IV SA/PO 861/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-04-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowypostępowanie administracyjneodmowa wszczęcia postępowanianaruszenie prawaSKOWSAart. 61a k.p.a.art. 153 P.p.s.a.prawomocność orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi na postanowienia SKO odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Wójta dotyczącej warunków zabudowy, zgodnie z wcześniejszym wyrokiem sądu.

Skarżący H. W. złożył skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy z naruszeniem prawa. Sprawy dotyczyły pierwotnej decyzji Wójta z 2012 r. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy, która następnie została uchylona przez SKO. Po kolejnych wnioskach o stwierdzenie naruszenia prawa, SKO wydawało decyzje odmawiające, które były następnie uchylane przez WSA z uwagi na formalne błędy (organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., a nie decyzję). Po prawomocnym wyroku WSA z 2024 r. nakazującym odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., SKO wydało zaskarżone postanowienia. Sąd oddalił skargi, uznając, że organ prawidłowo zastosował się do wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargi H. W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 11 września 2024 r., którymi odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy z naruszeniem prawa. Sprawy te miały swoje źródło w pierwotnej decyzji Wójta z 2012 r. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej. Po uchyleniu tej decyzji przez SKO i kolejnych wnioskach o stwierdzenie naruszenia prawa, SKO wydawało decyzje odmawiające, które były następnie uchylane przez WSA z uwagi na formalne błędy. Sąd administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 wskazał, że organ powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., a nie rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej. Po tym prawomocnym wyroku, SKO wydało zaskarżone postanowienia z 11 września 2024 r., odmawiając wszczęcia postępowania zgodnie z wytycznymi sądu. Sąd, rozpoznając przedmiotowe skargi, stwierdził, że organ administracji prawidłowo zastosował się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że w analizowanych przypadkach, uchylenie pierwotnych decyzji Wójta przez SKO i umorzenie postępowania pierwszej instancji lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania stanowiło „inną uzasadnioną przyczynę” uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zarzuty skarżącej dotyczące braku merytorycznego badania przesłanek nieważności i błędnego ustalenia stanu faktycznego zostały uznane za niezasadne w świetle związania sądu i organu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku. W konsekwencji, Sąd oddalił skargi jako niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny w poprzednim wyroku wskazał, że w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania nie może być spełnione z innych uzasadnionych przyczyn (np. gdy pierwotna decyzja została uchylona), organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., a nie rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W analizowanej sprawie uchylenie pierwotnej decyzji i umorzenie postępowania stanowiło taką przyczynę.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis bezwzględnie obowiązujący, wiążący organ i sąd z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu sądu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.a. art. 158 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ błędnie zastosował ten przepis zamiast art. 61a k.p.a.

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prawidłowo zastosował się do wytycznych sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23, odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności tego, iż nie badano wcześniej przesłanek nieważności decyzji wskazanych przez stronę skarżącą, brak jest decyzji merytorycznej odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] i poprzez brak dokonania własnych ustaleń faktycznych w sprawie przez organ. Zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki uprawniające do wydania takiego postanowienia w konsekwencji błędów w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności braku innej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności postępowania, a zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...].

Godne uwagi sformułowania

Organ powinien zatem odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

Skład orzekający

Donata Starosta

przewodniczący sprawozdawca

Monika Świerczak

członek

Wojciech Rowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter oceny prawnej sądu administracyjnego (art. 153 P.p.s.a.) oraz prawidłowe stosowanie art. 61a k.p.a. w przypadku, gdy pierwotna decyzja została uchylona lub postępowanie umorzone."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ administracji wielokrotnie wydawał wadliwe rozstrzygnięcia, które były następnie uchylane przez sąd, a ostatecznie organ zastosował się do wytycznych sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje znaczenie związania organów administracji i sądów wytycznymi zawartymi w prawomocnych orzeczeniach sądowych oraz prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Sąd administracyjny przypomina: organ musi słuchać wyroków sądu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 861/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg H. W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2024 r. o nr: [...], [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargi w całości.
Uzasadnienie
H. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...], [...], [...] oraz [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy [...] z naruszeniem prawa.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] wydał decyzję z 11 maja 2012 r. nr [...] którą odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..
Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W. od powyższej decyzji Wójta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 września 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
Złożonym osobiście 5 kwietnia 2022 r. pismem S. W. zwrócił się do SKO o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Tożsame żądanie strona zgłosiła pismem wniesionym 5 maja 2022 r., datowanym na 25 kwietnia 2022 r.
Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 czerwca 2012 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Organ wskazał, że uprzednio wydał już decyzję (prawidłowo - postanowienie, uwaga Sądu) z 7 grudnia 2020 r. nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Podstawę odmowy stwierdzenia nieważności stanowiła wówczas okoliczność, iż skarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu w postępowaniu odwoławczym, a postępowanie nią zakończone umorzono jako bezprzedmiotowe. Skoro zatem nie istnieje już przedmiot postępowania w sprawie objętej rozpoznawanym obecnie wnioskiem o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, postępowanie to stało się również bezprzedmiotowe.
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a. Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu Kolegium wydało rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. Wyrok ten stał się prawomocny wobec braku wniesienia skargi kasacyjnej przez strony postępowania.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] decyzją z 11 maja 2012 r. nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..
Rozpoznając odwołanie wniesione przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W dalszej kolejności, pismem złożonym 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do SKO w P. o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Organ wskazał, iż postanowieniem z 24 listopada 2020 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wójta. Podstawą wskazanego rozstrzygnięcia był fakt, iż decyzja objęta wnioskiem nie istnieje w obrocie prawnym, ponieważ Kolegium uchyliło ją decyzją z 22 grudnia 2012 r. [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skoro zatem przedmiotowa decyzja nie istniej już w obrocie prawnym, nie jest możliwe orzekanie w przedmiocie objętym wnioskiem strony z 5 kwietnia 2022 r.
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 3 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] decyzją z 11 maja 2012 r. nr [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie hali magazynowo-biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S..
W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez F. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22 grudnia 2012 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Pismem wniesionym 5 kwietnia 2022 r. S. W. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Strona złożyła również pismo datowane na 25 kwietnia 2022 r., zawierające tożsame żądanie.
Decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. Podstawą przedmiotowego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż decyzja organu I instancji objęta wnioskiem nie istnieje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie decyzją Kolegium z 22 grudnia 2012 r. nr [...] Z uwagi na brak przedmiotu postępowania zainicjowanego wnioskiem z 25 kwietnia 2022 r., nie jest możliwe orzekanie w tej materii.
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 5 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 11 maja 2012 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...] zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 24 stycznia 2014 roku nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowo-biurowo-usługowo-produkcyjnych z funkcją nie zaliczoną do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na terenie działek o nr ewid. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości S..
Rozpoznając odwołanie wniesione przez S. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 czerwca 2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
W dalszej kolejności S. W. złożył w biurze podawczym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 5 kwietnia 2022 r. wniosek o stwierdzenie wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z rażącym naruszeniem prawa.
W wyniku rozpoznania złożonego wniosku, Kolegium wydało decyzję z 29 maja 2023 r. nr [...], którą odmówiło stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 24 stycznia 2014 r. nr [...] wydana została z naruszeniem prawa. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że wydał postanowienie z 30 listopada 2020 r. nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta. Przesłanką odmowy wszczęcia była wówczas okoliczność, iż objęta wnioskiem decyzja nie istnieje w obrocie prawnym z uwagi na jej uchylenie na podstawie decyzji SKO z 30 czerwca 2014 r. nr [...]
S. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Kolegium. Sąd wyrokiem z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 w pkt 6 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 29 maja 2023 r. nr [...] Sąd wskazał, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO odmawiało wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Rolą organu było zatem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji z naruszeniem prawa postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a k.p.a.
Ponownie procedując w sprawie, Kolegium wydało postanowienie z 11 września 2024 r. nr [...], którym odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia, iż decyzja Wójta Gminy [...] z 24 stycznia 2014 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podkreślił, że sąd ww. wyrokiem uchylił uprzednią decyzję Kolegium z przyczyn formalnych, wskazując w uzasadnieniu, iż organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., nie zaś rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej, odmawiając stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisane powyżej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...], [...], [...] oraz [...], pełnomocnik strony podniósł zarzut naruszenia:
- art. 7 w zw. z art. 8 zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak odpowiedniego ustalenia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności tego, iż nie badano wcześniej przesłanek nieważności decyzji wskazanych przez stronę skarżącą, brak jest decyzji merytorycznej odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] i poprzez brak dokonania własnych ustaleń faktycznych w sprawie przez organ;
- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki uprawniające do wydania takiego postanowienia w konsekwencji błędów w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności braku innej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności postępowania, a zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...].
W odpowiedziach na skargi, Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany swego rozstrzygnięcia i podtrzymało stanowisko zajęte w skarżonych postanowieniach.
Skargi na przedmiotowe postanowienia Kolegium złożył również S. W.. Sąd postanowieniami z 26 listopada 2024 r. oraz z 10 grudnia 2024 r. połączył sprawy ze skarg S. W. i H. W. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W dalszej kolejności, wobec braku uzupełnienia w terminie braków formalnych skarg, postanowieniem z 14 stycznia 2025 r. Sąd odrzucił skargi S. W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszym postępowaniu są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 września 2024 r. nr [...], [...], [...] oraz [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy [...] z naruszeniem prawa.
Co istotne, zaskarżone rozstrzygnięcia Kolegium zapadły w związku z wyrokiem tutejszego Sądu z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23. Przedmiotowe orzeczenie Sądu wydano rozpoznając skargi S. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji Wójta Gminy [...] z naruszeniem prawa. Wyrok ten jest prawomocny, a zatem w sposób wiążący obligował organ do postępowania według jego oceny prawnej.
Sąd w uzasadnieniu wspomnianego wyroku podkreślił, że w kontrolowanych postępowaniach, w wyniku rozpoznania wniosków strony o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji o odmowie wydania warunków zabudowy, organ powinien każdorazowo odmówić wszczęcia postępowania stosownie do art. 61a k.p.a. Wydanie decyzji organu z 29 maja 2023 r., które podlegały wówczas kontroli Sądu, poprzedzone było w każdym przypadku wydaniem rozstrzygnięcia w formie postanowienia, którym SKO na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Przedmiotowa odmowa wszczęcia postępowania oparta była w analizowanych sprawach o okoliczności stanowiące przeszkody przedmiotowe, które uniemożliwiały prowadzenie postępowania.
W sprawie zakończonej postanowieniem Kolegium nr [...] a dotyczącej decyzji organu I instancji z 11 maja 2012 r. nr [...], Kolegium uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Co więcej, Kolegium postanowieniem z 7 grudnia 2020 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W sprawie zakończonej postanowieniem Kolegium nr [...] a dotyczącej decyzji organu I instancji z 11 maja 2012 r. nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Następnie, postanowieniem z 24 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wójta.
W sprawie dotyczącej decyzji Wójta z 11 maja 2012 r. nr [...] i rozstrzygniętej postanowieniem Kolegium nr [...] również doszło do uchylenia przez SKO decyzji Wójta; organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W dalszej kolejności, postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta.
Natomiast w sprawie decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2014 roku nr [...], zakończonej zaskarżonym postanowieniem SKO nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Wójta z uwagi na jej uprzednie uchylenie.
Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie. Działania naruszające wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego.
W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 P.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2022 r. II OSK 2780/19, z 10 stycznia 2023 r. III OSK 6503/21).
Reasumując, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, nie mogą podlegać ponownej ocenie.
W ocenie Sądu organ ponownie rozpoznający przedmiotowe sprawy zastosował się do wytycznych Sądu wynikających z wyroku z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23 i prawidłowo zastosował w każdej ze spraw art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W badanym przypadku dotyczącym decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2014 roku nr [...] oraz z 11 maja 2012 r. nr [...] ową "inną przyczynę" stanowi okoliczność, iż SKO uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Natomiast w sprawach zakończonych decyzjami Wójta z 11 maja 2012 r. nr [...] oraz z 11 maja 2012 r. nr [...] doszło do uchylenia przez Kolegium decyzji Wójta i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do art. 153 P.p.s.a., o czym mowa powyżej, organ był zobligowany do wykonania wytycznych wynikających z wyroku z 17 kwietnia 2024 r. sygn. IV SA/Po 554/23. Z tych względów organ nie był zobligowany do ustalania dodatkowych okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności do weryfikacji przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zbędne było również szczegółowe badanie okoliczności wyszczególnionych przez stronę w treści wniosków zmierzających do zainicjowania kontrolowanych postępowań.
Mając na względzie powyższe, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skargach. Kierując się art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie znalazł żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonych postanowień.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI