IV SA/Po 82/23

IV SA/Po 82/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Maciej Busz
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1464/23 - Wyrok NSA z 2024-06-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4 ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 8 ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Burmistrz T., decyzją z dnia 24 maja 2022 roku (nr [...]), odmówił przyznania M. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką roztoczoną nad ojcem Z. S..
Organ ustalił, że Z. S. jest wdowcem, a orzeczeniem o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji legitymuje się od 2004 roku, tj. [...] roku życia. Opiekę nad niepełnosprawnym ojcem sprawuje córka M. R. (jedynaczka, zamężna), która ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
W uzasadnieniu odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Burmistrz wyjaśnił, że niepełnosprawność podopiecznego nie powstała przed 18. rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Ponadto w sprawie nie jest możliwe ustalenie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania opieki. Osoba całkowicie niezdolna do pracy może zrezygnować lub nie podejmować zatrudnienia z powodu swego stanu zdrowia, a nie z powodu konieczności właściwej opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 29 września 2022 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Odwołując się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych Kolegium uznało, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygn. akt K-38/13 przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie, gdyż jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
Organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie uwzględnił, że doszło do zamiany stanu prawnego wskutek wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego eliminującego z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment przepisu.
Kolegium uznało jednak, że w sprawie istnieje inna negatywna przesłanka uniemożliwiająca wydanie orzeczenia zgodnego z wolą strony.
Wnioskodawczyni orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w P. z dnia [...] listopada 1996 roku zaliczona została do trzeciej grupy inwalidów ze wskazaniem zatrudnienia "lekkie, nie wymagające dobrego słuchu". Natomiast orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia [...] grudnia 2001 roku wnioskodawczyni zaliczona została na stałe do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia "praca niewymagająca dobrego słuchu, nie na wysokości, nie przy maszynach w ruchu". Wnioskodawczyni pobiera rentę socjalną.
Kolegium pismem z dnia 31 sierpnia 2002 roku, na podstawie art. 79a K.p.a., zawiadomiło stronę, iż na dzień wysłania wezwania jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie prawa do renty socjalnej. Organ wyjaśnił, że w celu wyeliminowania tej przeszkody należy przedłożyć dowód w postaci decyzji ZUS o zawieszeniu/rezygnacji z prawa do renty socjalnej.
Pismem z dnia 9 września 2022 roku pełnomocnik strony poinformowała Kolegium, że wolą wnioskodawczyni jest pobieranie renty socjalnej oraz świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą pobieranej renty.
Wobec braku rezygnacji z prawa do renty socjalnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ziściła się negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ dodatkowo zaznaczył, że nie ma prawnej możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia a wysokością renty socjalnej. Kompensacja kwoty świadczenia pielęgnacyjnego i renty socjalnej naruszałaby treść przepisu art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który sztywno określa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego.
M. R., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Strona zażądała uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy.
W ocenie autora skargi organ błędnie uznał, że pobieranie renty socjalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca spełnia wszystkie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych autorka skargi podniosła, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być interpretowany w taki sposób, że pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymanej renty/emerytury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Analiza akt sprawy ujawnia, że skarżąca M. R., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 16 lutego 2022 roku, wystąpiła do Burmistrza T. o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
Z. S. (ur.[...]) jest wdowcem i na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2004 roku został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy oraz osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji.
Osobistą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem sprawuje córka M. R. (ur. [...]), która na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia [...] grudnia 2001 roku jest osobą zaliczoną na stałe do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia "praca niewymagająca dobrego słuchu, nie na wysokości, nie przy maszynach w ruchu". Wnioskodawczyni pobiera rentę socjalną. Inwalidztwo skarżącej powstało przed [...] rokiem życia (orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w P. z dnia [...] listopada 1996 roku).
Pismem z dnia 11 marca 2022 roku, w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji (pismo z dnia 24 lutego 2022 roku), skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego wyjaśniła, że "złoży wniosek o uchylenie decyzji przyznającej rentę socjalną w przypadku, gdy Centrum Usług Społecznych w T. rozpatrujące sprawę zapewni, iż jest to jedyna negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego".
Strona zaznaczyła przy tym, iż "w art. 15 ustawy o rencie socjalnej nie został powołany przepisy art. 103 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zatem brak jest podstaw prawnych do wstrzymania renty socjalnej na wniosek. Możliwe jest jedynie na podstawie art. 16 ustawy o rencie socjalnej w związku z art. 155 K.p.a. uchylenie decyzji, na mocy której przyznano rentę socjalną, co również skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty świadczenia".
Pismem z dnia 31 sierpnia 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało stronę do "przedłożenia dodatkowego dowodu w postaci decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do renty socjalnej".
W odpowiedzi na wezwanie strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wyjaśniła, że "nie złoży wniosku o zawieszenie renty socjalnej, gdyż nie ma takiej prawnej możliwości zgodnie z ustawą o rencie socjalnej. Wolą strony jest pobieranie renty socjalnej oraz świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą bazową w/w świadczenia, a kwotą pobieranej renty socjalnej".
Powołane powyżej okoliczności znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym włączonym do akt administracyjnych oraz są bezsporne pomiędzy stronami (skarżącą a organem). Sąd przyjmuje je, jako własne ustalenia w sprawie.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określone zostały w przepisach art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022, poz. 615 ze zm.).
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) oraz pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
- osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
- osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodne z prawem jest stanowisko organów, że skarżąca/córka, jako spokrewniona z podopiecznym w pierwszym stopniu w linii prostej, jest osobą, na której zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. 2020, poz. 1359) ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Podopieczny jest wdowcem, a więc organy prawidłowo rozpoznały brak przeszkód do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Analiza uzasadnienia decyzji organu odwoławczego ujawnia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze za okoliczność nieistotną dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy uznało wiek podopiecznego, w którym został on uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji
Organ odwoławczy pominął nieprawidłowe stanowisko Burmistrza T. i uwzględnił przy rozstrzyganiu sprawy zarówno wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku o sygnaturze K - 38/13, jak i stanowisko prezentowane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, co do skutków tego wyroku dla zawisłych i przyszłych spraw o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji Kolegium zgodnie z prawem przeprowadziło ocenę zasadności żądania wniosku z pominięciem niekonstytucyjnego kryterium w postaci momentu powstania niepełnosprawności podopiecznego.
Analiza uzasadnienia kwestionowanych decyzji ujawnia, że organy na potrzeby rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy przyjmowały wykładnię przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodną z poszanowaniem art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 roku sygn. akt SK [...] (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 roku, orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie powyżej wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał wyjaśnił, że niedopuszczalne jest różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu kryterium ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prowadzi to do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną.
Chociaż wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sposób bezpośredni odnosi się do świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to jednak na gruncie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wymusza to, co znajduje potwierdzenie w licznych wyrokach sądów administracyjnych, konieczności dokonywania wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, co do pozostały świadczeń wskazanych w tym przepisie.
Z uwagi na powyższe, aktualnie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że prawidłowa wykładania art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana w zgodzie z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz konstytucyjnymi wymogami równego traktowania, czyli bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących, nakazuje przyjmować, że przesłanką negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest samo ustalenie prawa do renty, emerytury, a także renty socjalnej (wyrok NSA z 8.07.2022 r., I OSK 1749/21, LEX nr 3486731)
W konsekwencji przyjmuje się, że samo ustalenie prawa do świadczeń określonych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza możności przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty socjalnej, a spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego.
Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, że organy nieprawidłowo zastosowały prawo materialne do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.
Z całą stanowczością podkreślić należy, że prawo do emerytury, czy renty socjalnej, nadal stanowi przeszkodę prawną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy słusznie uznały, że pobieranie wskazanych świadczeń łącznie ze świadczeniem pielęgnacyjnym jest niedopuszczalne, bo brak jest do tego podstaw prawnych.
Aktualnie jednolicie przyjmuje się, że przepis art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (wyrok NSA z 6.09.2022 r., I OSK 2186/21, LEX nr 3442703; wyrok NSA z 8.02.2022 r., I OSK 1029/21, LEX nr 3334041). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostaje w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych (wyrok NSA z 15.02.2023 r., I OSK 961/22, LEX nr 3504025; wyrok NSA z 13.04.2022 r., I OSK 1271/21, LEX nr 3360389; wyrok NSA z 20.01.2022 r., I OSK 882/21, LEX nr 3302098; wyrok NSA z 24.02.2021 r., I OSK 2511/20, LEX nr 3147482).
Z uwagi na powyższe organy obu instancji prawidłowo uznały, że jednym z warunków uwzględnienia żądania wniosku jest zawieszenie/rezygnacja z pobierania renty socjalnej.
Prawidłowe jest również stanowisko, że skarżąca winna w tym celu przedłożyć decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dostrzegać bowiem należy, że decyzję w sprawie przyznania renty socjalnej wydaje i świadczenie to wypłaca jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwa ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o rentę socjalną - art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 240).
Pomiędzy decyzją o zawieszeniu/rezygnacji z pobierania emerytury, czy renty socjalnej, a decyzją o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, istnieje zależność opisana w treści art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000).
Należy przyjmować, że wznowienie/odwieszenie pobierania świadczenia emerytalnego/renty socjalnej po uzyskaniu decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego oraz dalsze pobieranie obu wskazanych świadczeń jest równoważne z sytuacją nienależnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, do którego znajduje wówczas zastosowanie obowiązek zwrotu określony w art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Skoro skarżąca nie wystąpiła ze stosownym wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo, już tylko z tego względu, rozpoznało przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Niezależnie od powyższego dostrzegać należy, że zgodnie z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 roku sygn. akt SK 2/17 przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych został uznany za niezgody z art. 71 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Dodatkowo zatem zauważyć należy, że renta socjalna, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej, przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18. roku życia;
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia;
3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.
Taka konstrukcja świadczenia sprawia, że jest ono dedykowane osobom całkowicie niezdolnym do pracy i które co do zasady - ze względu na wiek, w jakim powstała niezdolność do pracy - nigdy w zatrudnieniu nie pozostawały. Stoi to w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia jako przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić też należy, że w wypadku pobierania renty socjalnej ustawodawca przewidział bardziej restrykcyjne warunki jej zawieszania w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, niż ma to miejsce w wypadku renty z tytułu niezdolności do pracy. Jest to o tyle zrozumiałe, że świadczenie to przeznaczone jest dla osób całkowicie niezdolnych do pracy i pozbawionych doświadczenia zawodowego.
Skoro zakresem stwierdzenia niekonstytucyjności objęci zostali opiekunowie, którzy de iure zachowują częściową zdolność do pracy, to Burmistrz T. prawidłowo dostrzegł, że wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła osoba, która pobiera świadczenie z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.