by skorzystać z art. 106 § 3 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wszelkie wątpliwości z postępowaniu dowodowym, jakie zostały powyżej wykazane, powinny być wyjaśnione przez organy, nie zaś przez tut. Sąd. Sąd administracyjny nie jest bowiem od tego, by prowadzić postępowanie za organy.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga bowiem o winie bądź niewinności funkcjonariusza w zakresie przypisanych mu deliktów dyscyplinarnych, a jedynie kontroluje zgodność z prawem postępowania przeprowadzonego przez organy dyscyplinarne.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Komendant Miejski Policji w K. uwzględni wyrażoną z niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. W zakresie konieczności zebrania kompletnego i wyczerpującego materiału dowodowego oraz ustalenia stanu faktycznego sprawy w oparciu o ocenę całości zgromadzonych środków dowodowych. Ustalenia organu dyscyplinarnego nie mogą bowiem sprowadzać się do bezkrytycznego zawierzenia wnioskom zawartym w sprawozdaniu z postępowania wyjaśniającego. Organ winien również rozważyć zasadności przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach akt posterowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie. Choć bowiem ustalenia tegoż postępowania nie wiążą organu dyscyplinarnego, to jednak nie można z góry wykluczyć, iż przydatne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy okażą się pozyskane w postępowaniu przygotowawczym środki dowodowe.