IV SA/PO 853/25

IV SA/Po 853/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Świerczak
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Monika Świerczak Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom zesłanym lub deportowanym przez władze ZSRR 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej T. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2025r. (data wpływu do organu) T. S. zwróciła się do Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego do listopada 1956r., na podstawie art. 7 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1936-1956 (Dz.U. z 2021 r., poz. 2029).
Po rozpoznaniu wniosku organ ten decyzją z dnia 13 sierpnia 2025r. nr [...] przyznał T. S. świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł z tytułu podlegania represjom wymienionym w art. 2 pkt 1 ustawy, których okres został ustalony w decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich w wymiarze 3 miesięcy, przy czym wysokość świadczenia pieniężnego została ustalona w kwocie minimalnej przewidzianej w tej ustawie, tj. w wysokości [...] zł.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła T. S. wnioskując o jej uchylenie i przyznanie jej świadczenia za okres rzeczywistego przebywania na zesłaniu tj. od urodzenia [...] do deportacji czyli [...] gdzie tymczasem organ przyznał świadczenie wyłącznie za okres 3 miesięcy, a zatem nie uwzględnił żądania w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że okres podlegania represjom, przyjęty w zaskarżonej decyzji za podstawę obliczania wysokości świadczenia pieniężnego, określony został w decyzji o przyznaniu stronie uprawnień kombatanckich wydanej na podstawie ustawy o kombatantach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j, Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz.1427, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej na wstępie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 2029 – dalej "ustawa"), która określa zasady, wysokość oraz tryb przyznawania świadczenia pieniężnego osobom zesłanym lub deportowanym przez władze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 1936-1956, zwanego dalej "świadczeniem pieniężnym".
Stosownie do art. 2 ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobie, która:
1) uzyskała na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517) decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającą okres przebywania:
a) w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, lub
b) w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, lub
c) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:
- w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, lub
- na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR;
2) posiada obywatelstwo polskie w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy świadczenie pieniężne jest przyznawane jednorazowo w wysokości 200 zł za każdy miesiąc okresu podlegania w latach 1936-1956 represjom, potwierdzonego decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, o której mowa w art. 2 pkt 1, przy czym jego wysokość nie może być mniejsza niż 2400 zł (ust. 2).
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania ww. świadczenia pieniężnego. Sporna jest jednak jego wysokość i czas za jaki Jej ono przysługuje.
Skarżąca urodziła się [...] na deportacji i wraz z rodzicami przebywała w warunkach wysiedlenia do [...]
Organ jednak powołując się na art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od sporządzenia uzasadnienia. W myśl tego przepisu: Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania.
Skoro wniosek skarżącej obejmował przyznanie świadczenia, gdzie wskazano na datę powrotu "[...] r." to znaczy w ocenie Sądu, że skarżąca oczekiwała przyznania świadczenia za okres od urodzenia [...] r. do dnia deportacji czyli [...] Tymczasem organ przyznał świadczenie wyłącznie za okres 3 miesięcy, zatem nie można twierdzić, że organ uwzględnił żądanie strony w całości i uprawniony był do odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarżąca w piśmie z dnia 9.06.2015 r. sama zrezygnowała z rozszerzenia uprawnień kombatanckich i dlatego przyznano świadczenie za okres 3 miesięcy.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w przypadku decyzji niekorzystnej dla skarżącej należało wskazać powody takiego rozstrzygnięcia i sporządzić uzasadnienie.
Treść uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia oceny prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także z uwagi na to, że daje ono stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako organ właściwy do ustalenia wysokości oraz wypłaty świadczenia pieniężnego nie określa w tym postępowaniu okresu za który świadczenie przysługuje osobie uprawnionej. W tym zakresie stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy organ ten jest związany wcześniejszą decyzją wydaną na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...), potwierdzającą okres przebywania miedzy innymi na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR.
Niestety w aktach sprawy brak decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którą przyznano skarżącej uprawnienia kombatanckie oraz, w której ustalono okres podlegania przez stronę represjom.
W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że zaistniało w sprawie naruszenie prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.