IV SA/Po 866/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-11-05
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneplan miejscowysamowola budowlanarozbiórkaaltana działkowadomek narzędziowybudynekbudowlarodzinne ogrody działkoweWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję nakazującą rozbiórkę altany i domku narzędziowego, uznając je za budynki niezgodne z planem miejscowym.

Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję nakazującą rozbiórkę altany i domku narzędziowego, twierdząc, że nie są to budynki, a jedynie budowle lub obiekty nie wymagające pozwolenia na budowę. Sąd uznał oba obiekty za budynki trwale związane z gruntem, posiadające fundamenty i dach, a tym samym podlegające przepisom planu miejscowego. Plan ten zakazywał lokalizacji budynków na terenach rolnych, co czyniło wzniesione obiekty samowolą budowlaną.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy nakaz rozbiórki altany działkowej wraz z zadaszonym tarasem oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego). Organy nadzoru budowlanego uznały oba obiekty za budynki w rozumieniu Prawa budowlanego, trwale związane z gruntem i posiadające fundamenty oraz dach. Skarżące Stowarzyszenie argumentowało, że obiekty te nie spełniają definicji budynku, a jedynie budowli lub obiektów nie wymagających pozwolenia na budowę. Kluczową kwestią była zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dla terenów rolnych (symbol 1R) przewidywał zakaz lokalizacji budynków. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając, że altana i domek narzędziowy, posadowione na bloczkach betonowych i wylewce betonowej, spełniają definicję budynku. Sąd podkreślił, że nawet obiekty nie wymagające pozwolenia na budowę muszą być zgodne z planem miejscowym, a zakaz zabudowy w planie jest wiążący. W związku z tym, nakaz rozbiórki został uznany za zasadny, a skarga Stowarzyszenia oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, oba obiekty są budynkami, ponieważ są trwale związane z gruntem, wydzielone z przestrzeni przegrodami budowlanymi, posiadają fundamenty (bloczki betonowe, wylewka) i dach.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że bloczki betonowe i wylewka betonowa stanowią wystarczające fundamenty dla trwałego związania obiektów z gruntem, zapewniając im stabilność i odporność na czynniki zewnętrzne. Obiekty te posiadają przegrody budowlane i dach, co kwalifikuje je jako budynki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

W przypadku robót budowlanych, o których mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części albo nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budynku: obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi, posiadający fundamenty i dach.

p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowli: każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

p.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego: obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania, niepołączony trwale z gruntem.

p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 4

Ustawa - Prawo budowlane

Nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia budowa altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych.

p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa - Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach, w tym przepisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

p.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa - Prawo budowlane

Przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

u.p.z.p. art. 14 § ust. 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego.

u.p.z.p. art. 32 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta jest obowiązany do przedstawienia radzie gminy projektu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia lub o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

ustawa ROD art. 2 § pkt 9a

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Definicja altany działkowej: wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m² oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich.

ustawa ROD art. 13 § ust. 1

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Określa zasady dotyczące altan działkowych.

ustawa ROD art. 19 § ust. 2

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Właściciel nieruchomości może zgłosić żądanie likwidacji ROD, o ile funkcjonowanie ROD jest sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

ustawa ROD art. 76 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji o likwidacji ROD, jeżeli funkcjonowanie ROD jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie prawa własności jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny, albo ze względu na ochronę środowiska, zdrowie i moralność publiczną, albo ograniczenia wolności i praw przyznanych w ustawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekty altany i domku narzędziowego są budynkami w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa budynków na terenach rolnych objętych planem miejscowym zakazującym zabudowy jest niezgodna z prawem. Przepisy ustawy ROD nie wyłączają stosowania przepisów planistycznych. Obiekty nie wymagające pozwolenia na budowę mogą być objęte postępowaniem naprawczym w przypadku niezgodności z prawem.

Odrzucone argumenty

Obiekty nie są budynkami, lecz budowlami lub obiektami nie wymagającymi pozwolenia na budowę. Przepisy ustawy ROD mają pierwszeństwo przed planem miejscowym. Plan miejscowy jest nieaktualny i powinien być dostosowany do późniejszych ustaw. Naruszenie przepisów postępowania, w tym dotyczące doręczenia decyzji organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podziela ocenę organu, że obiekty te posiadają fundament i są trwale związane z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Nie ulega wątpliwości, że na realizację przedmiotowych obiektów inwestor nie był obowiązany uzyskać pozwolenia na budowę ani dokonać zgłoszenia. Plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego obowiązujący tak dla organów nadzoru budowlanego, jak i dla Sądu. Wszystkie argumenty Stowarzyszenia, jakoby przepisy ustawy ROD miały pierwszeństwo przed postanowieniami obwiązującego m.p.z.p. okazała się niezasadna.

Skład orzekający

Jacek Rejman

sprawozdawca

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący

Wojciech Rowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku i budowli w kontekście Prawa budowlanego, stosowanie przepisów planu miejscowego do obiektów nie wymagających pozwolenia na budowę, relacja między ustawą ROD a planami miejscowymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obiektów na terenach ROD objętych planem miejscowym zakazującym zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu budowy altan i domków narzędziowych na działkach rekreacyjnych i ich zgodności z planami miejscowymi, co jest istotne dla wielu właścicieli ogrodów działkowych i prawników zajmujących się prawem budowlanym.

Altana i domek na działce: czy plan miejscowy może nakazać ich rozbiórkę?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 866/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sąd. WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 lipca 2025 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: Inspektor wojewódzki; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania Stowarzyszenie (dalej również: Stowarzyszenie; skarżący), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej również: PINB dla powiatu [...]; Inspektor powiatowy; organ I instancji) z dnia 25 kwietnia 2025 r. znak [...], wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy.
W dniu 21 marca 2025 r. PINB dla powiatu [...] przeprowadził kontrolę na działce nr [...], przy ul. [...] w [...], gmina [...], w wyniku której ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości na terenie wyodrębnianej parceli nr [...] zlokalizowany jest m.in. obiekt budowlany w konstrukcji drewnianej wraz z zadaszonym tarasem. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych. Ma dwuspadowy dach w konstrukcji drewnianej, kryty papą. Obiekt pełni funkcję rekreacyjną (altana działkowa). Wymiary obiektu wynoszą: 652 cm x 520 cm oraz wysokość ok. 500 cm; z kolei wymiary tarasu wynoszą: 245 cm x 452 cm. Na terenie nieruchomości znajduje się również obiekt gospodarczy - domek narzędziowy o wymiarach 96 cm x 160 cm i wysokości 175-190 cm, stanowiący obiekt o konstrukcji stalowej - ściany i dach wykonane z blachy trapezowej, posadowiony na wylewce betonowej.
Działka nr [...] w [...], zgodnie z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] - północny brzeg [...], przyjętego uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 18 maja 2010 r. (Dz.Urz.Woj.[...]. z 2010 r. nr [...], poz. [...]) - dalej również: plan; m.p.z.p., została przeznaczona pod tereny rolnicze, oznaczone symbolem 1R. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Stowarzyszenia.
W dniu 28 marca 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] zawiadomił m.in. inwestora B. Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie altany działkowej położonej na parceli nr [...] oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego), znajdujących się na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w [...], gmina [...].
Następnie Inspektor powiatowy decyzją z dnia 25 kwietnia 2025 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418), nakazał inwestorowi B. Z. wykonać rozbiórkę altany działkowej położonej na parceli nr [...] o wymiarach 652 cm x 520 cm, wysokości ok. 500 cm wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 245 cm x 452 cm, położonej na parceli nr [...] oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) o wymiarach w planie 90 cm x 160 cm i wysokości 175-190 cm, znajdujących się na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w [...], gmina [...].
W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy i przywołał treść obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] - północny brzeg [...], przyjętego uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 18 maja 2010 r., z którego wynika zakaz zabudowy poprzez zakaz lokalizacji budynków (§ 10 pkt 1 planu). Inspektor powiatowy stwierdził, że położony na parceli nr [...] obiekt budowlany o wymiarach 652 cm x 520 cm, wysokości ok. 500 cm wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 245 cm x 452 cm stanowi altanę działkową, a zatem jest budynkiem rekreacyjno-wypoczynkowym, zaś obiekt gospodarczy (domek narzędziowy) o wymiarach w planie 90 cm x 160 cm i wysokości 175-190 cm również stanowi budynek w rozumieniu art. 3 ust. 2 Prawa budowanego. Są to obiekty wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowanych, trwale z gruntem związane, przy czym istnienie fundamentów nie jest jedynym wyznacznikiem uznania, że obiekt jest trwale z gruntem związany. Obiekty te opierają się siłom przyrody. Altana została bowiem posadowiona na słupach nośnych rozmieszonych w odstępach pod całością altany, a obiekt gospodarczy posadowiony jest na wylewce betonowej.
W ocenie organu I instancji nie ma możliwości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i nakazania wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonania robót do stanu zgodnego z prawem, albowiem stan zgodności z prawem zostanie osiągnięty jedynie w razie rozebrania obiektów. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 52 ust. 1 Prawa budowanego powyższy nakaz został nałożony na inwestora.
W odwołaniu Stowarzyszenie, reprezentowane przez pełnomocnika procesowego (adwokata), wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Nadto wyjaśnił, że "z daleko posuniętej ostrożności" zaskarża decyzję "przesłaną zwykłym listem niepoleconym bez doręczenia, pozostawioną kopercie w skrzynce pocztowej". Do odwołania dołączył oświadczenie, z którego wynikało, że decyzja ta została znaleziona w dniu 7 maja 2025 r. w skrzynce pocztowej u pełnomocnika Stowarzyszenia, jak też w skrzynce pocztowej u B. Z..
Zarzuty skarżącego odnosiły się zasadniczo do tego, że obiekty będące przedmiotem postępowania nie są budynkami, których lokalizacji zakazuje obowiązujący na terenie parceli nr [...] miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podniósł przede wszystkim, że decyzja opiera się na błędnym uznaniu, że przedmiotowe obiekty są trawle z gruntem związane oraz że posiadają fundament, podczas gdy altana działkowa ustawiona jest na slupach betonowych, a obiekt gospodarczy (domek narzędziowy), wykonany z blachy, posadowiony jest tylko na płytach chodnikowych. Obiekty te nie mają fundamentów, a dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego pozwala zakwalifikować obiekt jako budynek. Ponadto zauważył, że żadne z postanowień planu miejscowego nie zakazuje na terenie objętym budową lokalizowania budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowanego. Stąd też altana ogrodowa i obiekt gospodarczy są budowlami w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowanego, które nie są objęte zakazem zabudowy wynikającym z § 10 pkt 1 m.p.z.p. i zostały posadowione w zgodzie z tymże planem miejscowym.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 lica 2025 r. wskazał na stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 pkt 4 tej ustawy nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1073) - dalej: ustawa ROD.
Inspektor wojewódzki argumentował, że w myśl art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Organ II instancji wyjaśnił, że przedmiotowa altana działkowa z zadaszonym tarasem ma drewnianą konstrukcję, dwuspadowy dach w konstrukcji drewnianej kryty papą i posadowiona jest na bloczkach betonowych. Ponadto obiekt posiada wymiary 652 cm x 520 cm (powierzchnia zabudowy wynosząca ok. 33,90 m˛) oraz wysokość ok. 500 cm, z kolei taras mierzy 245 cm x 452 cm (powierzchnia zabudowy wynosząca ok. 11,07 m˛). W związku z powyższym obiekt ten jest altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a ustawy ROD w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy ROD. Podobnie, w przypadku drugiego obiektu znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości na parceli nr [...] – obiekt gospodarczy (domek narzędziowy) ma wymiary w planie 90 cm x 160 cm (powierzchnia zabudowy równa 12,96 m˛) i wysokość 175-190 cm. Przedmiotowy domek narzędziowy, w związku z posiadaniem powierzchni zabudowy liczącej niecałe 13 m˛ oraz wysokości wynoszącej maksymalnie 190 cm, nie narusza przepisu z art. 13 ust. 1 ustawy ROD. Wobec powyższego, organ uznał, że znajdujące się na parceli nr [...] altana działkowa wraz z zadaszonym tarasem oraz obiekt gospodarczy (domek narzędziowy), zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego nie wymagają decyzji pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwemu organowi.
W ocenie organu odwoławczego, sporne obiekty spełniają definicję budynku, bowiem są wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadają dach i fundamenty, są trwale z gruntem związane i spełniają definicję budynku, o której mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a nie stanowią budowli, o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Odwołując się do stanowiska orzecznictwa Inspektor wojewódzki stwierdził, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine Prawa budowlanego, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Jak wynika z treści art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 prawa budowlanego, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f tej ustawy organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych (pkt 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub (pkt 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Przepisami, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, są również przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan miejscowy, jako akt prawa miejscowego, jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Budowa obiektu budowlanego, nawet niewymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu jest innym przypadkiem samowoli budowlanej, polegającym na budowie tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4). Zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Organ II instancji przypomniał, że dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] - północny brzeg [...]. Przedmiotowa nieruchomość została oznaczona symbolem 1R. Zgodnie z § 3 pkt 1 m.p.z.p. symbolem 1R oraz 2R zostały oznaczone tereny rolnicze. Ponadto z § 4 pkt 2 lit. a planu wynika, że w zakresie zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów budowlanych. Według organu, szczególnego podkreślenia wymaga treść § 10 m.p.z.p., zgodnie z którym w zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków; 2) uwzględnienie w zagospodarowaniu, zgodnie z przepisami odrębnymi, przebiegów urządzeń melioracyjnych.
Odnosząc się jednocześnie do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego pod pojęciem budynku należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z grantem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Zdaniem organu, bezspornie przedmiotowa altana działkowa posiada przegrody budowlane o drewnianej konstrukcji oraz dach. W kontekście posiadania fundamentów i trwałego związania z gruntem organ zauważył, że obiekt posadowiony jest na słupach betonowych, które pełnią funkcję fundamentu i jednocześnie przesądzają o trwałym związaniu obiektu z gruntem. Zatem przedmiotowy obiekt należy uznać za budynek, o którym mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. W odniesieniu do drugiego obiektu, tj. domku narzędziowego o stalowej konstrukcji z dachem z blachy trapezowej, posadowionego na wylewce betonowej, organ odwoławczy stwierdził, że obiekt ten również jest budynkiem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Zdaniem organu, wynika to z faktu posiadania przez obiekt ścian, dachu, a także fundamentu i trwałego związania z gruntem w postaci betonowej wylewki.
Według Inspektora wojewódzkiego w takiej sytuacji organ I instancji prawidłowo zastosował tryb naprawczy na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego w związku z niezgodnością przedmiotowych obiektów z planem miejscowym; Inspektor powiatowy zasadnie nakazał wykonanie rozbiórki przedmiotowych obiektów na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, bowiem na gruncie niniejszej sprawy orzeczenie rozbiórki jest jedynym możliwym rozwiązaniem określonym w art. 51 ust. 1 pkt 1-2 Prawa budowlanego, który zapewnia doprowadzenie zaistniałego naruszenia do stanu zgodnego z prawem.
Organ odwoławczy wskazał na treść art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego i stwierdził, że skoro dzierżawcą przedmiotowej parceli nr [...] jest B. Z., to organ I instancji zasadnie uznał go za adresata obowiązków wynikających z zaskarżonej decyzji.
Na koniec Inspektor wojewódzki zauważył, że z oświadczenia dołączonego do odwołania wynika, że zaskarżona decyzja została wysłana zwykłym listem niepoleconym, bez zwrotnego potwierdzenia odbioru; decyzje zostały odnalezione w dniu 7 maja 2025 r. w skrzynce pocztowej pełnomocnika Stowarzyszenia oraz B. Z.. Organ wskazał na to, że zgodnie ze stemplem pocztowym odwołanie nadano w placówce pocztowej 13 maja 2025 r., w związku z czym termin do wniesienia odwołania należy uznać za zachowany. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę organowi I instancji na konieczność kierowania przesyłek do stron listem poleconym zawierającym zwrotne potwierdzenie odbioru. Zarazem dodał, że naruszenie to na gruncie przedmiotowej sprawy nie ma wpływu na jej wynik.
W skardze na powyższą decyzję Inspektora wojewódzkiego Stowarzyszenia, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło o uchylenie tej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, jak też o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji Stowarzyszenie zarzuciło:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 2 pkt 5, 9 i 9a oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy ROD poprzez ich niezastosowanie, mimo powielenia treści przepisów w procesie weryfikacji zgodności posadowionej altany działkowej na terenie ogródka działkowego z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...];
b) art. 3 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego poprzez ich błędną wykładnię, a nade wszystko złamanie zasady literalnej wykładni prawa, stosując niewłaściwą językową wykładnię definicji "obiektu budowlanego", "budynku" i "budowli" – szczególnie poprzez błędną wykładnię określenia "trwałego związania z gruntem", pojęcia "fundament", jak też błędnie uznając, że przedmiotowa altana działkowa jest budynkiem;
c) art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (dalej również: ustawa zmieniająca z dnia 20 marca 2015 r.) w zw. z art. 29 ust 2 pkt 4 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w toku analizy prawnej stanu faktycznego w sprawie, co doprowadziło do wybiórczej i nieprawidłowej interpretacji przepisów Prawa budowlanego, w zakresie wyodrębnienia przez ustawodawcę altan działkowych jako odrębnego elementu z katalogu definicji objętych tą ustawą;
d) art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez całkowite pominięcie przepisów wskazanych aktów normatywnych i brak uwzględnienia odrębności w obrocie prawnym pojęć altan działkowych, budynków i budowli, podlegające odmiennym warunkom budowlanym i podatkowym;
e) art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. w zw. z art. 2 pkt 9a ustawy ROD poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie altan działkowych i obiektów gospodarczych jako szczególnego rodzaju obiektów;
f) § 4 pkt 2 lit a oraz § 10 pkt 1 m.p.z.p. w zw. z art. 7 i art. 87 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe przyjęcie, że: 1) przepisy tego aktu uniemożliwiają utworzenie na terenie nim objętych rodzinnego ogrodu działkowego wraz z przypisaną do niego infrastrukturą, zgodnie z ustawą ROD, zważywszy że przepisy tej ustawy, zaczęły obowiązywać po wydaniu m.p.z.p., 2) przepisy m.p.z.p. uniemożliwiają budowę na terenie nim objętych altan działkowych, 3) przepisy m.p.z.p. mają nadrzędne znaczenie i zastosowanie wobec przepisów rangi ustawowej, w szczególności na ustawę ROD oraz Prawa budowlanego, które to weszły w życie z datą późniejszą niż rzeczony m.p.z.p.;
g) art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej również: u.p.z.p.) w zw. z art. 33 tej ustawy poprzez ich niezastosowanie przez organ I, jak i II instancji – i wydanie przedwcześnie decyzji, bez skrupulatnej oceny aktualności planu miejscowego oraz porównania stanu prawnego obowiązującego w momencie uchwalenia planu oraz w dacie wydawania decyzji;
h) art. 33 u.p.z.p. poprzez jego niezastosowanie i nierozważenie wpływu braku nowelizacji m.p.z.p. do stanu zgodnego z prawem powszechnie obowiązującym, w szczególności ustawy o ROD oraz Prawem budowlanym, który to brak doprowadził do niepewności inwestycyjnej odbiorców rzeczonego m.p.z.p.;
i) art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez niezastosowanie zasady proporcjonalności;
j) art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie, mimo że nie ziściły się przesłanki ustawowe do nakazania rozbiórki altany działkowej;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, szczególnie danie wiary w całości nierzetelnie i pobieżnie przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu przez organ I instancji;
b) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, wskutek nieprzeprowadzenia w sposób należyty, szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego;
c) art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i art. 7b k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i w rezultacie nieuchylenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji organu I instancji i "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania".
Tak sformułowane zarzuty zostały następnie rozwinięte i umotywowane w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Inspektor wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Nadto wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 26 września 2025 r. nr [...] wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji z dnia 22 lipca 2025 r. w całości (postanowienie zostało załączone do odpowiedzi na skargę).
W toku postępowania organ II instancji wyjaśnił okoliczności i datę doręczenia stronom decyzji organu I instancji.
Na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. nie stawił się nikt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przywołany przepis, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrola ta dokonywana jest w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (por. np. wyroki NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1799/07, 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 22/08 i 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 73/10 - dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do oceny zasadności samej skargi, przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 25 kwietnia 2025 r. wydaną w sprawie nakazu rozbiórki altany działkowej wraz z zadaszonym tarasem oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) znajdujących się na parceli nr [...], na działce nr ewid. [...] położonej w [...], gmina [...].
Zdaniem Sądu, organy nadzoru budowlanego obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który to stan sprawy Sąd przyjmuje jako podstawę dla swoich rozważań prawnych.
Z ustaleń faktycznych wynika, że na przedmiotowej parceli znajdują się:
- obiekt budowlany w konstrukcji drewnianej wraz z zadaszonym tarasem, posadowiony na bloczkach betonowych, z dwuspadowym dachem w konstrukcji drewnianej, kryty papą; obiekt pełni funkcję rekreacyjną (altana działkowa); wymiary obiektu wynoszą: 652 cm x 520 cm oraz wysokość ok. 500 cm; wymiary tarasu wynoszą: 245 cm x 452 cm,
- obiekt gospodarczy – domek narzędziowy o wymiarach 90 cm x 160 cm i wysokości 175-190 cm, stanowiący obiekt o konstrukcji stalowej - ściany i dach wykonane z blachy trapezowej, posadowiony na wylewce betonowej.
Powyższe ustalenia faktyczne wynikają z przeprowadzonej kontroli i nie są kwestionowane.
Kluczowa w tej sprawie jest ta podstawowa okoliczność, że działka, na której posadowione jest przedmiotowe obiekty, położona jest na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w [...] - północny brzeg [...], przyjętym uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 18 maja 2010 r. Fundamentalne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miało zatem rozstrzygnięcie, czy do rodzinnych ogrodów działkowych, w świetle postanowień ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, znajdują zastosowanie przepisy m.p.z.p. Kwestią sporną była zaś przede wszystkim kwalifikacja przedmiotowych obiektów na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, jak i regulacji ustawy ROD.
W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do kwestii kwalifikacji spornych obiektów, tj. czy dany obiekt jest budynkiem, budowlą, czy też innego rodzaju obiektem.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, pod pojęciem budynku należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Należy zgodzić się z poglądem organu odwoławczego, że w kontrolowanej sprawie obydwa sporne obiekty budowlane są budynkami, o których mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem są to obiekty wydzielone z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadają dach. Ponadto, Sąd podziela ocenę organu, że obiekty te posiadają fundament i są trwale związane z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu, przedmiotowych obiektów nie można kwalifikować jako tymczasowych obiektów budowlanych, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego takim obiektem jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Warto podkreślić, że z taką oceną zgadza się skarżące Stowarzyszenie, podkreślając w skardze, że obiekty budowalne nie są przeznaczone do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki.
Poza tym, tak altana działkowa (budynek rekreacyjno-wypoczynkowy), jak i obiekt gospodarczy (domek narzędziowy) mają cechy trwałego związania z gruntem, ponieważ są stabilne i dzięki temu mają możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt: II OSK 2477/15 (dostępnym jw.) – a który to pogląd Sąd w pełni podziela – o tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt: II OSK 1327/17 (dostępnym jw.), wskazując, że o trwałości związania z gruntem decyduje intensywność tego związania, co może mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy budowla będzie połączona z gruntem fundamentem w gruncie tym w całości zagłębionym, ale także gdy wielkość, masa obiektu i względy bezpieczeństwa, w tym możność opierania się oddziaływaniom atmosferycznym wskazują na trwałość jego posadowienia. Obiekty trwale związane z gruntem to obiekty posadowione w taki sposób, by być odporne na działanie warunków atmosferycznych, w tym podmuchów wiatru, w sposób zapewniający im stabilność. Nie ma natomiast kluczowego znaczenia dla sprawy technologia wykonania fundamentu, aczkolwiek wykonanie go w formie wylewki betonowej jest typowe dla tego rodzaju elementu konstrukcyjnego, czy też wymiary tego elementu, czy też brak jego usytuowania w wykopie.
Zdaniem Sądu, takim fundamentem mogą być również takie elementy konstrukcyjnie wiążące obiekt trwale z gruntem i przenoszące obciążenia na grunt, jak słupy betonowe, bloczki, wylewka betonowa, płyty chodnikowe czy kostka betonowa. W niniejszej sprawie altana została posadowiona na bloczkach betonowych, a obiekt gospodarczy na wylewce betonowej, które spełniają funkcje fundamentu, przy czym nie jest wymagane, żeby obiekt był zakotwiony w tym fundamencie. To kotwienie zależy od wielkości obiektu, jego konstrukcji, przeznaczenia i względów bezpieczeństwa (tak w przywołanym w skardze wyroku NSA z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2344/19, dostępnym jw.). Organy nadzoru budowlanego słusznie uznały, że słupy betonowe i płyty chodnikowe mogą stanowić fundament wystarczający dla trwałego związania przedmiotowych obiektów, tj. budynku altany i budynku gospodarczego, z gruntem, zapewniając jednocześnie oparcie się czynnikom zewnętrznym. Sąd podziela to stanowisko, skoro zastosowane rozwiązania konstrukcyjne są wystarczające dla takiego posadowienia tych obiektów, które zapewniają im stabilność i odporność na działanie warunków atmosferycznych, w tym opieranie się siłom wiatru.
Nie mógł być zatem skuteczny zarzut naruszenia art. 3 pkt 1-3 Prawa budowlanego, jak też pośrednio art. 3 pkt 5 tej ustawy. W szczególności art. 3 pkt 2, 3 i 5 Prawa budowlanego mają charakter definicyjny, określając na użytek tej ustawy odpowiednio pojęcie "budynku", "budowli" oraz "tymczasowego obiektu budowlanego". Sąd jeszcze raz podkreśla, że dla przyjęcia trwałego związania z gruntem przez obiekt budowlany istotne znaczenie ma posadowienie tegoż obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania, opierania się czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przemieszczenie. Nie ulega wątpliwości, że w konstrukcji spornych obiektów przewidywano użycie takich rozwiązań, które konstrukcyjnie pełnią rolę fundamentu dla budynku (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 1421/24, dostępny jw.).
W tym stanie sprawy należało uznać, że w sytuacji trwałego związania przedmiotowych obiektów – obiektu rekreacyjno-wypoczynkowego i obiektu gospodarczego – z gruntem i wydzielenia ich z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadania przez nie fundamentu i dachu mamy do czynienia z budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Przywołane wyżej przepisy nie pozwalają też na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie dokonano błędnej kwalifikacji przedmiotowych obiektów jako budynków w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że przez altanę działkową należy rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m˛ oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m˛ (art. 2 pkt 9a ustawy ROD). Niemniej jednak definicja altany sformułowana w art. 2 pkt 9a ustawy ROD jasno wskazuje, że altana jest zasadniczo budynkiem rekreacyjno-wypoczynkowym lub innym obiektem budowlanym spełniającym taką funkcję. Literalna treść tego przepisu wprost stanowi się, że altana to budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub w dalszej kolejności innego rodzaju obiekt. Już chociażby z legalnej definicji "altany działkowej" wynika zatem, że tego rodzaju altana także – a w zasadzie przede wszystkim – może być budynkiem.
W świetle powyższego, pierwszy sporny obiekt wraz z tarasem pełni funkcję rekreacyjno-wypoczynkową, natomiast drugi funkcję gospodarczą, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w szczególności protokół kontroli z dnia 21 marca 2025 r. (k. 47 akt adm.) wraz z dokumentacją fotograficzną (k. 44-46 akt adm.).
W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie w stosunku do obydwu obiektów posadowionych na parceli nr [...] niewątpliwie mamy do czynienia z budynkiem, a nie budowlą, którą zgodnie z definicją zawartą w Prawie budowlanym jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Wobec powyższego, w świetle regulacji art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, przedmiotowe obiekty, tj. altana i obiekt gospodarczy w żaden sposób swoimi cechami nie nawiązują do wskazanych w tym przepisie przykładowych obiektów stanowiących budowle. Wobec powyższego, skoro sporne obiekty mieszczą się w ustawowej definicji budynku, to nie można ich traktować jako budowli. Dla dokonanej kwalifikacji bez znaczenia pozostają natomiast regulacje prawno-podatkowe, do których odwołało się Stowarzyszenie we wniesionej skardze, skoro kwalifikacji obiektu można i należy dokonać na gruncie Prawa budowlanego, która to ustawa przewiduje odpowiednie definicje oraz ma zastosowanie w tej sprawie, tj. w zakresie rozstrzygania w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, organy nadzoru budowlanego słusznie wdrożyły postępowanie naprawcze w tej sprawie i przeprowadziły postępowanie na podstawie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego, zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt II OPS 1/16 (dostępną jw.).
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego altana działkowa i obiekt gospodarczy, o których mowa w ustawie ROD, nie wymagają wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego) ani zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 tej ustawy, aby uzyskać przymiot legalności. Tym samym, nie ulega wątpliwości, że na realizację przedmiotowych obiektów inwestor nie był obowiązany uzyskać pozwolenia na budowę ani dokonać zgłoszenia. Powyższe nie oznacza jednak niedopuszczalności stosowania do tych obiektów przepisów Prawa budowlanego. Otóż, jak wskazuje się w orzecznictwie, do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine (patrz: przywołana uchwała NSA z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt II OSP 1/16). Inaczej mówiąc, dany obiekt, pomimo że nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę czy też dokonania zgłoszenia, może być poddany ocenie pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami, w tym postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego).
Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm.), plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że ma moc wiążącą, tak jak każdy inny akt normatywny i musi być respektowany dopóki obowiązuje. Wobec powyższego, w świetle zarzutów skargi wyjaśnić należy, że do terenów rodzinnych ogrodów działkowych znajdują zastosowanie przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o czym pośrednio przesądza także art. 19 ust. 2 i art. 76 ustawy ROD. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy ROD, w przypadku gdy prawo do nieruchomości, na której znajduje się ROD, zostało nabyte przez stowarzyszenie ogrodowe nieodpłatnie, właściciel nieruchomości może zgłosić do stowarzyszenia ogrodowego żądanie likwidacji ROD, o ile funkcjonowanie ROD jest sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym tę nieruchomość. Zgłaszając żądanie, właściciel jest obowiązany przedstawić propozycję nieruchomości zamiennej odpowiadającej warunkom określonym w art. 21 pkt 1 oraz propozycję umowy gwarantującej realizację obowiązków określonych w art. 21 oraz art. 22. Ponadto, w myśl art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy ROD właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków, tj. funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Dokonując powyższej oceny, należy również mieć na względzie art. 13b ustawy ROD wyłączający możliwość stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego do obiektów budowlanych na działkach rodzinnych ogrodów działkowych. Powyższe ma istotne znaczenie gdyż w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym organ nadzoru budowlanego nie bada zgodności lokalizacji obiektu z postanowieniami planu miejscowego.
Z powyższych względów podzielić przyjdzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wydanym w sprawie co do tożsamej nieruchomości, ale obejmującej inną parcelę wyroku z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt II OSK 21/21 (dostępnym jw.), że przepisy ustawy ROD w żadnym razie nie stanowią prawnej podstawy do wyłączenia stosowania do rodzinnych ogrodów działkowych norm planistycznych.
Warto w tym miejscu dodatkowo wskazać na kolejny aspekt sprawy, tj. wynikający z art. 10 ust. 2 ustawy ROD obowiązek gminy doprowadzenia do ROD dróg dojazdowych, energii elektrycznej, zaopatrzenia w wodę oraz uwzględnienia w organizacji komunikacji publicznej potrzeb ROD. Tym samym, powstanie ROD wiąże się dla gmin z koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych. Z tych też względów gmina ma prawo w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtować tak politykę przestrzenną, aby z jednej strony tworzyć warunki dla rozwoju ROD (art. 6 ustawy ROD), a z drugiej uwzględniać wynikające z ustawy ROD obowiązki dla jednostek samorządu terytorialnego.
Z tych też względów, w ślad za wyżej przywołanym wyrokiem NSA wskazać należy, że pomimo obowiązywania tzw. zasady wolności budowlanej (art. 4 Prawa budowlanego) prawo zabudowy nieruchomości zostało uzależnione przez ustawodawcę od jej zgodności z przepisami prawa. Zatem prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej nie jest prawem nieograniczonym, gdyż podmiot, któremu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi chociażby uwzględnić inne prawa i dobra chronione, które zostały wymienione w art. 31 ust. 3 Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1942/18, dostępny jw.). Stąd też właściciel nieruchomości nie ma pełnej swobody w kształtowaniu na niej ładu przestrzennego, nie może też żądać od właściwego organu administracji publicznej, ażeby ten nie uwzględniał przepisów planu miejscowego, a tym samym, aby wynik sprawy za każdym razem odpowiadał oczekiwaniom inwestora (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt: IV SA/Po 330/24, dostępny jw.).
W przekonaniu Sądu, w sprawie nie można mówić o naruszeniu art. 31 ust. 3 Konstytucji. Podkreślić należy, że zarówno art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3, jak i art. 64 ust. 3 Konstytucji dopuszczają możliwość ograniczenia prawa własności. Poza tym wykluczenie określonego rodzaju zabudowy nie zawsze musi prowadzić do naruszenia istoty prawa własności, a jedynie do ograniczenia tego prawa, bowiem nie wyklucza dalszego korzystania z nieruchomości, tak jak w niniejszej sprawie, dając możliwość prowadzenia na terenie rodzinnego ogrodu działkowego działalności rolniczej, ogrodniczej, sadowniczej, czy też zagospodarowania na potrzeby użytków zielonych.
Z powyższych względów trzeba przyjąć, że postanowienia obowiązującego planu miejscowego na równi z przepisami ustaw kształtują prawo wolności budowlanej. Z tych też względów wszelka argumentacja Stowarzyszenia, jakoby przepisy ustawy ROD miały pierwszeństwo przed postanowieniami obwiązującego m.p.z.p. okazała się niezasadna.
Dla powyższej oceny bez znaczenia pozostaje okoliczność uchwalenia m.p.z.p. przed wejściem w życie ustawy ROD. Rozdział 7 ustawy ROD (Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe) nie zawierały żadnych regulacji nakazujących zmianę czy odstępstwo od m.p.z.p. obowiązującego na terenie ROD prowadzonego przez S. w [...].
Ponadto zauważyć należy, że art. 32 u.p.z.p. w żadnym wypadku nie stanowi podstawy do kwestionowania przez organy nadzoru budowlanego postanowień m.p.z.p. Jak już to wyżej wskazano, plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego obowiązujący tak dla organów nadzoru budowlanego, jak i dla Sądu. Natomiast przewidziany w art. 32 u.p.z.p. obowiązek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oceny aktualności aktów planowania przestrzennego w żadnej mierze nie pozwala na ignorowanie obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Ponownie zatem należy zauważyć, że teren działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w [...] objęty jest postanowieniami uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] - północny brzeg [...]. Teren tej nieruchomości oznaczony został w planie symbolem 1R. Z § 3 pkt 1 m.p.z.p. wynika, że na obszarze planu ustala się następujące przeznaczenie trenów: tereny rolnicze, oznaczone na rysunku planu symbolami 1R i 2R. Z kolei w § 13 pkt 1 postanowiono, że dla terenów rolniczych, oznaczonych na rysunku planu symbolami 1R i 2R, ustala się: przeznaczenie terenu pod uprawy rolnicze, ogrodnicze, sadownicze oraz użytki zielone. Natomiast § 4 pkt 2 lit. a m.p.z.p. stanowi, że w zakresie zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: zakaz lokalizacji: tymczasowych obiektów budowlanych. Zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma jednakże treść § 10 pkt 1 przywołanej uchwały, który stanowi, że w zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustala się zakaz lokalizacji budynków.
Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, że budowa na przedmiotowej parceli ROD obiektu o funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej (altany ogrodowej) i obiektu o funkcji gospodarczej, które są budynkami w rozumieniu Prawa budowlanego, nastąpiła niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. w tym wypadku z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Podsumowując, Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego dokonały w tej sprawie prawidłowej wykładni przepisów obowiązującego m.p.z.p. i zasadnie ustaliły, że wykonana zabudowa narusza obowiązujące przepisy prawa miejscowego, co też słusznie doprowadziło te organy do wydania decyzji o nakazie rozbiórki – z uwagi na brak możliwości doprowadzenia spornej zabudowy do stanu zgodnego z prawem. Tym samym, zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego nie zasługiwały na uwzględnienie. Trudno też znaleźć powód, dla którego należałoby przypisać organom naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji, skoro reglamentacja budowlana jest realizowana na podstawie przepisów ustawy.
Podkreślenia jeszcze wymaga, że sam fakt, iż obowiązujący m.p.z.p. zabrania wznoszenia obiektów budowlanych na danym terenie, nie eliminuje podstawowej funkcji ROD, tj. zaspokajania socjalnych, wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa, ponieważ postanowienia aktu prawa miejscowego nie zabraniają w żaden sposób możliwości prowadzenia na terenie rodzinnego ogrodu działkowego działalności rolniczej, ogrodniczej, sadowniczej czy też zagospodarowania na potrzeby użytków zielonych, choć bez prawa do zabudowy budynkami lub tymczasowymi obiektami budowlanymi.
Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania – ujmowane en bloc – nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku. W szczególności, wbrew zarzutom skargi, organy dla podjęcia rozstrzygnięcia poczyniły wystarczające ustalenia co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Akt subsumcji prawnej nastąpił bez naruszenia przepisów prawa materialnego z zakresu prawa budowlanego, planowania przestrzennego i regulacji dotyczących ROD.
W zaistniałych okolicznościach sprawy obowiązujące przepisy prawa, prawidłowo zidentyfikowane i zrozumiane, stanowiły dla organów odpowiednie podstawy do wydania decyzji, które zostały tu poddane kontroli sądowej.
Z uwagi na powyższe, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi w zakresie naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego, jak w szczególności art. 3 pkt 1-3 i 5, jak i art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego oraz art. 2 pkt 9a i art. 13 ust. 1 ustawy ROD, a także przepisów postępowania, jak art. 8 i art. 11, a także (w stosunku do organu II instancji) art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i art. 7b k.p.a. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i oceny prawne organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Na koniec Sąd zauważa, że uchybienia w zakresie doręczenia stronom postępowania decyzji organu I instancji (zwykłym listem, do skrzynki pocztowej), trafnie zidentyfikowane przez organ II instancji, w świetle oświadczenia pełnomocnika nie stanowiły potwierdzenia nieskuteczności doręczenia. Data doręczenia decyzji została przyjęta przez organ odwoławczy zgodnie z tym oświadczeniem, a gwarancje procesowe stron postępowania nie zostały naruszone, skoro organ uznał zachowanie terminu do wniesienia odwołania.
W takiej sytuacji, skoro skarga była niezasadna, to podlegała oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI