IV SA/PO 866/05

IV SA/Po 866/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. i [...]r. nr [...]i [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej, 1. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...]. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. nr [...], 2. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P.z dnia [...]r. nr [...], 3. określa, iż zaskarżone decyzje podlegają wykonaniu. /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/M. Dybowski MB
Uzasadnienie
W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia [...]r. zostały połączone do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy:
– sygn. akt IV SA/Po 864/05 ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...]z dnia [...]r.;
– sygn. akt IV SA/Po 865/05 ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...]z dnia [...]r.;
– sygn. akt IV SA/Po 866/05 ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...]z dnia [...]r.
W sprawie sygn. akt IV SA/Po 865/05 skarga została odrzucona postanowieniem z dnia [...]r. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd odmówił przywrócenia terminu. Dnia [...]r. NSA oddalił zażalenie skarżącego na odmowę przywrócenia terminu. Sprawa ta zatem nie była przedmiotem dalszego postępowania przed sądem administracyjnym.
Uzasadnienie obu połączonych spraw sygn. akt IV SA/Po 864 i 866/05 należy poprzedzić wskazaniem faktu, iż Sąd Rejonowy w P., Wydział VIII Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...]r. w sprawie o ograniczenie władzy rodzicielskiej z wniosku H. i M. P. ograniczył D. i B. małżonkom P. władzę rodzicielską nad małoletnim D. P., ur. [...]r. oraz M. P., ur. [...]r. przez ustanowienie dla ww. małoletnich rodziny zastępczej w osobach H. i M. (skarżący) – małżonków P.
W sprawie o sygn. akt IV SA/Po 864/05 stan sprawy przedstawiał się następująco. Dnia [...]r. Pan M. P. wystąpił z wnioskiem o wyjaśnienie o trybie oraz podstawie prawnej uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na małoletniego D. P. (k. 1 akt administracyjnych). Podanie obejmujące ww. wniosek zostało złożone ustnie do protokołu. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia [...]r. zawierające wyjaśnienie odnośnie uprawnień do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w P. wyjaśnia w nim, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami ustalenie prawa do świadczeń następuje na wniosek osoby zainteresowanej (art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych «Dz. U. 2003 r., Nr 228, poz. 2255» - dalej zwanej u.ś.r.). Organ podał także, iż wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy (art. 23 ust. 2 u.ś.r.). Ponadto, chcąc ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne osoba zainteresowana do wniosku powinna dołączyć m.in. orzeczenie o niepełnosprawności dotyczące dziecka, na rzecz którego wnioskodawca rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Należy zaznaczyć, iż w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia wyżej opisanego pisma Panu M. P..
Dnia [...]r. skarżący M. P. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na D. P.. Dnia [...]r. decyzją Prezydenta Miasta P. nr [...] odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na D.P.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż M. P. stanowi rodzinę zastępczą dla D. P.. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych "świadczeniami rodzinnymi są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne". Zasiłek rodzinny jest świadczeniem rodzinnym, które warunkuje prawo do pobierania dodatków do zasiłku rodzinnego. W ocenie organu, w tej sytuacji ustalenie uprawnień do pobierania świadczeń rodzinnych – jest rzeczą nadrzędną. Zgodnie z art. 7 u.ś.r. "zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej". Na uzasadnienie swojego stanowiska organ wyjaśnił także, iż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Dnia [...]r. Pan M. P. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...]r. podnosząc naruszenie art. 7 pkt. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. przez ich niewłaściwe zastosowanie. Po przeanalizowaniu treści odwołania Prezydent Miasta P. decyzją nr [...]w trybie art. 132 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071) – dalej: k.p.a., uchylił decyzję własną z dnia [...]r. nr [...]. Zdaniem organu odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości. W uzasadnieniu decyzji podano, iż istotnie zaskarżone decyzja została wydana w oparciu o nieprawidłowo powołane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Treść art. 17 ust. 5 pkt 3 i art. 7 ust. 1 u.ś.r. nie odnosi się bowiem do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, skoro dziecko znajdujące się pod opieką strony nie przebywa w placówce wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. Organ wskazał także, że przedmiotem rozpoznania nie było ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, lecz świadczenia pielęgnacyjnego.
Dnia [...]r. Pan M. P. złożył pismo zatytułowane "skarga" stanowiące w zasadzie odwołanie od decyzji z dnia [...]r. nr [...]. Dnia [...]r. akta sprawy zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO).
SKO decyzją z dnia [...]r. po rozpoznaniu odwołania skarżącego M. P. na decyzję Prezydenta Miasta P. nr [...]z dnia [...]r. wydanej w przedmiocie uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. nr [...]odmawiającej udzielenia skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na D. P. postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję, uchylić decyzję z dnia [...]r. nr [...]oraz:
– przyznać M.P. świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...]r. od dnia [...]r. w wysokości 126 złotych;
– przyznać Panu M. P. świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości 420 złotych miesięcznie.
W uzasadnieniu ww. decyzji SKO wskazało, iż Prezydent Miasta P. uchylając zaskarżoną decyzją własną z dnia [...]r. przyjął, iż zachodzą przesłanki z art. 132 § 1 k.p.a.. Przepis ten stanowi, iż jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję uzna, że odwołanie to zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Zdaniem SKO naruszono art. 132 § 1 k.p.a., albowiem w istocie nie uwzględniono w całości odwołania Pana M.P. od decyzji z dnia [...]r. Intencją skarżącego było nie tylko bowiem uchylenie decyzji nie przyznającej świadczenia, ale przede wszystkim uzyskanie tego świadczenia. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy postanowił uchylić zaskarżoną decyzję oraz wcześniejszą decyzję z dnia [...]r. jak wydaną z naruszeniem prawa.
Zdaniem SKO stosowanie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.ś.r. świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. W 2002 r. dochód na osobę w rodzinie wyniósł 94,78 złotych, nie przekraczał więc ww. kwoty. Jednocześnie SKO wskazało, iż orzeczenie zaliczające D. P. do osób niepełnosprawnych zawiera wskazania odnośnie konieczności sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem – zdaniem SKO – dziecko spełnia warunki wyszczególnione w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., a Pan M. P. (opiekun prawny dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej) jako osoba rezygnująca z podjęcia pracy zarobkowej (o czym świadczy brak rejestracji w PUP w P.) w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem ma prawo otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne.
Na powyższą decyzję Pan M. P. wniósł dnia [...]r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów odnośnie sposobu ustalenia terminu wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego. W szczególności podniósł, iż nie miał możliwości złożenia we właściwym organie orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego D. P. albowiem w tym przedmiocie toczyło się odrębne postępowanie. Ponadto skarżący wskazał, iż postępowanie odwoławcze przed SKO zostało zawieszone ze względu na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przed sądem. Zdaniem skarżącego, powyższe spowodowało niewłaściwe ustalenie okresu za jaki przyznano świadczenia. W szczególności winno być ono wypłacone za cały okres na jaki orzeczono niepełnosprawność D. P., a nie zaś tylko od dnia złożenia wymaganych dokumentów.
W odpowiedzi z dnia [...]r. na skargę w zakresie niniejszej sprawy SKO wyjaśniło, iż zaskarżona decyzja z dnia [...]r. uchylała decyzję własną z dnia [...]r. (w trybie art. 132 k.p.a.) odmawiającą przyznania M. P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki na D. P.. Zaskarżonym orzeczeniem organ II instancji uchylił obie decyzje oraz przyznał Panu M. P. świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...]r. do dnia [...]r. czyli do czasu, na który zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Na zarzuty skarżącego co do okresu za jaki przyznano świadczenie SKO podało, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, w przypadku świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, jeżeli orzeczenie zostało wydane na czas określony – do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3 u.ś.r.). SKO podniosło przy tym okoliczność, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez Pana M. P. dnia [...]r. a ważność orzeczenia upływa dnia [...] r.
W sprawie o sygn. akt IV SA/Po 866/05 stan sprawy przedstawiał się następująco. Dnia [...]r. decyzją Prezydenta Miasta P. nr [...]zmieniono decyzję własną z dnia [...]r. przyznającą państwu H. i M. P. pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletnich – M. i D. P., dla których skarżący M. P. (wraz z małżonką H. P.) stanowią rodzinę zastępczą i przyznano pomoc od dnia [...]r. w wysokości 648,40 (słownie: sześćset czterdzieści osiem 40/00) złotych. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. (Dz.U.1998 r. Nr 64, poz. 414, uchylona dnia 1 maja 2004 r.). Zgodnie z tym przepisem właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż jej wydanie następuje w związku z utratą z dniem [...]r. uprawnienia do otrzymywania przez Państwo H. i M. P. zasiłku pielęgnacyjnego na małoletniego D . P . Tego dnia wygasła bowiem ważność orzeczenia o niepełnosprawności ww. małoletniego wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie niepełnosprawności D. P.. Na podstawie § 15 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. 2001 r. Nr 120, poz. 1284) wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej i otrzymującego zasiłek pielęgnacyjny wynosiła do dnia 31 grudnia 2003 r. 60 % kwoty 1621 złotych (podstawa) pomniejszonej o połowę dochodu dziecka. Natomiast zgodnie z art. 33g wyżej cytowanej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w tej rodzinie dziecka w wysokości 40% podstawy pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka. Kwota pomocy pieniężnej na częściowe utrzymanie dzieci ustalona na podstawie tego przepisu (40 % podstawy) na okres od dnia 1 stycznia 2004 r. wyniosła zatem 648,40 złotych.
Na decyzję z dnia [...]r. skarżący M.P. oraz H.P. wnieśli odwołanie pismem z dnia [...]r. złożonym w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w dniu [...]r. Skarżący wskazał w uzasadnieniu odwołania, iż posiedzenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w sprawie niepełnosprawności pozostającego pod jego opieką D. P. odbyło się w dniu [...]r. w związku z tym nie było możliwe złożenie w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie stosownego dokumentu (orzeczenia o niepełnosprawności podopiecznego). Zaznaczyć przy tym należy, iż wniosek o ponowne orzeczenie niepełnosprawności D. P. (w związku z wygaśnięciem dotychczasowego orzeczenia), co do którego miało odbyć się wskazywane przez skarżącego posiedzenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności – został złożony przez M. P. już dnia [...]r.
Dnia [...]r. odwołanie wraz z aktami zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .. SKO pismem z dnia [...]r. wystąpiło do Kierownika Działu Opieki Zastępczej MOPR o informację czy MOPR znajduje się w posiadaniu orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego D. P.. Kolejnym pismem z dnia [...]r. SKO wezwało odwołujących się H. i M. P. do dostarczenia w ciągu 7 dni od otrzymania wezwania (doręczone dnia [...]r.) aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego D. P. pod rygorem rozpatrzenia sprawy w oparciu o posiadany materiał dowodowy. W odpowiedzi na wezwanie ([...]r.) SKO skarżący M. P. złożył oświadczenie, iż orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, który na posiedzeniu dnia [...]r. utrzymał orzeczenie Powiatowego Zespołu w przedmiocie nie zaliczenia D. P. do osób niepełnosprawnych z dnia [...]r. Jednocześnie skarżący zaznaczył, iż ww. orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało zaskarżone do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
W związku z toczącym się przed Sądem Rejonowym w P. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. [...]postępowaniem z odwołania małoletnich D.i M. P. działających przez rodzinę zastępczą M. i H. P. od orzeczeń Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]r. Nr [...]; z dnia [...]r. Nr [...]; z dnia [...]r. Nr [...], a w szczególności wyżej przywoływanego orzeczenia z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie niepełnosprawności D.P. – SKO postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] zawiesiło postępowanie odwoławcze. Na uzasadnienie powyższego orzeczenia SKO powołało się na art. 97 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, który stanowi iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Od wyżej opisanego postanowienia SKO z dnia [...]r. Pan M. P. wniósł pismo zatytułowane "skarga", jakie należało kwalifikować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006 r., s. 625). Zgodnie z art. 127 § 3 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie (tu zażalenie – art. 144 kpa), jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Postanowieniem z dnia [...]r. SKO postanowiło podtrzymać stanowisko własne wyrażone we wcześniejszym postanowieniu z dnia [...]r.
Dnia [...]r. Sąd Rejonowy w P., Wydział X Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w wyniku rozpoznania odwołania małoletnich D. i M. P. działających przez rodzinę zastępczą M. i H. P. od orzeczeń Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności:
– z dnia [...]r. Nr [...];
– z dnia [...]r. Nr [...];
– z dnia [...]r. Nr [...]
– z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie niepełnosprawności D.P.
oddalił odwołania za wyjątkiem odwołania na ostatnie z zaskarżonych orzeczeń. Odnośnie orzeczenia z dnia [...]r. Sąd zmienił je w ten sposób, że zaliczył małoletniego D. P. do osób niepełnosprawnych stwierdzając, że niepełnosprawność istnieje od [...] r. do [...]r. z powodu schorzenia neurologicznego, a małoletni w tym okresie wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wymaga ponadto konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Na podstawie powyższego wyroku Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności . orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]zaliczył D. P. do osób niepełnosprawnych stwierdzając, iż niepełnosprawność istnieje od dnia [...]., natomiast orzeczenie wydaje się do dnia [...]r. Zgodnie z powyższym orzeczeniem istnieje konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Na podstawie akt administracyjnych należy ustalić, iż orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności . z dnia [...]r. zostało złożone dnia [...] r. przez skarżącego do SKO wraz z pismem datowanym na ten dzień. Pismo to stanowiło dla SKO podstawę do uchylenia postanowieniem z dnia [...]r. postanowień własnych:
– z dnia [...]r. podjętego w przedmiocie zawieszenie postępowania
– z dnia [...]r. wydanego w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy
oraz do podjęcia – na zasadzie art. 97 § 2 k.p.a. – postępowania odwoławczego.
Rozstrzygnięcie co do meritum w podjętej sprawie nr [...]zapadło ostatecznie decyzją SKO z dnia [...]r. Po rozpoznaniu sprawy Państwa H. i M.P. z odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. (Kierownik Działu ds. Opieki Zastępczej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.) wydanej dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie zmiany decyzji własnej z dnia [...]r. nr [...]SKO postanowiło:
– uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. w części dotyczącej przyznania pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania D. P. w rodzinie zastępczej;
– przyznać pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. P. w rodzinie zastępczej w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości 648,40 złotych miesięcznie;
– przyznać pomoc pieniężną w rodzinie zastępczej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka – D. P. w rodzinie zastępczej w okresie od [...]r. do dnia [...] w wysokości 900,60 złotych miesięcznie;
– w części dotyczącej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania M. P. w rodzinie zastępczej utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie SKO uzasadniło w sposób następujący. Organ podał, iż dnia [...]r. Kierownik Działu ds. Opieki Zastępczej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. decyzją nr [...]zmienił decyzję własną z dnia [...]r. nr [...]w ten sposób, iż przyznał Państwu P. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dzieci, dla których stanowią oni rodzinę zastępczą, w wysokości 648,40 złotych miesięcznie zarówno na M. P. jak i D. P.. Decyzja zmieniająca z dnia [...]r. była uzasadniona faktem utraty (z dniem jej wydania) uprawnienia do otrzymywania zwiększonej kwoty na pokrycie kosztów utrzymania D. P., co nastąpiło w skutek upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności i niedostarczeniem nowego. Na podstawie zebranego materiału dowodowego SKO stwierdziło, że D. P. umieszczony w rodzinie zastępczej został zaliczony orzeczeniem o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 2002 r. do osób niepełnosprawnych do dnia [...]r. Właśnie w związku z nastaniem tej daty i utratą ważności powyższego orzeczenia wydana została zaskarżona decyzja.
Następnie SKO podało, iż w trakcie postępowania odwoławczego zaszły następujące okoliczności. Na posiedzeniu z dnia [...]r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. nie zaliczył D. P. do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie to zostało przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności utrzymane w mocy. Następnie jednak Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w związku z wykonaniem wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia [...]r. zaliczył D. P. do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie to wydane zostało do dnia [...]r. Do organu odwoławczego skarżący orzeczenie dostarczyli dnia [...]r.
Przedstawiając kwalifikację prawną wskazanych wyżej okoliczności SKO wyjaśniło, iż zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2004 r. Nr 64, poz. 593) – zwanej dalej: u.p.s., rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Zgodnie z art. 78 ust. 4 u.p.s. starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela tej rodzinie pomocy pieniężnej, uwzględniając przy tym stan zdrowia dziecka, w wysokości wyższej niż 40 % lecz nie przekraczającej 80 % podstawy (tj. 1621 złotych) pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka. Wysokość i szczegółowe warunki przyznawania pomocy pieniężnej, zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 78 ust. 11 u.p.s. określone zostały w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka wynosi miesięcznie w przypadku dziecka w wieku od lat 7 – 18, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności – 60 % podstawy. Odnosząc treść powyższych regulacji do okoliczności ustalonych na podstawie materiału sprawy SKO wskazało, iż Państwo P. jako rodzina zastępcza D. P. – dziecka zaliczonego do osób niepełnosprawnych mają prawo do pomocy pieniężnej w wysokości 60 % postawy na koszty utrzymania D.. Kwota ta pomniejszona winna być o 50 % dochodu dziecka. Z uwagi na niepełnosprawność D. P. przysługuje mu zasiłek pielęgnacyjny, który otrzymał na mocy decyzji nr [...]organu I instancji z dnia [...]r. Jako że zasiłek pielęgnacyjny wlicza się do dochodu dziecka (art. 6 ust. 2 u.p.s.) rodzinie zastępczej D. P. przysługuje pomoc pieniężna stanowiąca 60 % podstawy pomniejszona o 50 % dochodu dziecka czyli o kwotę 72 złote (144:2 = 72), która wynosi 900,60 złotych.
Kolejną kwestią istotną w sprawie był termin, od którego Państwo P. przysługuje pomoc o zwiększonej wysokości. SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podało, iż zgodnie ze znajdującym się w aktach orzeczeniem niepełnosprawność D. P.istnieje od [...]r. Zgodnie jednak z art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Aby uzyskać pomoc na pokrycie kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w wysokości większej niż 40 % podstawy konieczne jest dostarczenie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Pan M. P. orzeczenie dostarczył dnia [...]r., stąd też rodzinie przysługuje pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania D.P. w wysokości 60 % podstawy od tego miesiąca.
Od decyzji z dnia [...]r. Pan M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów odnośnie sposobu ustalenia terminu wypłacania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W szczególności podniósł, iż nie miał możliwości złożenia we właściwym organie orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego D. P. albowiem w tym przedmiocie toczyło się odrębne postępowanie. Zdaniem skarżącego, powyższe spowodowało niewłaściwe ustalenie okresu za jaki przyznano pomoc, w szczególności winno być ona wypłacona za cały okres na jaki orzeczono niepełnosprawność D. P., a nie zaś tylko od dnia złożenia wymaganych dokumentów.
W odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie SKO podało, że zaskarżona decyzja była podyktowana faktem, że dnia [...]r. Sąd Rejonowy w P. zaliczył D. P. do osób niepełnosprawnych. Dokument ten został przez Państwa P. do organu odwoławczego dostarczony dnia [...]r. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Aby uzyskać pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej konieczne jest dostarczenie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Pan M. P.orzeczenie to dostarczył [...]r. Tego dnia został zatem dostarczony ostatni wymagany dokument. Mając to na uwadze wskazany fakt oraz treść art. 106 ust 3 u.p.s. organ odwoławczy przyznał podwyższona pomoc za okres od dnia [...]r., a nie jak wnioskował skarżący – [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga w sprawie sygn. akt IV SA/Po 864/05 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . nr [...]z dnia [...]r. jest zasadna.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
W niniejszej sprawie pozostaje bezsporne, iż postanowieniem z dnia [...]. Sąd Rejonowy w P., Wydział VIII Rodzinny i Nieletnich po rozpoznaniu sprawy z wniosku H.i M. P. ograniczył władzę rodzicielską D. i B. – małżonkom P. na małoletnimi D. P. i M. P. przez ustanowienie dla małoletnich rodziny zastępczej w osobach H. i M. P.. W oparciu o art. 1121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy zatem przyjąć, iż ustanowiona powyższym orzeczeniem rodzina zastępcza została obowiązana ale i uprawniona do wykonywania bieżącej pieczy nad małoletnimi D. i M. P., oraz reprezentowania ich w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb utrzymania. Zgodnie z powołanym art. 1121 k.r.o., jeżeli sąd opiekuńczy nie postanowi inaczej, obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad osobą małoletniego umieszczonego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jego wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb jego utrzymania należą do rodziny zastępczej albo placówki opiekuńczo-wychowawczej. Inne obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców małoletniego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1976 r. , III CZP 7/76, publ. Lex nr 7810).
Działając jako umocowany na zasadzie art. 1121 k.r.o. skarżący M. P.wystąpił dnia [...]r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na małoletniego D. P.. Jak wskazano wyżej świadczenie pielęgnacyjne nie zostało mu decyzją z dnia [...]r. przyznane, jednakże w skutek odwołania skarżącego organ w trybie autokontroli (art. 132 k.p.a.) uchylił dnia [...]r. decyzję własną. SKO w zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uchyliło obie wyżej wymienione decyzje i orzekło co do istoty przyznając M. P. świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...]r. od dnia [...]. w wysokości 126 złotych a od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości 420 złotych miesięcznie.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast w oparciu o art. 11 k.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem "zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażone zwłaszcza w art. 7-11 k.p.a., są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym art. 7 k.p.a. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organ «do załatwienia sprawy» zgodnie z tą zasadą" (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 czerwca 1982 r. , sygn. akt I SA 258/82; publ. ONSA 1982/1/54).
W niniejszym postępowaniu skarżący wystąpił dnia [...]r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na pozostającego pod jego opieką D. P.. Wniosek w tej kwestii został złożony po skompletowaniu całości dokumentacji odnośnie podopiecznego, szczególności po uzyskaniu doręczeniu orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...]r. Opierając się na wyjaśnieniach i twierdzeniach organów dotyczących procedury i podstaw uzyskania świadczeń w zakresie opieki społecznej (wezwanie z dnia [...]r. w sprawie nr [...]- w aktach administracyjnych, uzasadnienie decyzji z dnia [...]r. nr [...]– k.106) skarżący działający bez profesjonalnego pełnomocnika miał podstawy by wnioskować, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje mu dopiero od dnia złożenia wniosku ze wszystkimi wymaganymi dokumentami, w szczególności orzeczeniem o niepełnosprawności pozostającego pod jego opieką D.P..
Na podstawie akt sprawy można natomiast ustalić, iż skarżący już dnia [...]r. złożył ustnie do protokołu podanie, o wyjaśnienie procedury przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący otrzymał odpowiedź, w której został poinformowany, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego wymaga złożenia wniosku z załączeniem orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Skarżący nie został natomiast poinformowany przez organy – mimo iż organy administracyjne posiadały z urzędu wiedzę o toczącym się postępowaniu dotyczącego orzeczenia niepełnosprawności D. P. – o treści rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213 poz. 2162). Zgodnie z tym rozporządzeniem, w przypadku, gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia rodzinne przyjmuje wniosek i wyznacza termin na uzupełnienie brakujących dokumentów (§ 2 ust. 4), a w przypadku, gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym terminie, oraz gdy osoba może to udokumentować, świadczenia rodzinne przysługują już za miesiąc, w którym wniosek został złożony.
Mając na względzie powyższe uzasadnione jest zatem twierdzenie, iż w skutek naruszenia zasad postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), tj. poprzez nieudzielanie mu należytych wyjaśnień i pouczeń skarżący złożył na przepisanym prawem formularzu wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego dopiero dnia [...]r. a nie zaś [...]r. (oczekując na doręczenie mu orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wykonującego wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko zasadzie ogólnej k.p.a. stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego; w szczególności naruszenie zasady informowania obywateli jest samoistną i wystarczającą przyczyną uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (J. Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 22 lutego 1984 r., SA/Po 9/84, publ. OSP 12/85/239; W. Taras, Informowanie obywateli przez administrację, Ossolineum 1992 s. 178 p.3a i aprobująca glosa do wyroku SN z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92, publ. PiP 3/93/112; wyrok SN z dnia 5 sierpnia 1992 r., I PA 5/92; wyrok SN z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92 z częściowo krytyczną glosą J. Zimmermanna, publ. PiP 8/93/116).
W rozważanej sprawie niezbędne jest wobec tego ponowne dokładne rozważenie okoliczności sprawy z uwzględnieniem czy i kiedy skarżący występował z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mając na względzie że świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się od dnia złożenia wniosku, jeżeli przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym terminie.
Z uwagi na naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 k.p.a. oraz pominięcie w pouczeniu wskazówek co do szczególnych zasad postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne wymienionych w uzasadnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 oraz art. 200 u.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić decyzję z dnia [...]r. nr [...]oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. nr [...]
Skarga w sprawie sygn. akt IV SA/Po 866/05 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . nr [...]z dnia [...]r. jest także zasadna.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów odnośnie sposobu ustalenia terminu wypłacania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W szczególności podniósł, iż nie miał możliwości złożenia we właściwym organie orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego D. Pi. albowiem w tym przedmiocie toczyło się odrębne postępowanie. Zdaniem skarżącego, powyższe spowodowało niewłaściwe ustalenie okresu za jaki przyznano świadczenia, w szczególności winno być ono wypłacone za cały okres na jaki orzeczono niepełnosprawność D. P., a nie zaś tylko od dnia złożenia wymaganych dokumentów.
Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. Zgodnie z art. 78 ust. 4 u.p.s. starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela tej rodzinie pomocy pieniężnej, uwzględniając wiek dziecka, stan zdrowia dziecka, niedostosowanie społeczne dziecka, jeżeli wykazuje ono przejawy demoralizacji w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich – w wysokości wyższej niż 40 % podstawy (pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niż 10 % podstawy), lecz nieprzekraczającej 80 % podstawy, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu tego dziecka.
Wysokość i szczegółowe warunki przyznawania pomocy pieniężnej, zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 78 ust. 11 u.p.s. określone zostały w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka wynosi miesięcznie w przypadku dziecka w wieku od lat 7 – 18, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności – 60 % podstawy.
Odnosząc treść powyższych regulacji do okoliczności ustalonych na podstawie materiału sprawy należy przyjąć, iż Państwo P. jako rodzina zastępcza D. P. – dziecka zaliczonego do osób niepełnosprawnych mają co do zasady prawo do pomocy pieniężnej w wysokości 60 % postawy.
Ustalona wysokość pomocy pieniężnej przyznanej w wyższej niż stawce niż 40 % podstawy ustalenia w związku z niepełnosprawnością D. P. nie była sporna. Zarzut skarżącego dotyczył terminu, od którego Państwo P. przysługuje pomoc o zwiększonej wysokości (§ 9 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podało, iż zgodnie z orzeczeniem niepełnosprawność D. P. istnieje od dnia [...]r. Jednak zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Aby uzyskać pomoc na pokrycie kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w zwiększonej w wysokości większej niż 40 % podstawy koniecznej jest – zdaniem organu – dostarczenie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Skoro Pan M. P. orzeczenie dostarczył dnia [...]r., rodzinie przyznano pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania D. P. w wysokości 60 % podstawy od tego miesiąca.
Nie można podzielić stanowiska organu, iż zwiększona w związku z orzeczoną niepełnosprawnością pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania D. P. przysługuje począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (orzeczeniem o niepełnosprawności). Skarżący M. P.złożył w imieniu małoletniego D. P. wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w dniu [...]r., a więc w okresie obowiązywania jeszcze dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności (właśnie w związku z jego wygaśnięciem, decyzją z dnia [...] organ zredukował pomoc pieniężną na D. P. do 40 % podstawy). Przedłużające się postępowanie w sprawie orzeczenia niepełnosprawności dziecka było przyczyną niezłożenia przez skarżącego dokumentów wymaganych do uzyskania podwyższonej pomocy na D. P.. Ostatecznie sprawa była przedmiotem postępowania z odwołania przed Sądem Rejonowym w P., który orzekł o zaliczeniu D. P. do osób niepełnosprawnych od dnia [...]r. do [...]r. Wykonując wyrok Sądu Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył D. P. do osób niepełnosprawnych orzeczeniem z dnia [...]r.
W niniejszej sprawie Pan M. P. wystąpił o orzeczenie niepełnosprawności małoletniego D. P. przed upływem terminu określonego w poprzednim orzeczeniu o niepełnosprawności (dnia [...]r.). Uzyskane orzeczenie miało stanowić podstawę do utrzymania przyznanej decyzją z dnia [...]r. pomocy na częściowego pokrycie kosztów utrzymania dzieci. W skutek wadliwych orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczenie D. P. do osób niepełnosprawnych nastąpiło dopiero dnia [...]r., a więc po prawie półtora roku po złożeniu wniosku. Uniemożliwiło to złożenie przez skarżącego wymaganego dokumentu w terminie, w szczególności chociażby przedstawienie go na wezwanie SKO z dnia [...]. w postępowaniu z odwołania. Co więcej, postępowanie w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności D.P., które stanowiło zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia o wysokości pomocy finansowej dla rodziny P. doprowadziło do zawieszenia postępowania w sprawie głównej. Należy przyjąć, iż nieotrzymywanie pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w zwiększonej wysokości na niepełnosprawnego D. P. przez uprawnionego do niej M.P. w okresie od dnia [...]do [...]r. nastąpiło wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organów administracji.
Zgodnie z art. 100 ust. 1 u.p.s. w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej. W oparciu o art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż w sprawie o przyznanie świadczenia art. 106 ust. 3 u.p.s. "ma jednorazowe zastosowanie, a dalsze wnioski rozpatrywać należy jako kontynuację świadczenia" (Wyrok WSA z dnia 7 października 2005 r., IV SA/Po 706/05, niepubl.). Stwierdzenie to jest istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy. Należy zauważyć, iż pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. P. w rodzinie zastępczej była przyznana od roku 2000. Zaliczenie dziecka do osób niepełnosprawnych pozwalało na otrzymanie pomocy w wyższej kwocie (60 % podstawy). Przedstawiciel D. P. – M.P., wystąpił przed terminem wygaśnięcia orzeczenia z dnia [...]r. o orzeczenie niepełnosprawności D.P. na okres dalszy. O zaliczeniu dziecka orzeczono dopiero dnia [...]r. wskazując, iż istnieje ona od dnia [...]r. Mając na względzie powyższe, przyjmując ścisłą wykładnię art. 106 ust. 3 u.p.s. i przyznając rodzinie P. podwyższoną pomoc finansową dopiero od dnia złożenia uzyskanego orzeczenia o niepełnosprawności – skutki uchybień i przewlekłości działania organów administracji w całości obarczałyby osoby korzystające z pomocy społecznej. W ocenie Sądu wykładnia taka byłaby niedopuszczalna w świetle cytowanego wyżej art. 100 u.p.s. oraz zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA "przestrzeganie wszelkich przepisów k.p.a., z zwłaszcza tych które chronią interes strony, jest obowiązkiem organu administracji prowadzącego postępowanie; strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji" (Wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1989 r., IV SA 455/89, publ. E. Smoktunowicz, D. Kijowski, J. Mieszkowski, Postępowanie administracyjne, podatkowe i administracyjnosądowe, Wyd. II, Warszawa 2001 r.). Ponadto, w ocenie Sądu należy się w niniejszej sprawie posiłkować obudową orzeczniczą art. 24 ust. 2 u.ś.r., w swej konstrukcji zbliżonego do art. 106 ust. 3 u.p.s. Na bazie tego pierwszego przepisu – jeszcze za okres przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (opisanego wyżej w kontekście drugiej z zaskarżonych decyzji; por. s. 16 i 17 uzasadnienia niniejszego wyroku) – tut. Sąd stał na stanowisku, iż jeżeli przyczyną niezłożenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym terminie, świadczenia powinny przysługiwać za miesiąc, w którym niepełny wniosek został złożony (Wyrok z dnia 12 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 993/05, niepubl.; wyrok WSA z dnia 7 października 2005 r., IV SA/Po 706/05, niepubl.; wyrok WSA z dnia 20 kwietnia 2006 r., IV SA/Po 1034/05, niepubl.).
Mając na uwadze powyższe, pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. P. w rodzinie zastępczej należało przyznać w wysokości uwzględniającej, iż niepełnosprawność dziecka istniała od dnia [...]r.
Na marginesie zaznaczyć wypada, iż rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych przyznające podwyższoną pomoc pieniężną w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności (§ 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) obowiązuje od dnia 27 października 2004 r. Wedle wcześniejszego stanu prawnego – wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. 2001 r. Nr 120, poz. 1284) wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka uwarunkowana była nie tyle orzeczeniem co do niepełnosprawności, a otrzymywaniem zasiłek zasiłku pielęgnacyjnego (§ 15 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 29 września 2001 r.). Ustalenie wysokości oraz okresu za jaki przysługuje rodzinie P. podwyższona (60 % podstawy) pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka – D. P. – wymaga zatem ustalenia czy w okresie wcześniejszym dziecko otrzymywało zasiłek pielęgnacyjny.
Z wymienionych w uzasadnieniu przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 oraz art. 200 u.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . nr [...]z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. nr [...].
Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, uwzględniwszy ocenę prawną i zawarte tam wskazania (art. 153 u.p.s.a.).
/-/J. Stankowski /-/M. Dybowski /-/I. Kucznerowicz
MB