IV SA/Po 88/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2011-03-31
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenielegalne użytkowaniekarapozwolenie na budowęodstępstwa od projektupostępowanie legalizacyjnezasada nieretroaktywnościNSAWSA

WSA uchylił postanowienia o karze za nielegalne użytkowanie garażu, uznając, że nie można jej było nałożyć w toku postępowania legalizacyjnego.

Sprawa dotyczyła kary nałożonej za nielegalne użytkowanie garażu wybudowanego z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nałożyły karę, uznając, że inwestor przystąpił do użytkowania obiektu bez wymaganego zawiadomienia o zakończeniu budowy. WSA uchylił te postanowienia, opierając się na wykładni NSA, zgodnie z którą kary za nielegalne użytkowanie nie można nałożyć, gdy w toku jest postępowanie legalizacyjne dotyczące istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienia Powiatowego i Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które nałożyły na skarżącego karę pieniężną z tytułu nielegalnego użytkowania garażu. Garaż został wybudowany z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, a w momencie wydawania postanowień o karze, wciąż trwało postępowanie mające na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Sąd, związany wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że w takiej sytuacji nie można było nałożyć kary za nielegalne użytkowanie, ponieważ inwestor nie mógł skutecznie zawiadomić o zakończeniu budowy ani ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie. Sąd podkreślił, że zasada nieretroaktywności prawa wyklucza nakładanie nowych wymogów prawnych na inwestycje zakończone przed zmianą przepisów, jeśli pierwotne pozwolenie na budowę nie nakładało takich obowiązków. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżone postanowienia i zasądził od organu zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można nałożyć kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, jeśli w odniesieniu do takiej inwestycji jest w toku postępowanie mające na celu doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem (art. 51 Prawa budowlanego).

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na wykładni NSA, stwierdził, że w sytuacji, gdy inwestor od warunków pozwolenia odstąpił i toczy się postępowanie legalizacyjne (art. 51 Prawa budowlanego), nie można mu czynić zarzutu braku zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54) ani nakładać kary z tytułu nielegalnego użytkowania (art. 57 ust. 7), ponieważ nie zaistniały przesłanki do zastosowania tych przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.b. art. 54

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Do użytkowania obiektu budowlanego można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten nie zgłosi sprzeciwu. Zawiadomienie to jest prawnie skuteczne tylko co do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 55

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Określa przypadki, w których wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, m.in. gdy budowa jest zaliczona do określonych kategorii, gdy zachodzą okoliczności z art. 49 ust. 5 lub art. 51 ust. 4, lub gdy przystąpienie do użytkowania ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót.

u.p.b. art. 57 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55.

u.p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Postępowanie w przypadku istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

u.p.b. art. 59f

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.

k.p.a. art. 73 § §1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do wglądu do akt sprawy, sporządzania notatek i odpisów.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o wykonalności.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasady ustalania wysokości zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw art. 7 § ust. 3

Dotyczy obowiązkowych kontroli organów nadzoru budowlanego po wpłynięciu wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane art. 2 § ust. 1 i 4

Dotyczy spraw wszczętych i zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, do których stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane art. 2 § ust. 4

Zasada nieretroaktywności prawa.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane art. 4 § pkt 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nie można nałożyć kary za nielegalne użytkowanie obiektu, gdy w toku jest postępowanie legalizacyjne dotyczące istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę. Nakładanie nowych wymogów prawnych na inwestycje zakończone przed zmianą przepisów, jeśli pierwotne pozwolenie na budowę nie nakładało takich obowiązków, narusza zasadę nieretroaktywności prawa.

Odrzucone argumenty

Organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i dokonały właściwej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Skoro skarżący nie dopełnił przewidzianych prawem wymogów dotyczących legalnego przystąpienia do użytkowania garażu, inwestor nie mógł go zgodnie z prawem użytkować. W świetle zgromadzonej dokumentacji fotograficznej i oświadczenia inwestora, bezsporną jest okoliczność, że inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowego garażu, zatem użytkował go nielegalnie.

Godne uwagi sformułowania

w sytuacji, gdy inwestor od warunków pozwolenia odstąpił, nie można mu czynić zarzutu braku zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54 ustawy), jeśli w odniesieniu do takiej inwestycji jest w toku postępowanie, o jakim mowa w art. 51 ustawy Prawa budowlanego. nakładanie uzyskania takiego wymogu tylko z uwagi na zmianę stanu prawnego, stanowiłoby naruszenie zasady nieretroaktywności prawa.

Skład orzekający

Bożena Popowska

przewodniczący sprawozdawca

Donata Starosta

sędzia

Tomasz Grossmann

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących kar za nielegalne użytkowanie obiektów w kontekście postępowań legalizacyjnych oraz zasady nieretroaktywności prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę są przedmiotem toczącego się postępowania legalizacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów Prawa budowlanego i potencjalne pułapki prawne dla inwestorów, szczególnie w kontekście zmian prawnych i postępowań legalizacyjnych. Wykładnia NSA i WSA jest kluczowa dla zrozumienia, kiedy można, a kiedy nie można nakładać kar.

Kara za użytkowanie garażu uchylona! Sąd wyjaśnia, kiedy nie można karać inwestora w toku legalizacji budowy.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 88/11 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Anna Jarosz
Bożena Popowska /przewodniczący sprawozdawca/
Donata Starosta
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 615/11 - Postanowienie NSA z 2011-07-14
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
Art. 54, art. 55, art. 57 ust. 7, art. 59f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 9, art. 73 §1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi W.M. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., znak: [...], na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f i art. 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. – dalej ustawa) wymierzył W.M karę w wysokości [...] zł z tytułu przystąpienia do nielegalnego użytkowania budynku garażu wybudowanego na nieruchomości położonej w K. przy ul. Ł. o numerze ewidencyjnym działki [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, że Urząd Miasta i Gminy w K. w dniu [...] sierpnia 1988r. wydał decyzję nr [...] o pozwoleniu na budowę przedmiotowego garażu. Inwestor w toku budowy dokonał jednak istotnych odstępstw od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu, co było przedmiotem postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w latach od 1992 do 2004r. W związku z tym, iż w obrocie prawnym nie funkcjonował żaden akt prawny rozstrzygający kwestię odstępstw przy budowie ww. garażu, PINB podjął działania w celu doprowadzenia wybudowanego garażu do stanu zgodnego z prawem. W wyniku kontroli organ ten stwierdził, że budowa została ukończona, a budynek jest nielegalnie użytkowany, bez skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy lub posiadania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia W.M., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ ten stwierdził, że w myśl art. 54 ustawy do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Organ II instancji stwierdził, że przedmiotowy garaż wybudowany został na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, co potwierdził sam inwestor. Potwierdzone to zostało także w oparciu o dokumentację fotograficzną użytkowania przedmiotowego obiektu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu WINB wskazał, że powołanie podstawy prawnej stanowi przywołanie odpowiednich przepisów prawa materialnego, a obok nich przepisów prawa procesowego, zwłaszcza kpa. Organ odwoławczy uznał także, że uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa, odpowiada więc nakazom zawartym w treści art. 124 kpa. Organ II instancji za chybiony uznał także zarzut naruszenia art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718). Przepis ten odnosi się bowiem do obowiązkowej kontroli, jakich dokonują organy nadzoru budowlanego po wpłynięciu wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Natomiast wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu niezależne jest od tejże kontroli. Wystarczy bowiem samo stwierdzenie przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 ustawy. Ponadto postępowanie administracyjne prowadzone przez organy nadzoru budowlanego od 1992r. w przedmiocie odstąpienia od decyzji o pozwoleniu na budowę zostało zakończone, co wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją WINB Oddział Zamiejscowy w K z dnia [...]czerwca 2001r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wstrzymania robót budowlanych przy budowie przedmiotowego garażu. Jednakże powyższa decyzja nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia.
W.M. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę w do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, której zarzucił naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2003r., nr 80, poz. 718) przez jego niezastosowanie i złamanie zasady lex retro non agit. W skardze zarzucono również naruszenie art. 9, art. 15, art. 61 §1, art. 73 §1, art. 80 oraz art. 138 §1 pkt 1 i 2 w zw. art. 144 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2009r. sygn. akt II SA/Po 485/09 stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i dokonały właściwej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Skoro skarżący nie dopełnił przewidzianych prawem wymogów dotyczących legalnego przystąpienia do użytkowania garażu inwestor nie mógł go zgodnie z prawem użytkować. Zdaniem Sądu w świetle zgromadzonej dokumentacji fotograficznej i oświadczenia inwestora, który jej nie kwestionował bezsporną jest okoliczność, że inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowego garażu. W konsekwencji użytkował go nielegalnie, zatem organy uprawnione były do wymierzenia kary z tego tytułu. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż aby dla właściwego organu nadzoru budowlanego powstał obowiązek wynikający z art. 57 ust. 7 ustawy wystarczy sam fakt stwierdzenia nielegalnego użytkowania obiektu. WSA podkreślił, że organy nadzoru budowlanego nie prowadziły żadnego postępowania administracyjnego dotyczącego kolejnego etapu procesu budowlanego związanego z formalnym oddaniem przedmiotowego obiektu do użytku, gdyż, jak podkreślały, nie zostało jeszcze zakończone postępowanie dotyczące doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, który wzniesiono z istotnymi odstępstwami od warunków i ustaleń pozwolenia na budowę. Skoro organ I instancji w czasie kontroli przestrzegania przepisów budowlanych stwierdził przystąpienie do użytkowania garażu i w konsekwencji w dniu 16 listopada 2007r. wydał stosowane postanowienie o wymierzeniu kary, utrzymane w mocy przez WINB, to zgodnie z przepisem art. 6 kpa organ nie miał podstaw do zastosowania przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 817). Zdaniem Sądu przepis ten odnosi się do obowiązkowych kontroli jakich dokonują organy nadzoru budowlanego po wpłynięciu wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie. W świetle treści art. 7 ust. 3 powyżej cytowanej ustawy organy nadzoru budowlanego nie naruszyły więc zasady lex retro non agit.
Zdaniem WSA skarżący nie mógł domniemywać zgody organu na użytkowanie garażu, gdy zawiadomił organ nadzoru o zakończeniu budowy i domagał się załatwienia sprawy użytkowania garażu. Tym bardziej, iż ostatecznie nie została zakończona sprawa istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę garażu. O zakończeniu budowy świadczy bowiem spełnienie przez inwestora warunków przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, a w szczególności złożenia zawiadomienia, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 prawa budowlanego lub wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę w przypadkach przewidzianych przez art. 55 Prawa budowlanego, czego, jak przyznał sam skarżący, nie zrobił oczekując pouczenia od organu w tym zakresie. W ocenie Sądu nie znalazł również potwierdzenia zarzut dotyczący naruszenia zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, co zdaniem skarżącego uniemożliwiało mu skuteczną obronę. WSA wskazał, że skarżący był powiadamiany o podejmowanych przez organ czynnościach, zapewniono mu także udział w tych czynnościach, miał także możliwość sporządzania notatek i odpisów. Nadto nie znalazł potwierdzenia zarzut naruszenia art. 73 § 1 kpa - skarżący uzyskał prawo wglądu do akt sprawy celem sporządzenia notatek i odpisów, nie zażądał uwierzytelnionych odpisów z innych dokumentów.
W.M. reprezentowany przez radcę prawnego G.W. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, podnosząc że WSA błędnie ustalił, że garaż został wzniesiony z naruszeniem warunków i ustaleń zawartych w pozwoleniu na budowę i przepisów i jest użytkowany nielegalnie oraz że organy nadzoru budowlanego nie prowadziły żadnego postępowania administracyjnego związanego z formalnym oddaniem garażu do użytku. Skarżący wskazał, że Urząd Miasta i Gminy pozwolenie na budowę, obejmujące przedmiotowy garaż, wydał ponad 21 lat temu i dlatego, że sprawa garażu została wszczęta w 1992 r., w związku z zasadą, że prawo nie działa wstecz, w myśl art. 2 ust. 4 ustawy z 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane nie można nałożyć kary z tytułu nielegalnego użytkowania, obliczonej w sposób taki jak w postanowieniu PINB. Ponadto w pozwoleniu na budowę nie ma ani jednej informacji dotyczącej jakiejkolwiek kary a organ w myśl art. 9 kpa powinien poinformować inwestora o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków oraz czuwać nad tym, aby inwestor nie poniósł szkody z nieznajomości prawa. Zdaniem skarżącego wymierzenie przedmiotowej kary jest ewidentnie sprzeczne z art. 2 ust. 4 i art. 4 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane z 2004 r., gdyż budowa w zakresie takim, że można ją było użytkować, została zakończona przed 1 stycznia 2005 r. Wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku garażu było złamaniem przez organ nadzoru budowlanego zasady o nie działaniu prawa wstecz. Skarżący stwierdził również, powołując się na pisma z akt sprawy, że ocena, iż nie zawiadomił on o zakończeniu budowy i że nie domagał się załatwienia sprawy użytkowania garażu, jest oceną błędną, gdyż zawiadomił on organ o zakończeniu budowy i domagał się załatwienia sprawy użytkowania garażu. Ponadto organy miały świadomość, iż budowa jest zakończona - organ II instancji nakazał wręcz prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie garażu. Nawet, gdyby przyjąć, że skarżący nie dopełnił przewidzianych prawem wymogów legalnego przystąpienia do użytkowania garażu, to nie ulega najmniejszej wątpliwości, że domagał się on zakończenia budowy.
Po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2010r. sygn akt II OSK 1756/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż ustalenia dotyczące bezprawnego wzniesienia garażu z naruszeniem warunków i ustaleń zawartych w pozwoleniu na budowę i przepisów oraz nielegalnego użytkowania, znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy. W szczególności fakt wybudowania garażu z istotnymi odstępstwami od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia 18.08.1988r. potwierdza toczące się przed organami nadzoru budowlanego postępowanie na podstawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji z jednej strony powołał się na art. 54 Prawa budowlanego, jako normę prawną określającą nie zrealizowany przez inwestora obowiązek, a jednocześnie stwierdził, że ujawnione w wyniku kontroli samowolne użytkowanie obiektu pociągnęło za sobą obowiązek zastosowania obecnie obowiązujących przepisów, a w konsekwencji uzyskanie przez stronę skarżącą pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny zawarte w skarżonym wyroku wnioski, jak i wywody mające uzasadnić zastosowanie art. 57 ust. 7 ustawy w odniesieniu do obiektu będącego przedmiotem kontrolowanego postanowienia uznał za wadliwe. W uzasadnieniu wyroku wyrażono pogląd, iż sprawy wszczęte i zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., do których stosuje się przepisy dotychczasowe, (w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 i 4 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004r.) to również sprawy zakończone ostatecznymi w tym terminie decyzjami o pozwoleniu na budowę, w których rozstrzygnięto o sposobie prawnego zakończenia inwestycji. Tym samym skoro na skarżącego, nie nałożono w decyzji obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie, to nakładanie uzyskania takiego wymogu tylko z uwagi na zmianę stanu prawnego, stanowiłoby naruszenie zasady nieretroaktywności prawa. W uzasadnieniu stwierdzono, że zastosowanie normy prawnej w oparciu, o którą dopuszczalne jest nałożenie kary, o jakiej mowa w art. 57 ust. 7 ustawy następuje w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z naruszeniem przepisów art. 54 i art. 55 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że, w sytuacji, gdy inwestor od warunków pozwolenia odstąpił, nie można mu czynić zarzutu braku zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54 ustawy), jeśli w odniesieniu do takiej inwestycji jest w toku postępowanie, o jakim mowa w art. 51 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, również że w sytuacji , gdy w związku z istotnymi odstępstwami od warunków pozwolenia na budowę garażu, postępowanie, o jakim mowa w art. 51 ustawy jest w toku i do chwili wydania postanowienia przez organ I instancji nie zostało zakończone, to tym samym nie było możliwym przyjęcie, że zaistniały warunki zawarte w art. 57 ust. 7 ustawy, a dotyczące naruszenia dyspozycji zawartej w art. 54 i art. 55 ustawy.
W tej sytuacji, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało dokonać ponownej kontroli postanowienia z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania powoduje, że wojewódzki sąd administracyjny jest związany wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że sprawa zasadniczo dotyczy kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do użytkowania obiektu budowlanego można przystąpić po dokonaniu zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy oraz w przewidzianych prawem sytuacjach po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 54 i art. 55 ustawy). W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Zawiadomienie o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 ustawy dotyczy budowy prowadzonej legalnie, a więc na podstawie pozwolenia na budowę. Prawnie skuteczne jest, zatem zawiadomienie o zakończeniu budowy, ale tylko co do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. W sytuacji, gdy inwestor od warunków pozwolenia odstąpił, nie można mu czynić zarzutu braku zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54 ustawy), jeśli w odniesieniu do takiej inwestycji jest w toku postępowanie, o jakim mowa w art. 51 ustawy Prawa budowlanego.
Z art. 55 ustawy wynika zaś, iż uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wymagane jest, jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii określonych kategorii (pkt1), bądź gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (pkt 2), oraz gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych (pkt 3). Tak, więc prawnie skuteczne uzyskanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie w ramach tej normy jest możliwe tylko i wyłącznie, gdy budowa obiektu realizowana jest w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, jak też jeżeli w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych nałożono obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, bądź gdy w związku z istotnym odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę w prowadzonym postępowaniu zmierzającym do doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem nałożono na stronę określone obowiązki w tym właśnie uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Wreszcie pozwolenie na użytkowanie jest wymagane, gdy przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego na nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, to wówczas wydaje się decyzję na użytkowanie części obiektu budowlanego.
Z powyższego wynika, iż nie ma podstaw prawnych do domagania się od inwestora pozwolenia na użytkowanie, w sytuacji, gdy przedmiotowy obiekt jest realizowany w warunkach odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę, a w odniesieniu do takiej inwestycji nie wydano jeszcze decyzji, o jakiej mowa w art. 55 pkt 2 ustawy.
W tym miejscu należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że W.M. inwestycję polegającą na budowie garażu na nieruchomości położonej w K. przy ul. Ł. o numerze ewidencyjnym działki [...] prowadził na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 1988r. nr [...] o pozwoleniu na budowę. Materiał dowodowy potwierdza wybudowanie garażu z istnymi odstępstwami od ustaleń i warunków określonych we wskazanym powyżej pozwoleniu na budowę. W decyzji Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] wydanej na podstawie art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy twierdzono bowiem wykonanie przez W.M. robót budowlanych budynku garażu w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę przedmiotowego garażu nakazano wykonanie robót budowlanych doprowadzających niewłaściwie wybudowany garaż do stanu zgodnego z prawem. Termin na wykonanie robót określonych w decyzji wyznaczono na dzień 31 sierpnia 2008r.
Z powyższego wynika, iż w dniu wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanowienia z dnia [...] listopada 2007 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu przystąpienia do nielegalnego użytkowania budynku garażu nie zostało jeszcze zakończone postępowanie mające na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, iż nie było możliwym przyjęcie, że zaistniały warunki zawarte w art. 57 ust. 7 ustawy, a dotyczące naruszenia dyspozycji zawartej w art. 54 i art. 55 ustawy. Skoro, bowiem strona skarżąca nie mogła dokonać skutecznego prawnie zawiadomienia o zakończeniu budowy, ani też nie mogła ubiegać się o uzyskanie decyzji w trybie art. 55 ustawy Prawo budowlane, to nie mogła tym samym naruszyć ani art. 54, ani też art. 55 ustawy Prawo budowlane, a taka z kolei sytuacja nie pozwalała zastosować w tym postępowaniu i na tym jego etapie kary przewidzianej w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Poza zasadniczym problemem niniejszego postępowania, w ocenie Sądu nie znalazł potwierdzenia zarzut dotyczący naruszenia zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, co zdaniem skarżącego uniemożliwiało mu skuteczną obronę. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący był powiadamiany o podejmowanych czynnościach i zapewniono mu udział w tych czynnościach. Skarżący miał również możliwość sporządzania notatek i odpisów. Nadto nie znalazł potwierdzenia zarzut naruszenia art. 73 § 1 kpa - skarżący uzyskał prawo wglądu do akt sprawy celem sporządzenia notatek i odpisów, nie zażądał uwierzytelnionych odpisów z innych dokumentów.
Mając powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa uchylił postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle powyższego, oczywistym jest zasadność przyznania skarżącemu zwrotu kosztów obejmujących wpis od skargi wynoszący 200 zł. oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Odnosząc się do wniosku dotyczącego zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, stwierdzić należy, że zasady ustalania wysokości zwrotu niezbędnych kosztów postępowania uregulowane są w art. 205 ppsa, który w § 2 przewiduje, iż do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Stosownie do treści art. 205 § 3 ppsa, zawierającego delegację do stosowania odrębnych przepisów w zakresie ustalania wysokości przysługujących należności stronie, do określania stawek opłat za czynności radców prawnych reprezentujących stronę stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej rozporządzenie). Zgodnie z treścią § 2 cytowanego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynieniu się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w cytowanym powyżej przepisie, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 - 4, przy czym opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż nakład pracy radcy prawnego, ograniczający się na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu do wniesienia skargi jak i rodzaj oraz stopień zawiłości sprawy uzasadnia, w ocenie Sądu, przyznanie wynagrodzenia w wysokości stawki minimalnej określonej w §14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia. Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa orzekł więc jak pkt 3 sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI