IV SA/Po 872/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje odmawiające przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków, uznając, że pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej w dni nauki nie wyklucza prawa do świadczeń, gdy dziecko spędza wakacje z rodziną i jest przez nią utrzymywane.
Skarżąca D.Z. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków na syna P.Z., który przebywał w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organy administracji odmówiły świadczeń, uznając placówkę za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie. WSA uchylił decyzje, stwierdzając, że pobyt dziecka w placówce w dni nauki nie wyklucza prawa do zasiłku, jeśli rodzina zapewnia mu utrzymanie w okresach przerw (wakacje, ferie) i ponosi inne koszty związane z jego wychowaniem.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na syna D.Z., P.Z., który przebywał w Ośrodku dla Dzieci i Młodzieży. Organy administracji uznały, że Ośrodek jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie, co zgodnie z art. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie zasiłku. Skarżąca argumentowała, że syn przebywa w placówce tylko w dni nauki, a w okresach przerw (ferie, wakacje) wraca do domu, gdzie jest przez nią utrzymywany i zaopatrywany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy. Sąd podkreślił, że definicja instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie powinna być interpretowana z uwzględnieniem celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, które mają na celu wspieranie rodziny. Sąd wskazał, że jeśli rodzina regularnie zabiera dziecko do domu na okresy przerw, zapewnia mu utrzymanie i ponosi inne koszty, nie można uznać, że dziecko pozostaje na całodobowym utrzymaniu instytucji w sposób wykluczający prawo do zasiłku. Sąd zwrócił uwagę na potrzebę dokładnego ustalenia zakresu świadczeń udzielanych przez placówkę oraz partycypowania rodziców w kosztach utrzymania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pobyt dziecka w placówce w dni nauki nie wyklucza prawa do zasiłku, jeśli rodzic zapewnia dziecku utrzymanie w okresach przerw (wakacje, ferie) i ponosi inne koszty związane z jego wychowaniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie powinna być interpretowana z uwzględnieniem celów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jeśli rodzina regularnie zabiera dziecko do domu na okresy przerw, zapewnia mu utrzymanie i ponosi inne koszty, nie można uznać, że dziecko pozostaje na całodobowym utrzymaniu instytucji w sposób wykluczający prawo do zasiłku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
uśr art. 7 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pobyt dziecka w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie nie wyklucza prawa do zasiłku, jeśli rodzic zapewnia dziecku utrzymanie w okresach przerw i ponosi inne koszty.
uśr art. 3 § pkt 7
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie powinna być interpretowana z uwzględnieniem celów ustawy i partycypacji rodziców w kosztach.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
Pomocnicze
uśr art. 4 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Cel zasiłku rodzinnego - częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.
uśr art. 5 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Kryterium dochodowe uwzględnia konieczne wydatki na żywność, mieszkanie, odzież, edukację i ochronę zdrowia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do szczególnej pomocy państwa dla rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Konwencja o Prawach Dziecka art. 3 § ust. 1
Konwencja o Prawach Dziecka
Nadrzędność najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka we wszystkich działaniach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dziecko przebywa w placówce tylko w dni nauki, a w okresach przerw wraca do domu, gdzie jest utrzymywane przez matkę. Matka ponosi koszty związane z utrzymaniem dziecka (odzież, obuwie, środki czystości, podręczniki). Celem ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wspieranie rodziny, a wykładnia przepisów powinna uwzględniać najlepszy interes dziecka.
Odrzucone argumenty
Placówka jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie, co wyklucza prawo do zasiłku rodzinnego (argumentacja organów administracji).
Godne uwagi sformułowania
Ocena ta jest co najmniej przedwczesna. Pominięcie tej kwestii i jej wpływu na sytuację Skarżącej narusza dyspozycję art. 7, 11, 77 i 107 § 3 kpa. Wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać z uwzględnieniem norm konstytucyjnych. Państwo mają za zadanie jedynie wspierać, nie zaś zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych. Jeżeli jednak rodzina regularnie w okresie ferii a nadto w wakacje letnie zabiera dziecko do miejsca swego zamieszkania na dwa miesiące, zapewniając w okresach pobytu dziecka w domu utrzymanie dziecku, a nadto wyposaża dziecko w pomoce szkolne i ubrania, to działania takie służą dobru dziecka.
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący sprawozdawca
Paweł Miładowski
sędzia
Izabela Kucznerowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie' w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza gdy dziecko przebywa w placówce tylko w dni nauki, a rodzice zapewniają mu utrzymanie w okresach przerw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej w dni nauki, a wraca do domu na okresy przerw. Konieczne jest indywidualne badanie zakresu faktycznego utrzymania dziecka przez rodziców i charakteru placówki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważna jest elastyczna interpretacja przepisów prawa w kontekście dobra dziecka i wspierania rodziny. Pokazuje, że formalne kryteria nie zawsze odzwierciedlają rzeczywistą sytuację rodzinną.
“Czy pobyt dziecka w placówce w dni nauki pozbawia rodziców zasiłku? Sąd administracyjny odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 872/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...]. r. nr [...] w tej tylko części, w której odmówiono przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego za okres od [...] r. do [...] r. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski KB/
Uzasadnienie
IV SA/Po 872/05
U Z A S A D N I E N I E
Burmistrz T. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 7 ust. 1, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 228/03/2255 ze zm. – dalej uśr) i § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. 45/04/443), i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 98/00/1071 ze zm. – dalej kpa) odmówił przyznania D.Z. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na syna P.Z.
W trakcie postępowania ustalono, na podstawie dołączonego zaświadczenia, że syn P.Z., ur. [...] r., przebywa w Ośrodku dla Dzieci i Młodzieży "[...]" w K. (dalej Ośrodek), który zapewnia całodobowe utrzymanie i uczęszcza tam do klasy [...] Gimnazjum. Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeśli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 7 pkt 1 uśr). Według ustawy istotny jest charakter placówki, tj., że zapewnia całodobową opiekę, a nie mają znaczenia przerwy pobytu w Ośrodku.
W odwołaniu D.Z. wniosła o "uchylenie decyzji" I instancji i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku dla P.Z. w okresie od [...] do [...] r. Odwołująca wskazała, że Synowi co do zasady przysługuje zasiłek rodzinny a jedynie zawieszona jest jego wypłata w okresie przebywania w placówce. W okresie dwu miesięcy, gdy nie przebywa w placówce, ma prawo pobierania zasiłku za ów okres.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7 ust. 1, art. 3 "ust." 7, art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1, i art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 228/03/2255 ze zm.), § 17, § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. 45/04/443), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu instancji. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że Ośrodek zapewnia P.Z. całodobową opiekę. Ośrodek jest publiczną placówką opiekuńczo- wychowawczą, zapewniającą dziecku całodobową opiekę. Ustawodawca w art. 3 pkt 7 zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W sprawie bezspornym jest, że Syn Odwołującej przebywa placówce opiekuńczo- wychowawczej zapewniającej całodobową piekę i utrzymanie, co wyklucza przyznanie zasiłku rodzinnego. Przebywanie syna Wnioskodawczyni w ośrodku zapewniającym całodobową opiekę wyklucza Ją z grona osób uprawnionych do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego (art. 7 pkt 1 uśr).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D.Z. zarzuciła decyzji naruszenie art. 5 "i innych" (uśr) i art. 120,121,122, 123 Ordynacji podatkowej; wniosła o uchylenie decyzji SKO. Skarżąca załączyła do skargi odpis początku dowodu o nazwie "Wykaz obowiązujących wyjazdówek w Ośrodku dla Dzieci i Młodzieży "[...]" w K." z dnia [...] r. ( dalej Wykaz; k. [...] akt sądowych).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. IV SA/Po 1353/04 odrzucił skargę wskazując przy tym, że właściwy w tej sprawie jest Sąd powszechny. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2005r. sygn. I OSK 560/05 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, w efekcie czego niniejsza sprawa stała się ponownie przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uśr, zasiłek rodzinny przysługuje m.in. rodzicom i ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zasiłek ten nie przysługuje jednak, jeśli dziecko zostało umieszczone - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 7 pkt 1 uśr). Instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest dom pomocy społecznej, placówka opiekuńczo-wychowawcza, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkoła wojskowa lub inna szkoła zapewniająca nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie (art. 3 pkt 7 uśr).
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym jest, że P.Z. od [...] r. jest wychowankiem Ośrodka dla Dzieci i Młodzieży "[...]" w K. i uczęszcza do [...] klasy Gimnazjum. Matka kupuje P. odzież i obuwie, zaopatruje Go w środki czystości, podręczniki, przybory szkolne, pokrywa koszty ubezpieczenia. Ośrodek jest publiczną placówką opiekuńczo - wychowawczą, zapewniającą dziecku całodobową opiekę. P.Z. przebywa w placówce w dni nauki szkolnej. W czasie przerw świątecznych, ferii zimowych i letnich (lipiec- sierpień) przebywa w domu. Odpłatność za pobyt dziecka w Ośrodku ustala Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w S.. W okresie od [...] do [...] r. dzieci obowiązane były wyjeżdżać z Ośrodka w dniach: od [...] do [...] r. (ferie zimowe); od [...] do [...] r.; od [...] do [...] r.; od [...] do [...] r. (przerwa świąteczna); od [...] do [...] r.; od [...] do [...] r.; od [...] do [...] r.; od [...] do [...] r. (ferie letnie). Ustaleń powyższych Sąd ustalił na podstawie: odpisu zaświadczenia z dnia [...] r. nr [...] Dyrektora Ośrodka (k. [...] akt administracyjnych) i odpisu Wykazu (k. [...] akt sądowych). Owe odpisy – odpowiednio - dokumentu i początku dowodu na piśmie (K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 s.58-61, akceptowany przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2002 t. 1 uw. 3 do art. 243, uw. 19, 20, 30 do art. 244; uw. 1, 19 do art. 245), jako nie kwestionowane przez strony i które nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich wiarogodności i autentyczności, pozwoliły ustalić, że Skarżąca opiekowała się P.Z. w [...] i [...] r.- w okresie ferii letnich. Sąd potraktował Wykaz jako środek uprawdopodobnienia owej okoliczności, a odpis zaświadczenia jako odpis dokumentu prywatnego (art. 106 § 1, 3 i 5 ppsa w zw. z art. 243 i art. 245 kpc).
W skład rodziny - prócz Skarżącej i P.Z. - wchodzą: A.B. (ur. [...] r.), A, Z, (ur. [...] r.), M. P. (ur. [...] r.) i D. M. (ur. [...] r.), przy czym organy obu instancji, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa nie ustaliły, kim dla Skarżącej są owi małoletni, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).
Zdaniem organów administracyjnych pierwszej jak i drugiej instancji Ośrodek jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie, wymienioną w art. 3 pkt 7 uśr, w związku z czym Skarżącej na podstawie art. 7 pkt 1 uśr nie przysługuje zasiłek rodzinny, ani związane z nim dodatki. Ocena ta jest co najmniej przedwczesna.
Organy administracyjne I jak i II instancji przyjmując, że P.Z. przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, nie wzięły pod uwagę wszystkich informacji zamieszczonych w zaświadczeniu z dnia [...] r. wystawionym przez Dyrektora Ośrodka. Z dokumentu tego wynika bowiem, że P.Z. w czasie przerw świątecznych, ferii zimowych i letnich (w lipcu i sierpniu) przebywa w domu.
Pominięcie tej kwestii i jej wpływu na sytuację Skarżącej narusza dyspozycję art. 7, 11, 77 i 107 § 3 kpa i jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organy administracyjne prowadząc postępowanie podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są tym samym do prowadzenia postępowania w taki sposób, by wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy i wnikliwego przeanalizowania wpływu ustalonych okoliczności na treść podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia i ujęcia tego w uzasadnieniu (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r.- V SA 1611/00 LEX nr 80635).
Organy obu instancji przyjmując, że Ośrodek jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie nie podjęły żadnych kroków mających na celu ustalenie zakresu świadczeń udzielanych uczącym się dzieciom, a tym samym mających na celu ustalenie, czy ośrodek ten mieści się w definicji szkoły (z zaświadczenia wynika, że od [...] r. P.Z. uczy się w [...] klasie Gimnazjum) bądź instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 3 pkt 7 i pkt 18 uśr).
Należy zwrócić uwagę, że nie ma definicji legalnej pojęcia "całodobowego utrzymania". Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M.Zieliński "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM 1972 s. 26 i n; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 230). Zdaniem Sądu koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne ( L. Morawski "Wykładnia w orzecznictwie sądów – komentarz" Toruń 2002 r. s. 77).
W potocznym znaczeniu sformułowanie całodobowe utrzymanie obejmuje wyżywienie i zakwaterowanie (środki do życia, koszt egzystencji - "Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego - PWN: 1958 t. I s. 777; 1967 t. IX s. 748-748 znaczenie 2 i 3; "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka PWN 1992 t. 1 s. 229; t.3 s. 635; S. Skorupka "Słownik frazeologiczny języka polskiego" WP 2002 t. 2 s.489). Podkreślić należy jednak, iż celem regulacji zwartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest wspieranie rodziny w realizacji jej funkcji ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wychowawczej, opiekuńczej i edukacyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych. W związku z tym kryterium dochodowe warunkujące dostęp do świadczeń rodzinnych, zawarte w art. 5 ust. 1 i 2 uśr, uwzględnia również konieczne wydatki na żywność, mieszkanie oraz odzież, obuwie, edukację i ochronę zdrowia, które zdeterminowane zostały potrzebami rozwojowymi i integracyjnymi dzieci. Nadto wskazać należy, że z art. 3 ust 7 in fine uśr wynika, iż instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest również szkoła wojskowa lub inna szkoła zapewniająca nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie.
Z powyższego wynika, iż instytucjami zapewniającymi całodobowe utrzymanie są instytucje zapewniające nie tylko zakwaterowanie i wyżywienie, lecz również odzież, obuwie i ochronę zdrowia, w szczególności gdy chodzi o zaspokojenie potrzeb dzieci i wiąże się ze wsparciem rodziców znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej w wykonywaniu ciążącego na nich obowiązku wychowania i opieki nad dziećmi.
Powyższe nabiera szczególnego znaczenia w świetle zaświadczenia, z którego wynika, że Skarżąca ponosi koszty wynikające z ciążącego na niej obowiązku zapewnienia synowi ubrania, obucia, środków czystości, pomocy szkolnych i (zgodnie z doświadczeniem życiowym) utrzymania przez okres w jakim przebywa w domu, tj. obowiązku mieszczącego się w zakresie obowiązku alimentacyjnego (art. 133 § 1 i 2 w zw. z art. 128 i art. 135 § 1 kro).
Sądowi w składzie orzekającym w niniejszej sprawie znany jest pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18.05.2006 r. sygn. akt II SA/Ol 45/06 (niebubl., Rzeczpospolita z dnia 20.06.2006r. "Nie ma wsparcia dla rodziców zabierających syna do domu", C5), w którym Sąd oddalił skargę na decyzję SKO odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w sytuacji, gdy pomimo umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, rodzice odbierali je po zajęciach w szkole. Tym niemniej zauważyć należy, że zgodnie z art. 18 Konstytucji rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 zd. 2 Konstytucji). Praw określonych w szczególności w art. 71 Konstytucji można dochodzić w granicach określonych w ustawie (art. 81 Konstytucji).
Celem ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228/03/2255 ze zm.) jest w szczególności pomoc ubogim rodzinom w celu częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 uśr). Wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać z uwzględnieniem norm konstytucyjnych. Zgodnie z zasadą subsydiarności, państwo (w tym władze samorządowe) mają za zadanie jedynie wspierać, nie zaś zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych. Gdyby rodzina pozostawiała dziecko w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w długich okresach, wówczas brak byłoby podstaw, by podatnik ponosił dwukrotne obciążenie (z tytułu pokrywania kosztów pobytu dziecka i z tytułu zasiłku rodzinnego). Jeżeli jednak rodzina regularnie w okresie ferii a nadto w wakacje letnie zabiera dziecko do miejsca swego zamieszkania na dwa miesiące, zapewniając w okresach pobytu dziecka w domu utrzymanie dziecku, a nadto wyposaża dziecko w pomoce szkolne i ubrania, to działania takie służą dobru dziecka. Zgodnie z art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ (Dz. U. 120/91/526, zm. 2/00/11 – dalej Konwencja), we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Wykładnia art. 7 pkt 1 uśr, prowadząca do pozbawienia rodzica możliwości otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, działającego w szeroko rozumianym interesie dziecka, przez umożliwienie dziecku edukacji szkolnej i niezbędnej socjalizacji wśród rówieśników w dniach nauki, a regularnie zabiegającej o umacnianie więzi rodzinnych w ferie i wakacje (przez 2 miesiące), naruszałby art. 3, 6 ust. 2 i art. 23 Konwencji.
Rodzina stanowi naturalne środowisko rozwoju i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci, winna być otoczona niezbędną ochroną oraz wsparciem, by mogła w pełnym zakresie wypełniać swe obowiązki w społeczeństwie (preambuła Konwencji). W tej sytuacji pobyt dziecka w okresach nauki w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a powrót dziecka do rodziny na pełne 2 miesiące - przy zapewnieniu przez rodzinę utrzymania dziecka w okresie pobytu dziecka w rodzinie, zakupywaniu dlań ubrań i pomocy szkolnych, wskazuje na to, że dziecko nie pozostaje w istocie na całodobowym utrzymaniu instytucji o której mowa w art. 3 pkt 7 uśr i nie zachodzą przeszkody do przyznania zasiłku rodzinnego na podstawie art. 7 pkt 1 uśr za okres wakacji letnich (lipiec i sierpień [...] r.).
Za taką wykładnią prawa przemawia w szczególności definicja instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, która wskazuje szkołę zapewniającą nieodpłatne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie (art. 3 pkt 7 in fine uśr), jak i uregulowania zawarte w art. 17 ust. 5 pkt 3 uśr wskazujące, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji, rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Opieka rozumiana jako troszczenie się, dbanie o kogo, doglądanie, pilnowanie kogo, strzeżenie, dozór ("Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego- PWN 1963 t. V s. 1025 znaczenie 1; "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka PWN 1992 t. 2 s. 526; znaczenie 1; S. Skorupka "Słownik frazeologiczny języka polskiego" WP 2002 t. 1 s. 605) jest pojęciem obejmującym znacznie dalej idące obowiązki, niźli utrzymanie. Uwzględniwszy cel ustawy brak jest podstaw, by rodzina w okresie stanowiącym 1/6 roku, nie mogła uzyskać zasiłku rodzinnego, gdy zabiera dziecko do domu na 2 miesiące wakacji (w pełni je wówczas utrzymując) i alimentuje je ubraniami i pomocami szkolnymi. Zapewnienie całodobowej opieki nie musi być jednoznaczne z zapewnieniem pełnego utrzymania w rozumieniu art. 3 pkt 7 uśr. Argumentacja taka pośrednio znajduje poparcie w brzmieniu art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. 256/04/2572 ze zm.), powierzającym Ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania kompetencje w zakresie ustanowienia rozporządzenia regulującego m. in. zasady ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w specjalnych ośrodkach szkolno – wychowawczych. Minister Edukacji Narodowej i Sportu skorzystał z delegacji ustawowej wydając dnia 7 marca 2005 r. rozporządzenie w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasady odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. 52/05/467 ze zm.). Przepis § 66 rozporządzenia wprowadził odpłatność rodziców dzieci i młodzieży przebywających w specjalnych ośrodkach szkolno – wychowawczych w zakresie wyżywienia. Wprawdzie ten akt prawny nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wskazuje jednakże, że nie jest wykluczone partycypowanie rodziców w kosztach utrzymania.
Obowiązek nauki, o którym mowa w art. 3 pkt 18 in fine uśr, jest pojęciem bardzo szerokim. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. 256/04/256 ze zm.), obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat i trwa do ukończenia gimnazjum, nie dłużej niż do ukończenia 18 roku życia. Obowiązek szkolny spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej i gimnazjum, publicznych bądź niepublicznych ( art. 16 ust. 5 ustawy). Organy obu instancji nie ustaliły, z jakich przyczyn P.Z. uczy się w Gimnazjum, prowadzonym przez Ośrodek.
W związku z tym uznać trzeba, że kwestia całodobowego utrzymania w dostatecznie długim okresie oraz zakres partycypowania rodziców w utrzymaniu dziecka stanowić winno przedmiot stosownego postępowania dowodowego. Powyższe dotyczy w szczególności kroków mających na celu ustalenie zakresu świadczeń udzielanych przez Ośrodek osobom tam się uczącym, a tym samym mających na celu ustalenie czy ośrodek ten mieści się w definicji szkoły bądź instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (art. 3 pkt 7 i pkt 18 uśr).
Wbrew zarzutom skargi, art. 120 – 123 Ordynacji podatkowej (j.t. Dz. U. 8/05/60 ze zm.) nie znajdowały w sprawie zastosowania. Przepisy w swojej normatywnej treści odpowiadają art. 6 – 10 kpa. Naruszenia tychże norm Sąd rozważył powyżej.
W ocenie Sądu stwierdzone uchybienia w postępowaniu zarówno organu I instancji jak i organu odwoławczego, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji skutkować muszą uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej – w części określonej w sentencji wyroku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.).
/-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski
KB/Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI