IV SA/Po 836/25

IV SA/Po 836/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu N. W. od decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WWINB lub organ II instancji) decyzją z 18 sierpnia 2025 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako PINB lub organ I instancji) z 7 kwietnia 2025 r. znak: [...], nakazującej I. M. dokonać rozbiórki przybudówki wykonanej w budynku zlokalizowanym w Ł. w części stanowiącej lokal mieszkalny nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wskazana na wstępie decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z 5 lipca 2016 r. M. S. zwrócił się do PINB z prośbą o podjęcie działań w sprawie przybudówki powstałej na terenie nieruchomości Ł. oraz okna powstałego w ścianie poddasza. Wobec powyższego PINB pismem z 7 lipca 2016 r. zawiadomił, że w dniu 28 lipca 2016 r. zostaną przeprowadzone czynności kontrolne w w/w sprawie w budynku położonym w m. Ł. , gm. [...]. Podczas w/w kontroli pracownicy PINB, z której został sporządzony protokół ustalono, że przy mieszkaniu nr [...] została wykonana dobudówka (zabudowany wiatrołap) o wymiarach 3,61 m x 1,96 m.
PINB pismem z 16 kwietnia 2019 r. (znak: [...]), zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przybudówki, do budynku zlokalizowanego na nieruchomości w miejscowości Ł. na dz. nr [...]. W dniu 20 maja 2019 r. do PINB wpłynął operat z inwentaryzacji "budynku mieszkalnego stanowiącego mienie R. w Ł. " sporządzony w maju 2001 r. dotyczący budynku w miejscowości Ł. .
W dniu 18 lipca 2019 r. po zawiadomieniu stron postępowania pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne podczas których został sporządzony protokół kontroli, z którego wynika m.in. że " do budynku mieszkalnego w m. Ł. został dobudowany obiekt, pełniący funkcję w części wejścia i w części łazienki WC. Wymiary jak na załączniku do protokołu. Obiekt został pobudowany wg oświadczenia I. M. w latach 1994-1995. Jednocześnie PINB ustalił, że inwestor nie posiadał wymaganych pozwoleń na budowę ani też zgłoszeń.
Postanowieniem z 4 września 2019 r. znak: [...] gm.[...], PINB nakazał I. M. przekazać dokumenty dotyczące przybudówki wykonanej do budynku mieszkalnego w miejscowości Ł. dz. nr [...] tj. zaświadczenie Wójta Gminny [...] o zgodności samowolnie wykonanego przydomowego ganku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz szkic i rysunek, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projekt zagospodarowania działki.
W dniu 23 października 2019 r. do PINB wpłynęło pismo I. M., w którym zawarto wniosek o wydłużenie terminu /dostarczenia dokumentów wynikających z w/w/ postanowienia do dnia 4 stycznia 2020 r.
PINB pismem z 13 listopada 2019 r. znak: [...], zwrócił się do Wójta Gminy [...] z prośbą o udzielenie informacji czy I. M. wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na przybudówkę do budynku zlokalizowanego w Ł. , na co Urząd Gminy [...] pismem z 21 listopada 2019 r. odpowiedział, że toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy na przybudówkę do budynku zlokalizowanego w Ł. .
Wobec powyższego PINB postanowieniem z dnia 3 grudnia 2019 r. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przybudówki zlokalizowanej w Ł. , w gminie [...], na działce nr [...] (w/w postanowienie utrzymane w mocy postanowieniem WWINB z 16 stycznia 2020 r. znak: [...]).
Pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. Pan M. S. pełnomocnik Pani N. W., zwrócił się do organu powiatowego "o informacje co z przybudówką w miejscowości Ł. i strychem co dalej w sprawie".
W dniu 21 listopada 2024 r. do PINB wpłynął wniosek Pana M. S. o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego w związku z wydaniem przez Wójta Gminy [...] decyzji z 21 października 2024 r. znak: [...], którą odmówiono ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego (ganek) oraz adaptacji strychu na pomieszczenie mieszkalne na działce nr ewid. [...], obręb Ł., gmina [...].
W dniu 3 grudnia 2024 r. do PINB wpłynęło pismo I. M., w którym wskazano, że ponownie wystąpiono o warunki zabudowy dla lokalu mieszkalnego Ł. .
W związku z powyższym PINB pismem z 19 grudnia 2024 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] z prośbą o udzielenie informacji czy toczy się postępowanie w sprawie wydania warunków zabudowy w miejscowości Ł. dla przybudówki oraz przebudowy strychu. Czy wydane zostały w/w przedmiocie postępowania decyzje administracyjne, a jeśli tak czy są ostateczne.".
Urząd Gminy [...] pismem z 31 grudnia 2024 r., wskazał, że została wydana decyzja o odmowie ustalenia warunków zabudowy, która stała się ostateczna.
PINB postanowieniem z 15 stycznia 2025 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie przybudówki do budynku w miejscowości Ł. , której inwestorem była I. M. i zawiadomieniem z tego samego dnia poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów w tej sprawie.
W dniu 21 stycznia 2025 r. do PINB wpłynęło pismo I. M., w załączeniu którego przedłożono ksero wniosków o wydanie warunków zabudowy.
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2025 r., znak: [...], PINB działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2019r. poz. 1186 ze zm. – dalej p.b.) nakazał I. M. dokonać rozbiórki przybudówki wykonanej do budynku zlokalizowanego w Ł. stanowiącej część lokalu mieszkalnego nr [...].
I. M. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła odwołanie wskazując, że w Urzędzie Gminy [...] toczy się nakazane przez PINB postępowanie w sprawie wydania warunków zabudowy do w/w sprawy.
Z uwagi na podniesione okoliczności przez odwołującą, WWINB pismem z 24 czerwca 2025 r., zwrócił się do Urzędu Gminy [...], z prośbą o udzielenie informacji czy została wydana decyzja o warunkach zabudowy zgodnie z wnioskiem I. M. z dnia 21 stycznia 2025 r.
W odpowiedzi na powyższe Urząd Gminy [...] pismem z dnia 2 lipca 2025 r. przekazał decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na części działki nr ewid. [...], obręb Ł., gmina [...].
WWINB pismem z 17 lipca 2025 r. zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z całością akt spawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Z powyższego prawa skorzystał M. S. (pełnomocnik N. W.), który przedłożył do akt sprawy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 28 lutego 2025 r. sygn. akt: [...] uchylające zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Rejonowym w G. z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt [...] o zwrocie wniosku N. W. o zniesienie współwłasności.
Po rozpatrzeniu odwołania, WWINB przywołaną na wstępie decyzją z 18 sierpnia 2025 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, WWINB zastrzegł na wstępie, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania w sprawie, nie mają do niej zastosowania zmiany w przepisach p.b. wprowadzone na mocy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r. poz. 471 – dalej ustawa zmieniająca). Wobec powyższego na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe (tj. przepisy obowiązujące przed zmianą p.b. z dnia 19 września 2020 r.).
W uzasadnieniu decyzji WWINB wskazał, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. (w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.) "Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki ". Jednocześnie ustawodawca w art. 30 ust. 1 pkt 1 pr. bud. wskazał, że "Zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowłanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4: budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d i f, pkt la-2b, 3, 3d, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 19a, 20b, 28 oraz 30.".
Zatem należy wskazać, iż inwestor przed przystąpieniem do robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku o wiatrołap (który w części pełni funkcje wejścia, a w części funkcję łazienki WC) o wymiarach 3,61 m x 1,96 m, winien dokonać stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanemu. Natomiast z akt sprawy wynika, że inwestor nie dokonał takiego zgłoszenia, jak również nie uzyskał stosownego pozwolenia na budowę. Zatem koniecznym było wszczęcie przez PINB postępowania administracyjnego w celu doprowadzenia tej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Wobec powyższego WWINB odniósł się do procedury legalizacyjnej zastosowanej przez organ I instancji. W niniejszej sprawie organ zastosował procedurę legalizacyjną opartą na art. 49b p.b.
Zgodnie z art. 49b ust. 1 p.b. "Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. ".
Natomiast zgodnie z art. 49b ust. 2 p.b. "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; .
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego".
Organ I instancji w dniu 4 września 2019 r., wydał postanowienie, na podstawie art. 49b ust. 2 p.b., zobowiązując I. M. do przedłożenia zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności samowolnie wykonanego przydomowego ganku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, szkicu i rysunku, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomości na cele budowlane oraz projektu zagospodarowania działki. WWINB wskazał, iż w przypadku "niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1" (art. 49b ust. 3 p.b.).
Z uwagi na brak przedłożenia przez zobowiązaną dokumentów, o których mowa w w/w postanowieniu, organ I instancji wydał decyzję, którą nakazał I. M. dokonać rozbiórkę przybudówki wykonanej do budynku zlokalizowanego w Ł. stanowiącej część lokalu mieszkalnego nr [...].
WWINB wskazał, że postępowanie legalizacyjne było prowadzone przez organ powiatowy w oparciu o art. 49b ust. 2 p.b., a więc ewentualny nakaz rozbiórki winien zostać wydany przez organ powiatowy w oparciu o art. 49b ust. 1 p.b., a nie w oparciu o art. 48 p.b., co na gruncie niniejszej sprawy miało miejsce.
Jednocześnie WWINB wskazał, iż odwołująca w toku prowadzonego postępowania odwoławczego przedłożyła decyzję Wójta Gminy [...] z 11 czerwca 2025 r., znak: [...], którą ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na części działki nr ewid. [...], obręb Ł., gmina [...]. Tym samym Inwestor uzyskał jeden dokument legalizacyjny, który wynikał z postanowienia organu I instancji z 4 września 2019 r.
Z uwagi na powyższe w ocenie WWINB należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. WWINB wskazał, że organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie administracyjne zobowiązany będzie do wezwania inwestora do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych wynikających z postanowienia PINB z 4 września 2019 r. i zastosowania odpowiednej procedury uregulowanej w art. 49b p.b. WWINB wskazał również, że organ I instancji powinien również mieć na uwadze, iż przed Sądem Rejonowym w G. toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności pod sygn. akt: [...]
W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od opisanej decyzji organu II instancji, N. W. reprezentowana przez M. S. (ojca) wniosła o uchylenie tej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnosząca sprzeciw zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem w jej ocenie decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy. W ocenie wnoszącej sprzeciw stan faktyczny sprawy jest bezsporny, a rozważania prowadzone przez organ II instancji w zasadzie sprowadzają się do czysto teoretycznych rozważań, nie wnoszących nic do sprawy, a jedynie powodujących jej przewlekłość. Organ bowiem zdaje się nie zauważać najważniejszych przyczyn decyzji organu I instancji, a więc tego że bez względu na rodzaj zastosowanych przepisów prawnych wydana decyzja odpowiada prawu i zasadom słuszności. Oba rozwiązania będą bowiem prowadziły do tożsamych wniosków.
Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik N. W. po doręczeniu odpowiedzi na sprzeciw, ustosunkowując się do jej treści wskazał, że w decyzji z dnia 7 kwietnia 2025 r. jest istotny błąd. Organ w sposób niezrozumiały i sprzeczny z materiałem dowodowym ustalił, że I. M. nabyła nieruchomość wraz z przybudówką w 2010 r. Zgodnie z operatem znajdującym się w aktach Sądu, wskazano 51,9 m kw jako wielkość lokalu jaki nabyła I. M.. Wielkość ta odpowiada jedynie wielkości lokalu bez przybudówki. Organ zaniechał sprawdzenia nawet tak prostej okoliczności, jak porównania wielkości nabytej nieruchomości z tą, jaka istnieje w chwili wydawania decyzji. W ocenie wnoszącej sprzeciw dobudówka została dobudowana przez I. M. w sposób naruszający obowiązujące przepisy. Taka przybudówka nie mogła zostać wybudowana, gdyż działka nie ma zapewnionego odpływu. Tym samym dodatkowe opady powodowane przez przybudówkę powodują zalewanie lokalu należącego do wnoszącej sprzeciw. Lokal jest zawilgocony, a z uwagi na dostawanie się wody na fundamenty (woda stoi w tych miejscach) budynek osiada. Tym samym w ocenie wnoszącej sprzeciw następuje przekroczenie granic własności oraz powodowanie i kontynuowanie powodowania szkody. Te okoliczności powinny już przesądzić o wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę przybudówki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie przysługuje skarga, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
W myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
Zatem, dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie cytowanego przepisu, sąd administracyjny zasadniczo nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, w tym zwłaszcza do istotnych w danej sprawie zagadnień materialnoprawnych. Rola sądu kontrolującego administracyjną decyzję kasacyjną (zwaną też niekiedy "kasatoryjną") sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 138 § 2 k.p.a. A w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie jemu sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd powinien uwzględnić sprzeciw – na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., który stanowi, że: "Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6".
W konsekwencji należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem, w myśl którego "zadaniem sądu rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest jedynie ocena, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały w danym przypadku spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola sądowa, co do zasady, nie obejmuje zatem sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej, odnoszącej się do istoty sprawy (jej przedmiotu), gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Sprzeciw nie jest więc środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 k.p.a. O ile skarga – w myśl art. 134 p.p.s.a. i art. 145 p.p.s.a. – otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego oraz norm o charakterze proceduralnym, to art. 64e p.p.s.a. wyraźnie zawęża kontrolę sądową tylko do oceny przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie, jest bowiem możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu dla wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu" (zob. wyrok NSA z 12.3.2024 r., II OSK 241/24; ten wyrok oraz, w braku odmiennego zastrzeżenia, dalsze orzeczenia sądowe przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", http://orzeczenia.nsa.gov.pl,).
Z art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że dopuszczalność uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości z jednoczesnym przekazaniem sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia jest warunkowana ustaleniem, iż doszło do łącznego ziszczenia się dwóch przesłanek, a mianowicie, że (i) decyzja zaskarżona odwołaniem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto że (ii) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Należy jednak podkreślić, że powyższy przepis stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 138 § 1 k.p.a. zasady wydawania w postępowaniu odwoławczym decyzji rozstrzygających sprawę merytorycznie. Wybierając to odstępstwo, organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się tylko do ogólnikowego stwierdzenia, że w sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 138 § 2 k.p.a., ale winien też przekonująco wyjaśnić, dlaczego w okolicznościach danej sprawy nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w ramach art. 138 § 1 k.p.a., przy uwzględnieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz, ewentualnie, z wykorzystaniem przewidzianej w art. 136 § 1 k.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału. Organ odwoławczy, podejmując decyzję o zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a., powinien brać pod uwagę nie tylko ogólną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 in principio k.p.a.), ale i inne zasady oraz przepisy tego postępowania, w tym wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa oraz statuowaną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania (por. wyrok WSA z 13.3.2014 r., VIII SA/Wa 1136/13).
W przedmiotowej sprawie WWINB zasadniczo uchylił decyzję I instancji, gdyż odpadła jedyna przesłanka, jaka była podstawą jej wydania. Organ I instancji stwierdził bowiem brak możliwości legalizacji stwierdzonej samowoli budowalnej w zakresie przybudówki wykonanej w budynku zlokalizowanym w Ł. w części stanowiącej lokal mieszkalny nr [...] po wydaniu przez Wójta Gminy [...] decyzji z dnia 21 października 2024 r. [...] odmawiającej wydania warunków zabudowy dotyczącej tej przybudówki. W trakcie prowadzenia postępowania odwoławczego ustalono, że Wójt Gminy [...] decyzją z 11 czerwca 2025 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku I. M. z 21 stycznia 2025 r. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na części działki nr ewid. [...] obręb Ł., gmina [...]. Powyższe oznacza, że przyjęty przez organ I instancji stan faktyczny uległ zmianie, gdyż wydano decyzję o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Przy braku zbadania innych przesłanek będących podstawą wydania postanowienia z 4 września 2019 r. (nakaz przedłożenia projektu przebudowy, szkicu i rysunku, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością oraz projektu zagospodarowania działki) zasadnie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wykracza poza postępowanie uzupełniające i ma wpływ na rozstrzygnięcie.
W tym miejscu zaznaczyć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 29 sierpnia 2025 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołana N. W. uchylił decyzję Wójta Gminy [...] z 11 czerwca 2025 r. nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na części działki nr ewid. [...] obręb Ł., gmina [...]. Z uzasadnienia tejże decyzji wynika, że organ odwoławczy dostrzegł, że parametry planowanej inwestycji wyznaczono niejednoznacznie. Organ odwoławczy stwierdził również, iż postępowanie które było zakończone decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 21 października 2024 r. znak [...] odmawiającą I. M. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji dotyczyło rozbudowy budynku mieszkalnego (ganek) oraz adaptacji strychu na pomieszczenie mieszkalne na działce nr [...] , obręb Ł., gmina [...], podczas gdy w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy [...] z 11 czerwca 2025 r. nr [...] dotyczy rozbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego na części działki nr [...], obręb Ł.. Rozbudowa ta polegać ma jak wynika z treści wniosku o rozbudowę istniejącego budynku o przedsionek łazienki. Z kolei w sprawie prowadzonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pod sygn. [...] przedmiotem wniesionego odwołania jest decyzja wydana przez Wójta Gminy [...] na rzecz tego samego inwestora, na tej samej działce i dotyczy przebudowy strychu w istniejącym lokalu [...] ( decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 11 czerwca 2025 r. znak [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza nieużytkowego (strychu) na mieszkalne wraz z przebudową w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na części działki nr [...], obręb Ł., gmina [...]). Jak wskazał organ odwoławczy, mając na względzie fakt, że w decyzji z 11 czerwca 2025 r. nr [...] wskazano, że dotyczy ona ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na części działki nr [...], obręb Ł., gmina [...], należy wnikliwie porównać parametry planowanych inwestycji z danymi zawartymi we wnioskach i załącznikami graficznymi do nich celem wykluczenia tożsamości sprawy. Uchylenie decyzji ustalającej warunki zabudowy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wójta Gminy [...] świadczy o tym, że nadal nie została rozstrzygnięta kwestia możliwości przedłożenia przez I. M. decyzji o warunkach zabudowy. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy nie została również rozstrzygnięta sprawa z wniosku N. W. o zniesienie współwłasności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] stanowiącej działkę nr [...] położoną w Ł. . Zasadnie organ odwoławczy uznał zatem, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W tak ukształtowanym stanie faktycznym i prawnym zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, z powyższego powodu należało decyzję organu I instancji uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, bowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i at. 80 k.p.a., konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a dostrzeżone uchybienia w tym zakresie nie mogły zostać usunięte w trybie art. 136 § 1 k.p.a. bez narażenia się na zarzut naruszenia art. 15 k.p.a., z którego wynika podstawowa zasada rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji.
Z tych względów Sąd przyjął, że sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie i na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.