IV SA/PO 847/24

IV SA/Po 847/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant specjalista Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 września 2024 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. Z., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 08 kwietnia 2024 r. ([...]) o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 7 marca 2024 r. [data własnoręcznego podpisania wniosku, wysłanego pierwotnie drogą mejlową w dniu 29.2.2024 r.; k. 1 akt adm. I inst. – uw. Sądu] K. Z. (dalej jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wystąpił do Burmistrza Gminy [...] (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup kuchenki gazowej w wysokości [...] zł i opłatę rachunku za Internet w wysokości [...] zł. Ponadto w toku postępowania Wnioskodawca zwrócił się w korespondencji mailowej [z 11.3.2024 r.; k. 2 akt adm. I inst. – uw. Sądu], potwierdzonej następnie w dniu 19 marca 2024 r. [k. 35v. akt adm. I inst. – uw. Sądu], o pomoc finansową z przeznaczeniem na: opłaty za wywóz nieczystości w wysokości [...] zł, zakup leków, opłatę rachunku za telefon w wysokości [...] zł, opłatę podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, opłatę za wydanie karty parkingowej w wysokości [...] zł oraz opłatę bieżących alimentów w wysokości [...] zł. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 19 marca 2024 r. Wnioskodawca uszczegółowił wniosek, wnosząc dodatkowo o zakup odzieży wierzchniej w wysokości [...] zł oraz zakup bielizny w wysokości [...] zł. Zarazem zobowiązał się dostarczyć wycenę leków i kserokopię decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości.
Decyzją z 03 kwietnia 2024 r. ([...]) [k. 37. akt adm. I inst. – uw. Sądu] Burmistrz przyznał Skarżącemu specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie: kosztów zakupu kuchenki gazowej w wysokości [...] zł, zakupu leków w wysokości [...] zł, zakupu odzieży wierzchniej w wysokości [...] zł, zakupu bielizny w wysokości [...] zł, opłaty za wydanie karty parkingowej w wysokości [...] zł oraz opłaty za wywóz nieczystości w wysokości [...] zł.
Przywołaną na wstępie decyzją z 08 kwietnia 2024 r. [k. 39-40 akt adm. I inst. – uw. Sądu] Burmistrz odmówił Wnioskodawcy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłatę: rachunku za telefon w wysokości [...] zł, rachunku za Internet w wysokości [...] zł, podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł oraz opłatę bieżących alimentów w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu – przywoławszy treść art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.; w skrócie "u.p.s.") – wyjaśnił, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest m.in. od spełnienia kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej nie może przekroczyć 776 zł, przy jednoczesnym spełnieniu co najmniej jednej z okoliczności wskazanych w art. 7 pkt 2-9 i 11-15 u.p.s. (m.in. niepełnosprawność). Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19.3.2024 r. stwierdzono, że Wnioskodawca deklaruje prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego; mieszka w domu jednorodzinnym, którego właścicielem jest jego brat, W. Z.. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, zgodnie z orzeczeniem ZUS całkowicie niezdolną do pracy do 31 maja 2024 r. Przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności został on zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności do 31 listopada 2025 r. Obecnie Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie [...]zł. Podczas wywiadu deklarował, że figuruje w radach nadzorczych kilku spółek, jednak nie osiąga z tego tytułu dochodu. Przewlekle choruje i wymaga stałego przyjmowania leków. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że dochód Wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe, zatem Wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego. Dlatego należało rozważyć przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Burmistrz zaznaczył, że wcześniej – ww. decyzją z 3.4.2024 r. – przyznał Wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Na pozostałe wnioskowane cele odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego, biorąc pod uwagę to, że potrzeby te nie mają charakteru niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto brak jest jakichkolwiek innych przesłanek do ich uwzględnienia, zaś w kwestii opłaty za podatek od nieruchomości – uwzględnił dodatkowo tę okoliczność, że to brat jest właścicielem nieruchomości zamieszkiwanej przez Wnioskodawcę, a podatek od nieruchomości ciąży na właścicielu. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że niezależnie od tego, że zgłoszone potrzeby nie mają charakteru niezbędnych potrzeb życiowych, to specjalny zasiłek celowy może być udzielony jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Po rozpatrzeniu odwołania – w którym Wnioskodawca zażądał: 1/ uchylenia zaskarżonej decyzji Burmistrza w całości, 2/ przyznania świadczeń celowych, o jakich mowa, w całości, 3/ przyznania pełnomocnika z urzędu, 4/ pouczenia o przysługujących prawach w całości, w tym o możliwości wznowienia każdego postępowania administracyjnego oraz o ważnym interesie strony, 5/ wyznaczenia rozprawy administracyjnej celem rozpatrzenia odwołania – SKO, przywołaną na wstępie decyzją z 24.9.2024 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z 8.4.2024 r. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego z art. 41 pkt 1 u.p.s. wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, które obowiązuje w przypadku zasiłku celowego przyznawanego na podstawie art. 39 u.p.s. Z powołaniem się na orzecznictwo sądowe wskazał, że nie może w gospodarowaniu środkami finansowym przez organu pomocowe dojść do takiej sytuacji, że osoby spełniające ustawowe kryterium dochodowe spotkają się z odmową przyznania świadczenia, z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób przekraczających to kryterium. Istotą specjalnego zasiłku celowego jest jego wyjątkowość, polegająca na przyznawaniu takiego zasiłku tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". SKO zaznaczyło, że Skarżącemu przyznano specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł, a nadto pobiera on zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie; domaga się jednak przyznania wszystkich wnioskowanych świadczeń. Tymczasem celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz wsparcie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Pomoc ta ma jedynie subsydiarny charakter. Organ nie może swojej pomocy koncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja była najtrudniejsza. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić źródła stałego dochodu na zaspokojenie wszelkich potrzeb, lecz organy są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe. Odnosząc się do treści odwołania, SKO wskazało, że:
- nieuzasadniony jest zarzut Skarżącego o braku upoważnienia dla L. S. [Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]] do wydania decyzji w sprawie, gdyż organ I instancji przekazał uwierzytelnioną kopię upoważnienia z 10 maja 2007 r. nr [...], z którego wynika, że ww. Kierownik OPS została upoważniona przez Burmistrza do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości Gminy;
- przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; w skrócie "k.p.a.") nie przewidują możliwości ustanowienia pełnomocnika z urzędu;
- Skarżący nie wykazał, że brak przeprowadzenia rozprawy będzie miał wpływ na załatwienie sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala bowiem na rozstrzygnięcie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO K. Z. wniósł o: 1/ przyznanie pełnomocnika z urzędu, 2/ zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości, 3/ uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, 4/ wydanie kopii zawartości akt sprawy oraz 5/ przeprowadzenie zawnioskowanych w odwołaniu i ponagleniu dowodów. W uzasadnieniu w szczególności zarzucił pracownikom organu I instancji sprawstwo oszustw i fałszerstw, i doprowadzenie Skarżącego i jego dzieci do ubóstwa i rozstroju zdrowia, a także rozbicia i upadku rodziny. Podkreślił dotychczasowy brak dostępu do akt postępowania oraz niezapełnienie mu udziału w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 29 kwietnia 2025 r. Skarżący zawarł polemikę z ww. odpowiedzią SKO na skargę oraz wniósł o przyznanie pełnomocnika z urzędu.
W pozostawionym bez rozpoznania piśmie procesowym z 18 maja 2025 r. Skarżący zawarł "wniosek o transport medyczny".
W piśmie procesowym z 12 czerwca 2025 r. Skarżący wniósł: ponownie o przyznanie prawa pomocy (w zakresie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia od opłat sądowych), o wydanie kopii akt sprawy "z podpisem sędziego na każdej stronie kart akt" oraz o przeprowadzenie dowodu "na okoliczność ubóstwa, inwalidztwa i niegramotności wnioskodawcy z akt pomocy społecznej [...] poprzez nakazanie kierowniczce OPS w [...] , przedłożenie kopii tychże akt podpisanych przez kierowniczkę na każdej stronie kart akt".
Ponadto do akt sądowych sprawy został włączony odpis pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 28 sierpnia 2025 r. ([...]) informującego, że Skarżący samodzielnie, regularnie (min. 1 do 2 razy w miesiącu) przybywa do OPS w [...] celem osobistego składania wniosków o pomoc oraz odwołań od wydanych decyzji czy uzupełnień dokumentacji w toczących się sprawach. Podczas tych wizyt nie korzysta z jakichkolwiek sprzętów i przyrządów medycznych wspomagających poruszanie się, zaś podczas wizyt pracowników socjalnych w jego miejscu zamieszkania (min. raz w miesiącu) porusza się samodzielnie, a schody na klatce schodowej nie stanowią dla niego bariery architektonicznej). Skarżący podczas jednego z wywiadów oświadczył również, że na co dzień korzysta z samochodu brata, co ułatwia mu przemieszczanie się i w związku z czym wnosi o pomoc finansową na pokrycie kosztów paliwa. Dnia 26 sierpnia 2025 r. podczas wywiadu środowiskowego oznajmił natomiast, że w miniony weekend odbył podróż do Londynu na ślub córki. Organ nie posiada również żadnych informacji w przedmiocie potrzeby Skarżącego przemieszczania się transportem medycznym.
Postanowieniem z 02 września 2025 r. o sygn. akt IV SPP/Po 88/25 starszy referendarz sądowy tut. Sądu: 1) umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie wniosku o zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych; 2) przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...].
Na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. ustanowiony dla Skarżącego pełnomocnik z urzędu, a. C., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej – z argumentacją, jak w załączonym do protokołu piśmie z 20.11.2025 r. W piśmie tym pełnomocnik podtrzymał skargę K. Z. i w uzupełnieniu jej zarzutów wytknął organowi wydającemu zaskarżoną decyzję naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 41 pkt 1 u.p.s. – przez uzależnienie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku celowego od wystąpienia nieznanej ustawie przesłanki w postaci przeznaczenia środków na niezbędną potrzebę bytową, w sytuacji, gdy przesłanką do przyznania specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w ww. przepisie, jest wystąpienie u Skarżącego szczególnie uzasadnionego przypadku – co miało wpływ na wynik sprawy;
2. przepisów postępowania, tj.
a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności oraz wadliwą ocenę materiału dowodowego, co uniemożliwiło ustalenie czy Skarżący znajduje się w sytuacji szczególnie uzasadnionego przypadku oraz wyważenie interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu Skarżącego, w szczególności przez skonfrontowanie zakresu wnioskowanej przez Skarżącego pomocy z możliwościami finansowymi organu;
b. [art.] 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. – przez sporządzenie przez organ II instancji lakonicznego uzasadnienia, które uniemożliwia dokonanie sądowej kontroli decyzji w zakresie jej prawidłowości, w szczególności przez brak wyjaśnienia, jakie są możliwości finansowe organu;
c. art. 10 § 1 w zw. z art. 81 i art. 8 k.p.a. – przez uniemożliwienie Skarżącemu przez organ II instancji wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, przez co Skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu przeprowadzonym przez ten organ, co stanowi określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
– co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powołaniem się na te zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, a ponadto o zobowiązanie SKO do przekazania kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, w szczególności obejmujących złożony przez Skarżącego wniosek o udzielenie zasiłku celowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24.9.2024 r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 8.4.2024 r. ([...]) o odmowie przyznania K. Z. specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na: opłatę rachunku za telefon w wysokości [...] zł, opłatę rachunku za Internet w wysokości [...] zł, opłatę podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, opłatę bieżących alimentów w wysokości [...] zł.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wbrew zarzutowi pełnomocnika Skarżącego, akta sprawy zawierają wnioski Skarżącego o przyznanie rozpatrywanej pomocy finansowej, w tym wniosek o udzielenie zasiłku celowego z 7.3.2024 r. (z tym że wypada zauważyć, niejako na "usprawiedliwienie" tego zarzutu, iż takie datowanie ww. wniosku jest o tyle nieczytelne i mogło wprowadzać w błąd, że "07.03.24 r." to data własnoręcznego podpisania przez K. Z. wniosku, który pierwotnie wpłynął do organu drogą mejlową w dniu 29.2.2024 r. – zob. k. 1 akt adm. I inst.). Co jednak w tym przypadku najistotniejsze, zgłaszane przez Skarżącego w tamtym okresie potrzeby finansowe zostały zebrane i łącznie ujęte w wykazie sporządzonym w trakcie wywiadu środowiskowego z 19.3.2024 r. (zob. k. 35v. akt adm. I inst.). Stąd nie zachodziła, podniesiona przez pełnomocnika Skarżącego, potrzeba zwrócenia się przez Sąd do SKO o uzupełnienie przesłanych akt administracyjnych sprawy.
Materialnoprawną podstawę ww. decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.; w skrócie "u.p.s."), na czele z jej art. 41 pkt 1 u.p.s. normującym instytucję specjalnego zasiłku celowego.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący – wykazując się miesięcznym dochodem w postaci zasiłku stałego w wysokości [...] zł – przekraczał kryterium dochodowe warunkujące możliwość przyznania "zwykłego" zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 39 u.p.s., który stanowi, że:
"1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.
2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne.
4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego."
Jak bowiem słusznie wskazały organy obu instancji, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2024 r.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 [z których to przepisów potencjalnie tylko art. 41 u.p.s. mógł znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie – uw. Sądu] przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Wśród powodów uzasadniających udzielenie pomocy społecznej wymienione zostały w art. 7 u.p.s.: ubóstwo (pkt 1) oraz niepełnosprawność (pkt 5).
Zgodnie natomiast z art. 41 u.p.s.: "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:
1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową."
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie podziela – możliwość przyznania świadczenia przewidzianego w art. 41 u.p.s. powstaje dopiero w razie zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dopiero w razie ustalenia, że przesłanka ta jest spełniona, organy zobowiązane są do rozważenia zasadności przyznania specjalnego zasiłku celowego, uwzględniając dyrektywy wynikające z art. 7 k.p.a., tj. słuszny interes obywatela, w związku z interesem społecznym i możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 7.2.2025 r., I OSK 456/24; wszystkie przytaczane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia NSA i WSA dostępne są, w braku odmiennego zastrzeżenia, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Już z tego powodu – wobec niewystąpienia w kontrolowanej sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 u.p.s. (o czym niżej) – nie mogły odnieść zamierzonego skutku, podniesione przez pełnomocnika Skarżącego zarzuty niewyjaśnienia przez organy pomocowe wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w tym zarzuty braku skonfrontowania zakresu wnioskowanej pomocy z możliwościami finansowymi organu oraz braku wyjaśnienia tych ostatnich.
Sąd w niniejszym składzie podziela i ten pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" obejmuje przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób, znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy, z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło, i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu własnych możliwości i zasobów. Oznacza ono taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, lecz należy je zaliczyć do zdarzeń nadzwyczajnych. Zarazem nawet ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku celowego, nie oznacza, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części (por. wyroki NSA: z 8.6.2018 r., I OSK 711/17; z 18.5.2020 r., I OSK 1557/19; z 12.2.2025 r., I OSK 562/23).
W ocenie Sądu już z samego charakteru zobowiązań wskazanych przez Skarżącego we wniosku jako wymagających pokrycia z zasiłku celowego (rachunki za telefon i Internet, alimenty, podatek od nieruchomości) – abstrahując w tym miejscu od rzeczywistej konieczności ich opłacenia przez Skarżącego – wynika, że nie stanowią one "szczególnie uzasadnionego przypadku", tj. zdarzenia zaistniałego nagle, drastycznego, dotkliwego w skutkach i ingerującego w plany życiowe. Przeciwnie, każde ze nich stanowi zobowiązanie powtarzalne, "zwyczajne", możliwe do przewidzenia i do poradzenia sobie przy uwzględnieniu ludzkiej zapobiegliwości.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że "konieczność ponoszenia kosztów wyżywienia, leków, ubrania czy opłat za mieszkanie [a tu, odpowiednio, w obecnych realiach społeczeństwa informacyjnego, także za telefon i Internet – uw. Sądu] jest oczywista. Oczywiste jest również, że w przypadku osób o niskich dochodach, w tym obciążonych zajęciem komorniczym, sprostanie tymże wydatkom jest szczególnie trudne. Jednak odróżnić należy codzienne problemy z utrzymaniem, z którymi boryka się większość społeczeństwa, od nagłego, zewnętrznego zdarzenia, takiego jak nagła choroba, pożar, czy klęska żywiołowa, które mogą być uznane za szczególnie uzasadniony przypadek" (zob. wyrok NSA z 12.2.2025 r., I OSK 562/23).
Powyższa konstatacja jest tym bardziej trafna w realiach niniejszej sprawy, w której została Skarżącemu przyznana wcześniej pomoc finansowa, w formie specjalnego zasiłku celowego – decyzją Burmistrza z 3.4.2024 r. (k. 37 akt adm. I inst.) – m.in. na zakup leków i odzieży. Należy w tym miejscu podkreślić, że zasadność (legalność) wydania tej decyzji nie podlegała kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu, jako że decyzja ta nie mieści się w granicach sprawy w rozumieniu art. 134 i 135 p.p.s.a., a poza tym jej ewentualne zakwestionowanie byłoby działaniem na niekorzyść strony, niedopuszczalnym w świetle art. 134 § 2 p.p.s.a. Z tych względów Sąd poprzestał jedynie na konstatacji, że ww. decyzją z 3.4.2024 r. Skarżący uzyskał pomoc finansową na niezbędne potrzeby życiowe w łącznej wysokości [...] zł.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie istniały uzasadnione powody nieprzyznania Skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, w kontrolowanym przez Sąd zakresie, i że orzeczona przez organy obu instancji odmowa przyznania tego świadczenia nie miała charakteru rozstrzygnięcia arbitralnego.
W szczególności, wbrew stanowisku pełnomocnika Skarżącego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji umożliwia w pełni zapoznanie się z tokiem rozumowania organu II instancji, który wielokrotnie wskazywał na brak zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s. Odnoszenie się zaś do możliwości finansowych organu I instancji, w sytuacji niewystąpienia takiego przypadku, nie jest – jak to już wyżej wyjaśniono – konieczne.
Ustosunkowując się zaś do zarzutu uniemożliwienia Skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji – a w konsekwencji rzekomego niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (zasada z art. 10 k.p.a.) – wypada zauważyć, że z ugruntowanego orzecznictwa NSA wynika, iż dla skuteczności zarzutu naruszenia tej zasady, koniecznym jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji realizację przysługujących jej praw, jak również że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Strona powinna zatem wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (zob. wyrok NSA z 20.2.2025 r., I OSK 48/22; por. też wyroki NSA: z 20.4.2023 r., II OSK 842/20; z 18.5.2023 r., III OSK 6/22; z 6.6.2023 r., II GSK 1536/21; z 20.6.2023 r., II OSK 2157/20).
Wystąpienia w niniejszej sprawie tak doniosłego w skutkach uchybienia Skarżący w żaden sposób nie wykazał, a Sąd się go z urzędu nie dopatrzył. Przeciwnie, godzi się w szczególności zauważyć, że organ I instancji rzetelnie uwzględnił rozszerzenie pierwotnego wniosku Skarżącego, stosownie do jego oświadczeń składanych podczas wywiadu środowiskowego. Pomimo licznych, bezpodstawnych inwektyw wymierzonych przez Skarżącego w pracowników organu pomocowego (m.in. w odwołaniu i "ponagleniu") – które, w ocenie Sądu, kompromitują go jako beneficjenta pomocy społecznej – sprawa została rozpoznana w sposób obiektywny i zgodny z procedurą.
Działając z urzędu w granicach wyznaczonych w art. 134 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się również wystąpienia innych, niż zarzucane w skardze oraz późniejszych pismach procesowych Skarżącego i jego pełnomocnika, naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.