IV SA/Po 818/24

IV SA/Po 818/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Kodeks wyborczy
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 19 ust. 2, art. 24f ust. 1 i 1a, art. 40 ust. 2, art. 91 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 383 par. 1 pkt 5, par. 3, 5 i 6, art. 384 par. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Rady Miasta z dnia 17 października 2024 r. nr [...] w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 17 października 2024 r. Rada Miasta (dalej jako "Rada Miejska" lub "Organ") podjęła [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego (zwaną też dalej "Uchwałą"). Mocą tej uchwały – podjętej na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 i § 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408, z późn. zm.; dalej w skrócie "k.wyb.") w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 24f ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. [...]; dalej w skrócie "u.s.g.") – stwierdzono "wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miasta A. S. z powodu naruszenia zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy U." (§ 1 Uchwały). Uchwała, zgodnie z jej § 3, weszła w życie z dniem podjęcia.
Uchwala została doręczona A. S. (zwanemu też dalej "Radnym" lub "Skarżącym") w dniu 22 października 2024 r..
Pismem z 28 października 2024 r. (wpływ do Organu: 29.10.2024 r.) Radny wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Uchwałę, zarzucając jej "liczne uchybienia prawne i formalne w trakcie jej przygotowania oraz uchwalania, w tym" naruszenie nw. przepisów, do którego w świetle uzasadnienia skargi miało dojść przez:
- naruszenie § 58 [ust. 1, 2 i 6] uchwały Rady Miejskiej Nr [...] z dnia 28 września 2018 r. w sprawie Statutu Gminy U. (zwanej dalej w skrócie "Statutem") – przez niepoddanie pod głosowanie Rady Miejskiej wniosku o odrzucenie Uchwały, pomimo jego zgłoszenia przez Radnego – który kończąc swoje oświadczenie na sesji w dniu 17.10.2024 r. zwrócił się do radnych o niepodejmowanie Uchwały – a także przez to, że Uchwała została uchwalona i opublikowana ze zmianami w uzasadnieniu, pomimo braku zgłoszenia poprawek i braku głosowania nad poprawkami i zmienioną całością;
- naruszenie § 48 Statutu – przez niezałączenie do projektu Uchwały wymaganej opinii radcy prawnego;
- naruszenie art. 5 ust. 1 lit. c, art. 6 ust. 1 lit. c, e, f, art. 24 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 RODO – przez posłużenie się danymi osobowymi (imieniem i nazwiskiem) Skarżącego w adresowanym do Wojewody piśmie Zastępcy Burmistrza U. z 17 września 2024 r. ([...]) stanowiącym zapytanie o interpretację prawną art. 24f ust. 1 u.s.g., pomimo że zapytanie to nie dotyczyło tylko jego, ale także innych radnych prowadzących, podobnie jak on, działalność rolniczą z wykorzystaniem mienia komunalnego;
- naruszenie art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. – przez nieudzielenie przez pracowników Urzędu Miejskiego w U., w przewidzianych w tych przepisach terminach, wnioskowanej wielokrotnie przez Skarżącego pisemnej interpretacji art. 24f ust. 1 u.s.g.;
- naruszenie art. 36 k.p.a. – przez niepoinformowanie Skarżącego o niezałatwieniu w terminie sprawy ww. interpretacji i o przyczynie tego stanu rzeczy;
- naruszenie art. 63 § 1 i 3 oraz art. 67 § 1 i 2 k.p.a. – przez to, że urzędnicy, do których Skarżący zwrócił się o udzielenie interpretacji prawnej, nie tylko nie odpowiedzieli na piśmie na jego zapytanie, ale nie sporządzili też żadnego protokołu z wniesionej przez niego sprawy, która w znaczący sposób wpłynęła na ukształtowanie się sytuacji prawnej Skarżącego i w konsekwencji na utratę przezeń mandatu radnego.
Z powołaniem się na te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej Uchwały. W uzasadnieniu skargi – przywoławszy treść art. 24f ust. 1 u.s.g. – wyjaśnił, że ślubowanie wraz z pozostałymi radnymi złożył 7 maja 2024 r., a więc 7 sierpnia 2024 r. upłynął termin zakończenia działalności gospodarczej dla radnych, którzy taką prowadzili z wykorzystaniem mienia komunalnego. Jako rolnik prowadzący działalność rolniczą (gospodarstwo rodzinne), jednocześnie pełniący funkcję przewodniczącego Komisji Budżetu, Rozwoju Gospodarczego, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, Skarżący zwrócił się z zapytaniem do urzędników Urzędu Miejskiego w U. (dalej w skrócie "UM"), tj. Sekretarza Gminy oraz zatrudnionego prawnika, o udzielenie interpretacji prawnej, czy wraz z innymi radnymi prowadzącymi działalność rolniczą jest zobowiązany do wypowiedzenia umów dzierżawy zawartych z Gminą U. (zwanej dalej "Gminą"). Do dnia sporządzenia skargi Skarżący nie otrzymał pisemnej odpowiedzi. Z materiałów sesyjnych, tj. projektu Uchwały, otrzymanych 10 października 2024 r., dowiedział się, że wszczęto przeciwko niemu "postępowanie mające na celu odwołanie jako radnego". Na sesji Rady Miejskiej w dniu 17 października 2024 r., przed uchwaleniem Uchwały, Skarżący poprosił o udzielenie głosu i złożył oświadczenie zawierające wyjaśnienie zaistniałej sytuacji oraz poinformował, że 16 października 2024 r. złożył pisemny wniosek do Burmistrza U. (zwanego dalej "Burmistrzem") o przywrócenie terminu oraz jednocześnie wypowiedział zawarte z Gminą umowy dzierżawy. Autor skargi zaznaczył, że ze względu na zaistniałe okoliczności poprzedzające uchwalenie Uchwały, a także nieprawidłowości w trakcie przygotowywania jej projektu oraz głosowania nad Uchwałą, zaskarżonej uchwale zarzuca uchybienia prawne i formalne, które zostały uszczegółowione i umotywowane w dalszej części skargi.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska, reprezentowana przez Burmistrza, wniosła o oddalenie skargi, podkreślając w uzasadnieniu, że:
- nie jest prawdą jakoby Skarżący złożył formalny wniosek o odrzucenie wniosku o podjęcie uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu. Jak wynika ze stenogramu z [...] Sesji Rady Miejskiej z 17.10.2024 r., Skarżący zwrócił się z apelem do radnych "o niepodejmowanie tej uchwały", a nie o odrzucenie wniosku o podjęcie tej uchwały;
- projekt "opinii" [powinno być raczej: "Uchwały" – uw. Sądu] został zaopiniowany przez radcę prawnego świadczącego pomoc prawną dla UM już w dniu 8.10.2024 r. Projekt Uchwały zaakceptowany przez radcę prawnego został poddany pod głosowanie;
- żaden przepis prawa nie przewiduje głosowania nad treścią uzasadnienia uchwały;
- ewentualne naruszenie przepisów RODO wskazanych przez Skarżącego nie ma żadnego związku z zasadnością podjęcia zaskarżonej Uchwały, jak i nie wpływa w żaden sposób na możliwość jej uchylenia;
- sprawa interpretacji przepisów u.s.g. nie należy do kategorii spraw, których załatwianie regulują przepisy k.p.a.;
- Skarżący, jak wynika choćby z treści skargi, jako osoba obeznana z prawem miał dostatecznie dużo czasu na zapoznanie się z interpretacjami prawnymi i orzeczeniami sądów administracyjnych dotyczącymi zakazów obowiązujących radnych w zakresie korzystania z mienia komunalnego czy też prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat.
W piśmie procesowym z 21 listopada 2024 r. Skarżący zarzucił dodatkowo:
- naruszenie art. 383 § 6 k.wyb. – przez podjęcie Uchwały bez dochowania przez Radę Miejską przewidzianego w tym przepisie jednomiesięcznego terminu, który upłynął z dniem 7 września 2024 r.;
- naruszenie art. 383 § 3 k.wyb. – przez podjęcie Uchwały bez uprzedniego umożliwienia Skarżącemu złożenia jakichkolwiek wyjaśnień (na sesji Rady Miejskiej to on sam poprosił Przewodniczącą o możliwość wygłoszenia oświadczenia),
a także wniósł o:
- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka, radnego K. T., "na okoliczność sprawy";
- stwierdzenie nieważności Uchwały w całości;
- stwierdzenie, że akt został wydany z naruszeniem prawa.
Z kolei odnosząc się do treści odpowiedzi na skargę, Skarżący wskazał, że:
- Statut ani żaden inny przepis prawa nie wskazuje na obowiązek użycia określonych słów przy zgłaszaniu wniosków czy poprawek przed podjęciem uchwały. Jeżeli zgłoszony przez Skarżącego wniosek ("o niepodejmowanie Uchwały") nie był jasny i czytelny, to do obowiązków Przewodniczącego Rady Miejskiej należało sprecyzowanie i ogłoszenie przejrzystej i nie budzącej wątpliwości treści wniosku, a następnie poddanie go pod głosowanie;
- opinie prawne radcy prawnego dotyczące projektów uchwał nie są dostarczane radnym w materiałach sesyjnych. Również opinia do projektu Uchwały nie została radnym dostarczona. Opinia prawna stanowi dokument, który powinien być odpowiednio zatytułowany, opieczętowany i podpisany osobistym podpisem uprawnionej osoby. Załączony do odpowiedzi na skargę wydruk z poczty mail’owej nie zawiera podpisu kwalifikowanego radcy prawnego, nie wynika z niego także, z jakim urzędnikiem była prowadzona korespondencja. Sam projekt Uchwały również nie został opieczętowany i podpisany przez osobę uprawnioną;
- nierozłączną i integralną częścią uchwały jest jej uzasadnienie, które powinno być zgodne z prawdą, ze stanem rzeczywistym. Tymczasem część uzasadnienia Uchwały, w którym stwierdzono, że umożliwiono radnemu złożenie wyjaśnień, jednak nie wniosły one niczego do sprawy, jest sprzeczna ze stanem faktycznym. Pomimo nieprawdziwych informacji zawartych w uzasadnieniu uchwały, które zostały naniesione jako poprawki przez radcę prawnego w projekcie, Uchwała została uchwalona w takim brzmieniu. Pomimo że Skarżący w swoim oświadczeniu zwrócił uwagę, że część uzasadnienia jest sprzeczna ze stanem faktycznym, to nie zgłoszono poprawki i nie poddano jej pod głosowanie;
- Skarżący jest rolnikiem, prowadzi rodzinne gospodarstwo rolne i kilka miesięcy temu po raz pierwszy zostałem wybrany radnym. Nie jest żadnym znawcą prawa. Skarga na Uchwałę została sporządzona przez zaprzyjaźnioną fundację, do której Skarżący zwrócił się o pomoc po otrzymaniu materiałów sesyjnych i informacji o planowanym podjęciu uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu. Skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom Organu, nie posiada on wiedzy prawniczej, dopiero się uczy zasad i procedur obowiązujących w samorządzie gminnym. Dopiero od wskazanej fundacji uzyskał informację, że pomimo braku publicznoprawnej definicji ustawowej "działalności gospodarczej", która uznawałaby działalność rolniczą jako jej rodzaj, obowiązuje sądowa wykładnia prawa w tym zakresie, z którą Skarżący został zapoznany. Z tego względu dokonał czynności wypowiedzenia umów dzierżawy z Gminą po upływie ustawowego terminu;
- w ocenie Skarżącego argumentacja odpowiedzi na skargę, że wskazane w skardze naruszenia przepisów k.p.a. czy RODO nie należą do kategorii spraw, których załatwianie reguluje u.s.g., jest błędna. Kodeks postępowania administracyjnego powinien być "Biblią" dla każdego pracownika zatrudnionego w organach administracji publicznej. Organ powinien dbać o to, aby czynności wykonywane przez tych pracowników nie naruszały praw jednostki, regulowanych przez RODO, k.p.a. czy inne akty prawne – od Konstytucji i ustaw po akty prawa miejscowego;
- w "subiektywnej ocenie" Skarżącego nie został on w uczciwy sposób potraktowany, nie został poinformowany o jego obowiązku i interpretacji prawnej w przeciwieństwie do pozostałych radnych, choć o nią zabiegał i zależało mu na załatwieniu tej sprawy w ustawowym terminie. W opinii Skarżącego działania te byłe celowe, aby wyeliminować go z udziału w samorządzie terytorialnym w Gminie.
Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. Skarżący podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze oraz w piśmie procesowym z 21.11.2024 r., z tym że cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka. Podkreślił, że kilkukrotnie, przy czym po raz pierwszy w maju przed ślubowaniem, zwracał się – ustnie – do urzędników i do radcy prawnego o opinię prawną w sprawie czy musi "zdać dzierżawę" gruntu komunalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć większość podniesionych w niej zarzutów okazało się niezasadnych.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz na inne akty tych organów podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5.3.2008 r., I OSK 1799/07; z 9.4.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; te wyroki oraz, o ile inaczej nie zastrzeżono, pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie uchwała nr [...] Rady Miasta z dnia 17 października 2024 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Materialnoprawną podstawę tej uchwały stanowiły przepisy art. 24f ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465; w skrócie "u.s.g.") oraz art. 383 § 1 pkt 5 i § 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408, z późn. zm.; w skrócie "k.wyb."), w myśl których:
- art. 24f ust. 1 u.s.g. – "Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności."
- art. 24f ust. 1a u.s.g. – "Jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6."
- art. 383 § 1 pkt 5 k.wyb. – "Wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku: [...] 5) naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności;"
- art. 383 § 5 k.wyb. – "Jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania."
- art. 383 § 1 § 6 k.wyb. – "W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, o którym mowa w § 5, rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, w ciągu miesiąca od upływu tego terminu."
Skarga na Uchwałę została wniesiona na podstawie art. 384 § 1 k.wyb., który stanowi, że: "Od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 – z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3-5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu."
Zaskarżona uchwała została doręczona Radnemu w dniu 22 października 2024 r. (k. 64 akt sądowych), zaś skarga została przezeń wniesiona w dniu 29 października 2024 r. (k. 7 akt sądowych).
Wszystko to oznacza, że zakreślony w art. 384 § 1 k.wyb. 7-dniowy termin na wniesienie skargi na Uchwałę został przez Skarżącego dotrzymany, a sama skarga jest dopuszczalna.
Przechodząc do oceny prawidłowości (legalności) Uchwały, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g. przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest sprzeczność uchwały z prawem, w tym, dodajmy – lege non distinguente – z aktem prawa miejscowego, jakim jest statut gminy (art. 40 ust. 2 u.s.g.). Z tym że w świetle art. 91 ust. 1 zd. 1 w zw. z ust. 4 a contrario u.s.g. sankcja nieważności uchwały organu gminy została zastrzeżona wyłącznie dla naruszeń prawa istotnych. Do kategorii istotnych naruszeń prawa orzecznictwo zalicza zaś takie uchybienia, jak np. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego – przez ich wadliwą wykładnię – oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 15.9.2017 r., I OSK 1136/17).
W ocenie Sądu do kategorii "istotnych naruszeń prawa" w powyższym rozumieniu należą także naruszenia procedury uchwałodawczej określonej w statucie gminy (inne niż nieistotne). Potwierdza to orzecznictwo sądowe (por. m.in.: wyrok NSA z 29.11.2001 r., II SA/Wr 1415/01; wyrok WSA z 21.12.2021 r., II SA/Rz 1280/212; wyrok WSA z 17.11.2022 r., IV SA/Po 624/22; por. też wyrok NSA z 4.4.1996 r., II SA 3174/95), które Sąd w niniejszym składzie podziela.
W ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący istotnego naruszenia przy podejmowaniu Uchwały przepisu § 58 ust. 1 Statutu Gminy U., wprowadzonego uchwałą Rady Miasta Nr [...] z dnia 28 września 2018 r. w sprawie Statutu Gminy U. (Dz. Urz. Woj. W.. z 2018 r. poz. [...], z późn. zm.; w skrócie "Statut").
Zgodnie z tym przepisem: "Jeżeli oprócz wniosku (wniosków) o podjęcie uchwały w danej sprawie zostanie zgłoszony wniosek o odrzucenie tego wniosku (wniosków), w pierwszej kolejności Rada głosuje nad wnioskiem o odrzucenie wniosku (wniosków) o podjęcie uchwały".
Sąd podziela stanowisko Skarżącego, że taki wniosek został przez niego zgłoszony na sesji Rady Miejskiej w dniu 17.10.2024 r. Wypada przy tym zauważyć, że Skarżący dwukrotnie sygnalizował taki zamiar w toku swojego wystąpienia ("oświadczenia"). Jak bowiem wynika z wyciągu ze stenogramu tej sesji, na wstępie oświadczenia stwierdził: "W związku z projektem nr 1 Uchwały [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego wnoszę o odstąpienia od uchylenia [oczywista omyłka redakcyjna – powinno być raczej: "odstąpienie od uchwalenia"] tej uchwały, gdyż jest bezzasadna" (k. 35 akt sądowych). Następnie na zakończenie swego wystąpienia ponownie zaapelował: "Zwracam się do radnych o niepodejmowanie uchwały [...]" (k. 36 akt sądowych). Oczywiście, literalnie rzecz ujmując, Skarżący nie zgłosił "wniosku o odrzucenie wniosku o podjęcie Uchwały". Jednakże – zdaniem Sądu – wolę zgłoszenia takiego wniosku zamanifestował w stopniu dostatecznym. Odmienna interpretacja przytoczonych słów Skarżącego organu jawi się jako nazbyt (skrajnie) formalistyczna, a przez to nieuprawniona. Jeżeli mimo to tak sformułowany przez Skarżącego wniosek nie był, w ocenie radnych, na tle § 58 ust. 1 Statutu wystarczająco jasny i jednoznaczny, to – jak trafnie zauważono w piśmie procesowym Skarżącego z 21.11.2024 r. – obowiązkiem Przewodniczącej Rady Miejskiej, która przewodniczyła wówczas obradom, w ramach jej ustawowych (art. 19 ust. 2 u.s.g.) i statutowych (§ 17 ust. 1 Statutu) powinności czuwania nad właściwym przebiegiem obrad, było ewentualne wyjaśnienie rzeczywistych intencji Skarżącego w kontekście ww. regulacji statutowej oraz, w miarę potrzeby, wezwanie radnego do doprecyzowania wniosku, a następnie poddanie tego wniosku pod głosowanie.
Zaniechanie powyższych działań i niezarządzenie przez Przewodniczącą Rady, przed przystąpieniem do głosowania nad projektem Uchwały, głosowania nad wnioskiem Skarżącego o odrzucenie wniosku o podjęcie Uchwały było naruszeniem istotnym, gdyż nie sposób wykluczyć, że taki wniosek zostałby przez radnych przegłosowany i wówczas w ogóle nie doszłoby do głosowania na przedmiotowej sesji nad projektem Uchwały, a co za tym idzie – zaskarżona Uchwała w ogóle nie zostałaby wówczas podjęta.
W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie jest władny dokonywać jakichkolwiek analiz ("symulacji") ani snuć przypuszczeń co do tego, czy ww. wniosek z § 58 ust. 1 Statutu miałby szansę – a jeśli tak, to jak dużą – na przyjęcie przez radnych. Sąd musi poprzestać jedynie na stwierdzeniu, że nie sposób kategorycznie wykluczyć, iż taki wniosek, gdyby poddano go pod głosowanie, to zostałby przez radnych przyjęty. Dlatego jedynie ubocznie wypada zauważyć, że z protokołu sesji wynika (k. 36 akt sądowych), że za przyjęciem Uchwały opowiedziała się taka sama liczba radnych (6 głosów), co liczba radnych, którzy uchwały nie poparli (2 głosy "przeciw", 4 "wstrzymujące się") – co tylko czyni jeszcze mniej uprawnionymi jakiekolwiek predykcje co do wyniku ewentualnego głosowania nad wnioskiem z § 58 ust. 1 Statutu na sesji w dniu 17.10.2024 r.
Natomiast pozostałe zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszeń procesowych okazały się niezasadne, a niektóre wręcz chybione. W szczególności:
- w ocenie Sądu podjęcie przez Radę Miejską zaskarżonej Uchwały po upływie jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 383 § 6 k.wyb., nie stanowiło istotnego naruszenia prawa i pozostało bez wpływu na legalność samej Uchwały, gdyż zgodnie z jednolitym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa termin ten ma jedynie charakter instrukcyjny i jego bezskuteczny upływ nie pozbawia rady gminy kompetencji do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego (por: uchwała NSA z 23.10.2000 r., OPS 13/00, ONSA 2001, nr 2 poz. 50; A. Kisielewicz, J. Zbieranek [w:] K. W. Czaplicki i in., Kodeks wyborczy. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 19 do art. 383; B. Banaszak, B. Stępień-Załucka [w:] B. Banaszak i in., Kodeks wyborczy. Komentarz, Warszawa 2023, art. 383 Nb 13);
- chybiony okazał się zarzut naruszenia § 48 (ust. 4) Statutu, gdyż projekt Uchwały został zaopiniowany przez radcę prawnego (k. 38-39 akt sądowych), jak tego wymaga ww. przepis, a jedynie treść tej opinii nie została radnym doręczona (czego § 48 ust. 4 Statutu expressis verbis nie wymaga);
- Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisu art. 383 § 3 k.wyb., który stanowi, że: "W przypadkach określonych w § 1 pkt 2, 3, 5 i 7 przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień". Z protokołu sesji wynika bowiem niezbicie (k. 35-36 akt sądowych), że przed podjęciem uchwały Skarżącemu umożliwiono wygłoszenie oświadczenia – co w ocenie Sądu czyniło zadość obowiązkowi przewidzianemu w analizowanym przepisie;
- nie doszło również do zarzuconego w skardze istotnego naruszenia § 58 ust. 2 i 6 Statutu oraz art. 383 § 3 k.wyb. – które miało polegać na przyjęciu Uchwały z "poprawionym" (bez zachowania formalnego trybu) uzasadnieniem, które w dodatku, zdaniem Skarżącego, nie odpowiadało stanowi faktycznemu – już z tego względu, że w uzasadnieniu Uchwały finalnie zgodnie ze stanem rzeczywistym zapisano, iż przed podjęciem Uchwały umożliwiono Radnemu złożenie wyjaśnień (co nastąpiło w formie wygłoszonego przezeń na sesji Rady Miejskiej ww. "oświadczenia");
- chybione okazały się zarzuty naruszenia wyszczególnionych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, do procedury podejmowania przez radę gminy uchwał nie znajdują zastosowania przepisy tego kodeksu. Po drugie, kwestia udzielenia przez pracowników gminy odpowiedzi radnemu na jego zapytanie o właściwą interpretację określonych przepisów (tu: art. 24f ust. 1 u.s.g.) nie stanowi "sprawy" podlegającej załatwieniu w trybie k.p.a.;
- zarzucane przez Skarżącego ewentualne naruszenia przepisów RODO pozostają bez żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej Uchwały, i tym samym nie poddają się kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym.
Zważywszy, na stwierdzone wyżej, istotne naruszenie procedury uchwałodawczej, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały, zbędnym i nieuprawnionym, bo w istocie przedwczesnym, byłoby odnoszenie się przez Sąd do meritum Uchwały.
Dlatego jedynie ubocznie wypada zauważyć, że w orzecznictwie sądowym zostało już przesądzone, iż:
- prowadzenie gospodarstwa rolnego przez radnego z wykorzystaniem wydzierżawionych od gminy gruntów rolnych, będących mieniem gminy, w której radny uzyskał mandat, jest prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w art. 24f ust. 1 u.s.g. (zob. uchwała NSA z 2.4.2007 r., II OPS 1/07, ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 62);
- termin określony w art. 383 § 5 k.wyb. jest nieprzywracalny i jego naruszenie nie może być usprawiedliwiane jakimikolwiek przyczynami (zob. wyrok NSA z 20.7.2017 r., II OSK 1471/17).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w całości.